-
Title
-
On Ethnographic Authority [in:] Predicament of culture=O autorytecie etnograficznym (w:) Kłopoty z kulturą / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 2000 t.54 z.1-4
-
Description
-
Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 2000 t.54 z.1-4, s.106-107
-
Creator
-
Clifford, James
-
Date
-
2000
-
Format
-
application/pdf
-
Identifier
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:2631
-
Language
-
pol., ang.
-
Publisher
-
Instytut Sztuki PAN
-
Relation
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:2824
-
Text
-
James Clifford • ON ETHNOGRAPHIC AUTHORITY
JAMES
Ceremonial Act of the Kula." A shell
necklace is being offered to a Trobriand chief, who
stands at the door of his dwelling. Behind the man
presenting the necklace is a row of six bowing youths,
one of them sounding a conch. A l l the figures stand in
profile, their attention apparently concentrated on the
rite of exchange, a real event of Melanesian life. But on
closer inspection one of the bowing Trobrianders may
be seen to be looking at the camera.
C L I F F O R D
O n Ethnographic
Authority [in:]
Predicament of culture
Lafitau's allegory is the less familiar: his author
transcribes rather than originates. Unlike Malinowski's
photo, the engraving makes no reference to
ethnographic experience-despite Lafitau's five years of
research among the Mohawks, research that has earned
him a respected place among the fieldworkers of any
generation. His account is presented not as the product
of firsthand observation but of writing, in a crowded
workshop. The frontispiece from Argonauts, like all
photographs, asserts presence-that of the scene before
the lens; it also suggests another presence-that of the
ethnographer actively composing this fragment of
Trobriand reality. Kula exchange, the subject of
Malinowski's book, has been made perfectly visible,
centered in the perceptual frame, while a participant's
glance redirects our attention to the observational
standpoint we share, as readers, with the ethnographer
and his camera. The predominant mode of modern
fieldwork authority is signaled: "You are there. . .
because I was there."
(Fragment)
T
he 1724 frontispiece of Father Lafitau's Moeurs
des sauvages ameriquains portrays the
ethnographer as a young woman sitting at a
writing table amid artifacts from the New World and
from classical Greece and Egypt. The author is
accompanied by two cherubs who assist in the task of
comparison and by the bearded figurę of Time, who
points toward a tableau representing the ultimate
source of the truths issuing from the writer's pen. The
image toward which the young woman lifts her gaze is a
bank of clouds where Adam, Eve, and the serpent
appear. Above them stand the redeemed man and
woman of the Apocalypse, on either side of a radiant
triangle bearing the Hebrew script for Yahweh.
The frontispiece for Malinowski's Argonauts of the
western Pacific is a photograph with the caption "A
Uroczysty akt obrzędu Kula
A Ceremonial Act of the Kula
106
James Clifford • O AUTORYTECIE ETNOGRAFICZNYM
JAMES
C L I F F O R D
O autorytecie
etnograficznym (w:)
Kłopoty z kulturą
(Fragment)
wodzowi, który stoi w drzwiach swego domostwa. Za męż
czyzną prezentującym naszyjnik, stoi w rzędzie sześciu,
pochylonych w pokłonie młodzieńców, jeden z nich dmie
w muszlę. Wszystkie postaci widzimy z profilu najwyra
źniej skoncentrowane na rytuale wymiany, rzeczywistym
wydarzeniu Melanezyjskiego życia. Ale po bliższym przyj
rzeniu się możemy zobaczyć, że jeden z kłaniających się
patrzy w kamerę.
Frontyspis dzieła ojca Lafitau, Paris 1724, Oryginał w zbiorach
Biblioteki Narodowej Pałacu Krasińskich
Frontyspis of Father Lafitau
"Moeurs des sauvages
1724, the collection of the National
Library
ameriąuains",
in Warsaw
F
rontyspis dzieła ojca Lafitau z 1724 roku Moettrs des
sauvages americquains przedstawia etnografię jako
młodą kobietę, siedzącą za pulpitem do pisania,
otoczoną dziełami sztuki pochodzącymi z Nowego Świata
i z klasycznej Grecji oraz Egiptu. Autorowi (owej młodej
kobiecie) towarzyszą dwa cheruby, które asystują w zada
niu porównania, oraz brodata postać wyobrażająca Czas,
która wskazuje na obraz, przedstawiający ostateczne
źródło prawdy spływającej z pióra osoby, która pisze.
Obraz, ku któremu biegnie wzrok tej piszącej młodej ko
biety przedstawia obłoki, wśród których pojawiają się
Adam i Ewa, i wąż, a ponad nimi widzimy drugą parę
ludzką, zbawionych, wolnych od grzechu - mężczyznę
i kobietę, o których mówi księga Apokalipsy.
Stoją oni po dwu stronach promieniejącego u góry
trójkąta noszącego w sobie napisane po hebrajsku Imię
Jahwe.
Karta tytułowa Argonautów Zachodniego Pacyfiku Bro
nisława Malinowskiego przedstawia fotografię, na której
uchwycono „Uroczysty A k t obrzędu Kula". Oto widzimy
na niej ofiarowanie naszyjnika muszel Trobriandzkiemu
Alegoria Lafitau wydaje się mniej bliska: w niej autor
dokonuje transkrypcji raczej, aniżeli daje początek i two
rzy. W odróżnieniu do fotografii Malinowskiego, rycina
nie czyni żadnych referencji, nie odwołuje się do do
świadczenia etnograficznego - chociaż pięć lat badań
prowadzonych przez Lafitau pośród plemienia Mohawków zapewniło mu pełne uznania miejsce pomiędzy bada
czami terenowymi wszystkich pokoleń. Jego opis nie
przedstawia się jako produkt obserwacji z pierwszej ręki,
lecz jako wynik pisania w zatłoczonej pracowni.
Karta tytułowa Argonautów - jak wszystkie fotografie
- dowodzi obecności i zapewnia o istnieniu tego, co
uchwycono w scenie przed soczewką obiektywu, ale tak
że sugeruje i inną obecność, obecność etnografa aktywnie
komponującego ów fragment Trobriandzkiej rzeczywisto
ści. Obrzęd wymiany Kula - przedmiot książki Malinow
skiego - został opisany z perfekcyjną wizualnością, przed
stawiony w postrzegalnych ujęciach, podczas gdy owe
spojrzenie uczestnika obrzędu kieruje z powrotem naszą
uwagę ku punktowi widzenia obserwatora, z którym jako
czytelnicy mamy współudział, ku etnografowi i jego ka
merze. Sygnalizowany jest tu dominujący tryb współcze
snych badań terenowych i ich autorytetu: „Jesteście
tam....ponieważ ja tam byłem"
przełożył Zbigniew Benedyktowicz
(por. „Konteksty" nr 3-4/1992 s.3)
