-
Title
-
Kronika/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1963 t.17 z.1
-
Description
-
Polska Sztuka Ludowa 1963 t.17,z.1, s.61-62
-
Date
-
1963
-
Format
-
application/pdf
-
Identifier
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:4227
-
Language
-
pol.
-
Publisher
-
Instytut Sztuki PAN
-
Relation
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4547
-
Text
-
architektury, rzeźby, fotografował stroje ludowe, chło
pów przy pracy itp. Powstało w ten sposób archiwum
o dużej wartości naukowej. Większość bowiem zdjęć
Świeżego stanowi dziś dokument jedyny i niepowta
rzalny.
Poza pracą naukową J. Świeży prowadził jako
etnograf bardzo żywą i rozległą działalność społecz
ną. Był długoletnim prezesem Lubelskiego Oddziału
Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, członkiem
Towarzystwa Teatrów i Chórów Ludowych, współ
pracował blisko z Muzeum Lubelskim, Wydziałem
Kultury WRN i lubelskim Domem Kultury, pomagał
w organizowaniu konkursów i wystaw sztuki ludo
wej, wygłaszał na terenie Lublina i województwa
mnóstwo odczytów i pogadanek na tematy etnogra
ficzne, współpracował z zespołami pieśni i tańca,
K
W roku 1960 Janusz Świeży nawiązał bliższy kon
takt z Katedrą Etnografii i Etnologii UMSC w Lub
linie, gdzie prowadził naukę rysunku dla studenfów,
zdobywając sobie, dzięki walorom osobistym i nie
zwykłej sumienności w pracy, ogólną sympatię wśród
kolegów i uczniów. Zgon J. Świeżego, który po krót
kiej nieuleczalnej chorobie nastąpił w dniu 9 paź
dziernika 1962 r., okrył głęboką żałobą wszystkich,
którzy kiedykolwiek zetknęli się z tym wartościowym
i do głębi dobrym człowiekiem.
Roman
zjazdy
Doroczny, ogólnopolski
Zjazd
PTL odbył się w 1962 r. w Łańcu
cie w dniach od 28 do 30 wrześ
nia.
Tematyka naukowa Zjazdu
poświęcona była zagadnieniom l u doznawstwa Rzeszowszczyzny. Wy
głoszone zostały następujące refe
Reinfuss
K
N
Opieka nad plastyką ludową
sprawowana w 1962 r. przez Ze
spół do Spraw Sztuki Ludowej
MKiS koncentrowała się, podobnie
jak w latach ubiegłych, głównie
na zagadnieniach organizacji wy
staw i konkursów, przydzielaniu
stypendiów szczególnie uzdolnio
nym twórcom ludowym oraz udzia
le w konferencjach, zjazdach itp.,
poświęconych sprawom związanym
ze sztuką ludowa.
W ciągu roku zorganizowano
ogółem 24 konkursy i wystawy.
Przyznano 180 nagród na sumę
144 600 zł. Zakupiono na wystawach
969 eksponatów dla muzeów za
sumę 204 950 zł. Przyznano 64 sty
pendia na sumę 100 300 zł.
Kontynuowano również ścisłą
współpracę z CPLiA i PTL.
Z inicjatywy lub przy pomocy
Zespołu prowadzone były penetra
cje terenu i badania sztuki ludo
wej. Na terenie woj. olsztyńskiego
przeprowadzono przygotowania do
konkursu pamiątkarstwa; na tere
nie woj. poznańskiego i bydgoskiego
prowadzone były badania przygo
towawcze do wojewódzkich wystaw
sztuki ludowej; przy pomocy Ze
społu Muz. Etnograficzne we Wroc
ławiu przeprowadziło na terenie
Dolnego Śląska badania współczes
nej plastyki obrzędowej, a Woj.
Dom Twórczości Ludowej w Gdań
sku wykonał dokumentację hafciarstwa kaszubskiego w celu przy
gotowania retrospektywnej wysta
wy haftu.
