Cyfrowa Etnografia

Kronika / ETNOGRAFIA POLSKA 1965 t.9

Item

Title

Kronika / ETNOGRAFIA POLSKA 1965 t.9

Description

ETNOGRAFIA POLSKA 1965 t.9, s.440-500

Date

1965

Format

application/pdf

application/pdf

Identifier

oai:cyfrowaetnografia.pl:514

Language

pol.

Publisher

Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN

Relation

oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:563

Text

K

R

O

MIĘDZYNARODOWA

N

I

K O N F E R E N C J A
L U D O W E J

W

dniach

Konferencja
terenach
wie.

16 d o

górskich,

Obrady

(do

od

spraw

plenarne,

cim

Konferencji

Karpat,
stawa

tam

też

również

góralskiej.

nich

pomieszczeniach,

wątpliwie
W
muzea

3

się

i folklorystami

Warszawie

Sztuki

w

Byli

Placówki

1

i

PAN:

d)

Pracownia

naradach

też

tematyce

w

sąsiednich
w

czterech

a)

w

c)

wzięło

się

w

Krakowie

Atlasu

i

osób

obcych

i

i Słownika

ludowej

udział

terenu

Biblioteki

wy­
kul­

programu

w

odpowied­

wpływała

prawie

w

archeolodzy,

Etnografii

Małopolski

IHKM;

nie­

wszystkie

Instytutu

Polskich

Zakładu

oraz

2

Poza

etnografa­

innych

dyscyplin

historycy,

w
b)

arehi-

Krakowie,

Pracownia

Folklorystyczna

Agrarnych

Gwar

Karpatach.

28 p r z e d s t a w i c i e l i

Pracownia

Badań

trze­

z

dotyczących

artystyczne,

reprezentujących

Pracownie

Archeologii

Pracownia

gmachu
w

etnograficznej

elementów

językoznawcy,

Zakłady

Krako­

podkomisji

wyświetlano

pomieszczeniach

nadesłanych

na

P A N

toczyły

tam

t y m walory

kultury

antropolodzy,

Zakład

Ludowej

Warszawie;

o

i

I H K M

jak

zjazdu,

Międzynarodowa

naukowej.

135

badaniami

to:

oraz

w

imprezy

K U L T U R Y

naukowo-badawczenaukowo-badawczo-dydaktyczne

zajmujące

naukowych.

całość

przy

Krakowie
Karpatach

budownictwa)

wszystkich

uczestniczyło

placówki

i

i

w

Etnografii

biuro

polskich

posiadających

na

Konferencji

polskie
mi

dodatnio

się

zorganizowana

koncentracja

BADANIOM

w

zjazdu,

krótkometrażowe

została

Taka

Zaklad

rzemiosła

publikacji

się

ludowej

Prezydium

znajdowało

filmy

najcenniejszych

tury

przez

folkloru,

Tam

A

K A R P A T A C H

kultury

posiedzenia

pasterstwa,
PAN.

POŚWIĘCONA

W

1964 r. o d b y l a

badaniom

zorganizowana

Oddziału
dniu

19 m a j a

poświęcona

K

Łodzi
Badania

Instytutu

Historii

w

Sztuki

Krakowie;

Językoznawstwa

w

Kra­

kowie.
Katedry

2

Etnografii
Historii
b)
c)

Narodów

Katedry
Katedra

logii
WSP

w

tedra

ZSRR,

Etnografii
w

I n n e

Lublinie;
b)

U n i w e r s y t e t y :
Ogólnej

Historii

i

e)

Katedra

W y ż s z e :

Zakład

Budownictwa

i

Etnografii

Geografii

Katedra

Muzyki,

Etnografii,

Antropologii,
d)

Katedra
M.

W S R

i Osadnictwa

—
w.,

Polskiego;

X V I — X V I I

Etnografii

i

Kopernika

w.;

Etno­
w

To­

Gospodarczo-społecznej

Polski

Wodnych

Krakowie

X V I I I — X X

Języka

Polski

Geografii

Ekonomicznej

Budownictwa

U J w

Polski

Uniwersytetu

Katedra

Melioracji

Katedry

Historii
Historii

Warszawskiego;
a)

Przyrodniczych Podstaw

a)

i Socjologii,

Teorii

Łódzkiego:

Uniwersytetu

S z k o ł y

Krakowie;

c) K a t e d r a

wyższych:
Etnografii

Uniwersytetu

UMCS

runiu.

szkół

Słowian,

SGPiS
w

w

Warszawie;

Krakowie;

Wiejskiego

d) K a ­

Politechniki

Krakowskiej.
3

Muzea:

a)

g o w e :

Bytom,

Rabka,

Żywiec.

Tatrzańskie
Lublin,

w

Zakopanem,

Rzeszów;

Etnograficzne

c) r e g i o n a l n e :

w

Krakowie;

C i e s z y n , Myślenice,

b)

o k r ę ­

Przemyśl,

441

KRONIKA

tekci,

geografowie

prowadzanymi
nicy
że

przybyło

Katedry

Konferencja
badań

wiązywaniu
szych

a

w

Romine,

znawstwa,
Brał

(Magyar

b)

w

w

m.

in. przez

sytetu

rumuńska

pro
С.

w

roz­

okres

dal­

.

powinny

objąć

Bułgarii

również

Nauk

Sofii

ta

Akademia

Debreczynie
w

nie

i

o pogłębienie
szeroko

tylko

Jugosławii,
dotych­

zakreślonych

Slovenská

fakulty

vied:

(Bratysława),

(Bratysława); В.
w

współ­

dyscyplin

akademia

védy

folkloristiku

ośrodki

Českoslo­

(Praga),

Brnie:

University

etnograficzne
(Academia

de Etnografie)
Folkloru

oraz

a)

b)

oraz

Etnogra­

J . E . Purkyně;

działające

Republice!

Cluj

(Filiala

i Etnografii

Ukrainśkoji

(Egyeteml

w

ra­

Populare
Cluj,

i

Néprajzi

na

Nauk

Instytutu

Intézet),

musieli

Sec­
Aka-

Mystectwo-

tematyki

odwołując

w

tej

ostatniej

w

(Magyar
Uniwer­

jedynie

streszczenia

dr

Christo

Wakarelski,

Bułgarskiej
Institut i

chwili

Akademii

Nauk

Muzej).

Jugosławii. Prof.
przyjazd,

dr

nadesłał

Mi­

swoje

badań.

międzynarodowej

przedstawiony

Budapeszcie

przyjazd.

Etnografski

międzynarodowych

przebieg

w

Budapeszcie

tj. przedstawi­

Etnograficznego

przedstawił

Etnograficznego

na Naukite

w

delegaci,

przysłali

odwołać

Bałkanach

i Muzeum

dwaj

nie przybyli jedynie przedstawiciele

został

Ukraińskiej

R S R , Instytut

Etnograficznego

Inni

Akademii

Osoportja)

chwili

Akademija

Muzeum

Muzeum).

Węgierskiej

Néprajzi

osiągnięcia

Dotychczasowy

perspektywiczny

innych

Martinie.

Nauk

Néprajizi

(Zagrzeb),

'dotyczące

a

Bukareszcie

Sectia

A.

hudo'tanej

Uniwersytetu

filosofické

reprezentant

ostatniej

Konferencję

Gava^zi

Katedry
w

międzynarodowe
badaczy

oddelenle

etnografii

w

też

Etnohrafiji).

Instytutu

(Byłgarska

Na

rodzaju

jak

Üstav

Instytut Sztuki,

Etnograficznej

pracownik

1 0

1 0

najbliższy

górskie

Instytucje:

reprezentowała

(Akademija

Muzeum

Etnograficzne

uwagi

na

aktualnego

pomocnych

'

Kijowie

gdyż

tego

ib)

muzeum

Folclor,

Nemzeti

w

że

seminář

Akademii

jedynie

referatów,

9

nauk

zorganizowanie

Dialektologioké

národně

udział

Sekcji

lován

tereny

etnografów,

Brnie;

Historický

Folkloru

Tudoimányos

em.

tak­

Akademii

podsumowaniem

ustalenie

i G r e c j i . Chodziłoby

Üstav

reprezentowany

Nauk

8

i

następujące

jazyka

I n s t i t u t u l de

Był

ciel

i

poszukiwania

także

Etnografie).

7

a

7

Folklorystyki

innych

międzynarodowej

(Btraty s ł a w a ) ,

věd: -a)

Rumuńskiej

6

też

Karpat,

sprawę,

były

ústav

Slovenské

Delegacja

domii

Węgier ,

6

i

zagra­

Konferencji

jak

planowe

zarówno

(pobočka)

seminář,

toral

5

przeglądem

skali

ale

przecież

slovenského

Muzea:
5

w

sobie

akademie

oddział

mach

i

Albanii

mobilizujące

Üstav

venská

D.

poza

badawczych,

Reprezentowane

fický

założenia

kulturowych

nawet

Národopisný

jego

Rumunii , ZSRR ,

Etnografii

prze­

Z

kompleksowych.

działanie

4

celu,

w

etnograficzne.

9

i

planów

naukowo-badawczymi

badania

Muzea .

Cele

Karpat,

metod

Zdajemy

с)

na

i

etnograficznych,

systematyczne

przyszłości

badań

i

regiony

czasowych

a)

miała

zagadnień

Dalsze

pracami

związane

Instytuty

Etnografii

zarówno

wytycznych

wszystkie

być

4

1.

stanu

z których

winny

reprezentujących

a

oraz

Karpatach

17 d e l e g a t ó w : z C z e c h o s ł o w a c j i ,

Bułgarii ,

Nauk

i agrotechnicy,

w

artykule:

akcji

badawczej

oraz

plan

Zarys planu
do Badania Kultury
Ludowej
M.

działalności i organizacji Międzynarodowej Komisji
w Karpatach, „ E t n o g r a f i a P o l s k ą " , t. 6: 1 9 6 2 , s . 1 5 — 4 0 .

G ł a d y s z ,

KRONIKA

442
naświetli
do

wszechstronnie

ujęcia

dawcze

istoty

zapewni

gromadzenie

etnograficznych
się

to

m.

zagadnień

dotyczących

karpackich

elementy,
grupy

które

in.

w

wienie

analizie

podstawowe
znaczenie

kultury
i

ludności
i

kultu­

wyznaczyć
poszczególne

geograficznego

strony

nadal
'i

i

łatwiej

chodzi

o

opartego

środowiskowych,

posiadające

rozważaniu

łączyły

góralskiej

dyscyplin.

przy

na

wszech­

które

mogące

dalszym

ujawnią

posiadać

rozwoju

oraz

przedsta­

istotne

kulturalnym

górskich.

W

nawiązaniu

których

łącznie

Otwarcia
nał

prof,

żywym

do

Konferencji

dr

Władysław

serdecznym

i

które

się

wywarły".

ze

Karpatami
na

tował

prof.

tym

polskiego,
tych

dla

Rumuńskich,
kowych

sobą

że

po

choć

gdzie

przyrodnicze,

wybrane

pole

mogącej

w

jak

przynieść

i

że

dla

ważne

na

doceniali

zasadniczą

wyniki

Prof.

W.

współpracę

się

praca

nieraz

naszej,

ale

i

do

Karpat

za

jedyną

zadań

bogaty

zagadnienia

międzynarodowej

nie tylko

od

wykonania

Karpatach

narodu

należąc

międzynarodową
na

zacy­

dla

Szafer

Wskazując

w

znaczenie

poczynając

do

wpływ

jak

znajomością

Karpatach,

—
kul­

zaintereso­

dowodził,

zmierzającą

rozwinięcia

wielki

tradycji

Pol

uważa

zazębiają

siebie

swoim

określił

nich

drogę,

właśnie

na

doko­

w
różne

z

przyszłości".
w

jak

Wincenty

gospodarczych.

referatach

badawcze

i

—

wyrosły

stuletniej

pierwsi
jest

pracowali

Wisły,

stwierdził,

Już

które

które

Nauk

podkreślając

rozwoju

już

należący
Karpat

trudną,

Karpat,

mieszały,

przeszło

nich

wiele

źródła

obrady,

Akademii

PAN,

historycznym

polskich.

Do

humanistycznych,

Konferencji,

o

teraźniejszości

wybraną,

przebiegały

Polskiej

rzeczywisty

znaczenie

w

„znajomość

którzy

badawczych

Prezydium

członek

krzyżowały,

badaczy

jego

aż

imieniu

wspomniał

Szafer,

założeń

którego

obszarze.

uczonych,

właściwie

w

obrad

referatów.

przemówieniu

Ponadto

badań

47

Szafer,

wokoło

wania

Przebieg

powyższych

wygłoszono

„kręgosłupem,

tury,

i

drugiej

zagospodarowywaniu

2.

są

Z

bądź

ba­

materiałów

etnicznej

tym

środowiska

warunków

tradycyjne

planowanym

struktury
przy

rolę

kontaktów.

obrazu

też

wydatnie

innych

spojrzenia

się

się

postępowanie

porównywalnych

dzieliły

określić

Takie

dokumentacją

jak
Da

historycznym

historycznej

elementy

w

genezy,

również

różnorodnych

współczesnego

stronnej

ziem

jak

i

obiektywnego

ludnościowych.

procesie

etnograficzne,

wielowiekowych

zarówno

grup

jednolitych

bardziej

przyczyniając

kulturowych.

ugruntowanych

i

do

tematykę,

zjawisk

bardziej

poszerzonych

Przyczyni
rowej

opracowywaną

występujących

nau­

program

humanistyczne

stanowi

najtrafniej

inicjatywy

światowej

naukowej,

nauce

i

kul­

turze.
Dyrekcję
oraz

prof,

mawiając
rych
z

w

poznania

Karpaty,
ność

imieniu

procesy

panowania

Jawna

proces

przez

dalszym
nurtująca

praw
ciągu

łatwo

dekomponując
i

sił

że

badań

Jego

w

regionie

w

wielu
do

środowisko

dr

się

wicedyrektor,

J . Pazdur

prze­

etnograficznych,

trwałe

dostosowanie

prowadzi

Pazdur,

Prof.

do

elementy
jej

praw.

przyrodniczym,

wypadkach
wypaczeń,
ludzkie

Etnograf

takim

współczesna
które
przez

któ­

wynikają
jak
dąż­

odbijają

się

niewłaściwe

przyrody.

przemówienia

badaczy

i

Jan

znaczenie

cywilizacyjny.
właśnie

dr

Prezydium.

podkreślił

dowodów,

przyrodą

prof,

członek

człowieka

kulturowe

cywilizacji,

wykorzystywanie
W

Instytutu

dostarczyć
nad

reprezentowali

Dynowski,

jest

przyrody

może

losach

P A N

Witold

przedmiotem

obserwując

na

I H K M

dr

myśl

prof.

współpracy

J .

Pazdur

zwrócił

międzynarodowej

w

uwagę,
zakresie

że

od

kultury

KRONIKA

ludowej

w

Karpatach

warunkach

znalazła

organizacyjno-naukowych
w

jakim

to

Badania
nych

podjęte

tej

W
badaczy

zainteresowanych

podjęcia

na

wiele

jak

przez

jedność
jest

wokół

warunki

poczynając

w

obecnych

nowych

możliwości

do p r z e p r o w a d z a n i a

skupionych

współpraca

oprawę,

badań,

cywilizacyjną.

związków

regionu

i

wspól­

karpackiego.

historyczne

może

od tej K o n f e r e n c j i ,

Program

do

oraz

referaty

pomimo

w
w

na­

zakres

szczególnie

dyscyplin,

udział

za

z

I H K M

trud

którymi

się n i e o d z o w n a .

Dyrekcji

posiedzenia
,

1 2

ująć

w

plenarne

folkloru

kilka

różnorodności
oraz

staje

Mieczysław

P A N

W

za­

za

sta­

1 3

,

oraz

1 1

rzemiosła

w

i

czterech

wytwórczości

.

1 5

można

kompleksowości

a

dr

t a k liczny

sesji.

pasterstwa

dużej

i

prof,

oraz

Karpat,

nauki

Wydziałowi

obejmował

spraw:

obrad

przedstawicieli

rozwoju

I

tej

budownictwa

Wygłoszone
których

nadano

kultury

strony

obecnym

Konferencji

podkomisjach
1 4

w

ze

zebranych

owocnych

problematyką

podziękowanie

jaką

powitał

życzenia

zwłaszcza

etnografów
złożył

Konferencji

z a wyrażone

referatów,

kończeniu

nieniu

wskazują,

i przejść,

organizatorów

dziękując

w

rzutuje

wytworzona

Gładysz,

domowej

warunki

dopiero

tych

myślenia.

imieniu

ranną

dogodne

narodów

być przełamana

podstawy

powstaniu

przyrodniczy

etnografów

rodzime

naukowa

czasach

szerszego

przez

w

Zaściankowość

region

realne

Dzięki

zaistniały

zakresie

celów

szych

swe

społeczno-politycznych.

443

zasadniczych

tematycznej

ujednoliceniu

grup

merytorycznych,

koncentrowano

prowadzonych

i

się n a

zagad­

planowanych

prac

badawczych.
Do

grupy

plenarnych,

pierwszej

które

w o l s k i e g o ,
dzie

badań

badań

w

kulturą

ludową

z

badania

kultury

nia

kulturą

nad

w

w

sąsiednich

w

w

ludności

charakter

(M.
w

górskich,

w

w

w

ludową

w

Badania

k i , Sofia,

organizacji

przeprowadzanych
(J. P o d o iák,

ZSRR

Bratysława,

Komisji

Kijów,

Ukraińskich)
ludności

do
Bada­

(A. P o r y c k i ,

kulturą

po­

polskie

S t a h 1, B u k a r e s z t ,

Karpatach

nad

w

Badania

Kraków,

Rumunii-(P.

meto­

o

i

Czechosłowackiej

Rumunii),

nad kulturą

(Ch. W a f e a r e i s

i

staniu

obrad

D o b r o ­

{Uwagi

teoretyczny

Czechosłowacji

Karpatach),

n a początku

dr. K a z i m i e r z a

dotyczyły

G ł a d y s z ,

Międzynarodowej

góralskiej

badawcze

prof.

Karpatach)

obszarach

Polsce

Karpatach),

ludowej

wygłoszone

oraz

góralskiej

Bułgarii).
Druga

dotyczyła

1 1

relski

Na

grupa

1 2

zator
1 3

doc.

głównie

posiedzeniach

(Sofia),

dyr. dr
(Łódź)

Obradom

1 4

1 3

dr

Przewodniczył

plenarnych
Božena

i

Bronisława

Przewodniczył

prof,

posiedzeniu

dr

dr

plenarnym

prowadzonych

Christo

Kazimiera

WakaZawisto-

(Bratysława).
Berezowski

Kopczyńska-Jaworska
Sobieski

(Warszawa),

organi­

(Łódź).

(Warszawa);

organizator

Podkomisji

(Toruń).

inż. H e n r y k

d r Ján M j a r t a n

(Kraków).

na

archiwalnych

przewodniczyli:

dr Stanisław

doc. dr M a r i a n
mgr

również
części

i(Bratysiawa),

dir J á n M j a r t a n
prof,

po

kolejno

Zambrzycka-Kunachowicz

Gładyszowa

a

Mílová

Klimaszewska

Przewodniczył
Anna

przedstawionych

terenowych,

przewodniczył

Podkomisji
dr Jadwiga

mgr

referatów

prac

wicz-Adamiska

ria

P A N , mającą

tj. w

w

referaty

inauguracyjną

pasterską

działalności

i zadania

Bułgarii

i

krajach,

Sprawozdanie

Stan

kulturą

Karpatach

należy

prelekcją

czł. k o r e s p .
nad

szczególnych
nad

zaliczyć

poza

Jost

(Zakopane);

organizator

Podkomisji

(Kraków).
(Bratysława);

organizator

Podkomisji

dr M a ­

KRONIKA

444
przez

te

dyscypliny

uwagę

przy

referaty

z

zakresu:

znawstwa

dla

(C.

H.

badania

górskich

w o l s k a ,

Galicji

stan

w

wędrówek
Z

karpackich)

i

z

wczesnym

grupę

ludowej

wiednich
rakter

w

ogólny,

albo

(Brno),

Znaczenie
kultury

i

wa),

Współczesne

пате

H.

tych

referaty:

iz

Ze

w

zostały

F i g u ł a,
pastwisk

Karpatach

we

i

handlu

referaty:

w

kształtowaniu

badaniach

i

nad

etnograficznych
(drugą

część

też

R.

między­

J e ř á b k a

badań

kulturalne

bibliografią

się

kar­

nad

sta­

referatu

(Warsza­

w

Bieszcza­

Podhala;

nad

cha­

zorgani­

B i e r n a c k i e j

społeczno-gospodarcze

odpo­

dotychczas

jak

to

M.

kul­

w
z

jakie

potrzebie

O

Polskich;
Prace

żadnej

krajowych,

Były

dziedzin

posiadające

się w

zagadnienia,

(Kraków),

(Zakopane),

poszukiwaniach

wygłoszone

referaty

zarówno

dyskusji.

Karpatach

Rumuńskich

stan

w

w

poszczególnych

badań

nad

Tak

N.

D u -

na

pod­

tradycyjnymi

autor

w

zaję­

wygłosił

w

sumujące

W

referacie

polskich

dorobek
do

pieśni

badawczy

spraw

pewnego

kultury,

rzemiosła

i

Rzemiosła
pomyślane

wiejskim
drzewne
dwa

w
w

Karpatach

Karpatach

opracowania

okresu

czy

wytwórczości
Stan

i

(problematyka
przedstawione

na

M.

L.

też

szczególnym
elementy

problematyki

tekstoogólniejsze,

wysuwające
referaty

domowej,
badań

badawcza).

proble­

wygłoszone

a

mianowicie

nad

rzemiosłem

M a ś l i ń s k i e g o

podkomisji

(Kraków),

Podobnie
do

Š t i k a

F o 1d e s

powyższe

znaczenie

niektóre

(Kraków),

Polskich,

pasterstwa
J .

ze

folkloru

Również

posiadały

wygłosili

rozwoju

pasterstwem
Z

działal­

pasterstwa

karpackim;

(Warszawa),

ogólną

zakres

etnograficznych;

spraw

góralskich.

Z a m b r z y c k i e j - Ku n а с h o w i с z
przemysłem

na"d

do

w

Etapy

szałaśnictwem

J . S a d o w n i k a

ludowych

spraw

prac

badań

podkomisji

określonej • d z i e d z i n y

podkomisji

nad

węgierskich

Karpat.

do

(Warszawa),

współczesnych

przedstawiały

wchodzącymi

podkomisji

porównawczych

Przegląd

podkomisjach

zagadnieniami

więc

problematyce

studiów

były

logicznej

i

w

aktualnych

jedynie

podejmowały

K u t r z e b a - P o j n a r o w a

(Budapeszt),

na

(K.

terenu

podstawowych

n i e mieściły

karpackich,

B i a ł e g o

nowych

podkomisji.

A.

Karpatach

matykę

swą

transportu

Z.

referatów

i

uwzględnieniem

A.

struk­
Obecny

pasterskiej).

Pierwsze

zawarte

tym

o

kilku

stanowiły

przeobrażenia

Karpat

problematykę

bo

D o b r o ­

Warszawa,

rolnictwie

i c h tematyką

szerszych

P a r y s k i e g o

ludności

(Brno),

przy

sesjach

rolnictwa

O

z

tematyką

komunikacji,

(Cluj),

komisji

Zgodnie

wymagały

rozwojem
W.

a

na

traktujące

dotyczących

Wyjątek

ludowej;

nem

ności

tere­

(M.

agrotechniki
O

a r a-

na

przestrzennym

zagospodarowania

Kraków,

referaty

które

podkomisji,

packiej

ciami

Z а к i,

badawczych

omawiane

narodowych,

w

stanowiły

podkomisjach.

były

dach;

ekonomicznej

Polskich),

В. В

hodowli

B e r e z o w s k i ,

melioracji

(A.

Karpatach.

bardziej

zowanych
nie

archeologii

zamierzeniach

tury

Karpatach

systemami

Historyczne

etnografii;

zróżnicowaniem
S.

połud­
kultury

średniowieczu).

Trzecią
lub

w

nad

nad

Polskich;

wsi

poznania

regionalizacja

geografii

Braty­
historii

Kraków,

dla

to

języko­

życia

źródło

P o d r a ż a ,

pod

Były

pasterską),
z

jako

i

brane

H a b o v š t i a k ,

przydatność

ilościowym

geograficzne

pasterskich

badań

A.

1773—1914),

Karpatach

A.

terminologią

w.

być

Znaczenie

Dokumenty

XVIII
i ich

stanie

w'latach
Studia

Kraków,

kulturowych

Kraków,

w

nad

Kraków,

połowie

winny

kulturowych.

Kraków,

Karpatach;

badania

gospodarczymi

Zmiany

n o w s к i, Łódź,

tur

w

a

drugiej

regionami

badawcze
zagadnień

K a r a ś ,

M a d u r o w i с z - U r b a ń s к a,
nad

nach

(M.

G r a d o w s k a ,

w

wyniki

ludowej

językowy

A.

Małopolski

wsi;

kultury

atlas

B o b i ń s k a ,

niowej

których

podstawowych

językoznawstwa

badań

Słowiański

sława,

naukowe,

opracowywaniu

zostały

budownictwa,

KRONIKA

tj.

J

M j a r t a n a

Słowacji,

oraiz

budownictwem

pracy

to

M.

akcji

Słowacji;

A.

(Kraków),
na

nad

wokół

pozytywnych

o

skali
od

z

kulturą

ogólnokarpackiej.

czasu

charakterze

współ­

przystąpienia

monograficznym

Gospodarka

organizacji

polaniarska

pasterskiej

na

łazach

Gospodarka

(Łódź),

za­

badań.

zorganizowanej

bo

(Łódź),

Formy

znacznie

związanych

w

rezultatów

Referaty

różnorod­

rozpoczętych

zagadnień

najwcześniej,

aktualnie

duża

niektórych

dopiero

porównywalnych

(Bratysława),

muzycznego
Dudy
wsi

(Bratysława),

Improwizacja

Zasygnalizowano

ludowej.

oraz p e w n y c h
Zwyczaje

i

terenie

między

pieśniami

Ochotnica,

pow.

technika

daleko

Karpat

mleczna

górali
Nowy

wariacyjna

również

i

i

hodowlane;

zwyczajach
Przeobrażenia

(Warszawa),

pozycji

terenie

tatrzańskich
oraz

temat

a

O.

górali

E l s c h e k

wierzeń

mu­
i

zwycza­

J . K l i m a s z e w s k a
Drzewa

(Kraków),

Karpat

społecznej

prace:

S z u r m i a k -

zachodniokarpackiej

na

T. K a r w i e k a
na

A.

Targ,

w

poszukiwania

ludowych

zaawansowane

Polskich;

zagadnień społecznych, a m i a n o w i c i e :

rolnicze

magii

przedstawili

na

Analogie

przykładzie

zyce

s k a

się

badawczej.

(Warszawa),

gorczańskich

rzeniach,

na

badań

przegląd

aasługuje

Obok

tematykę

K o w a l s k a - L e w i c k a

folkloru

- B o g u c k a

ruń),

stan

Polskich.

zakresu

S o b i e s k i

jów

tematów.

t y m odcinku

J. P o d o l á k

Karpatach
Z

na

ludowym
i

.stanowiły

podkreślenie

K o p с z у ń s к a - J a w ог s к a

Karpatach;

w

na

elementów

przykład

międzynarodowej

środkowej

tym

koncentrujących

wymowny

В.

podkomisjach

przedstawiono

sporo

zapoczątkowanej

wygłosili:
w

prac

posiadała

Stanowi

Przy

budownictwem

Problematyka

Polskich.

w

opracowywanych

już

referatów

pasterską

do

badań.

nad

(Kraków),

Karpatach

wygłoszone

monograficznie

awansowanych
Większość

w

referaty

przeprowadzanych
ność

badań

Gł a d y s z o w e j

ludowym

Pozostałe

Stan

(Bratysława),

M.

