-
Title
-
Kronika/ LUD 1948 t. 38
-
Description
-
LUD 1948 t.37 s.451-482
-
Date
-
1948
-
Format
-
application/pdf
-
Identifier
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:4780
-
Language
-
pol
-
Publisher
-
Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
-
Relation
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:5152
-
Text
-
KRONIKA
WYCIĄG Z PROTOKÓŁU Z X X I I I W A L N E G O
ZGROMADZE
NIA POLSKIEGO T O W A R Z Y S T W A LUDOZNAWCZEGO
X X I I I W a l n e Zgromadzenie Polskiego T o w a r z y s t w a L u d o
z n a w c z e g o odbyło sie w K r a k o w i e w d n i a c h 9 i 10 k w i e t n i a 1948
roku w S e m i n a r i u m S o c j o l o g i i i E t n o l o g i i U n i w e r s y t e t u Jagiel
lońskiego. Na zjeździe o b e c n i : prezes — prof, d r K. Moszyński,
y - p r e z e s i : prof, d r .1. Czefcnmwsiki, fprof. d r E. F r a n k o w s k i , s e k r e
tarz g e n e r a l n y : prof, d r Л. Gajek, s k a r b n i k : p r o f , d r M . Z i e m n o w i c z , członkowie Zarządu: prof, d r St. Byslroń, T D e l i m a t d r J
K r a j e w s k a prof, d r К K o r a n v i dyr J 2 M a n n j ^ i e w i c z p of d r
S. Nosek, d r M. Z n a m i c r o w ^ k a - P r u f f e r o w a ,
dr R.
Reinfuss,
doe da- T S e w e r y n dyr J Świeży r>ro4 d r L W V o v y m n v i e z
H
Z w o l a k i e w k - z - c z ł o n k o w i e -' p r o f d r W " A n t e n i e w i c z 'nrof d r F '
B u i a k p r o f di- T G r a b o w s k i p r o f dr" T M i l e w s k i ' orof d r к '
Ni-isch b r o f dr В * S t e l m a c h o w s k a doe d * E B u l a n d a T I
L f
dr S Ś/Lotka k s orof d r В R a d o m s k i d r G Ciołek d r Ś F i ¬
/ak d r G Frenkłowa d r w ' I l e i n o s z d r \ Jaworeźak dyr J
K l i m a s z e w s k a d r ^ K r i t r ^ e b i a n k a nJ W F i s c h e
n i СГ G a i
I,™
ш и Н и
mir M G ł a d w o w a d r M G h d y s z
nXI
If«™ X s
m i К Piet k i e w i e т m ) - R u b i k e t n o g r a f i c z n a n a Lubelszczyźnie.. wygłosi asystent T .
D e l i m a t , G) « ś l a d y ludożcrstwa w w y k o p a l i s k a c h z L u b e l s z c z y
z n y * w v s l o s i d r t R o a a l s k i 7^1 « Т У О У sfroiów l u d o w y c h oróba
regionalizacji,,
w y k o s i Janusz świeży
8 ) ^Przemysł łutlowy
w L u b e l s z c w ż ń i c . ; wygłosi H . Z w o l a k i e w k z .
W d a l s z y m ciągu p r z e w i d u j e sie posiedzenia n a u k o w e człon
ków i o m a w i a n i e - l i t e r a t u r y f a c h o w e j .
Na zakończenie s p r a w o z d a n i a Zarząd Oddziału p o c z u w a sie
do miłego obowiązku złożenia serdecznego podziękowania p r o f ,
d r Józefowi G a j k o w i i p r o f , d r L e o n o w i H a l b a n o w i za • t r o s k l i w e
i n t e r e s o w a n i e sie p r a c a m i Oddziału.
J V i n u s r Świeży
SPRAWOZDANIE ODDZIAŁU POLSKIEGO TOW.
ZNAWCZEGO W MSZANIE
DOLNEJ
LUDO
Oddział T o w . L u d o z n a w c z e g o
w M s z a n i e D o l n e j został
u t w o r z o n y z K o l a T o w . L u d . n a p o d s t a w i e upoważnienia przez
Zarząd Główny w L u b l i n i e . P i e r w s z e W a l n e Z e b r a n i e Oddziału
odbyło sie d n i a 1 l u t e g o 1947 г.. które wyłoniło Zarząd i пактеślilo ogólny p l a n p r a c y . Praca członków Oddziału polegała n a
g r o m a d z e n i u materiału do a n k i e t nadsyłanych przez Zarząd Glów n y . N a d t o prezes Oddziału d v r . S. Fl'izak' wygłosi! d n i a 3 1 . I I I .
r
!
.
"• 7*
:
"' I
f \
i
461
1947 r. odczyt w D o m u L u d o w y m w M s z a n i e D . p t . « Z przeszło
ści M s z a n y D o l n e j i okolicy.., a 2. I I 1918 r. w g i m n a z j u m w M s z a
nie D. o d c z y t d l a publiczności i uczniów p t . « J * z e m f e n v w k u l
t u r z e m a t e r i a l n e j o k o l i c z n e g o l u d u o d 1800 г.». P o n a d t o prezes
Oddziału ogłosił' w p r a s i e artykuł «Złoto górskie — w a l u t a r e
gionalna..
Oddział liczył 19 członków. Roczna wkładka członkowska
wynosiła 120 z l . W a l n e Z g r o m a d z e n i e wybrało Zarząd w t y m s a
m y m składzie. W m i e j s c e zmarłego k s . W ł a d y s ł a w a M a g i e r y w y
brało W a l n e Z g r o m a d z e n i e w i c e p r e z e s e m p r o f . A n t o n i e g o IJoczalskiego. Poza t y m .pozostał Zarząd w t y m s a m y m składzie.