Konferencje,
projektując dla nich stroje ludowe. Zasługą Świeżego
było wskrzeszenie i wprowadzenie na scenę stroju
krzczonowskiego, który stał się dziś reprezentacyj
nym ubiorem ludowym Lubelszczyzny.
raty:
prof. dra Józefa Burszty
„Podłoże historyczne kształtowania
się kultury ludowej wsch. Rze
szowszczyzny", doc. Franciszka Ko
tuli „Typy budownictwa wiejskie
go w Rzeszowskiem", dr Olgi Gajekowej i mgr Jadwigi Kleczkowskiej „Problemy etnograficzne i folk
lorystyczne w nauczaniu języka
polskiego" oraz kilka komunika
tów naukowych (mgr Antoni Kunysz „Badania nad średniowiecz
nym osadnictwem Rzeszowszczyz
ny", Jan Micał „Ludowe zespoły
weselne w Łańcuckiem", mgr Te
resa Szetela „Lasowiackie piece
malowane", mgr Irena Kłak „Współ
czesne garncarstwo ludowe w po
wiecie łańcuckim", dr Władysław
Balicki „Lecznictwo ludowe w re
jonie łańcuckim" i „Zbiory etno
graficzne z terenu łańcuckiego");
ponadto złożono informacje o pra
cach muzeów w Przemyślu, Sanoku,
Rzeszowie i Jarosławiu.
Podczas narady pokazano liczne
prace rzeźbiarzy przywiezione przez
nich do CPLiA. W pierwszym dniu
narady
odczyt dla
przybyłych
30 rzeźbiarzy wygłosił prof. dr
Tadeusz Seweryn. W drugim dniu
dokonano przeglądu i oceny przy
wiezionych prac, po czym nastąpiła
dyskusja,
którą
zapoczątkowała
dłuższa wypowiedź red. A. Jackow
skiego. Zebrani wysłuchali rów
nież podczas narady wypowiedzi
przedstawicieli CPLiA na temat
organizacji zakupów, spraw surow
ca itd. Organizatorzy umożliwili
twórcom ludowym zwiedzenie War
szawy oraz zbiorów sztuki ludo
wej w Muz. Kultur Ludowych w
Młocinach. Rzeźbiarze zamieszkali
w Domu Chłopa. Po obradach rzeź
biarze udzielali wywiadów dzien
nikarzom i sprawozdawcom Radia.
Nakręcono również film dla Tele
wizji i dla Kroniki Filmowej.
W obradach wzięli udział przed
stawiciele Min. Kultury i Sztuki.
W czasie Zjazdu otwarta została
pierwsza ekspozycja Muzeum Re
gionalnego Ziemi Łańcuckiej w
Łańcucie, powstałego z inicjatywy
PTL, oraz pokonkursowa wystawa
ceramiki ludowej z Medyni Gło
gowskiej,
Pogwizdowa i Zalesia
(recenzję wystawy zamieścimy w
nrze 3/4).
Wśród przybyłych na naradę
rzeźbiarzy znaleźli się m. in. Ign.
Kamiński, Jan Lamęcki, Marian
Ruszkowski, Stanisław Dużyński,
Wincenty Krajewski, Feliks Czaj
kowski, Zygm. Skrętowicz, Teofil
Kożuchowski, Wiktor Rysio, Adolf
Milczanowski, A. i B. Grabscy.
Konkursy
Narada
rzeźbiarzy
ludowych
współpracujących z CPLiA odbyła
się w dniach 4 i 5 grudnia w War
szawie.
Celem
zorginizowanej
przez CPLiA pierwszej tego tvpu
imprezy było omówienie wspólnie
z samymi twórcami problemów
artystycznych i warsztatowych ich
pracy, sytuacji materialnej i wa
runków bytowych, a także spraw
związanych ze sprzedażą rzeźb
przez CPLiA w kraju i za granicą.
i
wystawy
Wystawa sztuki ludowej pow.
brzezińskiego eksponowana była w
październiku i listopadzie w Brze
zinach, a następnie przeniesiona
została do Tomaszowa Mazowiec
kiego. Wystawę poprzedziły bada
nia terenowe zorganizowane przez
Muzeum Etnograficzne w Łodzi
i w Tomaszowie Maz.
Ogółem
zgromadzono ponad 500 zabytko
wych i współczesnych eksponatów
z dziedziny tkactwa, garncarstwa,
zdobnictwa wnętrz, stroju. Wysta61
wa połączona była z konkursem
na eksponaty współczesne. Pierw
sze nagrody — ufundowane przez
Min. Kult. i Szt. oraz Wydz. Kult.