445

Polskich;

bacy

na

w

В. В

(To­
wie­

a z i ń-

przykładzie

Skalnego

Podhala.
W

podkomisji

renci

kilka

tematy
to

w

H.

(Praga),

dium
cje

szerszym

referaty:

k o v á

do

zarobkowe

na

orawski;

C z a j k o w s k i
Łemków

i

(Kraków),
nictwem

polaniarskim
referatach

staje

coraz

się

innych

etnografów
obecnie

do

znaleziska

1а к

budownictwa

Charakterystyczne

(Kraków),

konfrontacji

gospodarcze

omówiono

dyscyplin

w

w

przeprowadzanymi

Z

poiouńe

X I X i

nad

opra­
funkcją

(Praga),

Koliby

(Zakopane),

Dom

w

Chochołowie;
wiejskiego

D.
X X

T y l k o w a
w.

w

budownictwem

Beski­
i

osad­

Żywieckim.
stosunkowo

j a k też

się

badaniami

pełnym

aktualnie
i

zakresie

opracowywanej

traktowana

rozwiązywaniu
staje

Łosie.

budownictwa
Pogórzem;

stu­
Migra­

określoną

drewniane

badań

dla

przykłady

V a řek a

cechy

drugiej

zróżnicowana

c z y folklorystów

ściśle

Były

S t a ň ­

(Łódź),

wieś

J o s t o w a

przyległym

(Kraków),

w

pięciolecia,

bardziej

z

Beskidzie

J.

W.

Budownictwo

(Chochołów),

w

je:

badań;

>ze

J .

Města

stanowiły

związanych

Przedstawili

Starého

Maziarska

(Lublin),

refe­

wybrane

historycznych.
Podhalu;

M i s i ń sк a

budownictwa

najnowszych

w

M.

i

na

ze

Karpatach;

spraw

J . K o l e b a c i z

ubiegłego

i

świetle

Bojków

badawcze
udział

form

Budownictwo

Sądeckim;

W

M. В г у

J. P l u c i ń s k i

u

w

historycznych.

w

J.

dzie

Podhalu;

podkomisji

przemian
„kram"

włókienniczego

ludowej

przedstawili

ujmujących

środowiskowych

mechanice

O

domowej

monograficznego

uwarunkowań

włókiennictwa

regionalnych

tle

zwane

w

i wytwórczości

typu

(Zakopane),

Znaczenie
na

Referaty

rzemiosła

opracowań

aspekcie

J o s t

współczesnego

cowań

spraw,

rodzajów

a

terenowymi.

podejmowanych

szczególnie
Sporo

też

wyniki

tematyki,

wielopłaszczyznowo.

problemów

konieczny,

zarówno

pilny
głosów

w

która

Dlatego
przez
związku

w

dysku-

KRONIKA

446
sjach

kierowano

pod

adresem

gromadzeniu

historyków

pomocy

w

krojach

h i s t o r y c z n y c h , j a k też u s t a l e n i a

rekonstrukcyjnych,
nikania.
z

W

też w

Jakkolwiek
postulat

wspomnieć,
stu

pozostaje
laty,

sobie

badań

n a d kulturą

nawzajem

i

zanim
i

drugim

nia

polu

dopiero
Wiemy

„Etnografią

wtedy

mogło

także,

t e n spotężony
chcąc

j a k ważne

konsekwencje

etnografią

zarówno

d l a genezy

badanych

wyrazów

nania

integracyjne

pomiędzy

wywołane

E.

przyczyniły

Sapira ,
M

nego

w

naukach

1 9

.

znakomitego

a

Dyskusja
w

wanych

16

w

badawczych,

Zgodnie

referatów

także

podnoszono,

poszczególnych

„Nauka

Nowoczesna

nieco

krajach

Polska",

R.

problematyka

że

w

historii

bada­

języ­

ludową,

jak

poczy­

odcinku

badań

językoznawcy

kierunku

teoretycz­

21

poza

rozszerzeniem

analizowania

wzrost

nowych

konfrontacja

tendencje

stoso­

gromadzonych

wyników

badaw­

doprowadzić

w dziedzinie

„Nauka

zawar­

do pogłębienia

1 (37), s . 1 7 3 — 1 7 9 ;

nauki,

jednym

rodzaju

dyskusji

i ich wzaiemna

Światowe

kraju, ale
n a

anthropology .

wnikliwszego

10: 1962 n r

się

współpracy

na

nowego

zmierzających

znaczny

to

objaśnią

.

zwłaszcza

przyniosła,

uwag

j a k też

Zob. n p .E . K u j a w s k i ,

wych,
(42),

treścią

wiadomości,

metod

materiałów.
czych

wywołana

nich

elementy

wygła­

międzywojennym

social

mianowicie

tego

amerykańskiego

się m . i n . d o u g r u n t o w a n i a

etnologicznych,

rozwoju

Wówczas

prace

n a d kulturą

okresie

przed

Jagiellońskiego,

poznania

z e ścisłej

badań

dyscyplinami,

działalnością

l a

już

w

z e sobą,

do

krokiem"

w

bo

Karpat".

n a którym

wynikają

Przecież

tymi

Uniwersytetu

,

form

prac t e n

prelekcjach

monograficzne

1 7

dla rozwoju

3. W a ż n i e j s z e

tych

kałkuł

talk

międzydyscyplinowej,

swoich

prowadzącą

o

kompli­

też n a t y m m i e j s c u

się kiedyś

ażeby

iść p e w n y m

z

terenowych,

całość,

potrzeba,

i

rozlicznych

pierwszy,

stoków

zejdą

prze­

sesjach

postulatu

ona znaczenie

tym w

północnych

rzetelną

można,

posiada

o

geografii

i historyka

nastąpić,

poprzedziły

kończyć

koznawstwa
też

z

profesor

Należy

współpracy

ważne
Pisał

ich

podejmowanych

P o l bodaj

konieczność

celach

wypływające

trudności

wymagają

planowania.

dróg

tego

prze­

w

lat n a licznych

poważne

odcinkach

Wincenty

Karpat.

etnografa

utworzą

to będzie

n a etapie

i

korzyści

realizacja

naukowe

n a wielu

chociaż

od kilku

badania

j a k niezmiernie

słuchaczy
że „prace

są

, t o przecież

do i c h
w

wytworów

nasilenia

że

napotyka

X I X w. jako

wywodził,

1 6

odnośnie

kulturowych

tradycyjnych

wykrywaniu

polskiej

ludności

zjawisk

nauki

wysuwał

sprawę,

połowie

zapoznając

nadal

nazw

omawiane

jednak

etnografii

zdając

w

to

językoznawców

wspomnieć,

naukowych

współczesne

że w

kilkunastu

szanych

przy

dla rozwoju

zespołowego,

i

do ujmowania

t y m należy

międzydyscyplmowej
znaczeniu

działania
ważki

z

czasopismach

doniosłym
kacje.

szczególnie

związku

integracji

czy

materiałów

B.

Polska",

muszą

badań

nauko­

S u c h o d o l s k i ,
R.

1 0 : 1962 n r 6

s . 18 n .
Kałkuł

18

W . P o l , Rzut

1 5

Zob. К.

M o s z y ń s k i ,

Wrocław

1 9 6 2 , s . 39 n .

wian,
2 0

Kilka

s.
2 1

o

'rachunek,

oka na północne

Zob. E . S a p i r ,
uwag

(45),

(łac.)

calculus

1 7

O

sposobach

Language,

językoznawstwie

obliczenie,

stoki

New

Karpat,
badania

York

amerykańskim,

kalkulacja'.

Kraków
kultury

1921; P o r . też
„Nauka

1851, s. 112.
materialnej
J . K u r y

Polska",

Prasłoł o w i c z ,

R . 1 1 : 1963 n r 3

162.

Z o b . J . H e r s k o v i t s , Man

and

his Works,

New York

1956, s. 8 n .

447

KRONIKA

do

rewizji

Karpat.
być

dotychczasowych

Istniejące

traktowane

szerzenia

i

jako

port,
patach

innych

Dzięki

czynności

badanej

kultury.

cona

zagadnienia

na

czych

braków

wiane

w

idące

w

kultur

z

karpackich

zostanie

cały

a

tym

tych

drugiej
i

szereg

zajęć

elementów

rola

obcych,

i

trans­

w

Kar­

w

rozwoju

głównie
wiele

ludności. Niektóre

np. z

zajęć

pasterstwa

udział
zbyt

wieku

zwró­

zasadni­

z nich

upra­

wywoływały

rozwojem

daleko^

dawnych

wszedł

stosunkowo

roz­

innych

handel

była

istnieje

inż. H . J o s t —

powinny

zwłaszcza

jego

badaczy

X I X

Tak

mówił

także

określona

przeto

połowie

kulturowe.

o czym

a

ludności

i

konieczność

szeregiem

samym

uwaga

kultury

na

góralskiej,

właściwiej

pasterstwem,

z zakresu

społeczne

całym

ludności

w

metalurgicznych" —

uwagę

metalurgiczne",

dotychczasowa

jeszcze

i

rozwój

niewystarczające

również

rolnictwem

produkcyjnych,

materiałach

i

się

„przemysły

związane

przeobrażenia

mysłów

stają

egzystencji
temu

Ponieważ

Karpatach

pochodzenie

Zwrócono

nad

podstawę

Północnych.

wśród

badań

j a k rzemiosło,

stanowiących

na

syntetyczne

tymczasowe.

pogłębienia

produkcyjnych,

poglądów

opracowania

do

„prze­

miejscowych

odległych,

głównie

zachodnioeuropejskich.
Wobec

nowych

nieczność
tych

na

wej.

Toteż

wiele

z

obcych

nich

dotyczących

stanowiło

z

w

karpackim

etnogenezy

tylko

jako

na

zaś

i

badanym

pomoc

krajów

zrębu

elementów

Takie

rozwiązujących

kulturo­

dużą

z

tych

opar­

rozwiązywaniu

obszarze

kulturowych.

dla językoznawców

W

każdego

może

postępowanie

zagadnienie

dialektach karpackich, o którym mówił

ko­

definicji

struktury

robocze.

rozmieszczenie
fal

zachodzi

niektórych

językoznawców

zróżnicowanie

z korzyścią

regionie
rewizji

zakresu

etnicznych
przez

Kartograficzne

i nosiciela terminów

w

nawet

traktować

ruchów

dokładniejsze

będzie również

a

hipotezach
należy

wyznaczenie

izapożyczeń.

przynieść

badawczych

używania,

dotychczasowych

zagadnień
będzie

osiągnięć

ostrożniejszego

dr W.

twórcy

Truszkowski

(Kraków).
Zwrócono
w

także

Północnych

uwagę

Karpatach

na

z

karelski). Elementy kulturowe,
żytności,
riały
w

czynią

do

ogóle

dążyć

gólnych
w

ten obszar

rekonstrukcji

Karpatach.

ności K a r p a t

jednym

z

chronologii

przy

na tych

się

rezerwatów

europejskich

2 2

zadecydowały

wyróżnić

i Bałkanów, j a k również

badaniach

.

W

kultury
Ch.

wspólne

cechy lokalne

mate­

badań
z

strukturze

Wa-

staro­

dających

toku

działających

o

zjawiska

te, które mają

(dr

t e r e n a c h z odległej

nasilenia wpływów

które

tym powinno

się

przedsłowiańskich

poważniejszych

kultur

cywilizacyjnych,

Przy

liczenia

elementów

które przetrwały

wczesnych

do ustalenia

centrów

konieczność

istnieniem

należy
poszcze­

kulturowej

dla

całej

(dr C h .

lud­

Waka-

relski).
Należy
karpacką,

t u podkreślić,
stawiających

uniwersalny
staje

i

schematyczny,

się r a ż ą c o

sposobów

nów, w

których dokonują

ków

tego

rodzaju

badawczych
zadań

znajdujemy

2 2

ratu:

potrzeb.
przecież

Zwrócił
Znaczenie

na

których

całkowicie

Stąd

to dążenie

przystosowywanych

się n i e c o

odmiennie

należałoby

dążyć
w

Poza

zagadnieniami
jednorodne

to

uwagę

również

karpackiej

związanych

stosowanie

przyjąć

ani

do

nie tyle

do

istotnymi
dla

prof.

z "punktu

В.

odrzucić

całych

pewnej
dla

G u n d a
widzenia

zjawisk

sposób

nie

można,

w

regio­

kulturowych.
myśl

niewielkich

etnologii

pogłę­

nawet

koncentracji

badań w

Karpat

tematyką
w

różnorakich

najmniejszych

przeobrażenia

z

metod

do używania

zakresie planowania

elementy

kultury

głęboko

problematykę,

m a t e r i a l n y c h , co do k o o r d y n a c j i

wysuwanych

badaczy

jej

niewystarczające.

bionych
Obok

że d l a s z e r e g u
jasno

i

nawet

środ­
ogólnie

obszarów
Bałkanów,

streszczeniu

refe­

europejskiej.

KRONIKA

448
a

przy

t y m interesujące

scypliny.

W

wanych
winno
do

tych

w

planowaniu

nastąpić

bliskiej

zywania

—

współpracy,

etnografii,

prof.

co

sesji

w

krajów,
i

—

doprowadzić

ale

także

instytucji

podejmujących

Dobrowolskiej

oczywiście

której

dorobek

poznanie

rozproszenie

z

naukowy

badanego

2 3

podobną

może

do

inne

jest

dy­

zaangażo­

problematykę,

porozumienie,

posiadał

obszaru.

t e m a t y c z n e , zrozumiałe

przedmiot

w

etnografów

Karpatach

troska
jak

o

jest

coraz

miarę

rozwoju

zajmujących

świadomy

pełniejsze

badawczej

syntetycznych,
też

całych
Poza

gólne

i

ogólnym

ośrodki

zmierzające

szybkiego

wszelkie

Ujemną
zresztą

i zmian

rozwią­

cechy

jego

rzetelnego

stroną

wobec

jej

dziłoby

Wśród

konieczność

podkomisji,

co

o

było

rozległego

społecznej

wymianę

pomocy

może

zakresu

roli

poszerza

w

cenie

przeglądu

większej

z potrzebami

na

łoby

gruntowniej

głyby

zyskać

za

ski).

głębszym

tendencją

Należy

kologiczny,
ludową
nik)

oraz

2 3

ośrodki
stawa

A.

wybrane

Aneks

Łodzi

(Instytut

Uniwersytetów

kultury

z

ilustrująca

osiągnięte

w

spraw

wiele

referaty

PAN),

niektóre

Krakowie,

a

(org.

także

Łodzi

i

się

przez

opra­
przy
akcję

słownictwa

do

a

tech­

stałe
m.

celów

publi­

in.

zwró­

związanych

podejmowanych
z

tema­

badawczego
nimi

zosta­

problemy

o n o w e zespoły

(org.

doc. d r

M.

doc. d r

celu

rozwoju

mgr

słownego

mo­

Z.

i

mgr

Zakłady
z

muzy­

melodykę
J.

Sadow­

J . Klimaszewska).

przez

Polskiej

wnio­

Biały),

Sobieski)
(org.

robocze

(zob.

poinformowanie

wyniki

współpracujące
Lublinie.

także
ożywić

rozszerzyć

również

zademonstrowana

Pracownię

ale

niezbędnych

warsztatu

podjętej

terenowe

5-leciu

oraz

na

Cho­

naświetleniu.

folkloru

miały

przede

również

dyscyplin,

związku

(org.

planów,

ludowego
byłoby

rolnictwa

Karpat

uzupełniała

ostatnim

winno

z obecnie

w

poszcze­

współpracy

poszczególnych

się

razie i c h dalszego

duchowej

obszaru

i Warszawie

Sztuki
w

w

np.

przez

kontaktów.

tak

zostały r o z b u d o w a n e

instrumentalistykę

działy

jak

monotematycznych,

archiwalnych

wysuwane

do

regionów,

obrębie

Winno

pokrewnych

Szurmiak-Bogucka),

Komunikaty

planszowa

Krakowie,

zespół

trwałej

opracowań

wysunięto

uzgodnienie

wzbogaconego

podkomisji

badawczej

naukowe.

a

jak

wszechstronniejszym

I I . Ostatnie

tematyce

pasterstwo)
kowie

wymienić

mgr

i

celu

w

itd. Nadto

źródeł

do u s a m o d z i e l n i e n i a

obejmujący

Zob.

ficznej

tu

(org.

tak

się

stałych

spotkań

itd. Konieczne

t e n sposób

opracowanych,

na

Niektóre z istniejących
z wyraźną

W

tego

form

gospodarczych,

badawczych

pomocą

jako

poszerzeniem

kwestionariuszy

leksykalnych,

etnograficznymi.

etnograficznych

i

badawczych.

pasterstwa

udostępnianie

stała

współczesnego,

stosowanych

do

dokładne

map

zoologicznego

wyników

uwagi

wiodących

postaci

rolnictwa,

opracowań

wyodrębniających

badawczych

wyników

roboczych

zarówno

wyczerpujących

pogłębieniem

na

ludowej
jest

górskich.

wielorakich

nie tylko

naukowych

botanicznego,

kowanie

dróg

kultury

dowodem

k o n k r e t n y c h faktów

przyszłych

częstotliwość
i

osadnictwa,

nicznego,

tów

różnych

metod

przygotowywania

dalszym

nawiązywania

bibliograficznych,

badaniach

do

badaniem

Najlepszym

kulturowego

o pomnożenie

kierunków

nad

pozwoliłoby

doświadczeń,

obrazu

obszarów

zwiększoną

wymianę

uwag.

poszczególnych

omówieniem

głównie

cowań

dla

rzetelnie

tych

oparcie

sąsiednich

dyskutowano

międzynarodowej.
wszystkim

przecież

dającej

zarówno

Karpat

się

wymowy

ujmowanie

też p r z e s z ł e g o . C h o d z i

podstawy

w

a

M.

wielu

dyscyplin

nieustannie.
Każdy

w

na

wkładu

wielkie

się

szereg

zadań.

trwałego

zbyt

etnografów

gdzie

regionalnym,

zdaniem

Przedstawiony
i

nie tylko

wypadkach,

w

czasie

badawcze
Etnografii
Sztuki
nimi

o

etnogra­

poszczególne

polskie

obrad

wy­

(budownictwo,
I H K M

Ludowej

Katedry

w

PAN
Kra­

Etnografii

449

KRONIKA

4. Z a k o ń c z e n i e
W

ostatnim

dniu

obrad

uchwalono

doc. d r A . K u t r z e b a - P o j n a r o w ą ,
komisjach

oraz

Program

naradzie

obrad

oświatowych
Na

na

i

został

(53

osoby)

w

Zubrzycy

tekturą

na

Prezydium

zamknięty

Orawę

i Podhale
wieś

drewnianą,

a

także

Ostatnim

Tatrzańskiego

się

W

w

sumie

wych

jednym
była

końcowych

dr

K.

w

podsumowaniu

laty

przez

najlepiej

współpracy
i

na

naukowo-organizacyjnej,
i

uzgadniania

naukowych
cjami,
nie

jak

metod

Wyświetlono

2 4

pod

Turbaczem",

„Obrzędy
stare

Program

2 5

w

„Na

wycieczki
Zubrzycy

„Janos

został

z

wyraz
(prof,
oraz

polegało

przed

krajów.

działalności

wspólnej

naukowego,

polskich

rozbudowy
instytu­

i

rozszerze­

badaczy

Oświatowych

„Hej,

bystra

„Jan

jako

Dodajmy,

pt.:

woda",

Chyboń

naro­

tematyki

poszczególnymi

przez

na

pięcioma

sześciu

zakresu

o zacieśnienie

Filmów

Hat

„Gdzieś

„Pasterska
Jachimiak",

dwór".

wzbogacony

oraiz

temu

naukowo-badawczym.

Dębna",

stoi

.

współpracujących

dbałość

beton",

2G

J . Mjartan)

do

do

warsztatu

Wytwórni

Orawie

Górnej

co

pomiędzy

froncie

wysta­
znajdu­

krajów

Konferencji

poszerzonej

szczególnie

i

Dano

podejmowania

tak
Ta

.

2 7

P. S t a h l , dr

zarówno

z

Międzynarodo­

zapoczątkowanej

f

wzbogacenia

„Drewno

wiosenne",

2 8

kierunku

pomyślanym

się

etnograficznych

Polsce

naukowo-badawczej
w

produkcji

rzeźby",

dr

obecnie

potraktowana

filmy

„Ratujemy
tanecznego

też

„Kacwin",

opowieść",

a

indywidualnych.

szeroko

w

archi­
Doliny

zbiorami

poszczególnych

Znaczenie

Karpat

międzynarodowych,

została
w

Gładysz).

wniosków,

zmierzały

kontaktów

czynnik

szereg

badawczych,

kontaktów

współpracy

Istotny

M.

jego

najpożyteczniejszych

Ch. Wakarelski,

obszarze

jak

wytyczne

też

magazynów

z

z

skansen

wylotu

zapoznanie

urządzonych

zorganizowanych

dr

było

także

się

podhalańską
u

.

2 4

autokarem

rozbudowujący

a

filmów

Karpat

wycieczka

pasterskie

wycieczki

jedna

terenu

zachowaną

pod­

1).

najnowszych

z

Zakopanem,

Czechosłowację,

uchwalono

zwiedzili

dobrze

przez

plenarnych w

Aneks

jednodniowa

przedstawicieli

dr

(prof,

z

zreferowanych

projekcją

zabudowania

niewątpliwie

obrad

się

trasy

w

(zob.

etnograficznej

Uczestnicy

Etnograficznych

Polskę

Główne

.

przemówieniach

Konferencji

dów.

odbyła

punktem

Zawistowicz-Adamska,

ugruntowaniu
Na

to

Konferencji

w

z

dwugodzinną

tematyce

typowe

Chochołowskiej.
jącymi

2 5

wniosków

na posiedzeniach

Konferencji

Chochołów

wami

Muzeum

o

Konferencji

Górnej,

kilkanaście

a wysuniętych

dokumentalnych

zakończenie

Konferencji

przez

występ

(młodzieżowego

zespołu

miejscowego
szkolnego

zespołu

w

Chocho­

łowie.
Z

2 G

prof.
2 7

był
w

wystawami

Juliusz
Jedyną

„II

sunkowo
6 o
nych
w

niezbyt

wielki,

w

Polsce,

i

Ludomira

albowiem

obecną

jak

utworzenia
„Etnografia

też

na

poprzedziło
w

o

zapoznał

charakterze

Etnografów"
Sawickiego.

42

wygłoszone

kilka

spotkań

Czechosłowacji.

Międzynarodowej
Polska",

t. 4 :

w a, V

Konferencja

Międzynarodowej

patach

(Smokowiec

17—20

29 - .rtnoĘrafia

naukową

Geografów

prof.

Tatrzańskiego

Uczestników

Muzeum.
międzynarodowym

zorganizowany

Wkład

etnografów

referaty

w

Polsce
był

przypadało

sto­
tylko

etnograficznej.

Konferencję

sprawie

patach,

przez

Muzeum

imprezą

Słowiańskich

głównie

tematyce
2 8

historią
dyrektor

poważniejszą

Zjazd

1927 r.

oraz

Zborowski,

P o l s k a , t, I X

X

1962),

Zob.

Komisji

1 9 6 1 , s.
Komisji

i

M.

Badań

339—343; A .
do

„Etnografia

Badań
Polaka",

narad

roboczych

Kultury
K u t r z e
Kultury

urządza­
Konferencja

G ł a d y s z ,
Ludowej

w

Kar-

b a - P o j n a r o Ludowej

w

t. 7 : 1 9 6 3 , ,s. 4 9 2 — 4 9 5 .

Kar­

KRONIKA

że

chociaż

na

Konferencji

są

jeszcze

dujących
rozwój
się

całość

akcji

nadal
o

całości

kowym,

a

Ta

kontakty

osobiste

szeroko
naszej

których

badaczy

poszczególnych

akcji

co

w

wytyczonych

żywsze

i

badaczy

aniżeli

instytucji

w

badawczej

rozwoju

o wiele

Przeróżne

naukowo-organizacyjnych,

powikłania
rezultacie

skuteczniejsze

formalne

niekorzystnie

o tak poważnym

decy­

hamują
odbija

znaczeniu

nau­

politycznym.

pomyślana

rozwoju

pomyślnego

to przecież

zobowiązań.

międzynarodowej

nawet

zespołowego

perspektywy

współdziałania,

podejmowaniu

powiązań

na

posiada

ramach

impreza

dyscypliny.

naukowa

Przyczyniła

przeprowadzających

współdziałania,

jak

to

się

posiadała

swoją

bywa

jeszcze

mianowicie

do

działalność

np.

u

inne

scalania
naukową

większości

znaczenie
wysiłków
poza

dla
nie­

formami

pracowników'

muzeów

regionalnych.
Każdy
utrwala

zjazd

i

a

nade

w

dalszej

wszystko,
w

(Aneks

współpracy
gotowość
sfera

rodzaju

II), a

nade

innych

chęci n a u k o w e j
najlepiej,

oraz

kulturą.

ich

(Aneks

I),

przez

żywe

jest

Wniosek

w

mającym

związku
się

z Kongresem

odbyć

w

Moskwie

być

osiągnięcia,
badawcze,

wykorzystane

naukowa

i

aż

nadto

przemyślane

refe­

i pogłębienia

osobiście

M.

czy W.

H.

regionem

bliskiej

zadeklarowana

Dobrowolską,
Paryskiego.

przedstawicieli

zainteresowanie

Uchwalone

udziału

prof.

przez

sesja

liczne

również

Śmiałowskiego

A n e k s

1.

jak
prof.

nowe

możliwości

mogące

tego

dotyczące

współpracy wnoszona
jak

psychiczne

Dowodzą

wnioski

wyrażona
R.

nowe

i społecznej. K a r p a c k a

wszystko

dyscyplin

gdy uwidacznia

odkrywa

siły

wydarzenia.

Baranowskiego,

świadczy

zadania,

świeże

pracy naukowej

tego

B.

swoje

porozumienia,

wyzwala

współdziałania

zowskiego,

spełnia

zakres

gdy

owocnej

obfitowała
raty

naukowy

powiększa

różnych

Karpat

i

S.

Bere­

Ta

atmo­

dyscyplin
Bałkanów

I

wnioski
Nauk

Antropologicznych

i Etnologicznych

1 9 6 4 г.:

Z a l e c a się S e k r e t a r i a t o w i G e n e r a l n e m u M i ę d z y n a r o d o w e j K o m i s j i d o B a ­
dania
Kultury Ludowej
w
K a r p a t a c h i sąsiednich
t e r e n a c h górskich,
aby
zwrócił
się
do
poszczególnych
Akademii
Nauk
państw
zainteresowanych
w . w . b a d a n i a m i o poparcie w n i o s k u , j a k i zostanie złożony U n i i n a u k
antro­
pologicznych i etnologicznych na Kongresie w Moskwie
o utworzenie w r a ­
m a c h tejże U n i i stałej M i ę d z y n a r o d o w e j K o m i s j i do B a d a n i a K u l t u r y
Ludowej
w
K a r p a t a c h i sąsiednich o b s z a r a c h górskich, która z k o l e i m o g ł a b y
swoją
działalnością o b e j m o w a ć także i n n e o b s z a r y górskie. ( W n i o s e k w y s u n i ę t y p r z e z
prof. dr. M . Gładysza).
2.