7
'
SPRAWOZDANIE
Sebastian
ODDZIAŁU POZNAŃSKIEGO
ZNAWCZEGO
Flkak
P. T .
LUDO
W r o k u s p r a w o z d a w c z y m Oddział Poznański P. T . L . liczył
'20 członków. Siedziba Oddziału jest I n s t y t u t E t n o l o g i i U . P. O d
dział Poznański zawarł p o r o z u m i e n i e z P. T . G e o g r a f i c z n y m o d
nośnie wspólnych posiedzeń, w r a z i e g d y b y referat, którego bądź
y. Oddziałów miał znaczenie d l a o b u T o w a r z y s t w .
Z e b r a n i a T o w a r z y s t w a o d b y w a ł y sie w soboty o godz. 18.
Zostały wygłoszone następujące o d c z y t y : '
1. Prof, d r W i t o l d K l i n g e r , a V s c h o d n i o - e u r o p e j s k i e rusałki
i pokrewne postaci d e m o n o l o g i i l u d o w e j , a tradycje g r e c k o - r z y m
skie*.
2. Prof, d r E . F r a n k o w s k i . .Twórczość l u d o w a w Związku
Radzieckim..
;:. M g r T a d e u s z W r ó b l e w s k i , «Kosmogonia ludów p i e r w o t
nych:..
1. D r M a r i a F r a n k o w s k a , . P o l s k i A t l a s E t n o g r a f i c z n y i jego
problemy...
а. M g r W a n d a W c p n i k ó w n a , - W i e ś K o s z a r y w p a w . l i m a
nowskim...
б. Prof, d r E . F r a n k o w s k i , . T e c h n i k a s i a t k o w a w k u l t u r z e
ludów słowiańskich i jej przeobrażenia n a świecie...
7. Prof, d r E. F r a n k o w s k i , . T e c h n i k a odlewów b r a z o w v e h
n a w o s k t r a c o n y w k u l t u r z e ludów...
W a l n e Z e b r a n i e Oddziału odbyło sie d n i a 15 m a r c a 1948 r .
przy u d z i a l e 18 członków.
E.
Frankowski
462
S P R A W O Z D A N I E Z DZIAŁALNOŚCI T O W A R Z Y S T W A
ZNAWCZEGO W
TORUNIU
za okres ort 18. I I I . 1947 r. do 1. I V . 1948 r .
LUDO
Towarzystwo Ludoznawcze
Oddział w T o r u n i u , założone
d n . 18. I I I . 1947 г., c z y l i istniejące d o p i e r o r o k , l i c z y 50 członków,
w l v i n 11 osób stanowią n a u c z y c i e l e Siedziba T o w a r z y s t w a jest
Dział E t n o g r a f i c z n y M u z e u m M i e j s k i e g o w T o r u n i u . "
Obecny skład Zarządu: prezes — p r o r e k t o r prof, d r K a r o l
K o r a n v i , w . prezes — p r o f , d r Bożena S t e l m a c h o w s k a , sekretarz
I — cfc M a r i a Z n a m i e r o w s k a - P r u f f e r o w a , sekretarz I I — M a r i a
Polakiewiczówna, s k a r b n i k — B o n i f a c y Z i e l o n k a ; członkowie Z a rządu: p r o f , d r .łan Zabłocki, red. Mieczysław Dereżyński; K o r n i sia R e w i z v i n a : p r o f . Józef Błoński nacz. Józef A r k u s z e w s k i d r
Stefan H r a b e c .
Z e b r a i i i a n a u k o w c. W okresie s p r a w o z d a w c z y m o d
były sie 2 posiedzenia Zarządu oraz 4 z e b r a n i a o c h a r a k t e r z e n a u
k o w y m . D n . 20. V I . 1947 r. d r M a r i a Z n a m i e r o w s k a - P r u f f e r o w a
wygłosiła referat p t . « L u d o z n a w s ł w o w S z w a j c a r i i " . D n . 10. I I .
1948 r. o d b v ) się. odczyt p. Heleny P i s k o r s k i e j p t . « W i e ś p o m o r
ska w X V I I I w.» i ^Bartnictwo'toruńskie,. D n . 2. I I I . 1948 r. •
p A n n a L u d w i k a Czernv w v g l o s i l a odczvt p t «Sen nocy l e t n i e j
j a k o l u d o w e m i s t e r i u m tancczne». D n . 16. I I I 1948 r . odbył się. o d c z y i П I Pod«óreozneso n i «Zao*trowierze na tle z w y r z a i ó w
i 'obyczajów...
' '
'
'
t
_!
i
•'
i
*
I
'
J
Prace
or g a n iz а су j n с
i
l e r e n o w o - m u z e a l n e.
Z u c h w a l o n y c h -kilku sekcji, j e d y n i e p o d k i e r u n k i e m p.
K o n r a d a S m i e m i a k a powstała Se.kc.ja. M u z y k i L u d o w e j i Tańca.
L i c z y o n a 1Л osób, w l v m n o w y c h członków 7-. W p r o w a
d z o n e j przez n i a p r a c y b a d a w c z e j n a terenie K u j a w brał udział
K . S n i i e r n i a k . -B. Z i e l o n k a i Chełmiński. Z a n o t o w a n o 120 m e l o d v j
i zapisano 120 tekstów oraz z zasiłku K u r a t o r i u m Okręgu S z k o l
nego P o m o r s k i e g o w y d r u k o w a n o odnośne k a r t o t e k i ("Kartv p i e śni) Sekcja ta nawiązała b l i s k i k o n t a k t z d y r . M . S o b i e s k i m , z I n
s t y t u t e m B a d a n i a S z t u k i L u d o w e j (Sekcją M u z y c z n a w P o z n a n i u ) .
Z inicjatywy Adama Krzemienia w Liceum Budowlanym
w T o r u n i u została zapoczątkowana praca o charakterze l u d o z n a w
c z y m w organizującym sie kole w starszych k l a s a c h l i c e a l n y c h
Została l a m p r z e p r o w a d z o n a odnośna a n k i e t a oraz d n . 7 l u t e g o
1948 . odbył sie wykład dr M a r i i Z n a m i e r o w s k i e i -Prufferowe i p t .
