Koronki siatkowe w Kańczudze / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1958 t.12 z.3
Item
-
Title
-
Koronki siatkowe w Kańczudze / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1958 t.12 z.3
-
Description
-
Polska Sztuka Ludowa 1958 t.12 z.3; s.169-174
-
Creator
-
Mulkiewicz, Olga
-
Date
-
1958
-
Format
-
application/pdf
-
Identifier
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:3875
-
Language
-
pol
-
Publisher
-
Państwowy Instytut Sztuki
-
Relation
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4155
-
Rights
-
Licencja PIA
-
Subject
-
koronczarstwo
-
Text
-
Ryc. 1. Czepkarka
Kańczuga,
pow.
Olga
przy pracy.
Przeworsk.
Malkiewicz
K O R O N K
S I A T K O W E
Prastara technika siatkowa stoi niejako na pogra
niczu między plecionkarstwem a tkactwem. Zaszere
gowanie wyrobów siatkowych do którejś z tych grup
sprawia trudność, igdyż z jednej strony założona na
ramie pionowego warsztatu tkackiego osnowa, po
wstawanie d w u ziewów podczas przeplatania z w r a
całyby technikę siatkową w k i e r u n k u p r y m i t y w n e g o
tkactwa, z drugiej zaś b r a k wątku, tworzenie się
siatki dzięki przeplataniu n i t e k osnowy palcami
każe te właśnie w y r o b y zaliczyć do grupy plecionek.
Plecenie siatkowe znane było już w starożytności.
Najstarsze w y r o b y tego rodzaju pochodzą z w y k o
palisk egipskich, z Czasów około 2000 l a t przed naszą
erą , ponadto, j a k w y n i k a z pracy E. Markovej,
znane były również w starożytnej Grecji -. W y r o b y
siatkowe z epoki brązu wykopano w D a n i i i znaj
dują się one w zbiorach tamtejszych muzeów . Nie
zwykle ciekawego materiału historycznego dostar
czają średniowieczne m a l a t u r y spotykane na terenie
Czechosłowacji, przedstawiające Madonnę z krosien
kami do wyrobów siatkowych
Na podstawie dostępnej m i l i t e r a t u r y etnograficz
nej zdołałam stwierdzić, że technika siatkowa od
czasów starożytnych aż do współczesnych znana jest
na bardzo szerokim obszarze. Profesor Moszyński
podaje , że poza Słowiańszczyzną spotkać ją można
1
3
5
W
K A Ń C Z U D Z E
na Kaukazie, w R u m u n i i , w Hiszpanii i prawdopo
dobnie w Szwecji. Północny zasięg jej potwierdza
praca H e l m i K u r r i k traktująca o splotach, techni
kach tkackich i plecionkarstwie w Estonii; autor
opisuje technikę siatkową, bardzo prostą, nie odbie
gającą od stosowanej w Polsce techniki plecenia
pasów. Ponadto E. Markova powołuje się na szereg
prac, które dotyczą Siedmiogrodu, Węgier i H o
landii .
Na terenie Słowiańszczyzny plecionka siatkowa
znana jest niemal że powszechnie. Najgruntowniej
opracowano ją w Czechosłowacji, gdzie występowała
przede wszystkim na obszarze Słowacji, uprawiana
przez wiejskie kobiety jeszcze w okresie międzywo
jennym. Do Czech natomiast, według N . A. Smolkovej, została przeniesiona ze Słowacji . Z w y r o b a m i
siatkowymi spotykamy się w Jugosławii, zwłaszcza
w Chorwacji i Serbii, a także ma Rusi Zakarpackiej '.
Poza t y m czepki siatkowe występowały nad górnym
Dniestrem, na P o d o l u
i Wołyniu (pow. Luboml),
skąd pochodzi zbiór czepków znajdujący się w M u
zeum Etnograficznym w K r a k o w i e . Profesor M o
szyński wspomina też, że technika siatkowa roz
powszechniona była na Polesiu i Białorusi .
6
7
8
10
11
W Polsce zagadnieniem wyrobów siatkowych zaj
mowano się dotychczas stosunkowo niewiele. L a k o 769
i'ł*