Wnioski

dotyczące

celu

i

zakresu

badań

M K K K :

A b y uniknąć j a k i c h k o l w i e k nieporozumień w związku z a k t u a l n y m i
pole­
m i k a m i w l i t e r a t u r z e n a u k o w e j , K o n f e r e n c j a s t w i e r d z a r a z j e s z c z e , że M i ę d z y ­
narodowa
K o m i s j a do B a d a n i a K u l t u r y L u d o w e j
w K a r p a t a c h m a wyłącznie
n a celu koordynację planów i uzgodnienie metod b a d a w c z y c h , p r z y w s z e c h ­
stronnym poznawaniu kultury ludowej
w jej rozwoju h i s t o r y c z n y m . (Wniosek
delegacji
czechosłowackiej).
W związku z t y m s t w i e r d z e n i e m dr C h . W a k a r e l s k i (Bułgaria)
postuluje
wspólne kontynuowanie
p r a c n a d pogłębieniem m e t o d y k i badań
oraz
danie
pierwszeństwa t y m zagadnieniom,
k t ó r e są w s p ó l n e d l a w s z y s t k i c h t e r e n ó w .
P o n a d t o K o n f e r e n c j a uznała z a ważne podjęcie e k s p e r y m e n t a l n y c h b a d a ń

451

KRONIKA

kompleksowych
dotyczących w y b r a n y c h w s i w poszczególnych k r a j a c h
celem
wypracowania
metod
badań p r z y u d z i a l e specjalistów i n n y c h d y s c y p l i n , j a k
antropologia,
archeologia, historia, socjologia, językoznawstwo, geografia
eko­
nomiczna, agrotechnika
i inne n a u k i techniczne. (Wniosek wysunięty
przez
doc. d r A . K u t r z e b a - P o j n a r o w a .
Z o b . też p k t 3 ) .
3.

Wnioski

dotyczące

podkomisji

już

utworzenia

nowych

podkomisji

i

zmian

w

strukturze

działających:

a) P r o p o n u j e
się u t w o r z e n i e
stałej p o d k o m i s j i
przy M K K K
do
badania
budownictwa
ludowego. W
niektórych k r a j a c h p o d k o m i s j e
takie praktycznie
j u ż istnieją, a b a d a n i a
nad budownictwem
ludowym
są t a k d a l e c e
zaawan­
s o w a n e , że w y o d r ę b n i e n i e tego działu p r a c y i z o r g a n i z o w a n i e
międzynarodo­
w e g o p o r o z u m i e n i a w t y m z a k r e s i e s t a j e się p i l n e i n i e z b ę d n e .
W
związku z t y m n a wniosek
prof. dr. R . Śmiałowskiego
(Politechnika
Krakowska)
postuluje
się i n t e n s y w n i e j s z e n i ż d o t ą d b a d a n i a
coraz
szybciej
ginącego b u d o w n i c t w a
drewnianego
w
Karpatach,
Ponadto
oceniając wartości regionalne, a r t y s t y c z n e i h i s t o r y c z n e b u d o w ­
nictwa
ludowego
występującego
w
dużym
ugrupowaniu
w
Chochołowie,
pow.
Nowy Targ, Konferencja
przyjęła w n i o s e k
wystąpienia do w ł a d z
pań­
s t w o w y c h o u t w o r z e n i e n a terenie tej w s i r e z e r w a t u X V I I I - i X I X - w i e c z n e g o
budownictwa
podhalańskiego i otoczenie ochroną konserwatorską w myśl u s t a ­
w y o „Ochronie D ó b r K u l t u r y i M u z e a c h " istniejących b u d y n k ó w , j a k r ó w ­
nież o z a p e w n i e n i e
odpowiednich
architektonicznych form
i lokalizacji dla
n o w o w z n o s z o n y c h . ( W n i o s e k uczestników p o l s k i c h S e k c j i
Budownictwa).
b) W
z w i ą z k u z z a d e k l a r o w a n ą g o t o w o ś c i ą w s p ó ł p r a c y i z a z ę b i a n i e m się
wielu
zagadnień
w
prowadzonej
akcji
badawczej
proponuje
się
utworzenie
p o d k o m i s j i geografii e k o n o m i c z n e j . ( W n i o s e k prof, d r S . B e r e z o w s k i e g o i prof,
dr M.
Dobrowolskiej).
c) K o n f e r e n c j a
postuluje
utworzenie
podkomisji
do s p r a w
dokumentacji
celem szybkiego i jednolicie dla wszystkich krajów zainteresowanych
potrak­
towanego opracowania materiałów a r c h i w a l n y c h i zbiorów m u z e a l n y c h . ( W n i o ­
sek uczestników p o l s k i c h i czechosłowackich).
W związku z t y m K o n f e r e n c j a przyjęła również w n i o s e k prof, dr B . B a ­
ranowskiego,
postulujący
przeprowadzenie
badań
statystycznych
(kartogra­
f i c z n e ujęcia i c h w y n i k ó w ) n a t e r e n i e b. m o n a r c h i i austro-węgierskiej
doty­
czących z a g a d n i e ń r o l n i c t w a i h o d o w l i w p o d o b n y sposób, j a k to zostało p r z e ­
prowadzone
d l a terenów G a l i c j i końca X I X w.
d) Z a l e ż n i e o d u z n a n i a k o n t r a h e n t ó w p r o p o n u j e
się
pra'c działającej
podkomisji
pasterskiej n a zagadnienia
oddzielnej
podkomisji
rolnictwa. (Dla Polski uchwalono
sowej g r u p y rolniczej do b a d a n i a
rolnictwa).
я

rozszerzenie zakresu
rolnicze,
utworzenie
utworzenie
tymcza­

e) D z i a ł a j ą c a p o d k o m i s j a d o b a d a n i a r z e m i o s ł a i w y t w ó r c z o ś c i l u d o w e j
ze
w z g l ę d u n a n i e c o i n n y d o tej p o r y k i e r u n e k p r a c b a d a w c z y c h w P o l s c e i C z e ­
c h o s ł o w a c j i u t r z y m a tę o d r ę b n o ś ć d o 1 9 6 5 г., p o c z y m o b a k r a j e
przystąpią
do w y m i a n y k w e s t i o n a r i u s z y i uzupełnienia b a d a ń n a o d c i n k a c h , n a których
nie były one prowadzone
przez drugiego z kontrahentów dla u z y s k a n i a m a ­
teriałów w
pełni
porównywalnych.
4.

Wnioski

dotyczące

aikcji

wydawniczej:

a) M i ę d z y n a r o d o w a
Konferencja
uchwala
zwrócenie
się
do
Dyrekcji
I H K M P A N j a k o jej organizatora o w y d a n i e d r u k i e m materiałów oraz
refe­
ratów wygłoszonych w czasie
obrad.
b) K o n f e r e n c j a
uchwala
zwrócenie
się d o A k a d e m i i
innych krajów
za
pośrednictwem i c h przedstawicieli o uwzględnienie w długofalowych
planach
cyklu wydawnictw
poświęconego k u l t u r z e ludowej
K a r p a t i sąsiednich
obsza­
rów
górskich
wydawanego
pod
wspólnym
tytułem:
„Acta
Ethnographica
Carpathica". Proponuje
się w s p ó l n y j ę z y k d l a t y c h w y d a w n i c t w
(francuski).
c) D l a i n n y c h p u b l i k a c j i d o t y c z ą c y c h r ó ż n y c h z a g a d n i e ń z d z i e d z i n y k u l ­
t u r y l u d o w e j w K a r p a t a c h p r o p o n u j e się — w n a w i ą z a n i u d o u c h w a ł z e b r a n i a
Komisji do badania
kultury ludowej
w
K a r p a t a c h , odbytego w
Smokowcu

KRONIKA

452

w
1 9 6 2 г.
—
ustalenie wspólnego s c h e m a t u wydawniczego
i kolejności i c h
publikowania
w
ramach wydawnictw
krajowych. W
związku z t y m zaleca
się G e n e r a l n e m u S e k r e t a r i a t o w i p o d j ę c i e p r a c n a d u j e d n o l i c e n i e m
koniecznej
terminologii
fachowej.
d) K o n f e r e n c j a
postuluje
jako pierwszoplanowe
kontynuowanie
prac nad
bibliografiami
kultury ludowej
w K a r p a t a c h i sąsiednich o b s z a r a c h
górskich
i podjęcie w y d a w n i c t w
tych bibliografii
w zainteresowanych krajach w
for­
mie
zbliżonej
do
dotychczas
wydanych
bibliografii
polskiej
i
słowackiej
(obejmującej
wydawnictwa
przynajmniej
d o 1 9 6 2 г.), a n a s t ę p n i e
wydawanie
ich w formie powielonej
(z t ł u m a c z e n i e m t y t u ł u n a j ę z y k f r a n c u s k i ) n a b i e ­
żąco co r o k u z m o ż l i w o ś c i ą p r z e d r u k u w
„Carpatica".
e) P o n a d t o
Konferencja
proponuje
podjęcie
wydawnictwa
archiwaliów
oraz
wydawnictwa
albumowego
obejmującego
wytwory
z zakresu
kultury
ludowej
z terenu K a r p a t (przede w s z y s t k i m ze zbiorów muzealnych) oraz w y ­
d a n i e j a k o szczególnie w a ż n e ( n a w n i o s e k p o d k o m i s j i f o l k l o r y s t y c z n e j )
tomów:
Polskie
pieśni
i muzyka
ludu,
seria
Podhale
i B a d a n i e t a ń c a grup
regionalnych
karpackich,
а w n a s t ę p n e j k o l e j n o ś c i Karpackie
instrumenty
muzyczne.
5.

Wniosek

o

nawiązaniu

współpracy

z

innymi

instytucjami:

Konferencja
postuluje,
aby
Komisje
Krajowe
przystąpiły
do
organizo­
wania
badań kompleksowych
z udziałem o d p o w i e d n i c h
placówek
Akademii
N a u k zajmujących się b a d a n i a m i w K a r p a t a c h , a szczególnie a p e l u j e o n a w i ą ­
z a n i e bliższej w s p ó ł p r a c y
z zakładami historii, ekonomii, i geografii
gospo­
darczej,
językoznawstwa
(zwłaszcza
uwzględniającej
prace
atlasowe).
Konferencja
proponuje
zwrócenie się do k a t e d r ' u n i w e r s y t e c k i c h ,
IBL-u
i muzeów o zwiększenie stopnia z a i n t e r e s o w a n i a w i c h p r a c a c h problematyką
karpacką.
6.

Wniosek

o

uczczeniu

jubileuszu

prof,

dr

Jiřígo

Horáka

czł.

ČSAV,

Praga):

W
związku z 80-leciem urodzin prof, dr J . Horáka
(4 X I I 1884) K o n f e ­
rencja
w
u z n a n i u J e g o w i e l k i c h zasług położonych
dla rozwoju
etnografii
i f o l k l o r y s t y k i słowiańskiej oraz Jego współpracy z M K K K postanowiła
prze­
słać M u w y r a z y u z n a n i a i s e r d e c z n e życzenia d a l s z e j o w o c n e j
pracy.
7.

Wnioski

do

krajowych

Akademii

Nauk:

R e p r e z e n t a n c i poszczególnych placówek biorących udział w obecnej
Kon­
f e r e n c j i , j a k też p r z e d s t a w i c i e l e r ó ż n y c h p a ń s t w
p r o s z e n i są o z d a n i e
przez
n i c h s p r a w o z d a n i a z tej K o n f e r e n c j i zarówno a k a d e m i o m n a u k s w o i c h państw
oraz reprezentowanym
i n s t y t u c j o m i z w r ó c e n i e się d o n i c h o a k c e p t a c j ę
pro­
ponowanych
form współpracy międzynarodowej i krajowej
w zakresie badań
kultury ludowej
K a r p a t i sąsiednich o b s z a r ó w
górskich.

A n e к s

Wykaz

powielonych

tez i streszczeń
I.

B a r a n o w s k i
terenach
-survenus,
licie),

de
ss. 2

* Podane
Uość

stron

Bogdan,

górskich

w

Tezy
Zmiany

Galicji

1773—1914,

w
dans

II

referatów

i streszczenia
w

stanie

latach

ilościowym

en

komunikaty

*)

referatów

1773—1914

l'élevage

oraz

rejonizacji

hodowli

na

(Changements-nombre

et

aire-

regions

i

montagneuses

de

la

Ga-

(2).
nawiasach

zamieszczona

w

tłumaczenia
nawiasach

tytułów
dotyczy

wskazują

na

tłumaczenia.

tekst

dwujęzyczny;

KRONIKA

B a z i ń s k a
nego
ple

ąu'en

(Evolutions
fournit

(Etat

SÍS,

3

B i a ł y

la

migrations

ralne

w

es.

2

na

przykładzie

du

„baca"

SJcal-

sur

Vexem-

(2).

wędrówek

pasterskich
dans

2e

w

les

Karpatach

Karpates

Pol-

de

Pologne),

du

Pogórze

w

concernant

O

les

E1 s с h eк

tout

(Signification

logie

européenne),

ss.

J o s t o w a

2

du

et

la

culture

les

Łosie),

ss.

wiejskiego

u

(Traits

Bojki

3

(2).
Łem­

caracteristiques

comparée

avec

nad

celle

tradycyjnymi

recherches

des

regions

zaję­

ethnographiques

karpatiques

O

la

wariacyjna

de

w

la

Rou-

zachodniokarpackiej

Variationstechnik

badań

des
en

nad

recherches

in

der

et

Karpates

les

badań

etat

west-karpa-

karpackiej

ze
sur

nad

szczególnym

la

Karpates),

actuel

polonais),

culture

pasterstwem
hongroises

consideration
i stan

Słowiański

vie

pastorale

ss. 2

(2).

budownictwem
des

ludowym

investigations

sur

la

s s . 1 (2).

z punktu

karpatienne

widzenia

du

point

etnologii
de

vue

europej­

ďune

ethno-

Atlas

linguistique

Językowy

slave

et

les

a

badania

recherches

nad
sur

terminologią

la

terminologie

(1).
Znaczenie

komunikacji,

ludowej

w

transport

karpatique),
ss. 2

cours

(1).

kultury

de

kultury

Henryk,

hale),

wsi

au

s s . 2 (1).

Richard,

populaire

południowej
kultury

sur

de

Pogórzem

(Nouveaux

(Problemes
en

Anton,

munications,

huillier

budownictwa

Łemki

und

(Revue

de

(UAtlas

rozwoju

wsi

poznania

connaissance

village

technika

Problematyka

B é l a , Znaczenie

J e ř á b e k

i

spéciálement

populaire

pastorale),

de

życia

Méridionale

etnograficznych

węgierskich

Polskich

skiej

pasterską

(Le

badaniach

ss. 1

Maria,

H a b o v š t i a k

sources

les

(Improvisation

Karpatach

G u di d a

Petite-Pologne

traditionnelles

Karpat

construction

en

Rumuńskich

Przegląd

Lászlo,

G ł a d y s z o w a

do

źródło

(1).

Improwizacja

uwzględnieniem
prenant

2

occupations

Volksmusik),

F f i l d e s

z

jako

z przyległym

nowych

ludowej

thischen

culturelle

(3).

Oskar,

muzyce

kultu­

et

(3)

cechy

chez

ss.

Karpat

ss. 2

i

économique

w.
—

Łosie

konfrontacji

avoisinant),

ludności

manie),

wieś

paysanne

Nioolae,

ciami

siecle

Karpa­

développement

(2).

Dokumenty

Charakterystyczne

construction

D u n áг e

XVIIie

w

le

społeczno-gospodarcze

ss. 3

XVIII

et

(2).

Jerzy,

i Bojków
la

3

rolnictwa

Vétat

sociále,

Alicja,

campagnarde

Maziarska

Manía,

C z a j k o w s k i
ków

Bieszczady),

vie

du

-ss. 2

ss.

t

sur

transformation

połowie

la

i rozwojem

przeobrażenia

G r a d o w s k a

moitié

de

les

stanem

recherches

polonais)

(La

drugiej

de

paysanne),
B r y l a i k

Karpates

dans
w

nad
de

Współczesne

Celina,

(Documents

K a r a ś

bacy
sociále

pastorales

badań

Bieszczadach

Małopolski

J o s t

stan

Vopportunité

en

contemporaine

la

potrzebie

(De
Maria,

B o b i ń s k a

i

des

O

Vagriculture

w

Rocheux),

Obecny

Polskich

B i e r n a c k a

en

Podhale

społecznej

la position

(4).

tach

de

par

Stanisław,

Zbigniew,

de

pozycji

subies

actuel

B e r e z o w s k i
skich

Przeobrażenia

Barbara,

Podhala

453

et
ss.

mechanice

2

transportu

Karpatach
du

(A

commerce

i handlu

propos
dans

de
la

w

kształtowaniu

Vimportance

formation

des
de

la

com*

cul

ture

(3).

ludowej

na

Podhalu

(Mécanique

populaire

en

Pod­

(2).

Wanda,

Mieczysław,

Dom

orawski

Znaczenie

(La

cabane

językoznawstwa

oravienne),
dla

ss. 3
badań

(2).
kultury

ludowej

KRONIKA

454
w

Karpatach

culture

(L'importance

populaire

К а г w i с ik a
terenie
les

dans

Jerzy,

Żywieckim

le

de

dans

Beskid

nad

Żywiec),

(Exploitation

nais),

s k a - L e w i c k a

(Economie

laitiěre

les

de

la

vie

de

pastorale

ss.

la

ludowych

croyances,

la

na

magie

et

(2).

osadnictwem
la

polaniarskim

colonisation

et

polaniarska

montagne

dans

ss.

Etapy

dans

clairieres

w

les

w

ss. 2

Karpatach

Karpates

Polo-

rozwoju

problemes

Karpatach

pasterstwa
(Étapes

des

Polskich

(2).

etnograficznych

les

Helena,

w

Karpatach

du

développe-

ouvrages

ethnographiques

Antoni,

przydatność

dla

et

l'opportunité

sprzęt

pasterski

de

Historyczne

etnografii

pareille

badania

(L'étude

histo-

etude

pour

l'ethno-

et

équipement

(2).
i

(Art

décoratif

pa-

(2).
Rzemiosło

Michał,

(Metiers

P o d r a ż a

i ich

Zdobnictwo

ss. 2

M a ś l i ń s k i
cza

mleczna

Polonais),

prac

d'économie

2

Janos,

storaux),

du

bois

drzewne

en

w

Karpates

—

Karpatach

—

problematyka

inhérents

problěmes

badaw­

aux

recherches),

1 (1).

M i s i ń s k a
du

en

Ján,

actuel

des

do l a i k
wacji

Stan

de

dans

les

i

Karpates

Roman,

(Sur

recherches

skich

Jan, Z

T y l k o w a

Z

na
en

en

na

population

Słowacji

Slovaquie),

karczowiskach

terrains

ss.

(Etat
2

(2).

Środkowej

d'essouchement

ss.

1

Sło­

de

Slova­

sujet

des

w

l'étude

de

Kar­

la

cul­

w

zakresie

recherches

sur

kultury
la

ludowej

culture

populaire

(1).
hodowlą

de

problematyki

ludowej

pour

(1).

naukowo-badawcze

nad

kultury

badania

Internationale

objectifs

ss. 4

au

do

Commission

et

badań

de
Z

Danuta,

Beskidzie

V a ř e к a

la

owiec

Vélevage

de

na

tekstologicznej

textologie

dans

terenie

Beskidu

Środkowego

b r e b i s e n Moyen-Beskide),
polskich

les

chants

ludowych

de

s s . 2 (1).
pieśni

góral­

montagnards

polonais),

(1).

Jaroslav,

sannes

pasterskiej

Karpates),

(Etat

(Problemes
1

de

ludowym

populaire

Komisji

la

d'Ukraine),

R e i n f u s s
S a d o w n i k

budownictwem

pastorale

potrzeby

Ukraińskich

les

(Migrations

(2).

construction

organizacji

activités

Stan

A.,

Podhalu

2

s s . 1 (2).

populaire

Karpat

la

Międzynarodowej

{Des

P o r y c k i

ss.

nad

sur

ďorganisation

Centrale),

na

travail),

badań

Formy

działalności

ture

de

recherches

Ján,

patach

zarobkowe

quite

(Formes

quie

en

Migracje

Maria,

Podhale

M j a r t a n

w

i
et

Gospodarka

gospodarczymi

region

graphie),
M a n g a

SIS.

sur

s s . 3 (3).

regionami

rique

Š t i k a

zwyczajach
les

Gospodarka

de

Anna,

d u r o w i с z - Uг b a ń s k a
nad

Z

recherches

(2).

Karpates

współczesnych

contemporains),

—

les

ss. 3

construction

clairieres

Anna,

dans

problematyce

ment

Po

i

dans

Pologne),

Bronisława,

K u t r z e b a - P o j n a r o w a

M a

magii

arbres

budownictwem
la

ss. 2

des

pour

2 (2).

s s . 2 (2).

K o w a l

w

des
de

(Sur

K o p c z y ń s k a - J a w . o r s k a
Polskich

ss.

role

Karpates

badań

Z

Beskidzie

linguistique

wierzeniach,

(Du

les

la

Karpates),
w

Polskich

coutumes

w

les

Drzewa

Teresa,

Karpat

К o 1e b а с z

de

dans

du

studium

Budownictwo

Sądeckim
Beskid

Josef,

dénommées

zagadnienia

Koliby
„kram?'

(Les

du

Sącz
zwane
a

la

analogii

gospodarcze
constructions
en

2e moitié

„kram"
lumiere

karpackiego

w

drugiej

d'attenances
du

XIXe

w

świetle

des

dernieres

szalaśnictwa,

polowie
et

dans
au

i w

les

fermes

X X " siecle),

ostatnich
recherches),

ss.

XIX

badań
ss.

XX

ss.
(Les
2

(2).

2.
w.

pay1 (1).
huttes

455

KRONIKA

W a k a r e l s k i
cherches

Badania

Christo,

sur

la culture

nad

Z a m b T z y c k a - K u n a c h o w i c z
slem
Ż a k i

wiejskim

w
O

Andrzej,

rolnictwie

w

Kultury

blematyka

prac

w

Irena

Karpatach
w

Instytut

Ludwik
w

E u

PAN

Carpates

Uwagi
au

Stan

Warszawie),

haut-

pro­

i

s s . 2.

Badania

Ośrodka

Łódzkiego

Prace

Krakowie),

1960—1963

przez

w

Krakowie,

w

Badania

działalności

nad

naukowo-badawcze

Zakład

Etnografii

IHKM

Sztuki

Pracowni

Ludowej

Badania

W

Krako­

Sztuki

Ludowej

ss. 3 .

Katowicach
w

Katowicach

Gliwicach),
Z

badań

N i z i ń s k a

Sekcji

Irena

Etnograficznej

przeprowadzonych

naukowo-badawcze

Zbigniew
Katedry

w

(Katedra

w

Beskidzie

(Zakład

Etnografii

Śląskiego
Śląskim

Instytutu
w

latach

i

w

bada­

dydaktyczne

Krakowie

Etnografii

Etnografii

j a k J a n (Katedra
skich,

w

Bieszczad,

Łodzi),
w

latach

w

Krakowie),

Jagielloński

niach

les

s s . 2.

Placówki

Uniwersytet

w

E w a (Pracownia

(Muzeum

P A N w

1961—ШЗ,

B i a ł y

średniowieczu.

dans

Etnografii

terenie

Etnografii

karpacka

Naukowy

Naukowego

2.

przemy-*

PAN

Sztuki

I H K M

wczesnym

i
s s . 2,

s s . 3.

Tematyka

D u b i e l

rzemiosłem

powojennym,

{Re­

s s . 5 (2),

s s . 2.
w

F r y ś - P i e t r a s z k o w a

Śląski

na

Etnografii

(Zakład

Krakowie,

Instytutu

(Zaklad

Karpatach,

prowadzone

Sztuki

wie),

we

Bułgarii

PAN

Anna

(Zakład

ludową

N i z i ń s k a

Instytut

nad

w

Bułgarie),

Komunikaty

etnograficznych

M i s i ń s к a Maria

PAN

badań
okresie

Г agriculture

Materialnej

K u t r z e b a - P o j n a r o w a

w

en

naoikowo-badawcze

Historii

kulturą

w

Karpatach

(Sur

górskiej

s s . 2 (2).

Placówki

Instytut

Stan

Polskich

II.
1.

ludności
montagnarde

Anna,

Karpatach

historyczno-archeologiczne
-moyen-age),

kulturą

de la population

Słowian

Etnografii

U J ) , Tematyka

Słowian

Uniwersytetu

Słowian

karpacka

Jagiellońskiego,

U J ) , Zbiory

karpackie

ss, 6.
w

muzeach

pol­

s s , 4.

O g o r z a ł e k

Grażyna

ludności

wsi

tach

końca

od

Zawoja
XIX

(Katedra
(w
w.

Etnografii

powiecie
do

1961 г.,

Sucha
s s . 4.

Słowian
w

U J ) , Zajęcia

województwie

krakowskim)

pozarolnicze
w

la­

KRONIKA

456
Uniwersytet

Łódzki

M 'i s ii ń s к a

Maria

Uniwersytet

Marii

M a r c z a k

Krystyna

Etnografii

i

terenie

3.

w

Barbara
w

śląskiego

Lublinie

Etnografii

i

Etnologii

Marii

1961—1964,

Badania

UMCS),

Curie-Skłodowskiej

w

Katedry

Lublinie

na

s s . 2.

z

nim

lui

est

Województwo

nem),
nem

w a

Helena

le

badań

nad

Beskidzie

montagnards
de

badań

pracowników

teGórno­

2.

Z

w

Beskide

im.

im.

strojem

Śląskim

et

la

Silesie),

W.

góralskim
(Sur

les

production

re­

domesti­

s s . 5 (1).

na

Tatrzańskie

obszarze

Orkana

Orkana

W.

im.

naukowo-badawczej

przeprowadzonej

sz

(Muzeum

(Muzeum

działalności

Z

w
T.

i Podhala,

Z

Rabce),

działalno­

s s . 2.

Chałubińskiego

w

Zakopa­

Tatrzańskiego

w

Zakopa­

Muzeum
Tatr

w

Rabce,

&s. 2.

rzeszowskie
Antoni

badań

(Muzeum
w

nad

osadnictwem
przez

Stefan
ss.

4.

4.

Różne

(Muzeum

J a w o r s k a
polskich

w

Przemyślu),

górnym

solanek

Rola

dorzeczu

Sanu,

w

Przemyślu),

Bronisława,

M i e n i c k a

etnograficznych

z

Przemyślu,

Dom

w
ss.

przysłupowy

Barbara
zakresu

w

rozwoju

osadnictwa

s s . 3.

wczesnośredniowiecznym
Muzeum

w

prac

1960—1963,

(Łódź),
kultury

górnym

dorzeczu

Sanu

1.
na

Pogórzu

Materiały
ludowej

Karpackim,

do
Karpat

bibliografii
za

lata

s s . 10.

K i r y g o w s k i

Władysław

Krakowie),

T y l k o w a

des

Muzeum

przeprowadzanych
L e w

ss.

domową

dans

Maria

wczesnohistorycznego
Z

Bytomiu,
Cieszynie),

Z

Bytomiu),

krakowskie

Województwo
K u n y

w

costume

naukowo-badawczej

Ś r e d n i a

w
przez

w

wytwórczością

associée

e с h o w s к a-B u j а к
ści

(Muzeum
le

Okręgowe

przeprowadzonych

Okręgowego

concernant

qui

Muzeum

Śląskim

Barbara

związaną

que

(Górnośląskie

Beskidzie

Muzeum

cherches

w

w

Uniwersytetu
latach

1.

katowickie

P o l o с zk o w a

—

pkt

Muzea

renowych

L

(Katedra

Etnologii

Karpat

z i e l i c h

г

Komunikaty,

Curie-Skłodowskiej

Województwo
B a

zob.

Danuta

„Wierchy"
(Zakład

(PTTK
—

Zarząd

notatka

Etnografii

Główny,

Komisja

bibliograficzna,
I H K M

P A N

ss.
w

Turystyki

Górskiej

2.

Krakowie),

Projekcja

wy-

457

KRONIKA

branych

filmów

choix
T y l k o w a

oświatowych

films

de

o

documentaires
Wycieczka

Danuta,

montagneuses

á

d'Orawa

na

et

tematyce

sujets
Crawę

Podhale),

etnograficznej

ethnographi
'i

(Projection

ues),

ss. 2

±

Podhale

(Excursion

.ss. 2 (2), m a j p a

dans

MUZEUM

regions

les

1.
Mieczysław

JUBILEUSZ

ďun

(2).