. W a r t o ś ć b u d o w n i c t w a l u d o w e g o i jego ochrona... W Kole tvm
projektowane są terenowe prace młodzieży s z k o l n e j , dotyczące z a -
"
*'
r
. ;,, L
p
b v t k o w c g o b u d o w n i c t w a l u d o w e g o oraz z b i e r a n i a materiałów m u
zealnych.
W okresie s p r a w o z d a w c z y m k u r a t o r d r Czesław S k o p o w s k i
przyczynił sie w y d a t n i e do p o d n i e s i e n i a p r a c l u d o z n a w c z y c h ,
udzielając zasiłku Działowi E t n o g r a f i c z n e m u na w y d r u k o w a n i e
p o r a d n i k a terenowego oraz drukując w D z i e n n i k u Urzędowym
K u r a t o r i u m w e z w a n i e do n a u c z y c i e l s t w a .
Należy też podkreślić o g r o m n e usługi, j a k i e oddają Działowi
E t n o g r a f i c z n e m u M u z e u m w T o r u n i u niektórzy członkowie t o
ruńskiego Oddziału ТОЛУ. L u d o z n a w c z e g o . N p . d y r . L e o n Szestak o w s k i , które n i c t y l k o dostarczał i n f o r m a c j i o z a b y t k a c h l u d o
w y c h w terenie, lecz s a m składał l i c z n e d a r y i d e p o z y t y , a n a d t o
dzięki jego p o m o c y u z y s k a n o a u t o ciężarowe w c e l u p V z e w i c z i c n i a do M u z e u m k o l a ' g a r n c a r s k i e g o , ław i żaren g a r n c a r s k i c h
z D o b r z y n i a n a d Drwęca, dostarczenie szeregu przedmiotów z za^
k r e s u r o l n i c t w a transportu i k o m u n i k a c j i oraz p s z c z e l n i c t w a ( i m
cenna i r z a d k a barć z Borów T u c h o l s k i c h ) . B. Z i e l o n k a gromadził
m e l o d i e nieśni l u d o w y c h z t e r e n u K u j a w - i dostarczał" l i c z n y c h
i c e n n y c h obiektów m u z e a l n y c h z z a k r e s u w i e l u d z i e d z i n k u l
tury ludowej.
P r o f . J a n Zabłocki ofiarował .cenne książki z z a k r e s u r o l n i
c t w a , u n a d t o zbierał n a z w y d l a M u z e u m roślin używanych
w lecznictwie l u d o w y m w o j . pomorskiego. Wojciech Gajdus z N a W T V pomagał w g r o m a d z e n i u zbiorów d l a M u z e u m , szczególnie
z z a k r e s u obrzędowości l u d o w e j .
W o b e c ustąpienia z prezesury Zarządu Oddziału ob. k u r a
tora d r Czesława S k o p i o w s k i e g o ' u c h w a l o n o jednogłośnie nastę
pujący w n i o s e k : «Zgromadzeni na W a l n y m Z e b r a n i u T o w a r z y
s t w a L u d o z n a w c z e g o Oddział w T o r u n i u członkowie T o w a r z y s t w a
stwierdzają z żalem ustąpienie z prezesury ob. k u r a t o r a d r Cze
sława S k o p o w s k i e g o i składają gorące podziękowanie za wydatną
i serdeczna pomoc w p r a c y ' i wyrażają n a d z i e j e , że ob. K u r a t o r
zechce j a k o członek T o w a r z y s t w a n a d a l współpracować i udzielać
swej cennej p o m o c y i r a d y » .
-"
I
4
д
Propaganda
1 u d o z n a w s t w a. T o w a r z y s t w o
Ludo
znawcze w r a z z Działem E t n o g r a f i c z n y m M u z e u m
Miejskiego
w T o r u n i u d w u k r o t n i e zwracało sie w «Glosie P o m o r z a * do s p o leczeństwa z a p e l e m w s p r a w i e p o m o c y w g r o m a d z e n i u zabytków,
związanych z obrzędami W i e l k a n o c y i Bożego N a r o d z e n i a , '
Ariele 1e pozostały całkowicie bez echa w b r e w t e m u . co g ł o
siły p i s m a w a r s z a w s k i e o d a r a c h , l i c z n i e napływających do M u z e u m M i e j s k i e g o w T o r u n i u j a k o r e a k c j a n a apele w p r a s i e .
404
T o w a r z y s t w o L u d o z n a w c z e p r a g n i e prowadzić badania t e r e
n o w e i w t y i n c e l u r o b i s t a r a n i a o u z y s k a n i e zasiłków n a p o k r y
cie kosztów l o k o m o c j i , zorganizowanie* b i b l i o t e k i etc.
Należy podkreślić, że Oddział Toruński T o w a r z y s t w a p r a
c u j e w b l i s k i m k o n t a k c i e z Działem E t n o g r a f i c z n y m M u z e u m
Miejskiego w T o r u n i u .
O s t a n i o -uchwalono niektóre posiedzenia odbywać wspólnie
z Towarzystwem
Geograficznym.
M.
Priifferowa
ETNOGRAFIA I ETNOLOGIA W
SZWAJCARII
W L A T A C H 1930—1947
Siedmioletnia izolacja, orazu częściowa zaś później zupełna,
w j a k i e j znalazła się S z w a j c a r i a podczas o s t a t n i e j w o j n y , w p ł y
nęła niemało n a rozwój e t n o l o g i i i e t n o g r a f i i tegoż k r a j u . Z w y
b u c h e m w o j n y została p r z e r w a n a n a r a z i e łączność tvlko z k r a
j a m i europejskimi, objętymi pożarem w o j n y , później także i z z a
m o r s k i m i , powodując p r a w i e zupełny zastój w p r z v p l v w i e m a t e
r i a ł ó w e t n o g r a f i o z n y c h z t y c h .krajów. N a t o m i a s t udało się e t n o
l o g o m s z w a j c a r s k i m bawiącym w c h w i l i w y b u c h u w o j n y w k r a
j a c h z a m o r s k i c h jeszcze wrócić n a czas do k r a j u z b o g a t y m i z b i o
rami.