WRN i PRN — przyznano Józefie
Wojciechowskiej z Zawady (za wy
cinanki), Józefowi
Butkiewiczowi
z Tomaszowa Maz. (za ceramikę)
i Mieczysławowi Kubackiemu z Godaszewic (za pisanki), a także
Agnieszce Karpiowej z Łaznowa
(za kołacz weselny). Z okazji wy
stawy wydano katalog.
nisława Kosiarska. Z okazji wysta niu ub. r. i styczniu br. wystawa
sztuki ludowej woj. szczecińskiego.
wy wydano katalog.
*
Z końcem listopada otwarta zo
stała w lubelskim Klubie MPiK
wystawa malarstwa Nikifora. Na
wystawie zgromadzono kilkadzie
siąt prac malarza oraz aktualne
zdjęcia fotograficzne obrazujące co
dzienne życie i twórczość Nikifora.
Odczyt o Nikiforze wygłosił mgr
A. Jackowski. Wystawa, zorganizo
wana przez J. Ziółkowskiego, po
siada wydany później (po zamknię
Wojewódzki
Dom
Twórczości ciu ekspozycji) katalog.
Ludowej i Wydział Kultury PWRN
*
w Gdańsku zorganizowały wystawę
pt. „Sprzęt tradycyjny i sztuka
ludowa Powiśla". Wystawę pokaza
Sztuka ludowa z powiatu Wy
no w gmachu PDK w Kwidzynie sokie Mazowieckie pokazana była
(w październiku i listopadzie), a na wystawie otwartej w grudniu
następnie (w grudniu) przeniesiono w Wysokiem Maz., zorganizowanej
ją do Elbląga. Zestaw eksponatów przez Muz. Okręgowe w Białym
zgromadzonych na wystawie stwo stoku i Wydz. Kult. PWRN. Była
rzył możliwość założenia muzeum ona rezultatem penetracji tereno
regionalnego. Wśród blisko 500 eks wej przeprowadzonej w 80 miejsco
ponatów znalazło się wnętrze cha wościach. Zgromadzono Ók. 100 eks
ty z umeblowaniem i wyposaże ponatów trzydziestu autorów •—
niem gospodarskim, wyroby ozdob z zakresu tkactwa i stroju, ple
ne z żelaza, plecionki, sprzęt ry cionkarstwa, zabawkarstwa i sztuki
backi. 30 twórców współczesnych obrzędowej.
nadesłało na wystawę rzeźby, haf
ty, plecionki, malarstwo na szkle.
Dnia 13.XII.1962 rozstrzygnięto
*
konkurs na zdobnictwo w drewnie,
obejmujący 26 wsi woj." krakow
Wystawa sztuki ludowej Ziemi skiego. W konkursie wzięło udział
Płockiej otwarta była w Muzeum 59 autorów, którzy nadesłali ok.
Płockim w październiku i listo 300 prac z zakresu rzeźby figural
padzie. Pokazano eksponaty prze nej, bednarstwa, snycerki, zabaw
ważnie zabytkowe, pochodzące ze karstwa i plecionkarstwa. Otwar
zbiorów muzealnych (Muz. Kult. cie wystawy pokonkursowej prze
Lud. w W-wie, Muz. Diec. w Płoc widuje się w kwietniu br. Organi
ku). Reprezentowane były: rzeźba zatorami konkursu byli: Pracownia
w drzewie, meblarstwo, zdobnictwo Badania Plastyki Ludowej IS PAN
wnętrza, ceramika, zabawki, stroje. i Wydz. Kult. WRN w Krakowie.
*
*
Objazdowa wystawa wycinanki
Dwudziesty, jubileuszowy kon
kurpiowskiej czynna była w paź kurs na szopki krakowskie, zorga
dzierniku w sali Ratusza Miej nizowany przez Muz. Historyczne
skiego w Pułtusku.
m. Krakowa, odbył się 14.XII.1962.
Na konkurs nadesłano 73 szopki.