E T N O G R A F I C Z N E G O

W

Gładysz

WARSZAWIE

(1888—1963)
Idea
szawie

gromadzenia
wcześnie,

światłejszych
dążyły

do

zaszły
lata

wyprawa

Leopold
szej

postaci

w

dzięki

Gloger,

Pierwszym

lewski,

następnie

Ciszewski,
ostatnią

S.

pełnili

cenne

historycznymi,

pochodzące

dużej
to,

części
że

etnografii
się

pozaeuropejskim

najeźdźca

muzeum
do

tego

czącym
z

szczątek
doszło,

symbolem

teraźniejszością,

Etnograficzne,

się

wszystko
ogniem

kolczugi

stratę,

w

swym
ale

i

a

z

tylko
w

liczniejsze

jedynie

się

tak

eksponatów.

materialnej,

dawnymi
Dużą

wartość

tych

jeszcze

posiadało
Włoch

zbio­

i

Hisz­

kolekcję

Jani­

syberyjskich

Piłsudskiego.

terenów

jak

granicami

(minimalnego

wśród

do

zbio­

W

dziale

południowej

przeszłości.
to,

też
od

dniach

co

i

Kultura
wojny

posiadało

Azji

ze

giliacki

gliniany

ogniwem

tylko

Jak
krzy­

przeszłość

Warszawie

przedwojennych?

ekspo­

dawnego

garnek.

łączącym
w

nauka
1939 r .

W

zgliszcz

n i e pozostały

istnieje

i
w

nieprzemija­

i ogólnoludzkiej.

wydobyte

szczątki

Ludowej

zbiory

poprzedzających

Muzeum

pierwszych

wojownika

stały

Wasi­

Stanisław

Australii.

wyrazie

Polski

Zygmunt

30 0 0 0

w.

Bronisława

doszczętnie
się

etnogra­

był

wspomnianą

Oceanii,

przy

powstałym
Krakow­

Jugosławii,

kultury narodowej

japońskiego

XX-lecie

posiadające

już
gdy

zniszczył
znalazły

żałosne
w

chłopską.

zbiory

Afryki

to należy

zniszczenia,
że

również

dla naszej

wystawy

że t e

z

z
przy

okresu

obejmowały

je

latach

X I X
z

Potocki,

pałacyku

zbiory

objętych

Słowacji,

giliaoko-jakucka

Wschodu,

dokumentu

jubileuszowej

kulturę

Rumunii,

w

gmachu

polskiej,

ziem

Głównymi

Kregier,

1902 r.

sięgającą

1 połowy

Kubarego

niepowetowaną

hitlerowski

wartości

zycji

kolekcja

Bliskiego

dzisiaj

poniosły

Jana

z

pierw­
Równo­

Jastrzębowski,

W

kolekcję

pochodziły

pozaeuropejskiej

znajdowały

oraz

Niestety,
polska

miejskich n a

Kamerunu,

wyróżniała

obiekty

europejskich:

Szczęsny

kultury

sięgające

ach

jego

finanso­

Rogozińskiego,

polskich.

połączono

do

zorga­

ówczesne

otwarcie

otwarto

Frankowski.
dużą

pojętej,

środowisk

Ameryki

już

i

na

muzeum.

Kicka,

przeniesiono

kolejno:

Eugeniusz

zbiorów
Anc,

Etnograficznego

szeroko

krajów

z

Anny,

1888 r .

Rogozińskiego,

umożliwiły

jednak

chłopskiej
w

forme

towarzysz

Muzeum

Rolnictwa

nadały

War­

prywatne

kultury
Dopiero

przyszłego

dtział

inni.

ludowej

ry

Zbiory

i

zabytki

w

i z innych

i

zbiory

Później

funkcję

niej

w

kolekcje

wydarzeniem

podwaliny

Muzeum

posiadało

oddziaływania

jące

niego

były

stanowiło

kowskiego

tę

i

z

Dudrewicz,

Sw.

kierownikiem

Muzeum

folklorystyki,

zbiorów

kościoła

zbieraczy

Stanisława

powstaje

Bagateli.

Przemysłu

obok

Poniatowski

wojnę

Specjalnie

i

przez

stworzyły

to

pokoleń.

Głośnym

Powrócił

zwolenników

były

tradycyjnej

staraniom

Czamoski,

na

zanik

Kamerunu

prywatnym

Muzeum

Przedmieściu,

ficzne.

rów

i

Benni,

Zoologicznym

wcześniej

panii.

do

stolicy.

znalazła

Zrazu

przyszłych

muzealnej.

egzotyczna

byli:

dla

J a w o r n i c k i , Szmidecki, Sparný

Ogrodzie

i

instytucji

Warszawie

w.

dostrzegając

rozproszonym

dotaicjom

ofiarodawcami

ludowej

X I X

zabytków

Janikowski. Przywiezione

cześnie

skim

które

społeczeństwo

wystawy

już

kultury

1 połowie

jej

które

w

przez

w

jednostek,

nizowaną
była

już

zachowania

wydarzenia,

wana

zabytków

bo

Jak

Muzeum
zwykle

KRONIKA

458
Dywa, t a k i w
i

tym wypadku

inicjatywa.

Podjęta

w

rzeczy

ludowych,

znalazła

władz

ludowego

państwa.

konieczna była
trzebie

nie lada

i słuszności,

mentarnych

Dzisiaj

nugiewicz,

członek

dzi

w

latach

odbudowy
cinach

w

stajnie

i

a następnie

całą

palącym

Polskę,

teoretycznych

poświęcił

współpracował

dyr.

przede

jako

pierwsze

zana

została

tacji

na

ich

W.

na

w

pierwszy
niom

terenie

innych

dziedzin

Bardzo
była

konferencja

zobowiązująca
pejskiej

zrealizowana,
pozycji
tej

i

była

wiązał

współpracę

ny,

z

a

Kenii,

prawie

Mozambiku,

Nigerii,

Kamerunu,

sięgają

liczby

i

w

1952 r .

pewniającymi

tego

z

do

Konga,
Togo

Ok

2500.

doszły

do

przekazania

jednak

W.

powiększenie

rozmi­

zawdzięcza

częściowo

W

do

1948 r .

A.

re­

zbiorów

Organizacji

W

wy­

współ­

pierwszych

weszły

i dr

nawią­
eksploa­

Kutrzebianka.
i

w

Lubelskiem

Polsce

laitach

stroju)

następnych

reprezentująca

stroju

W

jego

1950 r.
której

łowickiego

i

jako
stara­

i

zabytki

W.

Jostowa.

i

etnografii

nie

została

zbiorów

o

tymże

kultur

egzotycznych.

Objął

Ghany,

Zgromadzone
pracy

12 000 p o z y c j i .
remont

Górnej

przez
zbiory

w

roku
on

z

Wolty,

Mali,

obiekty

Muzeum

Równocześnie
rnłacińskiego

swoją

Tanganiki,
do

rosły
z

na­

medycy­

zbiory

niego

pełni
tysięcy

realizatorem

samym
doktor

Abisynii,

pozaeuro­

kilka

wykształcenia
kolejno

uchwała

ona

Energicznym
W

Muzeum

jego

z

dostarczając

podążał

i rozwoju

1 9 4 7 r.

eksponatów

egzotycznego.

niestrudzonej

zbiorów

w

powiększenia

badacz

Afrykę,

sumy

się p r o f i l u

dotychczas

Korabiewicz,

Rodezji,

Dzięki

do
mgr

i-Dahomeju.

ogólnej

że

działu

Muzeum

Czarną

strojów,

Gładyszowa.

etnograficznych

Pomimo

podróżnik

całą

od

terenie

archaicznego

komplety

założeń

zbieracz,

Rzesizowskiam

d l a kształtowania

utworzenie
Muzeum

w

zabytki

M.

na
ba­

nad

i c h do

Niemal

Szewczyk.

dr

zadań

J . Chełmińska-Świątkowska,
cenne

muzeów

się

splot

warszawskiego,

przez

objąć

regionu.

muzea

ze strony

zamiłowania

penetracją

mgr

muzeum

młocińsklm.

umożliwiła

uchwały

Muzeum

drugie

i

J . Klimaszewska

— ' Z .

odzyskać

zabytków.

następnych.

najbardziej

działania

organizacyjnych

pracy

w

do
Mło­

zamieniony

po

Krakowie.

kierowali:

kierowana

dyrektorów

przyczyniła

dr

Sądeckiem

wydarzeniem

wszystkie

zbiorom

i w

pracę

kultury

ważnym

w

się

delegatura

podjęła

i lat

komplety

Polski,

zawdzięcza

1 9 4 6 r.

w

należało

Pozyskaniu

niego

Ło­

na gromadzenie

kurpiowskich

przez

w

eiedzibą

niestrudzony
'

ele­

instytucji

Ministrów

części

starań.

etnografii

terenie

Podhalu

południu

kustosz

w

w

in. cenne

Krakowie

na

podjęły

i

braku

energicznego

w

ludzi.

Chętnik,

kolekcję
z

a

że

o po­

1946 r. J a n M a -

Radę

tworzyło

staraniom

Zebrane

z katedrami

terenie

Jeż-Jarecki,

Jego

W

pierwsze

podstaw

uwagi

Adam

inwentarzowe

pracami
m.

interesy

z

zapisy

współpraca

uzyskano

wiele

piękną

wycinanek.

po

wszystkim

pirzeiz b r a k

dr

kurpiowskiej.

i

tamtym

powstała

Manugiewicz

wszystkim

ramienia

(skąd

jeszcze

przy

podstaw

z tymczasową

to r a z e m

poparcie

naciskiem,

Etnograficznego

pomieszczenia;

stworzenie

Wszystko

od

wymagała

jego

gromadzenia

szerokie

całym

przez

zamieszkały,

się p r z e d e

było

z Muzeum

kulturze

konstruowanych,

Z

nastawiając

potęgowanych

chwil

Sytuacja

i

i naturalne.

kierunkach,

indywidualność

idea

Warszawy,

Muzeum

Warszawie,

odremontować

z

tworzenia

upoważniony

częściowo

instytucji.

pracy

Muzeum

w

ich

siłę życia i p r z e k o n a n i e

ruin

do

dyrektor

został

dwóch

problemem

nowej

trudnych,

i

pobrühlowskim.
w

jeszcze

się t o p r o s t e

Etnograficznego

zdewastowany,

daniami

w

wydaje

podkreślić

przemożną

przystąpić

założyciel

jednocześnie

pałac,

łowany

może

w

ludzie,
niewoli,

kontynuatorów

właśnie

dymiących

życia,

tworzyli

politycznej

wojnie

tu

międzywojennych,

Równie
raz

ostatniej

wśród

PKWN,

pałacyku

zniszczony

latach

Należy

do

być

Muzeum

zdążającego

po

Muzeum

w

odwaga, wiara

by

środków

muzealnej.

historię

1888 г.,

Nigru,
1963 r.
szybko

pracami

pałacyku,

za­

stara-

KRONIKA

nia

o

skompletowanie

kadry

1 9 4 9 r. 'została

otwarta

wrosnę
wanym

prowizorycznym

kultur
i

ludów

rosyjskich

kach
jęto

dalszą

tem

była

skład
sza,
w

sztuka

1952 r.

dr

B.

z

uwagi

w

na
wsi

siłą

Delimat,

—

stroju

wyruszyła
W

dotyczących
polskich

zbiorów

regionów.
rejs

W

po

zaczął
W

1 9 5 3 r.

Wisie

ze

wystawa

pracę

tema­
ustalać

zmarłego

Szczecina
mgr

kusto­

do

W.

na
pod­

Jej

również

miejsce

przeszedł
podjęli

się

sal­

polskich,

i w s i nadwiślańskich.

Muzeum.

Na

zbudo­

odremontowanych

pierwszy

okresie

wcześniej

w

różnych

celu

zbiorów

wystawę

w

tym

naukowych

rok

c o zaś

prawie

pracą

w

jako

ostrą

są

z

—

Młocin

Jeż-Jarecki

z

dobra

się

na

w

więcej

pomieszczeń.
tym

na

spo­

miejsca
Ze

nie

wyjazdy

spro­
miej­

dla

siedzibę

nurt

na
po­

wzrasta­

może

renomowana

stałą

wartki

celowa
i

wystawową,

młocińska

niedzielne

oddalenia

wtopić

coraz

Poza

zazna­

gospodarczej

działalnością

siedziba

się

najbardziej

strukturze

centralnej.

racji

poczęły

jak

wymagały

że

Młociny,

winno

wyraźniej

dysponowanych

instytucji

jaką

w

kolizję

prawda,

odpowiednia

usługową

które

metraż

przemawiać

jest

zmian

zbiorów,

całkowicie

coraz

eksploracyjna

zachodzących

Muzeum

nie

Muzeum

akcja

wchodziło

wypoczynkowa,

szawiaków,
swą

dążeniach

Energiczna

przysparzała

potrzebom

które

a

ambitnych

zaczynała

scowość

otwarto

tego

biograficznym

później

dla miasteczek

Mazowsza.

gwałtowność

chłaniającą
stać

Rok

wystawowe.

do

ekspozycja
wstępem

Chełmińskiej-Świątkowskiej,

T.

magazynowanie,
jącą

inicjatywę:

debiuty

specjalnie

pierwsza

świata.

przeznaczona

sprzeczności.

łecznej

w

Kaznowska.

Niestety
czać

pierwsze

obszernym

uroczyście

pracowników

Jadwigi

—

z

100 k o m p l e t ó w

ludowa

personalny
mgr

mgr

ok.

na barce,

—

Młocinach

rejonów

pałacyku

oryginalną

pływająca

i

w

Oceanii

tych

eksponowano

pracowniczej

pawilonie

i

badaczy

zabytkowego

której

i

Afryki

459

war­

Muzeum,

kulturalnego

życia

stolicy.
W

1955 r.

został
nień

na

jego

sztuki

zmianom.
i

opieki

w

ten

Idąc

nie

łatwe,

w
z

z

te

tej

mimo

wanej

z

dyspozycji

i

w
ten

opieki

nad

dr

jej

nad

i

i,

i

i

kształtowaniu
ich

prac.

twórców,

1958 r.

usilne

Sztuki

w

jak

kon­

to

zada­

wyposażoną,

próżniowy.

korzystania

Posu­
z

nich,

wydarzeniem
przekazaniu
uzyskanych

ludową,

Umożliwiło
środkom

ściśle

poprzez

powstały

jedyne

Centkowski,

dyrekcji,

o

m u

terytorialnie

Ministerstwem

ich warsztatu,

realizo­
Muzeum

współczesnej

obejmującym
z

a
to

oddawanym

dokumentacji

zasięgu

starania

dobrze

twórczością

Kudła,

rozpoczęto

n i e było

Ważnym
z

zbiorów

1958 r. o

stałym

Tak

dla

otrzymanych

12 0 0 0 o b i e k t ó w ,

uzupełnianej

współpracuje

w

zagad­

koniecznym

zawodowego

kocioł

możliwość

Pietkiewicza.

dzięki

różnorodności

zakupy

takich

koniec

współczesną

stale

jest

gromadzenie.
i

a

warunkach

Muzeum

mianowany

Równocześnie

pracownię

dały

Kultury

Kazimierza

Muzeum

twórcami

ich

warunków

zatrudnienie

jakim

i

naszego

największej

sposób

prac

Pod

do

Ministerstwo,

całej

konkursy

kolekcje

Gwarkowa.

przez

zbiorami

Ministra

państwowej

dzisiaj

urządzenie,

dalsze

Plastyki

zebranie

W

stematyczne
dzaju

decyzja

przez

ludowej
kraj.

dzinie

była

pietyzmem

warszawskiemu

cały

umożliwiły

Departamentu
opieki

nad

o

a

teoretyk

uległa

zlikwidowane,

naszych

posiada

kraju

Muzeum

magazyny.

finansowych,
W

znany

optymalnych

zostały

urządzono

Muzeum
w

możliwie

pracowni.

opiekę

strony

dziedzinie

sztuki

jego

Pięknych,

Działalność

Młocinach

nakładów

to

usprawniły

akcji

w

J a n Manugiewicz,

Sztuk

Piwocki.

stworzenia

m. in. jedyne

dyrektora

Akademii

pomieszczeniach

a

dzięki

do

linii

wystawy

szczędząc

drugiej

byłego

stanowiska

Ksawery

i wyposażenie

posiadającą
a

po

nimi

sposób

serwatora

nięcia

ze

profesor

ludowej,

nad

starania,
nie

odszedł
miejsce

w

dzie­

coroczne

sy­

swoim

ro­

w

Jaroszewiczowa

uzyskanie

lokalizacji

KRONIKA

460
Muzeum
to

w

usunęło

Muzeum
przy

z

wyznaczono

idealna,

miejsca

do

trum

pod

z

d a c h . Jesteśmy
stałą

dziedzinie

wia

wowej
„Afryka

nieznana

Zakładu

ganizowano
dernę,
we

w

1 9 5 7 r.

a

1960/1961

w

latach

z prof.
polskiej

wystawę

był

i

i

objazdową
К.

zmarły

ważne

tejże

styczniu

—

r.

Za

1964 r.

współ­

granicą

zor­

de Г A r t

Mo­

polonijnych

przeznaczoną

i

—

ekspozycja

ośrodków

duszą

wysta­

Zachęcie

wybitnej

tematyce

się

umożli­

biblioteczną

w

Musée

cen­

ukazał

duża

czele.

w

w

wydarzenia

działalności

przy

na

adap­

odbudo­

które

1 9 6 2 г.:

wśród

o

Piwockiego

w

w

ludowej

charak­

części

wymianę
W

zrealizowana

sztuki

i

Przystąpiono

częściową

1961

Nauki

Dynowskim

wystawę

prof.

W

granicą.

otwarte

lokalizacja

lat o t w o r z y m y
też

Muzeum

Kultury

W.

ruinie.

wydawnictwa,

za

wystawy

opracowana

boku

i

siedzibę

Ziemskiego,

wielkość

ściany

zaszły

Muzeum.
a

kraju

Pałacu

następnych

motorem

dla

działania

wicedyrektor

Muzeum

Delimat.

1963 r.

zbiory

stronę

działalności

uwagę

w

dwie

wystawę

w

już z a k i l k a

Muzealnych",

Wydarzenie
nową

punktu

na

przewidującą

latach

artykułów,

w

U.W.

przedsięwzięciach

Tadeusz
W

bliska",

Etnografii

skandynawskich. U

tych

dr

a

i

rscji

wówczas

dokumentację

ostatnich

zasługują

Z

względu

1S63 i . w y p r o w a d z o n o

„Zeszytów

Mazowsza"

latach

Francji,

krajów
w

w

się

n a d z i e i , że

W

placówkami

n a podkreślenie
ludowa

pracy

pełni

publikowanie

rodzaju

„Sztuka

ze

Na

Kredytowego

Kredytowej.

naukowo-popularyzacyjnej

naszych

pracownikom
tego

oraz
końca

ekspozycję.

pracy

numer

innymi

Do

i

znajdującego

fundusze

powodzeniem.

przeszkodę.

Towarzystwa

zadowalająca

części

i odbudowę.

stolicy

pierwszy

znacznej
o

dawnego

jednak

zostaiy

instytucji główną

Mazowieckiej

pełni

starań

gmachu

wywanej
w

w

uwieńczone

naszej

gmach

ulic

nic w

budynku

tację

Warszawy,

rozwoju

skrzyżowaniu

jest
ter

centrum
z drogi

Muzeum

przekroczyły

merytorycznej

liczbę

jego

40 0 0 0

pozycji,

a

biorąc

organizacja

przedstawia

Władysław

Jeż-Jarecki,

się

pod
na­

stępująco:

I.

Zbiory

1.
mgr

Dział
Piotr

ractwa,
a

niej

jest
2.

sce

i

Kultury
Szacki),

łowiectwa,

nia,

mgr

polskie

z rzemiosł

europejskie.

Materialnej
obejmuje

rybołówstwa,
obróbka

Dział

Tkanin

i

kolekcję

stroju

i

mgr

zakresu

włókna,

ceramika
Ubiorów

Krytyna Wodzowa,

z

hodowli

wici,

reprezentowana

(adiunkt

zbiory

asystent

i

kultury

rolnictwa,

drewna,
narzędzia

(adiunkt

mgr

Genowefa

tkanin, ponadto

i

rekwizyty

metalu

sprzęty

Barbara

Tkaczyk)

asystent
jak

przygotowywania

skóry,

oraz

podstawowej,
i

gliny.

Najlicz­

domowe.

Kaznowska,

posiada

obrzędowe,

zbie­

pożywie­

asystent

największą

pisanki

i

w

Pol­

zdobnictwo

wnętrza.
3.
rut)

Dział

4.
na

Rzeźby

obejmuje
Dział

i

obejmuje

bogatą

c o c . d r Józef

zabytkową

Malarstwa

Dukwicz)

czesne,

(kustosz

rzeźbę

i

Wycij^nki

malarstwo

kolekcję

dzieła
na

malowanek

Grabowski,
twórców

(kustosz

dr

Stanisław

s z k l e , płótnie,
zalipiańskich

asystent mgr H a n n a

Chwie-

współczesnych.
Szymański,

papierze
i

zabytkowe

największy

w

mgr
i

Ali­

współ­

Polsce

zbiór

wycinanek.
II.
mgr

Zbiory

Anna

Pozaeuropejskie

Damrosz,

(kustosz

doc.

dr

Maria

asystent mgr K r y s t y n a Bykowska)

kich

regionów

świata,

nia,

następnie

Australia

ale

najliczniej
i

Ameryka.

jest

w

nich

Frankowska,

obejmuje

zbiory

reprezentowana

asystent
ze w s z y s t ­

Afryka,

Ocea­

461

KRONIKA

III.
1.
mgr

Inne
Dział

łami,

poprzez

wystawy

kliszami

3.

podstawowej.

i

(adiunkt
(st

(adiunkt

akcję

redaguje

mgr

ok.

asystent

Damrosz,

asystent

spopularyzowania

wydawnictwo

Parnowska)

16 0 0 0

mgr

Jerzy
do

z i n s t y t u c j a m i , zakładami

nasze

Maria

mgr

zmierzającą

kontaktów

fotograficznymi

Biblioteka

12 0 0 0

prowadzi

nawiązywanie

Archiwum

z

posiada

„Zeszyty
zbiór

zbiorów

pracy,

szko­

Muzealne".

obejmujący

łącz­

pózycji.

Zofia

Chrzanowska)

posiada

księgozbiór

woluminów.

4.
nin,

Jezierska)

organizuje

2.
nie

działalności

Wydawniczo-Oświatowy

Renata

Muzeum

ta

jednostki

Pracownia

kierownik
Załuska,

filaktyki
5.

Konserwatorsko-Chemiczna

laboratorium

pomocnik

Władysław

konserwatorskiej

Pracownia

eksponatów

dla

chemicznego
i

Jakucki)

mgr

Tworek,
jej

Konstanty

st. laborant

wchodzą

w

zakres

Bohdan

Czarnecki)

czynności

(kierownik

wydawniczych,

wystawowych

i

do

wykonuje

katologu

JUBILEUSZOWA

M U Z E U M
W

75

jubileuszową

stość

otwarcia

skiej

prasy,

wystawą

(9 X I I 1 9 6 3 r . )

n a którym

przemówieniu

w

najważniejsze

Etnograficznego

sali

użyczonej

poprzedziło

dyrektor

K U L T U R Y

I

zdjęcia

Jeż-Jarecki

S Z T U K I

L U D O W E J

WARSZAWIE

rocznica istnienia Muzeum

stała

pro­

zbiorów.

Władysław

W Y S T A W A

Tiu-

Elżbie­

konserwacji.

fotograficzna
potrzeb

(konserwator

mgr Daniel

Warszawie
Muzeum

spotkanie

Muzeum,

wydarzenia

w

przez

prof.
z

upamiętniona

Narodowe.

z przedstawicielami

К.

warszaw­

P i w o c k i , przypomniał

dziejów

warszawskiego

zo­

Uroczy­
w

swym

Muzeum

Etno­

graficznego.
Zasadniczym
czeństwu
jak
z

i

zasięgu

doc.

Na
i

Józef

wanego,

dalej

wykresy

i

proweniencją,
z

pochodzenia
rakteru
Starano
jeszcze

się

pod

to

o

zaprezentowanie
względem

charakterze

najciekawszych

Scenarzystą

umieszczono

dawnego
sal
z

Tutaj

wystaw

terenów

gmachu

i

ich

społe­

liczebności,

wystawy,

pod

która

względem

realizatorem

także

war­

ekspozycji

był

Polski

i

jedynie
istnieniu

szerokim
w

stolicy

w

Jak

dwie

części

sąsiednich,
już

w

w

jakieś

społeczeństwa

bogatych

zbiorów

oraz

zrealizo­

zbiorach,

ich

wydawnictwa

Muzeum,

w

językach

zbiorów,

logiczne,
Warszawy

z ich

pomieszczono

natomiast

wystawa

obcych

zgodnie

pierwszej

drugiej

wspomniałem,

eksponaty

kręgom

W

O

już

diagramy,

drukowane

części.

Przedmieściu

Młocinach

mówiły

Ekspozycja samych

na

krajów

łączącego

w

krajowych.

zaprezentowane

Muzealnych"

przeszłości
eksponatów.

Krakowskim

siedziby
i

o

pochodzeniu

Kredytowej,

zagranicznych

z lat ubiegłych.

pozaeuropejskiego.

przy

obecnej
ul.

mówiących
i

rozmieszczeniu pochodzenia

zostały

została

plansz

charakterze

Muzeum

przy

wystaw

„Zeszytów

podzielona

o

gmachu

geograficznym

roczniki

szereg

oraz

wystawowych,

nowego

problemowego,
o

zabytków

było

tak

Zadecydowało

pokazem

Muzeum

ilustracje

mapy.

katalogi

zabytki

prac

liczbie i

zwłaszcza

ekspozycji

Muzeum

naukowych.

zdjęcia

adaptacji

oraz

i

fotografie

zachowane

projektu

a

się

wystawy

stanie

charakterze,

zbiorów

Grabowski.

wstępie

obecnym

Pokazano
i

stała

plastycznych
dr

jubileuszowej

bogactwa

geograficznego.

konieczności

tości

celem

stolicy

nie

eksponaty
miała

funkcyjne

przypomnieć

etnograficznych

oraz

cha­

związki.
raz

zwrócić

KRONIKA

462
uwagę

zwiedzających

próbki

bardziej

pod

względem

zasadniczą

sposób

Z

W
w

uznaniem

i

kości

obrazu,
kultury

Tkanina,

z

przykładami,

przez

zgrania
w

ścianach

po

barwy

nich

na

wystawie

ze

drobne

ustawione
Obok

Rzeźbę
która

w

nię.
duży

a

części

wśród

Nad

salą,

komplet

duże

się

pokazano

w

W

lub

co

do

jak

kosze

pewnym

na

nada­

zespołem
Spośród

rekwizyty

zwycza­

kunsztownie

narzędzia

na

zboże,

urzekające

swym
na

sple­

ustawiono

ceramikę.

formy

zagadnienie

odosobnionych

obrzędowe.

postumencie

oraz

do­
ko­

rozmieszczone

jako
inne

to

i

jest

ornamentem

Sądeckiego

na

jaką

na

tkanina

i

licznymi

artystyczne

jej

przedmioty

wiel­

dorocznych.

zbyt

trudność,

i

ekspozy­

zwyczajowej

zwyczajach

rozwiązano
i

stało

kinetyczne

ruchu,

w

wartości

i tkaniną

chochle,

strony
wysta­

następnych

tak

kolorytem

z

ze

manekinach,

praktyce

chociażby

zwykle

rolnicze

na

tzn.

krakowska

słomiane

aplauzem

Ten

1954 r.

ten,

Strój

sali

w

pomysł

materialnej,

czerpaki,

z

umieszczanie

niedźwiedź

ruch.

pierwszy

różne

przędzalnicze,

Uzupełniały
stępa

i

pięknem
serki,

ten

skrzynie
przed­

stępki

oraz

ceramiki.
przede

wszystkim

Frasobliwego,
od

nie

dla

bardziej

stanowi

na

malowanek
kulturom

zbiorów,

z

na

jest

Muzeum.