' '
'
'
i z o l a c j a częściowa względnie zupełna skierowała zaintereso
w a n i e etnologów i etnografów s z w a j c a r s k i c h n a j p i e r w k u f o l k l o
r o w i ludów e u r o p e j s k i c h , jeszcze w ó w c z a s n i e wciągniętych w za
wieruchę w o j e n n a . S t a n t e n j e d n a k trwał z b v l krótko,' b y mógł
wydać n a m a c a l n i e p o z y t y w n e w y n i k i . Z w y p o w i e d z e n i e m w o j n y
przez W ł o c h y F r a n c j i ' S z w a j c a r i a znalazła'sie w zupełnej i z o l a
c j i , trwającej p r a w i e aż do końca 1945 r o k u . R o k 1946 przyniósł
znaczne rozluźnienie tejże i z o l a c j i
skutkiem t w o
liczniejsze
g r u p y m i s j o n a r z y k a t o l i c k i c h i p r o e s t a n r k i r h korzystając z u l "
d e w i z o w W n i- p a s z p o r t o w y c h wyjechały do m i s v j p r z e d - w s z y s t
k i m do k o l o n i i f r a n c u s k i c h w A f r y c e ale i młody ч przedsiębior
czy e t n o g r a f z N W h a t e ! p r o f d r Jean Gabue odbył już d w i e krót
sze w M o r a w v n a u k o w e s a m o l o t e m do T u a r e - ó w L i nu w A f r y c e
oółnoćriei i d z i e z e b e d ^ k a z n y m a w i a ł e t m S d i c z ^ i y
Mimo
w s z y s t k o кЬтю1у
^
w a ż n i e w S e i h c z n eisz^
morskich coJednak
hlmnbco n V o r i e
Я
l ^ e d t y n i e ta
™
n
i
n S n w f e n ^
р ^ ш ч о ч у Т Ж
e
wnłvwa z M d
-№Г>
n i o n a rozwój e t n o l o g i i . etnografii i l u d o z n a w s t w a
j a k w y n i k a z następujących wywodów.
szwajcarskiego,
I. P o d r ó ż e i w y p r a w y n a u k o w e d o k r a j ó w p o
zaeuropejskich.
N a j n i e k o r z v s t n i e j s i e d m i o l e t n i a i z o l a c j a w p l v n e l a n a prace
i b a d a n i a n a u k o w e , wymagające bezpośredniegoГI ciągłego k o n
taktu i porozumienia z uczonymi i instytucjami n a u k o w y m i i n
n y c h krajów. Nastąpił p r a w i e zupełny zastój we w y m i a n i e czaso
p i s m n a u k o w y c h z i n n y m i krajami,'które podczas" w o j n y z a w i e
siły zupełnie l u b częściowo w y d a w a n i e s w y c h periodyków- z w i e
dzanie mu/eów przez gości z a g r a n i c z n y c h osiągnęło na'iniaszy
s t a n ; międzynarodowa w y m i a n a i współpraca w ctziedzinic e t n o
l o g i i i e t n o g r a f i i przestała w t v m czasie p r a w i e istnieć
Podobny
los spotkał w y p r a w y do krajów z a m o r s k i c h w celach n a u k o w y c h
M i m o to w t v m okresie p r z e p r o w a d z i l i w v p r a w v n a u k o w e nastę
pujący b a d a n e szwa j V a i i y :
'
*
'
P
i
D r P. W i . - U zwiedził K a s z m i r , T y b e t i I n d i e , gdzie szcze
gólne b a d a n i a przeprowadził n a d szczepem Naga. Bogate * z b i o r y
przesiał d l a m u z e u m w B a z y l e i . Tenże badacz odbvł w r. 1941 p o
dróż do A m e r y k i Południowej, a w 1942 r. prowadził b a d a n i a
naukowe na W i e l k i c h A n t y l a c h .
H . E. K a u f m a n n o d b v l wyprawę d o I n d i i , g d z i e s p e c j a l
ne b a d a n i a poświecił szczepowi N a g a ; cenne i l i c z n e zbiory e t n o
g r a f i c z n e tegoż szczepu przekazał m u z e u m w B a z y l e i .
H o d e'] K r . zwiedził w celach n a u k o w y c h A m e r y k a Połud
n i o w a i badał szczególnie g r o b y slaro-peruańskie.
R i i t e i- I I a n s odbył'ekspedycje do L a p o n i i .
H i m m e 1 h e b с r podróżował
królko p r z e d
wybuchem
w o j n y m i e d z y E s k i m o s a m i Cieśniny B e r i n g a i Z a t o k i P o i n t B a r
row."
' '
G a b u s . l e a n , badał w l a l a c h 1938—1939 Eskimosów t z w .
Caribous n a d Z a t o k a Hudsońska: w l a t a c h 194) i 1947 p r z e p r o w a
dził b a d a n i a e t n o g r a f i c z n e m i e d z y T u a r e g a m i w A f r y c e północ
n e j , skad przywiózł bogate zbiory' d l a muzeów w B a z y l e i i N e u G l o w n v m z a d a n i e m w y m i e n i o n y c h podróżujących bvło z b i e
r a n i e i g r o m a d z e n i e obiektów e t n o g r a f i c z n y c h d l a muzeów s z w a j
c a r s k i c h , które też te w y p r a w y przygotowały i pieniężnie w s p i e
rały.
II. M u z e a i i c h d z i a ł a l n o ś ć .
Każdy n i e m a l k a n t o n p o s i a d a własne m u z e u m , z których
najważniejsze są: w Bazylei, w Z u r y c h u , w G e n e w i e , w B e r n i e ,
I.Uf!. T .