*
Cztery równorzędne pierwsze na
grody przyznano: Zygmuntowi Gra
Wystawę
kieleckiej
ceramiki barskiemu, Zbigniewowi Grzechowi,
ludowej otwarto w Iłży w listo Ferdynandowi Sadowskiemu i Sta
padzie. Wystawa zorganizowana — nisławowi Paczyńskiemu. Recenzję
w ramach obchodów Roku Ziemi z konkursu zamieszczamy na in
Kieleckiej — przez Wydział Kul nym miejscu.
tury PWRN i cepeliowską Spół
*
dzielnię „Chałupnik" w Iłży miała
charakter retrospektywny, ze szcze
gólnym uwzględnieniem dorobku
W grudniu rozstrzygnięty zo
artystycznego ludowych ceramików stał w Lublinie konkurs na ludowe
kieleckich z lat ostatnich. Pokazano kowalstwo artystyczne woj. lubel
zarówno wyroby garncarskie jak skiego. Akcję konkursową prowa
i rzeźby ceramiczne. Pierwszą na dziły, w porozumieniu z Wydz.
grodę na wystawie otrzymał po Kult. PWRN, krakowska Pracow
śmiertnie Andrzej Rokita z Rę nia IS PAN i Muz. Lubelskie.
dzina. Wśród 9 ceramików odzna
czonych drugimi nagrodami zna
leźli się m. in.: Stanisław Pastuszkiewicz, Franciszek i Tadeusz Bab
W salach woj. Domu Kultury
lowie, Konstanty Ciepielewski, Sta w Szczecinie otwarta była w grud
62
v
W Miami na Florydzie, w Museum of Modern Art, odbyła się
w listopadzie wystawa współczes
nej polskiej sztuki ludowej i pry
mitywnej. Ekspozycja obejmowała
głównie rzeźbę w drzewie, tkactwo
i malarstwo. Osobny dział wystawy
stanowiły prace profesorów i wy
chowanków Liceum Technik Pla
stycznych im. A. Kenara w Zako
panem. Znaczną część eksponatów
zakupiono do stałych zbiorów Mu
zeum. Z okazji wystawy wydano
ilustrowany folder.
*
Muzeum Polskie w Chicago
urządziło w listopadzie wystawę
polskiej sztuki ludowej na wiel
kiej wystawie sztuki ludowej róż
nych narodów. W salach Muzeum
odbyła się w tym samym czasie
wystawa malarstwa na szkle He
leny Roj-Ciaptakowej. Na wystawie
zgromadzono 37 obrazów malowa
nych już w Chicago, gdzie Ciaptakowa przebywała u krewnych.
W listopadzie 1962 otwarto w
Muzeum Historii
Włókiennictwa
w Łodzi wystawę norweskiej sztu
ki ludowej, zorganizowaną w ra
mach umowy kulturalnej polskonorweskiej. Zgromadzono ekspona
ty ze wszystkich dziedzin norweskiej
sztuki ludowej: rzeźbę i malarstwo,
strój i tkaniny, meble i sprzęty
gospodarskie, także wyroby ze skó
ry i rogu. W pierwszym kwartale
br. wystawa pokazana będzie w
Warszawie.
*
W salach Muzeum w Będzinie
otwarta została z końcem 1962 r.
wystawa sztuki ludowej Indonezji.
Pokazano lalki z teatru marionetek
i cieni, tkaniny batikowe, ozdobną
broń itp. Eksponaty pochodzą z da
ru wybitnego polskiego uczonego,
botanika prof. dra Mariana Raci
borskiego.
*
W ramach wymiany kulturalnej
z Węgrami w dniach 5—20.X.1962
przebywał na Węgrzech dr Kazi
mierz Pietkiewicz, zapoznając się
z badaniami nad sztuką ludową
oraz z muzealnictwem etnograficz
nym. W czasie pobytu w Budapesz
cie dr K. Pietkiewicz
wygłosił
w Muzeum Etnograficznym odczyt
o polskiej sztuce ludowej.
*
Na wniosek Prezydium MRN
w Krynicy Sąd w Muszynie po
stanowił ustalić akt urodzenia Ni
kifora. Na podstawie posiadanych
informacji za datę jego urodzenia
przyjęto — 1 stycznia 1895 r. Na
dano Nikiforowi nazwisko Krynicki.