ścianie

postać
i

wystawie

dla

całej

Madonny

prawie

Skępskiej,

syntetycznych

najważniejszych

grup

malowideł

na

aż

zbioru
szkle,

do

rzeźb
płótnie

zalipiańskich.

egzotycznym

głównie

umieszczone
chlubą

charakterystyczna

Mazowsza

prymitywnych

jedną

zabrakło

nich

poświęconej

geograficznym

szopka

liczebności

schematu

ekspozycji

kulturze

kultury

jak

ujęciach,

Oczywiście

papierze,

że
swą

14 p l a n s z a c h ,

tego

na

się

ićh

na

reprezentowana

uwagi

strony

gablotach

ornamentowanych,

ludowych.

W

w

użytku,

Chrystusa

różnych

i

od

brak

strojem

narzędzia

sali

reprezentowała

postać

filem

nich

W

w

turoń,

dziedziny

z

przez

Ze

są

prawej
i

nie

ekspresją,

miejsce:

sprzęty

przykłady

Polski
bogato

wystawy.

Z

że

akcentów.

swą

związane

pośrodku

codziennego

najcenniejsze

sali

gwiazda,

z

pełni

etnograficz­

postaciom

potraktowany,

zaznacza

bądź

stał

odejście

nie była

cenne

barwnych

palmy.

mniejsze

wianowe.
mioty

i

przedmioty

stolarskie,
zespół

jak

słomy

lub

w

ekspozycji),

z

eksponowany

weselnym

miejsca,

ornamentu.

znalazły

dorocznych,

ciony

i

części

najbardziej

się

dyskretne

to

raz

eksperymentów.

obrzędzie

strojem

stronach

tej

w

po

przyjęty

Strój

Wzorów

eksponowaniu

charakterze

charakter

elementów

były

zarysowanym

zapominać,

treści.

np.

tkanin

obu

całości

wystawiono

Muzeum

nużącym,

najbardziej

jej

oddzielenie

ekranach

jów

W

zrodziło

elementów

udało

Wynikało

Strój

wówczas

swobodniej

szczupłość

wybrano

kumentacyjne.
nieczność

na

materiału

nie

to

zostały

współbrzmiące

wystawiennictwie

tkanina.

w

dalszych

jeszcze

ludowej,

uwagi

w

naturalistycznie,

jednak

jego

i

i został

bardziej

wymaga

i

niestety

co

nadając

zjawiskiem

być

jak

strój

muzealnych.

można

mógłby

do

pomocniczy

eksponatów.

Młocinach
lub

Nie

zespoły

poszczególnych

(dotyczy

sprzęt

zastosowano

środowisk

stroju,

strój

stronie

w

i

zaprezentowane

w

podejście

którego

podkreślić

upięto

stroju

mniej

konieczne.

wały

komplety

i

Takie

eksponatami,

dominowały

muzealnego

cjach

z

Stąd
sobą

znaczenie.

charakteru

eksponowanie

i

duże

ekspozycji

wiennictwa

jednak

ze

wymowy

graficzna

samego

potraktowany
się

należy

eksponowania

stałej

ekspresji.

polskiej

zwiedzających

plastyczne.

powiązane

ekspozycji,

rywalizowały

poszczególne

sposób
w

nie

części

wartości
lub

oprawa

specjalnie

zbiorach

gdzie

barwy

obrazowi

wystawienia,

ma

ich

podporządkowania

ogólnemu

obecnością
nym

formy,

trudność

zespołów
uzyskać.

na

charakterystyczne,

eksponaty
frontalnej,
W

całości

zaprezentowano,
reprezentujące
panowały
jednak

zgodnie
Afrykę

dwie

tapy,

ekspozycji

z
i

pro­
Ocea­

których

egzotycznej

KRONIKA

dominowała
do

form

waniu
zestaw
by

w

meksykańskiej,
dużej

gamie

brązów:

o

zapoznać

w

—

stawiają

warunkach

i

ozdo­
cera­

bogaty

materiału

formy

jasny

trwania.

równocześnie
klasowego

choć

i

życia

III

i

Warszawy

oczy

ucisku

od

stołu

—

tworzenia

nie

arcydzieł

etnograficzne

i

człowieka,

i

ale

uczą

przed

jego

i

jej było

metod

SEMINARIUM

Odbywa

dniach

naj­

zdolności b u d o w y

cywi­

się

latach

przez

raz

w

wielu

NAUKI
dyscyplin

przeniknęła

pomocniczych

poświęconego

ono

dla

metodologii

roku,

uniwersyteckich,

w

coraz

Jeż-Jarecki

E T N O G R A F I C Z N E

PRACOWNIKÓW

poznania

zorganizowanie

przedstawicieli

troska

również

pracowników
i

to

metodyce
innym

PAN-owskich

i

o

do

warsztat
etnografii.

nauki
badań

Międzyetnogra­

ośrodku,

skupiając

muzealnych

placówek

,
24

i

25

seminarium,

t y m razem

szawskiego .

Wygłoszone

J

ostatnich

Seminarium

etnograficznych.
W

w

doskonalenie

ośrodkowego

w

osiągnięć

kultury".

MIĘDZYOŚRODKOWE

Charakterystyczna
badawczy

celo­

stajemy

wgląd

dla

i

codziennego

którymi

nie tylko

w

przez

najprymityw­

pomysłowych

szacunku

j e g o istotną jedność

bogactwo
odepchnię­

skazanych
w

przedmiotów

więc

do
raz

Piwockiego
i

ludzi

albo

tylko

sztuki,
dają

kultur

wegetacji

narzędzi

rolę.

jeszcze

prof. К.

zdolność

życia

do

Muzea

przez

widza

kolonialny

do

miało

różnorodność

przed

POMOCNICZYCH

30

pocho­
dobrze

doprowadziło

Władysław

ok.

terakoty.

farb

wyznaczoną

efekcie

sformułowaną

prymitywnych,

narodu

w

ucisk

s y t u a c j a c h , pokazują

społeczeństwa

ficznych.

funk­

charakterze

spełniła

i

ukazując

równocześnie

zdumieniu.

wszelkich

i

dobrze

Społeczeństwo

tak trafnie

bytowych

nawet
i

tradycje

Wyrazem

i

zawartego

do

głównie

o

zestaw

egzotycznej,

kolorytu

poprzez

kompozycji

publiczności

etnograficzne

istocie,

ale

podziwie

lizacji,

stworzenie

posiadające

części

części

używano

swą

bogaty

t a m kolekcję
i

w

jednolitość

czerń,

zadziwić
również

władzy,

Amazonki

względem
w

mogą

wyrazu,,
wyrafino­

plecionki,

Ogólnie

wprost

jubileuszowa

geograficzne

swej

we

dzieł

środki
nawet

pokazaną

że d o b a r w i e n i a

to

się z p r a w d ą ,

wych

starsze

jej

społeczeństwach

użytku,

pod

w
a

eksponowano

znad

Alaski.

wpadającego

z faktu,

wystawa

niejszych

w

z

zastanawiała

zainteresowanie

„Wystawy

warunki
w

tych

przeznaczenia

głowy

eksponatów

ciemnego

okresu

katalogu:

ciężkie

z

masek

należy w y m i e n i ć

morsa

Ułatwiło

tym

przedłużenia

tych

od

biorąc

Świadczyło

form

ubogich

bogactwie,

obrazu.

Ogólnie

ich

kości

pochodzenia,

mineralnego.

okazję

i

różnego

świata

różnorodności

stonowanego

w

z

to p r a w d o p o d o b n i e

dzenia

rzeźb

mumifikowane

rzeźb

zwłaszcza

Wynika

o

Niektóre

Obok

zdobionych:

innych rejonów

miniaturowych
a

prymitywnych,

świadczących

techniczne i a r t y s t y c z n e , tarcze, broń, i n s y g n i a

stroju. Z

cji,

dzieł

kultur.

plastyczną.

przedmiotów

pomimo

od

rozwiniętych

wymową

walory

miki

figuralna

rozbudowanych,

starych

wspaniałą
duże

rzeźba

mocno

463

stycznia
w
na

1964 r.

Warszawie
nim

w

referaty

odbyło

się

Katedrze
oraz

trzecie

z

Etnografii

dyskusja

kolei

tego

Uniwersytetu

skupiały

się

rodzaju
War­

zasadniczo

P i e r w s z e M i ę d z y o ś r o d k o w e S e m i n a r i u m o d b y ł o się w d n i a c h 2 7 — 2 8 V 1962 r.
w K a t e d r z e Etnografii Słowian U J w K r a k o w i e . Omówiono n a n i m wyczerpującom e t o d ę w y w i a d u ( r e f e r a t Z . Białego)., o b s e r w a c j i ( r e f e r a t y E . P i e t r a s z k a , B . J a w o r ­
skiej i O. Mulkiewicz)
oraz stosowalność m e t o d y s t a t y s t y c z n e j w
etnograficznych
b a d a n i a c h t e r e n o w y c h (ref. W. K w a ś n i e w i c z a ) . D r u g i e z k o l e i s e m i n a r i u m w d n i a c h
1

KRONIKA

464
wokół

trzech

nowych
w

zagadnień:

badaniach

procesie

obserwacji

Pierwszym

z

omawiającym
Poza
drogą

stosowanie

wokalnych

materiału,

jącego

utworu

wzorcowego
torskie

od

oparciu

co

indywidualne,

dów

celu

danego

J.

rozróżnienia

subiektywne

omówił

o

znaczeniu
własnego

klocka

drewna,

detali

i

próba

studenckim

obozie

nad

zorientowanie

się

należy

bardzo

wacji.

Opisywana

utrwalonymi
sposób

jej

znacznego
wet
waną

wędrówki

powstałych
ona

jako
i

w

jej

próba

metodą

przez

i

zindywidualizowania

Ujemnie

ich

rzeczywistością.

Okazało

się,

atmosfera
odbiorców

został
co

w

zachodzą

ich

rezultatami

było
obser­

adekwatności
doświadczeń

pochodzących

pomiędzy
że

ogranicza

wyników
liczne

zjawisko

utrudniać,

a

na­

stosowalność

tej

obserwacji
i

obser­

obserwacji,

Ujawnione

może

z

postrzeżeniami

przedmiot

określony.

tu

wstępnych

Celem

stopniu

mimo

bardzo

był

siebie

powyższych

obserwacji

zestawienie
że

oraz

przez

Górnej

pomiędzy

z materiałów

ściśle
z

poświęcony

terenowych.

rozbieżności

materiałów

również

wykończaniu

poszukiwaniu

obserwacji

świetle

obserwatorów,

zapisu

na

Film

surowego

została

Ochotnicy

różnic

W

dużo

porównywanie,

wypadło

w

badaczy

przedmiotu.

poszczególnych

przeprowadzania

w

Sęku.

od

przeprowadzonych

badań

charakterze

wykazała

oddana

procesie

wyniki

poszczególnych

do

Janie

rzeczy­
prelegent

współmieszkańców.

k r y t y c z n i e i ostrożnie korzystać

uniemożliwiać

metody.

jego

zilustrował

począwszy

do

etnografa.

poznaniu

tworzywa,

ciekawie

dążyć

poszczegól­

terenowej
w

tego,

przykła­

należy

ludowym,

artysty,

formowania

Bardzo

przez

pracy

realizacji

rzeźbiarzu

ćwiczeniowo-badawczym

przez

obserwacji

jego

twórczej

etapy

Przedstawiła

rozpiętości

dokonywanej

wyników

Sęka

obserwacją
w

pracy

rzeźbiarza,

zniekształceń

Łapińskiej.

doświadczeń

kurpiowskim

w

od

ilość

żywotności

etnograficznego

warunkach

kolejne

wytworów

Zagadnieniu

filmu

ludowej,

ważne,

duża

regionalnego

ama­

realizowanych
muzyki

społecznie

ustalenia

tempa
dźwięku

wychwytywanie

poszukiwań

zapisu filmowego

skończywszy.

działalności

oceny

K.

o

proces

poprzez

polichromii

towarzysząca

referat

filmu

dokładnie

i

i

tą

nagrywa­

odróżnić

na

wariabilności

repertuaru

melodycznych

z k o l e i rolę

należy

jest

terenie

n a taśmie

wyłącznie

potrzebna

w

uzyskanego

określonego

ustalenie

intersubiektywne,

wykonaniu,

tere­

referacie

sprzętu

umożliwienia

poprzez

w

utrwalania

Wartość

etnomuzycznych

strukturę

sposobach

od

w

kulturowej

etnomuzycznych.

sprawności

problemowych

dokumentalnego

kulturowej,

ukazuje

w

i

Dla poznania

co

typów

Olędzki

projekcją

wacji

Badając

spotykanych

muzycznych.

wistości

na

tego,

sposobem

nastawione

zakrojonych,

Stęszewski

badaniach

nagranie.

oraz

badaniach
terenowej,

reprezentacyjną.

wątków

Uwagi

i

(wysokości)

wątku.

wyczerpania
nych

taśmy)

J .

w

jakości

magnetofonu,

szeroko

in. w

od

i jego pozycji

o metodę

m.

jest

techniki

rzeczywistości

regionalizacji.

się

właściwym

bezpośrednio

W

i

zajął

magnetofonowego

jedynie

eksploracji

współczesnej
obrazu

regionu

zagadnień

instrumentalnych

kamertonu.

sposoby

reliktów

i

osiągnięć

zniekształceń

problemu

zapisu

zależy

(mikrofonu,

wykonania

ten

oraz

powyższych

nielicznymi wypadkami

wykonań

w

wykorzystania

etnograficznych,

różnego

z

obserwo­

typu

znie-

1 2 — 1 3 1 1 9 6 3 r. w K a t e d r z e E t n o g r a f i i U n i w e r s y t e t u Ł ó d z k i e g o p o ś w i ę c o n o w
dal­
szym
ciągu
metodzie
obserwacji,
szczególnie
konstruowaniu
i posługiwaniu
się
a r k u s z a m i o b s e r w a c j i (ref. K . Łapińskiej) o r a z a n k i e c i e j a k o t e c h n i c e p o m o c n i c z e j
w
t e r e n o w y c h b a d a n i a c h e t n o g r a f i c z n y c h (ref. W .
Piotrowskiego).
Sprawozdania
z p o w y ż s z y c h s e m i n a r i ó w E . P i e t r a s z e k , Metodologiczne
dyskusje
etnografów,
„ S t u d i a S o c j o l o g i c z n e " , n r 1/8:1963, s. 2 9 8 — 2 9 9 ; O . M u 1 к i e w i с z,
Miądzyośrodkowe
Seminarium
Etnograficzne
pomocniczych
'pracowników
nauki,
„Łódzkie S t u ­
d i a E t n o g r a f i c z n e " , t. 5 : 1 9 6 3 ; s . 1 7 9 — 1 8 0 .

465

KRONIKA

kształcenia;
inne

pewne

znów

studenci

II

roku,

wniosków
(wg
i

a

więc

i

zapisie,

zupełnie

rodzajów
się

fakt,

jeszcze

pominięte

że

przede

niewprawni.

wszystkim:

do

obserwacji,
wiedzy

opisie,

i

ich

wiele

przyczyn
znajomość

techniczne

przedmiocie

byli

Niemniej

niedokładna

trudności

o

w

obserwatorami

zdeformowań

nie

dostatecznej

zupełnie

jest

dokonanych

na

instrukcji

brak

zostały

łagodzącą

badacze

składają

interpretacja

strzeganiu

rzeczywistości

Okolicznością

dotyczących

prelegentki

błędna

elementy

zmienione.

przy

obserwacji)

po­

można

uogólnić.
Zagadnienie
o

regionu

wyznaczaniu

ków

granic

własnych

stawił

badań

propozycję

wnętrznych

i
i

ustalenia

ludu.

skiej

ludowej,

uwzględniono

ich

etnograficznego
0

ludu.

posiadające

znacznie

nie

jak

charakteru
specyfikę

1 ważnym

np.

kryterium

jest

Zagadnienie

regionu
o

się

na

obszernej

krajobraz

jak

i

geograficznym.

Zupełnie

stosunku

ryczne

do

strzennej,

stanowiącej

są

naturalnym.

produktami

się

określonego
i

epoki

współczesne

regionalizmu

zagadnienia:

W

analizuje

się

sekwencji

czasowej

i

gospodarczego

się

to

niż

roli
R.

odbicie

w

referacie
opierając

związku

ciągu

spotyka

w

środowisku
prelegentka

szczególnie

formacji
z

regionalna

na

cech

z

W

dwojakie

jego

charakteryzują
i

obszarze,
w

realizacją
regionu

zróżnicowaniami

podejście

wyraźnym

etnografii,

środowi­
etnografia,

Krytyka

pewnym

histo­

czasowo-przeczy

cechami

obszarach.

się

ostatnich

determinizmu

perspektywicznym

cechy

ana­
rubież,

zajmuje

nad przestrzennymi

czasowo-przestrzennej.

region,

w

człowieka

geografia

wyznaczonych

danej

terenowych

badania

jako

pomocnym

Autorka

człowieka

Kukier

Mazowszem,

mieszkańców.

przeszedł

pojęcie

planowaniem
badań

a

geograficzne,

współczesne

pewnych

ziemie
regionu

historyczne,

bardzo

z przezwyciężeniem

rangi

to

etnograficznych

rozmieszczenie

czy

również

terminów

się

operuje

na

znaczenia

współwystępowanie

jego

geograficznego.

podłoże

rezultat

z

Kujaw

pojęcie

granice

zasięgu

kapitalizmu. Podobnymi

związane

pracacli

znalazło

niej

którymi

feudalnej

nie podważa

ustala

Wg

bezpośredni

regiony

modelu

kulturowymi.

regionu.

do

Wielkopolską

jego

grupowej

stanowisko

zdyskredytowały

oraz

samookreślenia

się

przez

ukazania

regionu

widzenia.

pomiędzy

tych

próba

rozwojem
należały

kujaw­

przejścio­

właściwej

odmienne

Regiony,

z

to

granicy

kilkuletnich badaniach

Wiąże

o

podziałów,

etnograficzno-historycznych,

lub

z

Jest

we­

punktu

odrębności

własnych

oraz

samookreślenia

wiedzy

etnograficznego

środowiska

ewolucję.

pojęcia

geograficzne

skiem

i

stanu

wytworzyło

wyznaczaniu

środowisko

Kujaw

wewnętrznych

przeszłości

z

regionizacji

przywróceniem

i

w

Kujaw,

Przy

itp. P i e r w s z y

l a t znaczną

geograficznego
w

i

i

składniki.

związku,

pracach

poczucie

literaturze

kulturowy

dziesiątków

wielu

problematyce

pojęcia,

że

granic

podstawie

t e r y t o r i a l n y m , określonym

regionu.

Trawińskiej
takie

tego,

etnograficznego
tego

wyni­
przed­

jeszcze

powiązaniu

Kukiera

1955—1960 prelegent

etnograficznej

potwierdzenia

w

D.

lizuje

skutek

jej

Na

R.

podstawie

na

granic

i

ścisłym

etnograficznego

dostatecznego

Wykazywanie,
zaciera

Na

nimi

w

s z e r s z y m zasięgu

mające

wego

z

niektóre

historycznej

referacie

2

wszystkim

wyznaczaniu

w

Kujaw .

z lat

niewystarczającego
tylko

wpływu

zostało

etnograficznych

przede

przy

oddziaływania

konsekwencji
nie

Wobec

porównawczo

wzajemnego

i terenowych

obecnych

regionu,

etnograficznego

poruszone

etnograficznych

ankietowych

podziałów

kulturze

regionalizacji

podziałów

do
lub

tego
też

uwzględnieniem
badaniach

nad

O m a w i a n y r e f e r a t w p o s z e r z o n e j f o r m i e u k a z a ł się j a k o a r t y k u ł p t .
Regio­
nalizacja
etnograficzna
Kujaw
{na podstawie
samookreślenia
ludu),
Prace Komisji
Historii Bydgoskiego
T o w a r z y s t w a N a u k , t. 1 : 1 9 6 3 , s. 1 0 9 — 1 6 3 .
2

30 - LHnoprafia P o l s k a , t. I X

KRONIKA

466
różnicami
na

przestrzennymi

rzecz

interpretacji

Seminarium
Odbędzie

się

badaniom
rowymi

zakończono

ono

w

Ziemiach

Spontanicznie
pracowników
obrad

i

w

a

już

ośrodkach

zyskują

na

mającym

może

U AM

się

interpretację

i

tematyki

następnego

Poznaniu

i poświęcone

oraz

nad

nimi,

mogą
Po

razie
(2

a

także

wymownie
mieć

nieco

one

dniu

konferencję

woj.

razy

w

potrzebie

w

i

o

by

2.

Referat

3.

z

prof,

Komunikaty

„Zmiany

w

Dyskusja.

W

interesującym

wynika,

że

i

1740 t y s . o s ó b
prawie

wieku

2

ludności
w

w

mentując

a

Dobrowolska

im. Wojciecha
w

Kętrzyń­

Olsztynie

problematyce

wieku
tyle.

10%

zorgani­

demograficznej

zagadnień

demo­

ppłk.

woj.

„Ruch

mgr.

olsztyńskiego
rozwoju

naturalny

Stanisława
w

latach

ludności

woj.

ludności

Żyromskiego,
1950—1960",

olsztyńskiego".

dr

E . Rosseta

z

punktu

pewnemu

Wzrost
pracy.
się

ludności
osiągnie

widzenia

produkcyjnym

drugiej

ekonomicznego

ludzi
w

kategorii
więc

wiąże

istotne

m.

in. w

pogłębieniu

w

wieku

starczym

ludności

kategorie

Z

prognozy

s t a r s z y c h . Jeżeli

w

będzie
się

procesu

jako
wieku

z

zmiany
próg

ludności:

na

natomiast

1980 r.

prognoza

kategorie

i poprodukcyjnym.

65 l a t , t o

Nastąpią

ok. 9 %

przedstawiona

zmniejszeniu,

kategoria

powyżej

została

na trzy podstawowe

dwie
w

r.

i c h 3346 t y s . ,
potrzebą
w

uru­

strukturze

starzenia
starości

starczym

pozo­
1960

się

lud­

społeczeń­

i znajdzie

się

starości.

części

obliczu

swego

naszego

to o d p o w i e d n i m i
osób,

współczesnych

Ostojskiej,

b)

rozbiciu

zwłaszcza

wyrażające

progu

miliona

prof,

ulegnie

miejsc

1980 r. P o l s k a

dalszej

Małgorzaty

ludności

czyli

grupa

razy

Przyjmując

graficznym
9,6

tematyce.

dyskusji.

wzrosną,

nowych

pobliżu
W

instytucji

organizującej

dziennym:

„Ze

„Perspektywy

referacie

pierwsza

było

więc

wieku

Grzesiaka

starców,

poważnie

stwa,

pla­
nadać

Ludowej".

1950—1960",

przedprodukcyjnym,

stałe

chomienia

Rosseta,

P o l s k i d o 1980 r. w

dorosłych,
wieku

a)

latach

strukturze

Podsumowanie

w

Edwarda

naukowe:

5.

ności.

w

O L S Z T Y N I E

„Pojezierze"

współczesnej

zebrań,

sprofilowanej

Naukowych

porządkiem

Rzeczypospolitej

w

4.

dzieci,

w

dr

mgr. Stanisława

demograficzna

a

Badań

poświęconą

następującym

Polskiej

olsztyńskiego

osób

1963 r. O ś r o d e k

czasie

zatem

stałej

ośrodkach

W

w

niesłabnąca

rodzaju

warto

wyraźnej

DEMOGRAFICZNA

i

Zagajenie.

graficznych
woj.

kultu­

rozproszonych

charakter

poszczególnych

roku?)

duża
tego

etnografów

doświadczeniach

Społeczno-Kulturalnego

naukową

olsztyńskiego
1.

c)

14 g r u d n i a

Stowarzyszenia

zował

zostanie

pomocniczych

dyskusje

stosunkowo

o

dla

etnograficzne

Ożywione

improwizowanej,

przedstawicieli

częstsze

seminaria
tradycję.

wstępnych

K O N F E R E N C J A
W

spotkania.

przemianami

Tereso

skiego

geograficzną

w

robotniczych

swoją

świadczą

znaczenie

imprezie,

spotkania

miejsca

doroczne

już

pomiędzy

prowincjonalnych.

komitetem

zarzuca

funkcjonalnej.

Etnografii

zorganizowane

uczestników,

omawianej
z

i

Zachodnich.

nauki

szczególne

cówkach

w

przerwach

frekwencja

częściej

ustaleniem

Katedrze

prowadzonym
na

coraz

historycznej

w

referatu
kraju,

liczbami.

1 9 6 0 r. —

prof.

ze
I

14,1, a

E.

Rosset

zwróceniem
tak
w

n p . jeżeli
1 9 6 3 r.

omówił

uwagi
—

w

na

w

socjo-

urbanizację,

zmiany

doku­

1946 r.

15,0, c o

w

miastach

stanowi

około

żyło
49%

467

KRONIKA

całej
w

ludności.

miastach

np. w
jest
w

takich

kraju,

w

że

w

a

S.

nizowanie

się
po

się

instytutu

tendencje

do

jeszcze

omówieniu

problemami

zmian

w

zagadnień

zamieszkałej
miast.

woj.
S.

pod

słabiej
się

w

kobiet

skali

całego

olsztyńskim.
w

tym

woje­

Żyromskiego
względem

niż

w

ludności,

wyni­

demogra­

kraju.

Jedynie

natomiast

na

wsi

procesu.
w

strukturze

siły

który

wieku

roboczej

oraz

kompleksowo

ludności

w

woj.

postulował

zająłby

się

zorga­

zagadnie­

Polsce.
i

kilku

ośrodków

komunikatów

będących

konferencji

naukowych

podzielili

przedmiotem

dokonał

prof,

się

w

Polsce

wynikami

poza

uwa­

swoich

badań

konferencji.
dr

Edward

Rosset.
Adam

ETNOGRAFIA

Jeżeli
1963 r .

płodności

ludności

młodym

starzenia

bilansu

na

mgr

zachodzą

tego

demograficznego,

referatu

Podsumowania

ludności

się

ppłk.

województwem

się

zagadnienia
demograficzne

naturalnego

komunikatu

się

przedstawiciele

dotyczącymi

dotyczących

jest

dostrzega

zajął

Z

ludności
wielkich

100 t y s . m i e s z k a ń c ó w , to w

problemy

ruchu

się

ludność

skoncentrowano

zagadnienia

starzenia

Grzesiak

dyskusji

rośnie

omówione

omówiono

1950—1960.

demograficznymi

W
gami

komunikatach

olsztyńskie

nie

olsztyńskim
niami

w

omówiła

obserwuje

olsztyńskiej
Mgr

referacie

procesy

miastach

zrównania

szybko

zostały

W

latach

woj.

ficznym,

przededniu

22. N a s t ę p n i e

Ostojska

wództwie

w

Zwłaszcza

11 m i a s t , k t ó r e p r z e k r o c z y ł o

miast
kraju.

natomiast

M.

więc

wsiach.