XXXVIII
30
466
w X e u c h a t e l u , B u r g d o r l i e , w St. G a l l e n i we F r y b u r g u . Aż do
r o k u 1944 S z w a j c a r i a n i c posiadała wspólnego m u z e u m n a r o d o
wego; w t v m to r o k u m u z e u m w B a z v l e i przeznaczono n a . M u
seum f u r V o l k e r k u n d e u n d Schweizer'isches M u s e u m f u r V o l k s kunde». T o m u z e u m p o s i a d a największe z b i o r y i obecnie jest n i e
wątpliwie największym m u z e u m e t n o g r a f i c z n y m w zasięgu j e
ż y k i n i e m i e c k i e g o - w 1943 r tzn po
latach istnienia'liczvlo
m n i e i więcej 80 000 obiektów e t n o g r a f i c z n y c h z czego około 17 2Ó0
p r z y p a d a ' n a f o l k l o r e u r o p e j s k i M u z e u m \v Śzafuzie zostało p o d
czas n a l o t u /niszczone n a t o m i a s t i n n e m u z e a n i c n i e ucierpiały
podczas w o i n v ' j e d y n i e z b i o r y b a r d z i e j wartościowe usunięto
z muzeów i przeniesiono w miejsce bezpieczniejsze
Działalność muzeów s z w a j c a r s k i c h ograniczała sie aż do w y
b u c h u w o j n y przede w s z y s t k i m do g r o m a d z e n i a obiektów e t n o g r a
f i c z n y c h . W t e j d z i e d z i n i e m u z e u m w B a z y l e i osiągnęło i n e w a t p l i w i e najlepsze w y n i k i ; starało sie ono poza t v m przede w s z y s t
k i m o g r o m a d z e n i e oryginałów, a j e d y n i e z b r a k u tvrhże, zastę
p o w a n o j e k o p i a m i i naśladownk-lwarai. T e n zapal ' g r o m a d z e n i a
cechuje w s z y s t k i e m u z e a lecz w y n i k i zależą w głównej mierze od
s t a n u finansów stojących do d y s p o z y c j i zaś pod t v m w z - l ę d e m
s p r a w a p r z e d s t a w i a sie' n i e z b y t k o m i n i e Większa 'cześć zbiorów
m u z e a l n y c h pochodzi od h o j n y c h ofiarodawców Toteż z b i o r y te
w v i W v
m r/eum w B a z y l e i z d r a d / a b . b a k planowości i " s y
s t e m a t y k i - sa to w dużo i m i e r z e m a - a z n v obiektów elnorafie'zi i v c h M u z e u m w B i - d o r f e różni sie' od i n n y c h muzeów t v m
że mieści o b i e k t y w H c z n i c f o l k l o m s / w a i c a . - k i e - n z , s / c z e l
n y m u w ź i d n i e n i e m L ow.de ^
wieiskie-o Inne' muzea
w y k ^ ^ w e l k ^
S
m
ludów^^SnJch^
rodzmiego!
S i e d m i o l e t n i a izolacje należy'bezwarunkowa uważać za pożą
d a n a d l a z o r g a n i z o w a n i a uporządkowania, p r z e b u d o w y względnie
r o z b u d o w y muzeów s z w a j c a r s k i c h . Zastój w dopływie m a t e r i a
łów e t n o g r a f i c z n y c h z .krajów z a m o r s k i c h zmusił poniekąd e t n o
logów i etnografów s z w a j c a r s k i c h do zajęcia się f o l k l o r e m o j c z y
s t y m , ale przede w s z y s t k i m do p o d n i e s i e n i a p o z i o m u muzeów, bv
z n i c h uczynić i n s t r u m e n t s p r a w n y d o b a d a n n a u - k o w v r h . Czas
i pieniądz ' przeznaczony n a zakup'obiektów względnie w y p o s a
żenie e k s p e d y c j i do krajów z a m o r s k i c h zużyto n a p r z e p r o w a d z e
nie r e m o n t u ' budynków m u z e a l n y c h za-kup" w i l r v n ' ka'taln-iizaeje
przedmiotów e t n o g r a f i c z n y c h k o n s e r w o w a n i e
i ' magazynowanie
zbytecznych obiektów, z n a k o w a n i e i w y s t a w i a n i e okazów. M u
zeum w B a z v l e i zrobiło n i e w u o l i w i e w t v m k i e r u n k u n a i w i e k s z e
postępy. P r z y niektórych m u z e a c h u f u n d o w a n o stałe posady k u -
467
sloszów, gdyż d o t y c h c z a s w i c i e p r a c m u z e a l n y c h zostało załatwia
n y c h bezpłatnie przez w o l o n t a r i u s z o m
Z w i e d z a n i e muzeów przez publiczność, szkoły i g r u p y w o j
s k o w y c h wzrosło n i e p o m i e r n i e ; dzięki z n a k o w a n i u okazów oraz
o p r o w a d z a n i u zwiedzających przez f a c h o w y c h znawców e t n o g r a
f i i oraz dzięki przystępnym c e n o m publiczność często zwiedzała
muzea z w i d o c z n y m zainteresowaniem.
III.
Wystawy.
W związku z uporządkowaniem i s y s t e m a t y z a c j a zbiorów
m u z e a l n y c h urządzano c o r o c z n i e w y s t a w y czasowe w poszczegól
n y c h m u z e a c h . B o k 1941 był p o d t y m względem " p r a w d z i w ą p o
wodzią w y s t a w * . Niektóre z tych wysław p o w t a r z a n o i w k i l k u
i n n y c h m i a s t a c h ; często w y s t a w y były o r g a n i z o w a n e przez k i l k a
muzeów. Najważniejsze z ' t y c h ' w y s t a w c z a s o w y c h były: « W y
s t a w a sztuki'chińskiej i japońskiej* w Genewie" w 1942" i tamże
w с. 1943 «W\-s!awa m a s e k * ; " W y s t a w a p l a s t y k i d r e w n i a n e j ,
w B a z y l e i w г. 1943. t u t a j urządzono już w r. 1941 i 1942 . W y
stawę fszluiki ludów P o l i n e z j i i M e l a n e z i»- w Z u r y c h u wysławiono
«Stftuke afVykańd;a» w 194.Г w B e r n i e i B a z y l e i urządzono c i e
kawą wvs.tawe . l ) a s >Kinder pielzen«>>' w B e r n i e B a z y l e i i Z u r y
c h u urządzono w 1941 r. w s p ó l n y m i " iłami wystawę ^Sztuki a" j a lyckiejs.
S
IX.
К o n g r e s y.
R e k o m p e n s a t a częściowa z b r a k u kongresów międzynarodo
w y c h były k o n g r e s y k r a j o w e , o r g a n i z o w a n e przez «Societć suisse
d ' a n d n o p o l o g i e " e t ' d e t h n o l o g i c * w ,r. 1940 w L o k a r n i e . w 1941
w B a z y l e i , w 1912 w S y j o n i e , w 1943 w Szafuzie. w 1914 w Sils.
w 194Ó w e F r y b u r g u , w 194(3 w Z u r y c h u , w 1947 w Genewie.
V . P u b i i к а с j e.
1
k
!
I
i
>
I z o l a c j a , uniemożliwiając w y m i a n ę czasopism n a u k o w y c h
z z a g r a n i c a , przyczyniła s i e ' n i e m a ł o d o r o z w o j u e t n o g r a f i c z n e j
l i t e r a t u r y w S z w a j c a r i i . O i l e m i w i a d o m o , żadne z p r z e d w o j e n n y c h c z a s o p i s m l a d o z n a w c z n y c h n i e przerwało redagowania a n i
też nie przestało pojawiać sie. p r z e c i w n i e powstały n o w e p e r i o d v k i . częściowo l u b całkowicie poświecone z a g a d n i e n i o m l u d o ¬
znawstwa l u b etnologii j a k
A c t a T r o p i c a , Z e i i t s c h r i t l f u r Tropenwissenschaft u n d T r o ¬
p e n m e d i z i n , B a z y l e a 1944. t o m I .
L e s Musees de Geneve, B u l l e t i n Menswel d e s Mu sees et Col¬
lections de la Y i l l e de Geneve. Geneve 1944.
30*
468
B u l l e t i n fie la Societe Suisse des A m i s de Г Е х 1 г ё т е O r i e n t .
Z u r y c h 194-1.
Cahiers F e r d i n a n d de Saussure, Geneve 1941.
N e w ZciLscbrif-t f u r M i s s i o n s w i s s e n s c h a i l ( N o u v e l l e Revue
do science m i s s i o n n a i r e ) , SehuneckłBeokenńed 1945.
S e h w e i z e r i s c h e Z e i l s o h r i f t f u r P s y c h o l o g i e . 1944.
A n n a l e n d e r P h i l o s o p h i s e h e n Gesellschaft Inner.schwerz. 1944.
A f t t h r a p o s , R e v u e Internationale d ' E t h n o b g i e et de L i n g u i s l i q u e ; redakcje tegoż c z a s o p i s m a przeniesiono w r. 1939 z W i e
d n i a do F r y b u r g a
Oprócz łych czasopism
j a k пр.:
pojawiły sic wartościowe
'
publikacje
4-
IIoffmanii-Kraver
E d u a r d ; «Feste u n d B r a u c h e des
S e h w e i z e r v o l k e s * . O p r a c o w a n i e n o w e pnzez P. Geigera, Z u r y c h
1940. R u I» i O b r . : «Volksfcunst a m B e m e r B a u e r n h a u s * . S c h w e i zerisebe Gesellschaft f u r Votkskund-e, Basel 1942. S p e i s e r F . :
Л'егяисЬ einer S i e d l u n g s g c s c h i c h i e
d e r Sud,see» (De-nkschriften
der Schweiz. Natm-foraohenden G e s c l k e h a f l , t o m L X X V I I , Z u n - c h
19 W . W a l l e r
E . : « I i i stor ische M c her d e r S c h w e i z u n d i h r e
E n t w i e k l u n z u r hetiti«en Eindeokun.«» Z u r y c h 4 e u 1 i K a r o l " S c h w e i z c r Masken u n d M a s k e n b r a u c h e . . Z u r y c h 1943. Z n a c z n a
cześć t y c h p u b l i i k a c y j jest poświęcona f o l k l o r o w i s z w a j c a r s k i e m u .
0
VI. K a t e d r y
I
etnologii
i
etnografii.
P r z e d w o j n a ]>olrzeba k a t e d r e t n o l o g i i n a u n i w e r s y t e t a c h
s z w a j c a r s k i c h nie b v l a zbvt a k t u a l n a , ze względu n a łatwość s t u
d i o w a n i a na w s z e c h n i c a c h państw sąsiednich, p r z e d e w s z y s t k i m
we W i e d n i u , w Paryżu, H a m b u r g u . B e r l i n i e . W o j n a j e d n a k u t r u
dniła względnie w p r o s t uniemożliwiła s t u d i a za g r a n i c a , wobec
tego nowsla-lv n o w e k a t e d r y e t n o l o g i i w k r a j u . I tak u t w o r z o n o
we F r v b u r - u w 1939 katedrę e t n o l o g i i i p o w i e r z o n o i a e t n o l o g o w i
światowej sławy p r o f d r W
S c h m i d t o w i profesorowi e t n o h ^ i i
na u n i w e r s y t e c i e wiedeńskim' założycielowi i d y r e k t o r o w i I n s t y t u l u A n t h r b p o . s - . n o a n e k s j i A u s t r i i przez Rzesze p-rof S c h m i d t
przeniósł' sie т ca v m i n s t y t u t e m d o F r o i d e v i l l e pod F r y b u r g i e m
U i e sie też mieści r e d a k c j a czasopisma «Anlhropos» N a u n i w e r svtecie w B a z y l e i w v k l a d a e l n 1 » e ogólna
snccialna orof d r
F e l i k s Speiser ' o d 1939 W G e n e w i e i s t r u ^ i e o d d a w n a k a t e d r a a n trooolo^i
H.olcafH
^ Г ^ Ы с ^
Z r i m . T r
' i 2 Uóti
r ^ w u i z o m d ćentc o d r M W Z
C i i 'v, „ j ' P r t - C } l
etnob
" e od r P> 0 r ' A l f i e d Svińma^in N a u n i w m v ^ i i e
I
I
I
I
I
n
I
\t YuZbuZIul
469
t e l u utworzono docenturę etnografii
prof, d r J . Gabus.