1946 r. b y ł o

naszym

kało,

Jesteśmy

i we

Wyderko

POZAPOLSKA

ZSRR
ETNOGRAFIA
Rozwój

etnografii

budowanych
nięcia

etnografów

letniej

pracy

metoda

teorią

wyniki

stawali

rzymskie
n a opisie

ważnych
wieństwo
stwo

i

zińskich

obu

uczony,

Doniosły

i

Sarmatów,

ludów.

pierwszych
Kaukazu:

wkład

w

Gruzja)

starożytni
niektórzy

W

X I

Leontia

kształtowanie

nie

Herodot
a

udowadnia

problematykę

Mroweli,

wszystkim

który

stwierdza

Czerkiesów,

w

już

stara

w

wielo­

radzieckiej.

odległej

prze­

starożytne
przy

tym

próby

się
z

tam

konsekwentnym

etnografii

czynią

źródła
poprze­

rozwiązania

wykazać

pokre­

kolei

pokrewień­

podobieństwem

elementów

etnogenezy
pracy

wspólne

Lezginów

się gruzińskiej

jej

sięgają

Strabon

roz­

Osiąg­

Wypracowana

zawsze

z nich

Egipcjan,

które
w.

eponimów
Ormian,

i

szkole
Gruzji

działalności

terenowych.

przy

dostarczają

in. etnogenetycznych.

historyk

i naszych

innych ludów

m.

na

badań

przede

gruzińskiej

Pisarze

tylko

i uzyskane

danych

kulturowych:

1

etnograficznych.

problematyką

etnografów

(zachodnia

nie

podstawę

badań
o

SRR

intensyfikacji

swoją

mówić

ormiańskie.

Gruzinów-górali

gruziński
i

dla

zjawisk

Kolchów
u

mają

i

metodyką

etnograficzną

problemów,

kulturowych

i

pozwalają

Bezcennych

greckie,

S R R polega

„intensywno-kompleksową"

Zainteresowania
szłości.

Gruzińskiej

GRUZIŃSKIEJ

etnograficznych

gruzińskich

nad

nazywana

stosowaniu

w

instytucji

W

i

podejmuje

Historia

carów

pochodzenie

już
gru­

Gruzinów

Albańczyków.

etnografii

wniósł

w

XVIII

w.

Informacja
n a p i s a n a została n a p o d s t a w i e
materiałów zebranych w
czasie
podróży n a u k o w e j
do Tbilisi i S u c h u m i
w
1 9 6 3 r. o r a z
danych
dostarczonych
p r z e z gruzińskiego etnografa G . G a s i t a s z w i l i , p r a c o w n i k a n a u k o w e g o Działu E t n o ­
grafii Instytutu Historii A N
Gruzińskiej S R R .
1

KRONIKA

468
Wachuszti
kazał

Bagratloni,

on

nader

gospodarki,
rzeń.
i

odzieży,

Godne

X I X

wszystkim
nader

pod

istotne

Rosyjskiego

znaczenie
ramach

wał

znany

etnograf

miało

nad

kulturą

ludową

poeta

był

w

transportu,

intensywnego

utworzenie

w

utworzono

R.

latach

znamienity

sześćdziesiątych

X I X

Czawozawadze

i

grafii

„Drojeva",
pozwoliło

na

nowe,

conych

cenną

dotąd

wówczas

Działalność

całym

kraju.

Oddziałem

było

podjętą

najbardziej

w.

i

wie­

zestawienia

Gruzji,
Dla

przede

etnografii

Kaukaskiego

Oddziału
Muzeum

i

którym

kiero­

pppularyzatarem

społeczny

i

gromadzi

pisarz

wokół

Materiały

Czaw-

siebie

grupę

publikują

Towarzystwa

badań

I.

etnograficzne

Upowszechnienie

i

gruzińskie

zainteresowań
Historii

ośrodkiem
inne

i

Etno­

i

takich

jak

D.

Bardawelidze,

w

Gruzji

nieco

jak

prace

w

naukowych

(sektor)

Etnografii

Dzierżyńskiego
w

znalazło

Obok

w

przeszłości,

Gruzji

i

zatrudnia

w

okresie

zakresie

etnografii.
Insty­

Kaukaski

Insty­

(gabinet)

Krajoznaw­

Gruzji.

gdzie

jeszcze

dobrze
Czitaja,

mianowicie

Żydów

Tbilisi,

z

Etno­

inicjatywy

Etnografii.
sprzed

aktywnie

naukowców,

radzieckiej

Gruzji:

powołania

w

Obok

Rewolucji,

międzywojennym

pokolenie

w

i

G.

G.

i in. Struktura organizacyjna

jest

również
Tbilisi.

i

dzisiaj

8). P r a c o m

w

AN
W

Działu

im. I.

którzy
Czitaja,

etnografii

1941 r .

podziale

na

szeroko

Dziale

Działu

całej
już

S R R , niesłychanie
prowadzi

się

oddziały:

etnografii
uczonych,

miejscowego

Republice

pracuje

wielu

uniwersytetu.

naukowych.

AN

lat patronuje

znanych

Etnografii

pracowników

w

naukowej

placówką

Dżawachiszwili

od w i e l u

Gruzińskiej

ramach

centrum

Najpoważniejszą

Historii

absolwentów
30

prof.

Towarzystwo

Zakład

chwilą

etnograficznych

poważnych,

ok.

z

Instytutu

I. C z k o n i i , w

wszystkim

w

nowe

instytucji

Gruzji.
wyraz

nader

w

dopiero

formy

bogatym

instytucje, a

działalności

etnografii

inne

z

kierował

ZSRR,

Gruzji
rozrzu­

Akademii

SRR.

członek-korespondent
etnografii

Nauk

Sachokia,

podjęli

Muzeum

(kawkazowiedienija),

powstaje
swej

S. Makalatia, A. K r i c h e l i

Gruzińskiej

Podobnie

F.

badawczą

przybiera

etnograficznej

i

ze

rozbudowie

pracę

W.

Nauk

w

Gruzji,

naukowym

Uniwersytecie

Czitaji

znanych

Arakiszwili

współuczestniczy
samodzielną

G.

w

w

1921

Należy

etnograficznych,

Historyczno-Etnograficzne

również

prof.

uczonych,

Kaukazie
Akademii

Muzeum

oparcie

kierownictwem

zasłużonych

o

kolekcji

Gruzji w

etnografii.

zgromadzenia

jeszcze

w

rozwoju

którym

prowadziły
Wiedzy

radzieckiej

do

Muzeum

poważnym

znalazła

pod

1 9 2 6 г.,

wartościowych

nader

Etnograficzne

grafia

w

władzy

warunki

etnograficzną

Historyczny i Archeologiczny

lidze

w

etnograficzny,

1 9 0 7 r.

Państwowe

tut

co

w

Etnograficznym,

Naukowo-Badawczy

(ul.

do

zorganizowano

współpracowników

korzystne

tut

i

prze­

zakresu

obyczajów

naiuki

Gruzji.

„Moambe".

i ustanowienie

inicjatywę,

po

zorganizowanym

cze

jego
i

zorganizowanie

bardziej

Tbilisi wszystkich

już

„Iweria"

Październikowa

stworzyły

odnotować
w

swej

in. z

Gruzji.

Rewolucja
roku

także

1951

badacz

zbierane
etnografią

m.

rosyjskiej.

Inicjatorem

etnograficzną

I.

a

którym

gabinet

Eristawi.

również

roku

problematyką

przez

pracy

zmierzające

nauki

przy

zainteresowanych
czasopisma:

W
Gruzji,

rozwoju

nurtu

Geograficznego,

Muzeum

i

kultury

Wachusztiego

postępowego

Towarzystwa
W

środków

wysiłki

dalszego

wpływem

który

dotyczące

kulturowych.

okres

Kaukaskie.

czawadze,

carstwa

są

zjawisk
to

gruzińskiego.

Opisania
materiały

budownictwa,

podkreślenia

porównywania
Wiek

autor

interesujące

w

Gruzji i
jak

G.

Wspomnieć

tutaj

prof.

rozwoju
Kaukazu.

W.

Bardawe­

etnografów,

również

Dział

S R R

kierunkach,

etnografii

sumie

Dział

G. Czitaja,

dla

dwu

Czitai,

młodych
W

jest

Gruzińskiej

zasłużony

badania

działalności
koordynującą

przede

Etnografii

należy

o

licz-

469

KRONIKA

Wybitny

etnograf

respondent

gruziński

Akademii
fesor

nych
ale

aspirantach,

również

Kaukazu.

od
z

należy

pracujących
lat

przy

badania

okresu
Należy

Działu

działalność

przejścia

i

pro­

Tbilisi

etnografów

zagadnieniami

okresie

członek-ko­
S R R

Osetii, Abchazji,

badawczych

nad

w

w

dokształca

Dagestanu,

prac

Gruzji

kontynuowaną

Dział

Czitaja,

Gruzińskiej

Uniwersytetu

czym

Azerbejdżanu,

Problematyka

Podkreślić
mas

z

G.

Nauk

jest

nie

zmierzającą

socjalizmu
do

z

Gruzji,

i innych

krajów

szeroka

współczesności,
od

tylko

Adygii

i

urozmaicona.

życiem

do

i

kulturą

komunizmu,

przebadania

kultury

oraz
Gruzji

przedrewolucyjnego.
również

etnograficznego,
uczestnictwie
etnograficznych

wspomnieć

podjętych
etnografów
Akademii

z
z

o pracach
inicjatywy

nad przygotowaniem
Instytutu

zainteresowanych

Nauk

Gruzińskiej

Etnografii

Republik.
S R R

godny

kaukaskiego
A N

Spośród
uwagi

ZSRR

atlasu
przy

wydawnictw
jest

periodyk

KRONIKA

470
„Materiały
1937;

w

leuszu
z

do

70-lecia

zakresu

rodziny.
nych.

jego

Oddzielnie

tkactwa,

rozdziału

Etnografii

10) t o

w

1852, niesłychanie

kraju.

w

Obok

chowuje

cenne

chetnych,

nim

są

zabawek.

i

zarówno

z

sującym

nas Oddziale

zany

dawną

grafów

się

u

I

[wiestnik]
żył

i

historii

tym

następuje

dopiero

-etnografów.
już

wielokrotnie
Poza

Tbilisi

metodyki

wszystkim
metody
sową".
złożone

w

Studium

dzięki

Języka

storycznych

i

W

intere­

ściśle

poważnym

kilku
powią­

ośrodkiem

Spośród

poważnym

praca

i

etno­

dorobkiem

znawcę

obróbki

druku

znajduje

trzytomowa.
publikuje

Prace
„Goniec

od

roku,

rocznie

zasługi

studium

Uniwersytetu

I

opuszcza

poważne

kształci

w

Tbilisi.

specjalizacja
ok.

6—8

na Uniwersytecie

poło­

archeologii,
Na

jednakże

absolwentów-

jest

wspominany

z

przez

Literatury

i

Akademii,

jakim

spotykamy

—

tam

etnografii
prof.

G.

stwierdza
walczących

obumierającego,

i

do

na

terenie

o Sztuce

a

AN

także

zbiory

prof.

z

Tbilisi,

godne

zakresu

mówi

G.

się

teorii
przede

etnograficznej

„intensywno-komplekCzitaja

elementów

nowego,

w

praktyki

Czitaję

[...]

się

pracami

radzieckiej

wprowadzeniu

twórcę

połączenie

starego,

z

szkole

tam
jej

zainteresować

tejże

podejmowanymi

etnograficzna

przeciwstawne

może

m. in. Instytutu Wiedzy

Tbilisi.

gruzińskiej

opracowaniu

zjawisk

tkanin

zapoznaje

naukowych,

terenowe.

Kaukazie

etnografów

naukowe,

związku

nazwanej

„Rzeczywistość
[...]

już

Etnografii

instytucjami

O

nieszla­

Czitaja.

środowisko

etnografii.

badań,

całym

jeszcze i n n y c h placówek,

również

Gruzji",

Muzeum,

Historycznego

Historyczno-Etnograficznego

uwagi

Zbiory

metali

zakresu. W

jako

prze­

fndii.

ceramiki,

wyśmienitego

Etnografów

jest

Zakładu

S R R , Instytutu

Etnograficzne
i

G.

wymienionymi

Muzeum

i na

Wydziału

I I I roku.

prof.

działalność

Gruzińskiej

jest

po

i

Muzeum,

się

całego

z

Muzeum

współczesną.

również

z tego

1926, dzięki

Gruzji".

Gruzji

wykładana

Kierownikiem

prac

roku

innych

Etnografii

pracownicy

etnograficzny.

sztuki

i

wystawa

jest

(ul. K e c -

Zorganizowany

Abisynii

kulturą

pomyślanej
są

w

pracowników

Rechwiaszwili,

Muzeum

etnografia

—

drewna,

wyróżniających

licznych

Dżanaszia

Kaukazu

Iranu,

z

Nauk,

a

N.

w

i

żelaza

—

Oddział

Kaukazu,

ośrodek

i

etnograficz­

etnograficznych

rolniczych,

jak

struktury

Etnograficznego

Tbilisi.

systematyczne badania

autorami

etnografii

in. z

dotyczące

i

2

w

Gruzji

sekcjach:

Akademii

należy

Państwowego

m.

22 etnografów

własne

Metalurgu

uniwersytecki

studium

terenu

monografii

Kaukazu .
S.

pisaliśmy

„Etnograficzna

Muzeum,

których

rozwoju

etnografii

z

roku
jubi­

prac

Działu

im.

kolekcji

w

okazji

prace

wierzeń

z

Gruzji

się

z

serię

już

Ludów

tomu

już

narzędzi

K a u k a z u , autora

tom

etnograficzne,
Dla

w

II

czym

tradycyjną,-

Etnografii

wymienić

ludów

jego

o

muzealna,

pracuje

działających

do

w

broni,

kulturą

etnografów

cenniejszych

zbiorów

organizującym

naukowym,
metali

—

naukowo-technicznych.

Działem

z

naukowym,

zyskał

srebra,

się

instytucja etnograficzna

opracowywane

i

publikuje

ukazały

transportu,

Muzeum

etnograficzne,

Ekspozycja

pracowników

„Gruzini"

ukazał

G. Czitai

popularno-naukowych

kolektywu

wszystkich

materiały

złota

seria

prof.

Nauk

ramach

budownictwa,
jest

poważna

przebogatych

zabezpieczone
i

druga

„Materiałów"

Akademia

Państwowego

choweli

tom

poświęcony

której

osiągnięciem

przygotowanie

roku

w

wydawana

Poważnym

zgromadzeniu

Ponadto

Gruzji,

metalurgii,

Oddział

Gruzji". Pierwszy
tom X I I — X I I I

urodzin.

etnografii

rolnictwa,

jest

Etnografii

1963 r. w y d a n o

—
i

przedstawia
kulturowo-hi-

postępowego.

W

związku

Narody
Kawkaza,
t. 2 , p o d r e d . B . A . G a r d a n o w a , A . N . G u l i e w a , S . T . J e riemjana, L . J . Ł a w r o w a , G . A. Niersjesowa, G. S. Czitaja, w serii N a r o d y
Mira
p o d ogólną r e d . S . P . T o ł s t o w a , M o s k w a 1962.
2

471

KRONIKA

z

tym

każde

związku
"być

z

rozpatrywane

pracach

w

zjawisk,

zakresu

»sumę

z

życia

je

bazy

pracy

cześnie

za

kiedy
i

te

tj. jego

prawidłową
zabezpiecza

mniej

subiektywno-ilościowych
ważniejsza

procesów

przebywania

w

dzenia

Tbilisi

graficzną

w

okresie

matyczne

to

Istnieją

tej

z

większym

wynika

z

Instytutu

lub

obserwacji
kulturowych

procesów

(„rok

sposób

prowa­

zasadniczych

ustaleń

liczący

w

badaniach

przede

Muzeum

stolicy

ramach

na

z

etnograficznym.

dotyczą

uwzględniana

w

tej

Przypomnijmy,

że

naukową

również
Ośrodek

Nauk

miejscowe
Osetii,

Instytutu
Państwowe

badań

etno­

zagadnień
społecznych

i

kulturze
„Prace

ukazało
i

W

coraz

problematyka
chłopstwa
Abchaskiego
32

tomy.

eksponuje

się

Pań­

zatrudnia
etnograficzną
Gruzińskiej

etnografa.
zajmuje
SRR, a

się
gro­

Muzeum.
prace

etnograficzne

prowadzone

Naukowo-Badawczego
Muzeum

etnograficzny

G . S . C z i t a j a , Principy
i mietod
polewoj
w i e t s k a j a E t n o g r a f i j a " , n r 2 : 1957, s. 2 9 — 3 0 .
S. D. I n a ł - I p a ,
Abchazy,
S u c h u m i 1960.

również

gromadzi

działalnością

ludzi.

etnogenezy.

życiu

nie

tys.

stosunków

dotąd

obecnie

74

wszystkim

jest

Abchazji

Akademii

południowej

1959 o k .

drukują

których

terenu

doktor

już

przede

w

syste­

Intytucie

Inał-Ipa,

rozbudowany

problemów

abchaskich

w

to

materialnej,

także

jednakże

Południowoosetyńskiego
tam

a

etno­
1932 r.

monografii

naukowych.

przeobrażenia

etnograficznych

terenie

S R R . Pracuje

oddziałem

kultury

Naukowo-Badawczy

materiałów

Cchinwali,

Adżarii,

jest S.

systematycznych

w.,

w

m. in. obszernej

i

Historii",

które

placówki

szczegółowych

Oddziału

i

Etnografii

roku

i

etnograficzne

utworzenia

instytucji prowadzącej

Oddziału

Abchaskiego

Oddziale

Abchaskiego

S R R . Działalność

z

etnografów

Abchazji,

Instytut

Abchazji

Suchumi,
Cchinwali,

Obwodu.

jego

etnograficznych,

wg

X X

wszystkim

Literatury

kolekcje

chwilą

w
w

danych

w

gospodarki

Artykuły

w

z

oraz

Etnografii

Gruzińskiej

pracowników

możliwości

podejmowane

stopniu

madzeniem

A N

Instytutu

początków

Batumi,

prac

niewielki,

Języka,

Batumski

wielu

również

A SRR,

Oddział

utworzenia

5

sytuacji

a

Do

działają

Autonomicznego

1962 r. K i e r o w n i k i e m

i

Interesujące

4

etnograficz­

stacjonarnego

Taki

ogólnych,

jako

Równo­

bardziej

Głębokość

badanych

Adżarskiej

prowadzi

nie było

X I X

kołchozowego.

3

zjawisk

[...]

się

i funkcję.

Zbadanie

ludu.

zjawiska

opisuje

długotrwałego,

etnograficzne

Historii

Etnografii.

Prace

współczesna,

z

w

tradycyjnej

wierzeń

zińskiej

[...]

bez

cykliczności

stolicy

zatrudniający

naród

w

kultury

i

etnograficzne.

Oddział

graficznych.

w

jest

kompleksowym

charakterystyk

szerokości.

Instytucie zapoczątkowano

dopiero

ośrodek,

Abchazi

Z

fiksacji

od

badanego

etnograficzne

przedrewolucyjnym

4

są

placówki

Literatury

badania

jednak

W

języka

Batumi,

historycznych, autor

stwowe

metodę

Południowoosetyńskiego

owym

Abchazji .

i

ich

etnograficznej

prace

Języka,

chwili

od

uwzględnienia

ASRR,

mieście

Suchumi

doszło

jest

bez

naukowe

Instytutu

nauk

wykonania

winny

terenowych

sprzężone

przedmiot

obiektywno-jakościowych.

niemożliwe

pracy

kiedy

przejścia

przy

włączymy

technikę

taką

zjawiska

3

stołecznym

W

do

znajomości

Abohaskiej

W

uważać

—

nierozerwalnym
i

radzieckiej" .

Poza
stolicy

drugiej

możliwość

jedynie

kompleks

pracy

terenie,
bez

terenowej

etnografii

się

z

w

fakty

historycznym. W

spełnimy
w

tylko

tego

i przekroju

materiał,

można

kiedy

kompleksów

a

zrozumiane

[...]. O p r ó c z

strony

nadbudowy,

nych,

etnograficzny"),

być

wymagania

z jednej

ludzkiej*,

•etnograficznych

może

zjawiskami

ich ruchu, rozwoju

etnograficznych

badaniu
z

zjawisko

okrążającymi

w

A N

Gru­

Południowoosetyńskie

południowej

etnograficzeskoj

Osetii

wyka-

roboty,

„So­

KRONIKA

472
zuje

się

grafii

interesującym

Istotne
tylko

znaczenie

wymienione

pracuje

w

więcej

dla

już

badawczym

S R R

40 p o s i a d a
badań

etnograficzne

resowaniach

teorią

Gruzińskiej

dzieckiej

S R R

popularyzacji

rozbudowane

Gruzińskiej

niż

Rozmach
cówki
w

dorobkiem

i

wydawniczym

w

zakresie

etno­

Osetii.

gęsta

oddziały

etnografii

placówki
sieć

Gruzji
i

regionalnych

maja

jednakże

muzealne.

Obok

muzeów,

spośród

nie
nich

których

etnograficzne.

terenowych

prowadzonych

i

bogactwo

zbiorów

i

metodyką

badań

dalszy

w

naukowe

rozwój

i

przez

rozbudowane

muzealnych,

przy

etnograficznych,

pozycję

jednego

naukowe

jednoczesnych
zapewniają

z

czołowych

pla­

zainte­

etnografii

ośrodków

ra­

etnografii.

Guram

Gasitaszwili,

Zbigniew

Jasiewicz

Czechosłowacja
E T N O G R A F I A
Współczesna
duży
z

dynamizm

Katedry

utrzymując
istnienie
nad
i

młodą

instytutów

syntezą

zabezpieczonych

a.

stopniu

obowiązek

zbiorów

w

Działalność

U n i w e r s y t e t y .

Brnie

i

kloristiky
rola

Słowacji
Filozofické

Dvořáka.

W

E . Vrabcova

bek

i

cjalna
prof,

nazwa
dr

A.

runkiem

aktualne

studiowania
i

Potwierdza
muzeach

przeobrażenia
II

roku

przedmiotu

również

etnograficznych

i

społeczno-

specjalizacje,

o

przez

ponad

m. in.

program

pobocznego.

Świadczy

realizowany

to

to

nowoczesny

po

kadrą.

wykazuje

nas. Wynika

realizują

wprowadzają

przygotowaną

Dyspo­

tym

nie

również

plan

5 000 0 0 0

oddziałach

badań

zebranych
narodowych

trzech

asystentów

2

3

4

a

prom.

prom.

Brnie

hist.

Dekana.

J .

nas Zakładem

związku

z

Beneš,

składa
4

dr

w

doc. dr. K a ­

dr

V.

Hasalová

Švecová,

A.

Katedrą

niedawno
Ponadto
D.

Holý

się

Katedrze

i

V.

Dien

z dwóch

na

Frolec.
Umena

pod

kie­

zakładów:

doc. d r R u d o l f

CSRS

Ro­
(ofi­

zmarłym

w

Universiteta

kieruje

pobytem

a Fol-

przez

Archeologie

Komeńskiego

Katedra

Moraw

Etnografie

kieruje

Jeřábek.

Katedra

dydaktyczną

Pradze,

S.

3

Richard

Fakulta

Interesującym

w

są

hist.)

Folklo:ristiku) , po

nauk

Folkloristika Filozoficki

w

zatrudnieni

(skrót

istnieje

i etnografii.

Katedra

kierowana

2

J . E . Purkyně

kand.

doc. dr. J a n a

istnieje

kierownika

działalność

tj. dla C z e c h w

University ,

Bratysławie,

archeologa

w

rozwijają

Pradze

historycy

Etnografii

K o m u n i k a t przygotowano
Instytutu Etnografii
ČSAV.
P r a h a 1, S n ě m o v n í 7.
B r n o , A . N o v á k a 1.
Bratislava, Gondova
2.
1

W

uniwersytecie
doc. dr

naukowo-badawczą

uniwersyteckie,

oprócz

promowani
pro

i

Czechosłowacji

ośrodki

Fakulty Karelovy

Na

ośrodku,
a

W

dydaktyczna

Bratysławie.

Seminář

zajęcia

archeologii

w

Václavíku,

trzecim

Etnografia

trzy

Zakładzie

oraz

J . Štastný.

prowadzi
W

dużym

dobrze

ludowej.

nautkowo-badawczą

w

i

w

które

Socjalistycznej

np. u

regionalnych.
1.

i

aniżeli

większy

naukowo-badawczych

kultury

1

znacznie

czechosłowackie

równocześnie

przeważnie

CSRS

Republiki

uniwersyteckich,

uwzględniający

-gospodarcze.
nują

ośrodków

W

Czechosłowackiej

rozwojowy,

działalności

nauczania

i

etnografia

Bed-

zaproszenie

KRONIKA

nárik,
rey

specjalista od k u l t u r y

Melicherčík.

1 Ś.

Mruškovič.
Cechą

nie
szy

się

od

dyscypliny,

roku,

jak

Uniwersytecie
pejski

lub

Dinacji

obowiązek

się

Pradze

w
(50

wiązek

studiowania

Poza
Naczelne
15
2

jest

(prom.
hist.

Na

miejsce

lub

naukowych

ludową

hist.

Holý).

Botik,

Robek

i

i

cie­

młodzieży

specjalizacje:
takiego
ČSAV

na

akademickim

czasie

w

10 w

123 s ł u c h a c z y
jak

Może

Katedra
mono­

student
rok

znajdują

tylko
być

odwrotnie.

Pra­
Studia

5, w

dru­

się

tylko

3 6 % , t j . 45

NRD,
np.

Dalej

ma

studiów

1963/1964 w
ośrodku

np. w

nim

kom-

tych

7

etnografii

analogicznie

euro­

Z

Bratysławie .

pierwszym

studia

I

5

na

folklor

wykładów

kandydatów

lat .

przykład

programu

50

które

14 i

oczywiście

n a s , pięć

Na

specjalizacji,

roku

liczbę

NRD i u

pozaeuropejską.

Brnie

Katedry

problematyka
8 zajmuje

Jeřábek

Badania

Folklor

osób,

istnieje

obo­

folklorystyka,

archeologia,

hi­

języki.

doc. Dvorak,
(doc.

lub

Nabór

pobocznego.
i

cztery

każdej

Zaoczne

CSRS,

dydaktyczną

zajmuje

w

ogólną
W

aczkolwiek

również

specjalizacja.

realizacji

rok. W

tym samym

etnografia,

działalnością

Melicherčík,

sztuką

w

przedmiotu

geografia

dla
6

drugi

metodami.

jak

jak w

się

Etnografii

studiów .

słuchaczy.

8

pracowników

(prof.

10

Dla

Instytutu

słuchaczy,

stacjonarne .

głównym
prawo,

co

21

studentów).

studia

storia,

się

traktowa­

odrębne,

społeczna.
podobnie

europejską

12

And­

Michálek

oddzielne

to

odrębnymi

wprowadzono

po

końca

odbywało

trzecim

odbywa
jeżeli

do

i

dwie.

są

dr

J .

J . Podolák.

jest

naukowców,

rozpoczyna

etnografię

więcej

łącznie

eksternistyczne
i

mniej

odbywa

studiowało
13

Pradze

współudziale

wysłuchać

stacjonarnych

gim

w

również

wśród

iż

się p r o f ,

J . Botik.

doc. d r

twierdzą,

CSRS,

obowiązkowo

przy
tj.

w

wspomniano,

Karola

wybiera

graficznych,

dze

już

pozaeuropejski,

przygotowała

się

materialna

trwają

zajmuje
hist.

czechosłowackich

Etnografowie

kultura

prom.

współpracuje

placówek

posługujące

etnograficzne

pełnią

Zakładem

zainteresowaniem

aniżeli

Studia
II

z

folkloru.

większym

studiującej

Po

Ponadto

materialnej. Folklorystyką

asystentów

charakterystyczną

etnografii

pokrewne

w

Funkcje

473'

nad

Štastný).

dr
i

się

kulturą
Dwóch

oraz

hist.

prace
w

prom.

społeczną

Na

ogólną

t y m 5 literaturą
hist.