w
1916, która
powiemmo
VII. L u d o z n a w s i w o w S z w a j c a r i i .
N i e w ą t p l i w i e największa korzyścią, która i z o l a c j a w o j e n n a
przyniosła e t n o g r a f i i s z w a j c a r s k i e j polega n a r o z b u d z e n i u z a i n
t e r e s o w a n i a sie f o l k l o r e m r o d z i m y m . Zaś z a i n t e r e s o w a n i e to r o z
b u d z o n o w sama porę, gdvż k u l t u r a l u d o w a zaczyna p o d w p ł y
w e m nowoczesnej c v w i l l z a e j i w S z w a j c a r i i szybko zanikać. Ce
l e m g ł ó w n v m l u d o z n a w s i t w a s z w a j c a r s k i e g o jest n a r a z i e z b i e r a
nie zabytków k u l t u r y l u d o w e j . W t y m c e l u ' S z w a j c a r s k i e
Towa
r z y s t w o ' L u d o z n a w c z e (Schweizerisehe Geselłschait f u r V o l b k u n dc) o r g a n i z u j e p l a n o w e b a d a n i a w całym k u a i u , połączone z ->rom a d z c n i e i n w s z e l k i c h zabytków k u l t u r ' v Ludowe i Działalność T o
w a r z y s t w a L u d o z n a w c z e g o S z w a j c a r s k i e g o o b e j m u j e następując*
dziedVinv k u l t u r y l u d o w e j - medycynę l u d o w a p o d k i e r o w n i c t w e m
S t o l l a i H o f f m a i m - J v r a y e r a pieśń i poezje l u d o w i p o d k i e r H o f f m a r m - K r n e r a i John
" m i e s z k a n i e w i e j s k i e p o d k i e r dhiż H S d w a b , i H a " s i iХ а Г ' s z t u k ę l u d o w a p i l k i e P Ge - e r a
В" W e i s s a m i e sca u a l n l c z e ' P i e l . r z y n r k i w o r v w v m i d k i e r F r ic-sia E
i
a
S
m
' Sstonrznn-ludo/n^wcM и
' kier
П
W a T i S
1 to'
z na w c z v e h
W celu
ш , г 2 1
K n w o ^ S i
7 h ^ n i . r m a t e r i X п г п Г ы е о ^ , ^ \yr-uLn i i ł L E m T n
./v
\ t m d l i ^
Г !
Jiim^
w kOVrvrn L
S• m i i e i R M n "
d o z n a ^ ^
Pora
Szwajcarskim
T o w a r z y s t w e m L u d o z n a w c z y m 'także
i n n e i n s t y t u c j e niemało się przyczyniają do b a d a n i a i g r o m a d z e
n i a zabytków k u l t u r y ludowej j a k ; s e m i n a r i a g e r m a m s t v k i i r o m a n i s t v k i n a u n i w e r s y t e t a c h , i n s t y t u t y geograficzne i a r c h i w u m
f o n o g r a f i c z n e na u n i w e r s y t e c i e w " Z u r y c h u , i n s t y t u t y l i n g w i s t y
czne zajmujące się o p r a c o w a n i e m słownika narzeczy
szwajcar
s k i c h oraz towarzystwa n a u k o w e w poszczególnych k a n t o n a c h
L u d o z n a w s l w o s z w a j c a r s k i e o g r a n i c z a się na r a z i e do z b i e
r a n i a zabytków k u l t u r y l u d o w e j ; podział na t e r y t o r i a l u d o z n a w
cze, k w e s t i a w p ł y w ó w i p o c h o d z e n i a poszczególnych elementów
k u l t u r y l u d o w e j n i e jest jeszcze a k t u a l n a , lecz wołno ż y w i ć u z a
s a d n i o n e nadzieje, że i te z a d a n i a zostaną pomyślnie rozwiązane,
gdyż s u m i e n n a p r a c a u c z o n y c h , i c h wytrwałość i zapał oraz za i n i e r e s o w a n i e się społeczeństwa i . j e g o ' j a k i władz państwowych
•i70
przychylność są jHM-yka. że eeje te zostaną osiągnięte. P u b l i k a c j e
i w v k l u d v popularyzują w y n i k i badań, zwracają uwagę społe
c z e ń s t w a ' n a wartość i znaczenie k u l t u r y l u d o w e j ; p o p i e r a sie
i o r g a n i z u j e wvs.te.pv w s t r o j a c h l u d o w y c h , pielęgnuje się świad o m i c g w a r v i narzecza l u d o w e i t o n i e t v l k o wśród l u d u lecz
i w sferach'intelektualnych.
W s z y s t k i m t v m p r a c o m l u d o z n a w c z y m przyświeca jeden c e l ;
u p r a c o w a n i e a t l a s u e t n o g r a f i c z n e g o S z w a j c a r i i . P o r ó w n y w a sie
często S z w a j c a r i e do z w r o t n i c y , dzięki r o l i j a k a o d g r y w a w
W
m u n i k a c j i m i e d z y k r a j a m i E u r o p y północnej i południowej oraz
z a c h o d n i e j i w s c h o d n i e j . R o l e z w r o t n i c y - k u l t u r , p o s u w a j a c y r h sie
7. z a c h o d u n a wschód, CZA- n a odwrót ' S z w a j c a r i a odgrywała n i e
t y l k o w epoce h i s t o r y c z n e j lecz już w o k r e s i e p a l e o l i t u j a k w y
kazują w y k o p a l i s k a ' i jeszcze pokażą b a d a n i a e t n o g r a f i c z n e .