Mruškovič)

pierwszych

naukowo-badawcze.

duchowej.

folklorem,

Vrabcova
prom.

prowadzą

kultury

prowadzi
interesują

i

Beneš
1

i

liczbę
ludową

Michálek),

etnomuzykologią

3 naukowców
przeobrażenia

(prom.
spo-

W
spisie wykładów studium etnografii w Pradze i w Bratysławie
figuruje
m. in. n a I r o k u nie wykładany u n a s : „Wstęp do folkloru". Nadto w P r a d z e obo­
wiązuje p r o s e m i n a r i u m z etnografii p o z a e u r o p e j s k i e j , a w B r a t y s ł a w i e obok tego
i z f o l k l o r u o r a z w y k ł a d z t e c h n o l o g i i wytwórczości rzemieślniczej. N a I I r o k u
w P r a d z e obowiązuje studentów w y k ł a d „Czechosłowacka l i t e r a t u r a l u d o w a "
oraz
„Słowiańska literatura l u d o w a w r a z z s e m i n a r i u m " . W Bratysławie wykład
wraz
z s e m i n a r i u m z f o l k l o r u ( t o s a m o n a I I I г.). N a 5 i 6 s e m e s t r z e w p i e r w s z y m o ś r o d ­
k u w y k ł a d a się e t n o g r a f i ę c z e s k i e j k l a s y r o b o t n i c z e j , d a l e j historię i teorię b a d a ń
nad tańcem i muzyką
ludową
oraz
historię
i teorię
literatury 'ludowej
wraz
z s e m i n a r i u m . W ostatnich dwóch l a t a c h obowiązują studentów tylko przedmioty
s p e c j a l i s t y c z n e , j e d n a k w w i ę k s z y m w y m i a r z e aniżeli u n a s .
Np. przy wyborze
specjalizacji z etnografii
europejskiej
studenta
obowią­
zują p o z a w y k ł a d a m i ogólnymi: e t n o g r a f i a
K a r p a t , rzemiosła l u d o w e ,
współczes­
ne badania w etnografii europejskiej, etnograficzne problemy archeologii, w z a j e m ­
ne s t o s u n k i w etnografii B a ł k a n ó w , węgierska etnografia i jej s t o s u n e k do e t n o ­
grafii Słowian, słowiańskość w k u l t u r z e czeskiej, stroje l u d o w e w etnografii e u r o ­
p e j s k i e j , p r o b l e m y c e r a m i k i l u d o w e j , s z t u k a l u d o w a i jej s t o s u n e k e w o l u c y j n y do
e u r o p e j s k i e j s z t u k i ogólnej.
Z t e g o n p . n a I r. w P r a d z e s t u d i o w a ł o 8, w B r n i e 5. N a I I r . w p i e r w s z y m
o ś r o d k u n i e b y ł o s t u d e n t ó w , w d r u g i m 2. N a I I I r . b y ł o w k a ż d y m p o 5 s ł u c h a ­
c z y . N a I V r . 4 i 2 , n a V r . w P r a d z e s t u d i o w a ł o 4, a w B r n i e b r a k b y ł o s t u d e n t ó w .
M n i e j więcej tyle s a m o co w j e d n y m ośrodku w
Polsce.
5

G

7

8

KRONIKA

474
łeczne

współczesnej

materialną
lec,

ze

czoło

osiągnięć

przedmiot

i

Z

dium

zakres

spojrzenie

folkloru.

na

przesądy

zakresu

się

folkloru

i

I n s t y t u t y .

Czech

i

Moraw

Etnografi

i

znany
w

dr

Božena

w

pierwszej

w

Polsce,
Plan

kolejności

wackiej.

Praca

jak

i c h oddziałach

w

odpowiednie
gółowy

17

.

W

być

zespoły

konspekt

gospodarkę
we

ma

i

o

X I X w.

pracy

w

Na

latach

wysuwa

się

pracy

Bednaříka
wyrobie

tej

pracy

O.

sprecyzowano

materiału

oraz

periodyzacji

dzie­

o

pasterstwie,

wapna

opublikował

i Fro-

R.

l ň

.

Jeřábek

Nahodila

artykułów,

ma­

Ciekawe
i

n

A.

m.

.

stu­
Nowe

Robka

in.

1 2

.

Dvořáka

budownictwie.
dwa

oddzielny

dla

akademik

d r Jiří

Ostav

naukowo-badawczy
do

dla

w

Moraw
dla

obejmuje
pożywienie,

i

kulturze

osadnictwo

wyróżniono:

.

kultury

Słowacji

poszczególnych

w

1 4

rozwój

w

w

15

)

jest

przewiduje

czeskiej

i

sło­

siedzibie

Instytutów,

Koszycach

potworzono

problemów

kultury.

takie

budownictwo
stosunków

pro
fol­

dyrektorem
Vied

Instytutów

materialnej
i

(Üstav

wybitny

Natomiast

ludowej

dla

Instytutem

1 3

Akademie

Zarówno

1 6

Pradze
kieruje

wspomnianych

1970 r .
Brnie

w

Věd)

Horák

Osobny

Bratysławie.

Slovenskej

syntetyczne

zakończona

Etnografii.

w

Nauk

Akademie

prof,

opracowanie

Instytuty

Słowacji

Akademii

(Národopisný

społecznej

. W

kulturą

technik.

klasyfikację

interesujących

istnieją

badawcze

technikę,

kulturze

w

Československé

Bratysławie

Filová.

i

ludowym

kilku

nad

Švecová

jego

najnowszej

prace

i

Czechosłowackiej

Folkloristiku

Instytutu

i

CSRS

Pradze

Folkloru

Etnografii
klorysta,

w

Svecovej
W

według

znajdujemy
sporo

9

Prace
hist.

różnych

ostatnich
folklor

należy

ulach

prom.

i

odpowiednią

twórczości

karpackiego
ludowe

w

Słowacki

wyróżnić

ostatnio

Łemków.

budownictwa

Ustalono

słowackich

flisactwa

etniczna

Hasalová oraz

uczonych

słowackiej

materialnej

ukazało

dr

Melioherčika,

rozwój

z zakresu

b.

A.

ogniskach,

Ponadto
z

czechosłowackich

kultury

lowanych

grupa

uwzględnieniem

teoretyczne

przedstawiono

trzeciego

doc. Bednařík,

szczególnym

studium

jów.

wsi,

prowadzą

Szcze­

problemy,

oraz

stroje

społecznych

ludu,

jak:
ludo­
ży-

A. M e l i c h e r č í k ,
Slovenský
folklor,
Bratislava
1959, s. 790.
R. B e d n a ř í k ,
Pasterske
rezbárske
итеп'ге,
Bratislava
1956;
Malované
ohništia
v o b l o s t i Malých
Karpat,
B r a t i s l a v a 1 9 5 6 ; Slovenské
úle, B r a t i s l a v a 1 9 5 7 ;
L'udova
výroba
vápna
na Slovensku,
B r a t i s l a v a 1962.
R . J e ř á b e k , Karpatské
vorařství
v 19. s t o l e t í , P r a h a 1 9 6 1 . W
odniesieniu
do działalności n a u k o w e j
kierowanej
przez
niego
K a t e d r y w B r n i e por. także
R. J e ř á b e k ,
Działalność
Seminarium
Etnografii
i Folklorystyki
Uniwersytetu
J. E. Purkyně
w Brnie,
„ E t n o g r a f i a P o l s k a " , t. 6 : 1 9 6 2 , s . 4 0 0 .
O. N a h o d i l ,
A. R o b e k ,
České
lidové
pověry,
P r a h a 1959.
P r a h a 2 , Ł a z a r s k a 8.
P o r . E . В а 1 á š, Jiří Horák
w 75 rocznicą
urodzin,
„ E t n o g r a f i a P o l s k a " , t. 5:
1 9 6 1 , s . 2 8 9 . P r z y t e j ókaizji w y r a ż a m p o d z i ę k o w a n i e p r o f , d r J . H a r á k o w i z a z a ­
proszenie, j a k również prof, dr W.
Dynowskiemu.
B r a t i s l a v a , K l e m e n s o v a 27.
D z i e ł o m a b y ć t o m e m z b i o r o w e j p r a c y p t . Czechosłowacka
wiedza
o kraju
ojczystym.
P o r . J . H o r á k , Z działalności
Instytutu
Etnografii
i Folkloru
Czecho­
słowackiej
Akademii
Nauk
za rok 1959, „ E t n o g r a f i a P o l s k a " , t . 5 : 1 9 6 1 , s . 3 0 5 .
Poszczególne zagadnienia opracowują: rolnictwo (w instytucie w P r a d z e
—
skrót P ) d r K r a m a ř í k , p a s t e r s t w o d r Štika o r a z rzemiosła d r d r S c h e u f l e r , S t a ň ­
ková, Svobodová. Analogiczne
działy w
i n s t y t u c i e b r a t y s ł a w s k i m (skrót B )
przy­
g o t o w u j ą d r d r K a i u h n o , v a , U r b a n i c o v á , d o c . P o d o l á l k , P a l i č k o v é , Placková B r a n d a
i A p a t h i . P o ż y w i e n i e : P — d r H e r o l d o v a i p r o m . h i s t . Śtastna, В — d r M a r k o v á . O s a d ­
nictwo i budownictwo:
P — dr d r Baláš, K l i m a , В
— dr dr Mjartan,
Nosálová.
S t r o j e l u d o w e : P — d r d r H y n k o v á i Svobodová. K u l t u r ę społeczną
opracowują:
P — d r dr Fojtík, Skalníková i Vančic o r a z В — d r d r A p a t h i , Filová i K o s t ­
ková: a d u c h o w ą : P — prof. Horák, d r d r K a r b u s i c k y , L a u d o v á , M a r k i i N u š l
o r a z В — dr d r Burlasová, Filová, Gašpariková i Żatko.
9

1 0

1 1

1 2

1 5

1 4

1 5

1 6

1 7

KRONIKA

cie

rodzin

łącznie
w

robotniczych

z

rozwojem

okresie

budowy

poglądu

narodu

chowej,

wierzenia,

literaturę
oraz

ści k u l t u r ę

łącznie

rzemiosła

ludową

mieszkających
daleko

wyższych
stwie

na

o

tkactwie

J.

Horák

0

życiu

na

o

górników
się

Ponadto

nictwa

na

metodzie

{Institut
dze,

für

swoje

Zakładu

пр.

V.

o

archiwalnych

posiadają

Czechów

opracowań

pracę

o

i

dziełem

bydła

o

paster­

Svobodová
wreszcie

czy

i

na
po­

narzędziach

V.

etnograficznych,
zaprzęgu

Sło­

ostatnio

J . Stika

i

czę­
i

dotyczących

J . Staňková

o

dziecięcymi
osobnej

wspomnianym

J . Podolák

badań

J . Kramarik

Lidové
W

Zakład

Umělecké
ramach

tkanin
Zakład
w

swoje

ma

wiele
w

wydawnictwa

bardzo

A.

Kostková

Lipsku. U L U V

okręgowych.

w

W

oraz

badania

skrócie

W

swoim

poza

penetracyjne

w

do

dzia­

założeniu

niemieckim

centralą

pierwszych

Szkol­
badania

przygotowuje

Instytutem

posiada,
ciągu

etnografii
w

odniesieniu

d l a przemysłu.
z

dla

zwany
prowadzi

naukowcom

wspólnych

Pradze

Ministerstwu

U L U V

Natomiast

materiały

W

.

pożyteczną

podlega

naukowych

cech

ciągłe.
1 Я

Wytwórczości,

i wyroby.

przeprowadzili

Národopis"

Placówka

i innych wytworów

miastach

pracownicy

rozwija
Ludowej

czynności

Volkskunstforschung)
oddziały

własne

„Slovenský

Výroby).

i c h narzędzia

udostępnia

wzory

również

Bratysławie

Czechosłowacji

wytwórców,

jego

i

oraz

opublikowała

terenowe,

w

du­

zamawiania,

i

in. publikowane

fragmenty

muzealnych,

badania

również

świato­

kultury

zabawami

i

nad

m.

rozwój

rozwoju

zaklęcia

objęto

Prace

tym

Urbancová

materiałów

zbójeckich,

terenie

pracy

o

w

Czechosłowacji

w

kraju.

Świadczą

etnograficznych

tak

Lid", w

usługowej

odpowiednie
1

teatrem

robotniczej

.

Kultury.

rejestrujące
łalności

tańcem,

naukowo-usługową

(Ústředi
i

pieśniami,

narodowych

klasy

społeczno-kulturowe

duchowej:

przesądy

granicami

źródeł

Etnografii

„Česky

działalność
U L U V

1B

kulturze

ludowe,

oparciu

pieśniach

Instytuty
wydaje

I

bazie

w

lecznictwo

poza

podstawie
w

wreszcie

społeczne

i jej rolę

z

czasopism

karpackim

I

artystyczne. Opracowaniem

problemów.

rolniczych

życie

przeobrażenia

religię

zaawansowane.

różnych

kapitalizmu,
politycznych,

słowackiego,

mniejszości

są

łamach

i

obrzędy,

waków
już

dobie

socjalizmu.

czeskiego

ludową

ludowe

w

organizacji

475

lat

w

Pra­

istnienia

poszczególnych

V . U r b a n e o v á , К vývojů
slovenského
orného
náradia
na zaklade
mate­
riálu
z muzealnych
zbierok,
„ S l o v e n s k ý N á r o d o p i s " (skrót „ S N " ) , R . 8: 1960 n r
1,
s. 7 3 — 1 2 0 ; t e n ż e ,
Pričiny
pretrvania
archaických
pol'nohospodárskych
foriem
v niektórych
oblastiach
Slovenska,
„ S N " , R . 8 : 1 9 6 0 n r 2, s . 2 5 5 — 2 6 7 ; J . P o d o ­
l á k , Tradičné
sposoby
zimovania
dobytka
na Horehroni,
„ S N " , R . 8 : 1 9 6 0 , n r 2,
s . 2 6 8 — 3 2 2 ; J . S t i k a , Salašnictvi
v poražské
a kysucké
oblasti,
„ S N " , R . 8 : 1960
n r 2, s . 3 2 3 — 3 7 0 ; t e n ż e , Salašnictvi
na moravském
Valašsku
ve svétle
literár­
ních
pramenů
do poloviny
19. stoleti,
„Etnografia
P o l s k a " , t. 5: 1961, s. 8 5 — 9 6 ;
t e n ż e , Rozšireni
karpatské
salašnické
kultury
na Moravě,
„ Č e s k y L i d " (skrót
„ C L " ) , R . 9 : 1 9 6 1 n r 3, s . 9 7 — 1 0 5 ; J . S t a ň k o v á ,
Bělidla
na Ždársko
koncem
19. stoleti,
„ C L " , R . 7 : 1 9 5 9 mr 1, s . 2 4 — 3 5 ; t e n ż e , Lidové
tkaniny
na
Zdársku
koncem
19. a počátkem
20. století,
„ C L " , R . 7 : 1 9 5 9 n r 5, s . 2 0 6 — 2 1 8 ;
tenże,
Výrobní
nástroje
lidových
tkalců
na Zdársku,
„Vlastivědný
Sborník
Vysočiny",
R . 4: 1961, s. 9 1 — 1 0 7 ;
V. S v o b o d o v á ,
O archívních
pramenech
z 18. a 19.
století
к výzkumu
lidového
kroje
a textilní
výroby
na Moravě,
„ C L " , R . 9 : 19.61,
s . 1 9 3 — 2 0 2 ; t e n ż e , Tkaní
na destičce
na Horáčku,
„ C L " , R . 10: 1962, s. 3 0 — 3 3 ;
J. K r a m a ř í k ,
Zápřah
skotu
v Pošumaví,
„ C L " , R . 8 : 1 9 6 0 n r 3, s . 2 5 3 — 2 7 2 ;
J . H o r á k , Slovenské
lidové
pisně
zbojnické,
, , S N " , R . 1 1 : 1 9 6 3 n r 4, s . 5 6 9 — 5 7 3 ;
A. K o s t k o v á ,
Život
banikov
v obydliach
zvaných
krám
v oblasti
Gemara
a dolného
Spiša,
„ S N " , R . 1 1 : 1963 n r 4, s. 4 9 9 — 5 2 4 .
1 3

O s t a t n i o w y s z e d ł R . 51 z. 1 „ Č e s k ý e g o L i d u " . I n s t y t u t E t n o g r a f i i w
Pradze
wydawał
do n i e d a w n a
jeszcze drugie
czasopismo
„Československá
Ethnografie".
. , S l o v e n s k e h o N á r o d o p i s u " u k a z a ł s i ę R . 18 z. 1.
1 9

KRONIKA

476
powiatach
5

(w

150 j e d n o s t k a c h ) .

w s i , rejestrując

wa

lub

mach
nie

włókna.

których

wytwórców
Następnie

z

gliny,

zebrane

ważniejsze

drzewa

materiały.

-etnograficzny
wytwórców,
teriały

z

i

W
trzecie
dają

dla M o r a w w

łącznie

wej

ponad

posiadają

kroczyła

już

liczbę

etnograficznych
eksponatów),
dejovicach
skiej

muzea

szczególną

Domažlicach,
i

T r n a vie

Bystricy

i

regionalne
uwagę

(garncarstwo),

Trenčinie.

się

i
2 0

Etnografii
z

się

rejestr
już

ma­

Placówki

Wśród

Hradišti

Ilość

w

oraz

posia­
ludo­

ich

(40 t y s .

oddziały

(tkactwo),

prze­

muzeów

Pilźnie

O s t r a vie,

poświęcić

te

mniejszych

Jihla vie

Moravskiej

Pradze

kultury

powiatowe).

.

W

Powszechnej,

zakresu

in. muzea

Králové,

należy

wy­

badaczom.

etnograficzne.

zbiory

m.

Uherskim

słów

kartotekowy
zgromadzono

d l a Słowacji.

(okręgowe

Košicach,

Kilka

muzea

kulturowych

i

się

Zakładu

Liczne

Hradců

inne

opracowuje

historyczno-geograficzno-

Muzeum

zasługują

Vyškove

Moravskich,

oraz

ra­

Następ­

muzealne

Marcinie

eksponatów.

800 t y s . w y t w o r ó w

na

Českich

(skansen),

w

i

w

zagród.

tkanin

udostępnia

centralne

Rodzimej

drze­

stacjonarne,

powiatu

zarys

placówki

cztery

i czwarte

miliony

próbki

sporządza

które

przepenetrowano
kamienia,

pomiarów

jednego

archiwum

Etnograficzne

Brnie

również

W

i

metalu,

badania

zbierano

mianowicie

osad,

są

wybrano

obróbką

dokonano

Następnie

Etnografii

4

i

oraz

się

powiatu.

czynne

Muzeum

nich

przebadaniu

wytypowanych

Czechosłowacji
się

Po

i wyrobów.

2.

znajduje

obiekty

Przygotowuje

badanego

z
się

systematyczne

wywiaidy

metalu.

i c h narzędzi

połowy

każdym

rozpoczęto

przeprowadzano

fotografowano

roby

W

zajmujących

w

B u -

Rožno vie

Opavie,

najważniejszym

Bań­

placów­

kom.
Muzeum
stępne

wszechnej
są

Etnografii

zarówno

posiada

zestawy

tam

narzędzi

Zwiedzającego
Muzeum

czył

które
sumę

bogate

tkackich,

wśród

odpowiednią

i

Na

produkcją

interesujące
dalej
również

rolnicze,
wina

przykłady

sporą

kolekcję

malowidła

żyjące

i

jeszcze

spora

nich

jest

przez

Jego
.

zbiory

oraz

do

Brnie
К unza.
przy­

rolniczych.

Martine)
prom.

które

zakresu
z

się

ohnišče",

vo

szałaśnictwa

muzeum

tkackie.
zespół

CSSR,

winnej

Zgromadzono

wykonane

Kilkunastoosobowy

ekspo­

przekro­

uprawą

uli z

narzędzia

jest
hist.

umożliwiają

ich dawno

garncarskich.

podobnych

tzw. „malowane
malarki.

v
jest

znajdują

związane

wyrobów

ludowych

z

w

wystawowych.

lokalowe,

inwentarz

Po­

ciekawe

ciekawe

narzędzi

Muzeum

Muzeum

niedo­

Ludwika

dyrektorem

W

zasługują

i

salach

P o r . L . К u n z, Patnáct
let národpisného
rmtsejnictví
E t h n o g r a f i e " , R . 8 : 1 9 6 0 n r 3, s . 2 2 7 — 2 3 0 .
O d paru lat t r w a
remont.
P o r . Slovenské
Narodné
Muzeum,
Stručný
sprievodca
t i n 1961.
2 0

dr

wyjątkowo

w

¡i n a r z ę d z i a

ilość

strojów

ścienne

muzeum

Dziś

u l i kłodowych

ludowe

od

Národné

2 2

czasu

Etnografii

zwłaszcza

dobre w a r u n k i

zabytków

uwagę

Muzeum

afrykańskiej,

ekspozycji

(Slovenské

sprzęty

dłuższego

.

uli kłodowych

sto l a t t e m u .

szczególną

2 1

morawskiej,

etnograficznych.

gromadzić

również

przez

układ

od

kierowane

ludowych,

Marcinie

już

badaczy

kultury

ceramiki

nowoczesny

narzędzia

z

jest

dla

ciekawsze

posiadanych

oraz

są

zbiory

muzeów

i

Ustav)

ono w y j ą t k o w o

latorośli

ginale

Znacznie

Posiada

miliona.

sujące

zbiory

strojów
w

Pradze
jak

ekspozycję
zaczęto

pasterstwa,

kowskiego,

broni.

'uderza

Š. M r u š k o w i č .

w

Etnografioký

Słowackie

największym

naty,

i

Muzeum

Zgromadzone

Rodzimej

zwiedzających,

interesujące

masek

(Moravské
kłady

dla

kra­

Intere­
w

ory­

pracow-

„Českoslo­

venská
2 1

2 2

po

abierkacři,

Мат -

KRONIKA

ników
ki

naukowych

publikowane

rektor

Muzeum

są

Muzeum

w

prowadzi

roczniku

otacza

bardzo

„Sbornik

specjalną

477
interesujące

Slovenského

troską

budowę

badania,

których

Národného

Muzea"

przymuzealnego

wyni­
.

2 3

Dy­

skansenu.

Walerian

Sobisiak

Wągry
K O N G R E S

WĘGIERSKICH

ETNOGRAFÓW

(16—20
Z

inicjatywy

nika

1963 r. w

Etnografów.
mywali
kań

Nie

ze

środowisk,

kierunek
założenia

postulaty

warsztatu
rodzimych,

kulturami

innymi

węgierskich

i

w

języku

in

extenso

w
w

do

tych

także

utrzy­

od

spot­

wszystkich

bywały

szeroko

czy

oraz

zespołów

wynikające

stałego

też

ustalenie

doskonalenia

w

—

jej

naukowców

Kongresu

miejsca

świetle

ujęć

badań

etnografów

i

badań,
dysku­

tematycznych. W

odróż­

odbywał

się w

kongresowych,

węgierskich

była

związku

pod

(który

językach

i

najnowszych

bez poddawania

Ugrofińskiego

uczonych

tylko

Celem

rezultatów

różnorodnych
w

nie

krajów.

etnografii

stwierdza,

iż

zwięzłych

obcych

na

Buda­

Kongresie

wypowiadała

się

prof.

Europy
jest

rzeczą

grup

i

lub

czynnikami,

gdyż

rozbicia,

mniej

Kongresie
jako

tematyce

referaty

ukażą

się

Pamiętnik

kongresowy,

referatów

wygłaszanych

t. 50.

regionalnym

(Debrecen).

wyznaczyć

i c h zespołów

bardziej

przed

K. Vilkuna,

a

nim
dla

ścisłych

granic

Granice

kulturowych

są

mogą

dynamiczne,

południo­

dla

płynne,
zachodzić

uwarunkowane

powinni

psycholodzy

te

się
i

zająć

—

na

granice

B.

charakterystycznych dla

okresach.

i zbadaniem

zróżnicowaniem

Już

j a k jego prekursorzy

wyznaczenie

obszarach
lub

jej

podobnie

antropologowie,

naukowych.

wyszedł

Ale

różnych

wyznaczeniem

językoznawcy,

1964 r.

w

i

i

Gunda

niemożliwą

kulturowych

których

dyscyplin

Gavazzi.

etnicznych w

rozszerzać,

o

ludowej

Béla

Finlandii próbował
M.

na

streszczeń

informacji

kultury

się

wygłoszone

Kongresu.

zajął

elementów
i

czasie

obszerniejszych

sekcjach

kulturowych

wo-wschodniej

obszarów

w

oraz

struktury

Węgier

W

nie

udziałem

ośrodków

zgromadził

innych

przedstawienie

wyłącznie

część

formie

się

Problemem
obszarów

z

jak

Kongresu

z referatami

poszczególnych

innych

z

osiągnięcia
a

paździer­

Węgierskich

Węgrzech

konferencjach

i pozaeuropejskimi

kierunków

najbliższym

lub

—

na

etnograficzne

Etnografów

o

metodologicznych

Etnografów

ograniczymy

logów

16—20

Kongres

węgierskim.

Ponieważ

integracji

dniach

się, niezależnie

poszczególnych

i c h liczbę

Chodziło

nowych

1 9 6 2 r.)

Węgierskich

kurczyć

w

odbywają

poszukiwań,

węgierskiej,

od Międzynarodowego

gólnych

się

światowej

dotychczasowe

przyszłych

B U D A P E S Z C I E

etnografowie

Na

badań

europejskimi

obcych.

i c h założeń

terenie

kraju.

zakres

znaczną

kultury

zaprezentowanie

w

w

pory

konferencje

Węgierskich

także

z

peszcie

odbył

II wojnie

bowiem

metodologiczne,

Kongres

lecz

analiza

sję

tej

roku

tego

i

dotyczące

zarówno

nieniu

do

Co

Nauk

po

W

1963 R . )

pracy.

Pierwszy

o

t o , że

kontaktów.

etnograficznych

badawczych,

Akademii

pierwsizy

ogólnowęgierskie

dyskutowane:
nich

znaczy

sobą

instytucji

z

Węgierskiej

Budapeszcie

X

Gunda
poszcze­

pewnych
mogą

wieloma

prócz

przedstawiciele

się

procesy
etno­
jeszcze

KRONIKA

478
Prof.
nad
w

István

kulturą
zakresie

żniwnych

uprawy

oraz

kulturowych
i

Tálasi
roli,

narzędzi

zachód,

zaznaczają

się

gospodarki

w

wspólnych,

zwierząt

pociągowych

madzkie,

tradycje

wyniki
i

cykl

skiego

w

te

narzędzia

dwóch

kazywać

i

je

tym

i

narzędziach
Prof.

nów

i

—

dualizm

na
na

Milován

Gavazzi
z

przypuszcza,

że

jeszcze

w

ich

Tamás
jego

związana

w

trza

domu)

znacznej
jest

żyli

wpływem

z nich,

problem

na

zapożyczyli
zaczęli

prze­

rolnictwem.

rolnej

Lajos

w

Takács

systemie

reszty

kraju.

genezy

dwóch

obszarze

pochodzenia

omawia

(Bu­

pracy,

typów

znany

był

jak

dzwo­

południowopanońskim,

węgierskiego,

specyficzny

Charakteryzuje

odległości

od

ekstensywna

—

na

planie

Główną

słowiańskiego;
W
latów.

sekcji

z

typ

się

on

zabudowań

węgierskiego
t y m , że

przy

Węgrom

osadnictwa

domy

gospodarczych.

gospodarka,

organizacja

ze

Celem

padło

uaktywnienia

Wolfgang

mieszkalne

Z

tym

pracy,

w

pracowanie

1 9 6 0 г.:

założeń

typem

podzielne

wyłonić

szczególnie

prac

regularne

nad

zaś

badaniem

ich

polu
w

zgodnie

z

bibliografii

rolniczych

w

typu

wianną.

badania

ludowej

dziedzinie
i

postu­

etnografii

rezolucją

narzędzi
3)

wejściowej.
domu

skrzynię

przedstawicieli

badaniom

Słowian

aktualnych

Antropologicznych

poszczególnych

opracowanie
narzędzi

na

najbardziej

Wę-

miejsce

od

ścianie
wnętrza

uwzględniając

problematyki;

autorów

przy

wnę­

ogniskiem.

honorowe

zapożyczono

współpracy

zwoływanie

poświęcone
i

jak

środku

wejścia

lub

(rozwój

praojczyźnie

na

wyposażeniu

proponuje

Nauk

swej

terenów

współpracę

ważkich,

(Berlin)

robocze,

wprost

najszerzej

Kongresie

W

płonącym

kącie
i

międzynarodowej

badawczych

współpracy

dokumentacji,
koordynacji

1)

na narady

w

międzynarodową
wiele

na

rozwoju

domowych

z

nowych

piecem

na

mieszkaniowej

(Budapest).

powstało

zajęciu
z

J а с o b e i t

Międzynarodowym

Paryżu

Po

autorka

sprzętów

kultury

Csilléry

ziemniankach

czworokątnym,
skupia

ludowej

K.

czasem

rodziny.

omawiającej

europejskich
pejskiej

Klara

okrągłych

materialnej

agrarnej
VI

w

głowy

uwagę

kultury

węgierskiej

tureckim

wodza

dom

rozwój

przedstawia

grzy-pasterze

w

porusza

metalu

oni

węgier­
tureckich,

Węgrzy

się

poprze­

ludu
nazw

kolei

tak

od

Cie­

mieszkal­

węgierskiej

że

z

zajęły
—

no-

bydła).

domu

podstawie

okresie

Węgierskiej

(wędrówki

materiálna

gospodarce

pro­

(szczególnie

rodzinne.