'
Frvburg,
Szwajcaria.
7'.
С. 1. А.
P.
Chodiidlu
INFORMATION"
«-Biuletm C o m m i s s i o n I n t e r n a t i o n a l e des A r t s et T r a d i t i o n s
P o p u l a t e s * który b v ł o d d a w n a o c z e k i w a n y , ukazał sie nareszcie
w l i p c u hr. W v s z e d ! n r 1 i 2. Jest o n w v r l a w a n v w języku f r a n
c u s k i m i a n g i e l s k i m . Na razie rozmiary jego są bardzo' s k r o m n e ,
ale m a m v nadzieję, że i pod t y m względem nastąpi z m i a n a . Mała
objętość b i u l e t y n u p o w o d u j e z konieczności n i e z m i e r n i e zwięzłe
u j m o w a n i e ciekavvvch n a ogol i n f o r m a c j i . W n i e j e d n y m w y
p a d k u pragnęłoby sic dowiedzieć czegoś więcej zwłaszcza jeżeli
r h o d s i o , p r a w y 'które już p o p r z e d n i o były d a w a n e n p w t p r a w o z d a n i u z H f W a l n e g o Z g r o m a d z e n i a С I A P j a k i w szeroko
rozesłanych l i t o g r a f owa n y d , materiałach o b r a d ' tegoż
Zgroma
dzenia. '
Możliwe j e d n a k , że z u z a s a d n i o n y c h i poważnych powodów
S e k r e t a r i a t G e n e r a l n y widział sie z n i e w o l o n y do p o n o w n e g o p r z y
p o m n i e n i a i to z p e w n y m i uzupełnieniami wiadomości zasadniczo
już z n a n y c h .
Z szczególną radością d o w i a d u j e m y się z n r 1, że wreszcie
z początkiem r o k u 1949 zacznie wychodzić « L a o s » , którv wypełni
dotkliwą pustkę powstała w s k u t e k zaprzestania w y d a w a n i a w r.
1946 «M.useion» i «Rechere.hes.».
N i e m n i e j trzeba z. w i e l k i m u z n a n i e m powitać, że inicjaływa,
z którą n a W a l n y m . Z g r o m a d z e n i u wvstapHi członkowie I V S e k
cji С. I . A . P., a t o d r V i r g i l B u r b i r o , p r o f . G. de A p a r i c i o i p . G. H .
471
R i v i e r e , znalazła l a k szvbka realizacje pracz zwołanie w d n i a c h
9—12 października be, międzynarodowej k o n f e r e n c j i d l a s p r a w
zagadnień b u d o w n i c t w a , względnie o d b u d o w y we i , która się o d
będzie w Rudapew.de. Szczególny n a c i s k w p r o g r a m i e o b r a d kła
dzie sie n a uwzględnienie i w y z y s k a n i e w budownictwie w i e j s k i m
elementów f o l k l o r y s t y c z n y c h . " 2e rzad węgierski udzielił t e m u
przedsięwzięciu daleko idącej pomocy zawdzięcza sie n a t u r a l n i e
w p i e r w s z y m rzędzie M i n i s t r o w i O d b u d o w y i R o b o l P u b l i c z n y c h ,
u J Darvas iak i podsekretarzowi stanu d r Rorbiro N i e n m i e i
e d n a k jest ^ z n a m i e n n y m że koncepcje pr/yjete w r 1047 przez
W a l n e Z g r o m a d z e n i e ' С / 1 \ P sa u z n a w a n e j a k o pożylec/n/
i podzielane nrzez węgierskie" koła'of ic i a l n e 7 dalsze-o c i a - u h i u etvnu d o w i a d u h o n v < e o DOSIOBach w ^ i m z a c i i w y m a n y wv
l a w n ctw ustanowieniu s voemliuw d a s
a ów m l k l m y s t y c z
v d o ł cokraiowró w w Кчп-idzic W l e i soirawie w s r e 4 k i c l i w a
dtmmści^fJ^
Paryż, X V I , A v e n u e ^ K l e h e r H I
D y s k u t o w a n a na' W a h i v m Z g r o m a d z e n i u s p r a w a M i e d z y n a - '
r o d o w y c h A r c h i w ó w M u z y k i ' L u d o w e j w G e n e w i e została należy
cie załatwiona. A r c h i w a pozostają n a d a l w Genewie p o d zarzą
dem prof. E u g e n i u s z a P i t t a r d :
Sprawozdanie Oddziału Polskiego T w a Ludoznawcze... , v
1917 r. ( J . Świeży)
150
Sprawozdanie Oddziału Polskiego Tow. L u d r o n » w c « g o -л -P wn:.-. , ч>1
•nej (S. Ełizaik)
,:'н.
Sprawozdamie poznańskiiego Oddziału Pol. T o w . Lud.-./»
.*
: '
Firainkowski)
Hl
Spawuadtmie z działalności T o w . Ludoznawczego w T . - n . - u - /л ;.kr.-s
od 18 I I I 1 8 4 / - 1 I V 194« (M. PHifterowe)
-!(>2
E t n o g r a f i a i etnologia w S z w a j c a * * w latach 1939—194V ( Г ' b
Mii
W sprawie С. I. А. Р. таг wystawy sztuki hi*wwej (.'-. "
W.
. .
!7ft
Commission Internationale dies Arts et T r a d i t i o n * Ho. .\.nvs 1- v
1947
'T'
Kongres Nauk Antropologicznych i Blnologiiczinych. : . fc ..-И 15- .V)
sierpnia 1918 ( J . Tuwanówna)
..
7«
28 Kongres Międzynarodowy Amerykanistów ( X X V I I I * «.олцк-: , Pi-.onational des Aaićricandstcs)
. . . • ł