Historyczny

na

Nizinie

etnografii

odmienną

więc

hodowli

handlarze

stwierdza,

nich

węgierskiej

powiązania.

osadnictwa

dla

od

tytoniu,

(Budapest)

europejskie
są

Pod

w

lub

jeden

brony
pewnym

później

(Zagreb)

gliny

i

analogicznej

fazach.

Kultura
na

wschód

pasterstwie

do

węgierskiego

(Budapest)

i

pasterstwa

późniejszych

zbiorczo

w

do

prac

elementów

południowy

stosunku

i

genezy
w

organizacji

dualizm

A u t o r ' postuluje

pasterzy,

badań

zarówno

praojczyźnie.

Hofer

usytuowane
życie

ale

uprawę

Wielkiej

piekarniczych

czym

i

już

rozciąga

jak

przedstawicieli

pługa

które

w

rolną,

hodowli

odnośnie

cechowe

Balassa

ludów,

ludom,

Wspomniany
dapest)

Iván

słowiańskich
innych

badań

badania

czołowych

tak

różnice

W

Karpatach.

rozwojowe

i

się

przekątnej:

Europą.

łąkarskiej),

zatytułowanych

I

od

i
w

organizacje

również

z

10-letnich

systemu

zaznacza

stronach

i

gospodarki

warianty

Europie.

obu

swoich

o gospodarkę

rolniczych,

powiązania

Bałkanach

i

idzie

wyraźnie

międzynarodowych

referatów

fino-ugryjskich

po

wyniki

Jeśli

narzędzi

podobieństwa

w

wołoskie,

jego

Wypowiedzi

i

się

przyniosły

różne

dziły

jak

omłotowych,

wyraźne
Alpach,

przedstawił

węgierskiego.

znajdujący

wadzenie

nego

ludu

grupujących

północny

kawe

(Budapest)

materialną

powziętą

Etnologicznych
różnych

krajów

r o l n i c z y c h ; 2)

ramach

tematów;

4)

rozbudowę

przedmiotu.

znajdowałoby

się

wy­

Ogólnoeuro­
Centrum
w

Kopen-

KRONIKA

hadze.

Wysunięte

postulaty

jak

już

się

to

dzieje

Prof.

Maria

dzynarodowej
narzędzia
i

autorka
być

lub
tego

pokusić

o

na

według
wego

rodzaju

We

by

o

z

w

skali

światowej,

pełnym

tym

Ideałem

odpowiednio

celu

centralnego
winien

systematyki.
można

by

materiałem

—

wiele

przebadanie

które

Ponadto

taki

przyjętej

rybołówstwo

w

rybackich.
jednego

poprzez

opracować

wyposażenie,

Katalog

kraje

mię­

rybackie,

krajami,

kraju

dysponując

idzie

usunąć

ich

tymi

rybołówstwem.

wszystkie

—

i

z

narzędzi

każdym
z

konieczności
(narzędzia

nawigacji

szczególnie

powstały

systematyki.

stulecia

jak

na

jących

już

się

porów­

białych

zagadnienia

plam

i

inwen­

ilustrowany

kwestionariusz

stworzenie

międzynarodo­

byłoby

usystematyzowanymi

grup

się

komunalnych
grupie

genezy

zbiorami

kulturowych

z

kulturowych

c z y obszarów

kultury ludowej

ewolucji.

Wniosek

się

ca­

o

stosowanie

obcymi

jak

z

dyscyplin
naszego

obecnie
do

zaś

tła

terytorium.

początku

wpływami

najszerszego

czy

wstecz

Jeśli

Szwe­

przypisać

innych

Badając

daleko

językowych.

n i e skażonej

z

etnografów

cofać

północnej

trudniej

ludowi

(także

kulturowych.

musimy

w

coraz

jakiemuś

tezy

wytworów

łososi

że

porównawczy

podważa

wielu

połowach

stwierdza,

etnicznej,

materiał

archeologia)

faktów

znajdziemy

ciągłej

bardziej

np.

temat

wielu

„O

(Stockholm)

określonej

coraz

dzenie
nie

referatu

Granlund

wytwory

naukowych,

idzie

i nie

pocho­

nie

istnie­

o

Europę,

podlegającej

porównawczego

sam

nasuwa.
Z

tego

logiach
na

i

wpływy

się

netycznych)
narodów

I.

Od

Europy)
za

A.

i

Grozdova

materialną

Weinhold

sposoby

(Budapest)

sposobach

(Dresden)

uprawy

mówiący

winorośli

omawiający

winogrodnictwo.

celem

części
z

nią

uprawy

w

winorośli,

ana­

warstwy

wpływy
jak

o

Niemczech

historyczne

Różnorodne

dysertacji

i

odzwier­

narzędziach

poznania

tej

ZSRR

dotkliwej

o

nie

sposób-

i Południowych,

i

ludowej

historycz­

Węgry,

badania

Liczne

etnoge-

kultury

(współczesnych

intensywne
luki.

że

poszukiwaniach

całokształtu

kontaktach

Zachodnich
w

przekonania,

już

Rumunię

(Studium

wyniki

prac

Naro­

posłużyły

kandydackich.
poszukiwań

w

Azerbejdżańskiej

S R R "

przedstawił

(Moskwa—Baku).

kolejnej

sekcji

przemian

na

przemian

garii, Czechosłowacji,
swym

się

do

mówiąc

bez

bliskich

o Słowian

zapełnienia

dochodzi

(nie

ZSRR
w

„Etnograficznych

współczesnych

W

(Moskwa)
duchową

1956 r. p r o w a d z i

Guliev

wpływy

i

tu głównie

temat

Wyniki

nych.

Vincze

typie

europejskiej

Chodzi

W

w

pozostających

Niemcy.

A.

István

Rudolf

na

n a węgierskie

zarówno

kulturę

nych).

wyszedł

wpływach

przeznaczonych.

Podobnie

dów

oraz

kulturowe

nich

badać

założenia

wzajemnych

Węgrzech

ciedlają
do

samego

i

i

i

Warto

do

John

Narastający

G.

jeśli

rybołówstwa

wstępie

prof.

konkretne

już

—

je więc

przyjętej

w

przez

katalogi

dowodzi

kolekcji

podobnie

świata.

cji"

i

i

jeszcze

to

związanych

zrealizowania,

folklorystyki.

rybołówstwa

środki

a

muzeach

etnogenetyczne

do

i

(Toruń)

łowieckie,

jednolitej,

zbiory

obiektów.
ogólnie

muzeum

łego

możliwe

badania

tworzenia

zbiorów

świata, trzeba

taryzację

za

etnografii

rybaków),

swych

według

Istnieje

mapie

sposoby

w

opracowania

nawczym.

zakresie

propozycje

katalogu

sporządzony

Gdyby

i

w

kultura

posiadają

wysuwa

zbioru

uważa
działach

Znamierowska-Prüfferowa

społeczna

nie

autor

innych

współpracy

pomocnicze

duchowa
jeszcze

w

479

temat
w

Holandii,
prof.

socjalistycznym

Węgier

gospodarczych
referacie

etnograficznych

ustroju
na

i

ZSRR.

Olga

formowanie

Boživoj

Božikov

się

badań

struktury

przemawiali
Skalníková

(Praha)

współczesnych

(Sofia)

społecznej

uczeni

nakreślił

z

Buł­

omówiła

grup
zmiany,

etnicz­
jakie-

KRONIKA

480
zaszły

w

kulturze

twórczych
odbicie
wej
w

tak

i

wsi

bułgarskiej

w

kulturze

społecznej

związku

z

Wyniki

materialnej

(nowe

badań

ekonomicznymi

Kiszyniew)

„O

i

Morvay

Zagadnienie
feudalizmu
tliła

szczególnym

Veress

chłopem,

w

Europie

odbicie

w

nie

w

Jacques

a

nad

R.

W.

(Budapest).

przez

oraz

zrąb

w

wości

każdy

receptywnych
wiele

ze

przez

w

ludu

inne

pomiędzy

—

grupy,

z

Ale

rodzimych,

właściwe

szczególnie

wiązaniach

jeśli

w

ności
dzieje

i

ekspansji

ludowi

wypowiedzi:
Dégh

to

kmieć

najczęściej

prof.

ludowych

opowieści",

prof.

referatów
Ortutay

Zachodem",

geograficzne
bardzo

się

istnieje
na

innych
nich

takich,

Steinitz
słów

mogą

Kurt

Rankę

być

ze­

są

istnieją

Czy

właściwe

(Berlin),

jak
„O

które

przyjęte

wchodzące

jednym,
o

wy­

obszarowi

kulturowych

które

i
lub

folklorystyce),

elementy

„Kilka
N.

specyfikę

powiązania.

Zarówno

możli­

kulturze

jednemu

nie

faktów

silne

węgierskiego

kulturowe

w

psychikę

to

będą

w

skład
jednej

i

drugim

narodowej

międzyetnicznych
(Gottingen),

Putiłow

(Leningrad)

folklorystycznych,

a

tu-

słowiańskie,

ludowej

jej

etnicznej,

analo­

obrzędach,

znacznych

w

na

„Europą

wschodnie,

narodu

elementy

występujące

i

charakter

licznych)

oraz

mimo

poli­

elementy

motywy

za-»

i

Węgry

kulturze

położenia

grupie

prof. В.

poszukiwań

a

jak i wierzeniach,

takie

Wolfgang

(Budapest),

Gyula

nawet

chłonności,

wśród

obok

serii

prof.

praojczyźnie,

czy narodowi.

bajikozbioru",

słowiańsko-węgierskich

w

przenikania

kulturowego

Linda

węgierskiej

odmienną

zakresie

wpływy,

jednemu

węgierskiego

się

Referował"

długiej

to

Nazywano

Są

często

mentalność,

(i

wpływających

tylko

skarbca

swoje

wolny

historyezno-etniczny

obcych

tej

kultur.

jednej

w

położenie

integracyjnych

innych

nawet

robotniczej",

istniał

Znalazło

pares.

Wschodem

centralnego

ogólnoludzkiego
poświęcili

było.

inter

się

przeplatają

c z y obrzędy, z n a j d z i e m y

pieśni

nie

ziemskim
nie

pojawiła

niemieckiej);

stąd

w

mimo

czynników

wzajemne

etnicznej,

Europy,

rzeszy

kreśli

sąsiedztwa

baśnie, w i e r z e n i a
grupie

jej

węgierskiego

ludowej.

znaleźć

wynikające

odmienną

nimi

posiadaczem

występuje

„Pomiędzy

węgierskiego

siedzibie.

(zjawisko
na

okresie
naświe­

której

literaturze ludowej,

dawnego

spośród

elementów

względu

w

rolników

szlachecka

primus

—

wpływów

kultury

wytworów

ją

ogóle

króla

chłop

autor

się

mógł

i

warstwa
w

wypływający

neguje

naród

romańskie

kulturowemu

Mołdawskiej

chłopstwa

drobnych

i Zachodniej

odzwierciedliło

Vorósmarty,

spuścizna

odrębniających

w

różnymi

(Moskwa —

Węgrzech".

poddanym,

w

folklorystę

Zarówno

europejskiej

węgierskiej
społy

a

Tutaj

tylko

wolny

tytułem

szkicuje

muzycznym

nowej

ducho­

(Breda).

węgierskiej

recko-ałtajskie,
germańskie,

(chyba

czołowego

Nie

do własnych.

folklorze

wy­
swoje

społecznej

S. Zelenczuk

węgierskiego

ludowej,

folklorem

poematu

miniaturze":

i

uwarunkowanej

na

warstwy

prowincjach

jest

wymownym

Węgier

giczne

pana

Sinninghe

z

sił
to

jak

rodzinnej

kołchoźniczej

rodzina

panem

Holandii.

literaturze

królem

węgierskiego.

zasadniczy
w

sobą

Pod

czerpniętym
tyczne

rodziny

„Wielka

pomiędzy

niektórych

zainteresowanie

zainicjowanych

ludu

w

bajkach

Duże

strukturze

społecznego

m. in. w

niderlandzkiej

mający

jednak

o

uwzględnieniem

występujący

Północnej,

późno,

pożywienie),

struktury

tak charakterystyczny dla Wschodniej

bardzo

strój,

rozwoju
Znalazło

(Budapest).

Antagonizm
a

skutek

przedstawili: W.

rozwoju

(Budapest)

na

produkcji.

itp.

rodziną

i społecznymi

rozwarstwienia

ze

Eva

kobiet)

nad

prawidłowościach

Judit

20-lecia

stosunkach

przebudowa

równouprawnieniem

długoletnich

w

(budownictwo,

zwyczaje,

formacjami
SSR"

ostatniego

i z a s a d n i c z y c h przeobrażeń

Tekla

„O

po­

stabil­

nakreślił
Dómótor

KRONIKA

(Budapest)
tle

przedstawiła

i

obrzędy

ludu

węgierskiego

na

porównawczym

europejskim.
W

wyodrębnionej

znaczenie
dem

i

ność

węgierskich

Zachodem.

dońskie

eposy

w

Gruziński

epos

Prof.

Zvetana
tureckiej

łowiecki

przedstawiła

elementów

elementy
I.

na

język

T a k więc

kulturowe,

Abajew

kolchidzkiej

które

materialnej
szanych

w

świata.

A)

ostatnim

Anna

narodów

Środkowej

i

duchowej

dniu

etnograficznych

rinow

(Sofia)

górskiego

(owczarstwa)

Powiązania
rodzina)

w

początek

i

w

i

środkowych

Švecová

w

stare

a

pochodzeniu
(Tbilisi).
oraz

Europy

Ugrów
z

języka

i

rozwoju

Na

koniec

przebieg

prac

Akademii

w

tematem

prof.

dawnych

Kartografii

były

buda­

bułgarskie

zapożyczenia

O

Czitaja

XVIII

Nauk

zakresie

kultury

referatów

wygła­

a

X I X

dotychczasowych

ludowej

Bałkanach,

w

a

w.

Karpatach,

formy

a

łuku
Tamas

Balogh

w

X I X

rodziny

na

Hoffmann

ekstensywnej

polskich

Wasil

pasterstwa

István

Karpat

organizacją

(Praha),

i

przegląd

współczesne

obszarach

budownictwem

Soňa

rozwój

dała

kultury

tradycyjne

centralnych

między

omówiła

(Kraków)

dotyczących

przedstawił

pasterstwa

B)

rozmieszczenia

węgierskiego,

kartografii

Wschodniej

(Sekcja

prof.

kongresie

językowe

wspólne

i

a

Kongresu.

Kowalska-Lewicka

badań

i

ludu

ludów.

Statystyki

i

na

prześledził

wpływy

S.

wol­

społecznego.

(Tbilisi),

etnogenezy

etnicznej

mace­
o

gruzińską.

(Sofia)

G.

ucisku

pominięty

ponadto

Wscho­
i

bojownikom

Vinisaladze

kultury

prof.

zasady

Etnicznej

bohaterom,

być

nakreślił

pomiędzy

bułgarskie

późniejszego

wymienionych

Zakład

kulturowe

(Sekcja

do

mówił

omawiała

problem

wzajemne

(Budapest)

bariery

(pieśni)

nie mógł

a

i

Elena

poezję

i odwrotnie,

językach

zreferował

Atlasem

nad

Powiązania

prof. В.

przeniknęły

ludowej

przez

okresie

etnografów

naświetlił

w

(Moskwa)

prowadzonych

(Sofia)

prof. C h r i s t o W a k a r e l s k i

kultury

Bruk

w

kulturowych

(Moskwa)

uchwytne

i

Vargyas

łącznika

węgierskim

bohaterską

Alano-Osetyńców

tureckiego

Lajos

jako

Romańska

niewoli

pasjonujący

V.

ludowej

poświęcone

zawsze

peszteńskim.

..ТУРУ

ludowych

(Tbilisi)

Tak

ZSRR

epiki

Siharulidze

(przenikania)

I.

sekcji
ballad

bohaterskie

czasie

Xenia

S.

wierzenia

481

Ma-

wysoko­

(Nyíregyháza)

w."
Słowacji

(wielka

(Budapest)

gospodarki

nakreślił

chłopskiej

na

Węgrzech.
Ingeborg
zała

Weber-Kellermann

międzyetniczne

wyspy

językowej

Prof.

instrumentów
powiązania

i

ciągu

w

zwyczajów

graficznego
wycieczki
się

ze

prém
we

stale
w

Budapeszcie,

nad

Balaton,

zbiorami
i

wsi).

Po

(gdzie

kawych
czyć:

31 -

miast

Etnografia

obejrzano

również

Visegrád,

P o l s k a , t. I X

na

M.

skansen

wielu

jego

jego

i

dla

skansen

w

Węgier.

Kongresu,
oraz
w

w

Matra,

Kongresowi

Muzeum

Etno­

czasie

wspólnej

uczestnicy

zapoznali

chłopskich

mniejszych

etnografowie

górach

W

obrzędów

Székesfehérvár,

szereg

indywidualnie

Kongresu

głównie

księgozbioru.

uczestnicy
lub

uczestników

i magazyny)

regionalnych

in. polscy
Parád

ludowych

wschodnioeuropejskie

regionach

zakończenie

etnografów

gruzińskich

dotyczących

(wystawy

do

również

Kongresu

węgierskich

i w s i węgierskich.

Esztergom,

w

zbiorów

etnograficznych

zakończeniu

przewodnictwem

jak

wyka­

ludowych.
wyświetlono

jeszcze

do

dzieje

(Budapest)

etnograficznych

urządzonej

muzeów

Tihany

Martin

popołudnia

dostęp

ludowych

niemiecko-węgierskiej

Toina).

Gyorgy

żywych

wolny

komitacie

tańców

pieśni

obszarze

przedstawił

filmów

dorocznych

mieli

w

na

(Tbilisi)

typach

jednego

krótkometrażowych

goście

a

n a przykładzie

przenikania

Tolna-Mózs

muzycznych,
w

i

Tschikvadse

występujące

Ponadto
8

(wieś

Grigorij

(Marburg)

powiązania

grupach

zwiedzili
mieli
Eger,

Veszdomów
pod

wiele

możność

cie­
zoba­

Sárospatak,

na

KRONIKA

482
południu

Pécs

regionu

oraz

Niezwykle
cały

uczestniczyć

w

weselu

we

wsi

Tura

leżącej

na

peryferiach

Paloców.

czas

przyjazna,

trwania

wysłuchiwane
mialne

w

skupieniu

wycieczki

kontaktów

w

i

i

pomiędzy
dystans

autor

i

przyjęcia

burzliwe

etnografami
woli

i

dzielący

hotelu

różnych

i

Zoltan

w

po

gre­

nowych

pokrewnych

zrozumieniu

w

wielu

stanowiska.

Kodaly,

zakresie

aż

o

przez
poprzez

nawiązaniu

krajów

kontrowersyjne

dzieł

panująca
Gellerta,

kuluarowe,

dawnych

wzajemnemu

przewodniczył

znakomitych

atmosfera

w

dyskusje

umacnianiu

dobrej

patronował

artysta

koleżeństwa

galowego

sprzyjała

dzięki

zmniejszono

Kongresowi
wielki

a

życzliwego

od

odczyty

teren,

naukowych

zainteresowaniach,
wypadkach

pełna

Kongresu,

wspaniały

węgierskiego

człowiek,

folkloru

mu­

zycznego.
W s z y s t k i m węgierskim
Dyrektorowi

Muzeum

Szolnoky

wzorową

za

kolegom

za braterskie

Etnograficznego
organizację

w

przyjęcie, a

Budapeszcie,

Kongresu

polscy

dr Tibarowi

i jego zastępcy

uczestnicy

Bodrogi,

dr

Lájosowl

składają

serdeczne

podziękowanie.
Irena

Nizińska

NRD
ETNOBOTANIKA
NA
Instytut
za

główny

lizacją

w

J . Lipsa
ośrodek

obrębie

z botanikami.
nych

Współpraca
lecz

kich

Beoher

K.

Marksa

etnobotaniki.

również

W
w

nie tylko

Lipsku

być

jest

postulują

problemy

przez

LIPSA

może

na wymianie

obejmować

wywieranych

J.

L I P S K U

Etnobotanika

Etnobotanicy

ta m a polegać

wpływów

do

których

znani, wyrażają
aspektów

przez

religijne

kultury

nich

zabiegach

danej

E. Lips

(Nowy

że d l a

uważany

młodą

ścisłą

poglądów

uprawy

specja­

współpracę
i

praktyczne

określone

badanego

poglądy

ludu

wspól­

związane

n a życie

danej

wiedzę

lipscy dużą
społeczności,

wagę
co

jest

oraz

badań

i zrozumienia

i

inni

wszyst­

zagadnień

roślin

etnobotanicznych

obejmuje

grup

uprawia­

na

roślin

przywiązują
im

do

ludzkich

obyczaje

i

uprawnych

zastosowanie

umożliwia

(Monachium),

(Vancouver)

opracowywanie

określonych

uprawianych

grupy

Zerries

Sutiles

dawnych.

ludzkich, .funkcje

danej

Otto

poznania

konieczne
jak i

współcześnie
i

roślinach, w p ł y w
społeczności

(Lipsk),

Jork), Wayne

pełniejszego

współczesnych,

leczniczych

Etnologowie
darczego

należą:
Leeds

prowadzanych

problemy:

danych

A.

pogląd,

zarówno

Problematyka
następujące

i

M A R K S A

gospodarczej.

ma

(Hamburg),

gospodarczych

nych

zakresu

I N S T Y T U T U

K.

ludzkiej.

Etnobotanicy,
mniej

P U B L I K A C J A C H

Uniwersytecie
z

etnologii

z konsekwencjami

Hans

na

prac

badaniach,

grupy

W

U N I W E R S Y T E C I E

roślin

badania

poananie

i

w

w

o

wyobrażenia
pożywieniu

produkcji.

rocznego
ustalenie

cyklu

gospo­

typu

gospo­

darczo-kulturowego.
Podana
cach

bogatej
temat

problematyka

dyrektora

Instytutu

literaturze

genezy

kulturowych

z

zakresu

przedmiotu

uprawy
Ameryki

etnobotaniki

J . Lipsa,

prof,

prof,

dr

roślin, p o d o b i e ń s t w a
określonego

typu,

znajduje

dr

E w y

Lips.

E.

Lips

formułuje

kultur

oraz

związanych

W

pełne

własne

formowania
z

odbicie

pracach

uprawą

się

w

pra­

opartych

na

poglądy

na

kompleksów

kukurydzy.

KRONIKA

1.
Problemy
nych
Z

znalezienia

roślin,

uzyskanie

olbrzymiej

liczby

wykorzystuje
działali
widzenia

uczeni

różnych

go s t a n u n a s z e j
jest

ściśle

daty.

z

wały
do

koncepcji

uprawy

W

należy

świetle

ją

O

przykładem

doru,
po

renów
kach

w

tytoniu
form

do

pomimo

iż

na

trybu

które

życia

przełamie
łodzi

pędzących

do

których

bądź

rodzaju
występuje

(np.

obrzędowych.
jest

Indian Naskapi
osiągnęły

straciły

przy­

wierzeniowe,

ludów

się

przej­

uprawianych.

celów

nie

żywot

Etapem

ekonomiczne

ci nie dają

polowali,

opo­

formy

wszelkiego

wielu

dla nakłonienia

osiadłego
na

u

pełne

bez

cebulkowych.

świadomie

preriach

350 l a t . I n d i a n i e

bobry,

ludzkich

Zachodniej)

gospodarki

przyj­

gospodarki.

czynniki

Afryce

ale

ich na

różnorodne.

i

w

znajduje

nowe

mieszanych, w
jak

psychiczne,,

toporów

roślin

wykorzystywanie

mogą

przez białych

iż t r w a j ą

grup

że

decydo­

czy plony.

kartofli,

formę

wypro­

bardzo

z

Labra­

rezultatów

oderwać
wartość

od
na

te­
ryn­

światowych.

E.

Lips

darki

nie

Ameryki

więc

w

procesem

współcześnie,
Południowej.

rybacy)

dowisku

podkreśla

jest

prześledzić
i

uprawa

owoce

jedynie

bardzo

rosnących,

Aszantów

być

lecz

form

decydować

myśliwców,

dzień, p o m i m o
łowieckich,

sezonowe

tradycyjnych

podejmowane

koczujących

dziś

przez

może
do

są

się

pracach,

predyspozycje

uprawa

trudno

stopniu

odwiedzających

określonych
roślin

dziko

roślin

od

ziemi
punktu

konkretne

swych

równym

uprawy

i c h własną

występowanie

roślin

uprawy

Przywiązanie

jest

oraz

w

dotyczących

była

uprawnych,

wzbogacające

ziemi

dziko

znana

przejęli

uprawy

bawełny

duże. W y s i ł k i

nie
roślin

przejściu

użytkowanie

uprawy

czego

rybacy

niego

akulturacji Herscovitsa

n i e przyjęli

z

współczesne­

a n i dającym

wykazuje

określone

celów
współ­

uprawy

świetle
dla

c z e k a n i e n a dojrzałe

którym

świadomej

uprawy

przyjęciu

jęcie

i

swych

uprawy

z tego z a k r e s u ,

bądź

w

zna­

świecie.

Buckland)

E . Lips w

ludzkie

jak

do

do

W.

jednorazowym

teoria

sprzyjające

rosnących

zarówno

i

A.

terenowymi

E . Lips

całym

Pochodzeniem

ziemi

grupy

Chińczycy

Maorysi,

połowu,

do

do

ryż

Malajezyków

metody

ściowym

roślinnych,

sobie

myśliwi
w.

Okoliczności

roślin

upraw

roślin

Bücher,

c y t o w a n y c h przez E . L i p s przykładów,

przyswoili

koczowniczy

konkretne
cierpliwe

Uprawiający

1 nowe

przyczyny.

terenowe,

poparcie.

Australijscy

wynalazkiem

samej

warunki

nowych

XVIII/XIX

К.

gatunków

na

człowiek

2000

(Naturvolker).

uprawy

zwłaszcza

mowaniu
rów

tych

badaniami

wynalazek

polepszenie

uczonych

botanikom

teoretycznych. Według

przez

odpowiednie

których

interesują

E . Grosse,

wzbogaconej

tej

roślin

wyżywienia,

znanych

przyrody

ziemi nie była
i

źródeł

adoptowaniu

ludów

wiedzy,

jednej

podjęciu

W

(E. H a h n ,

zlokalizować

Uprawa

wadzić
0

2000.

uprawy

plonów

300 000 r o ś l i n

jedynie

się

nowych

wzrostu

przedstawiciele

zajmowali

Geneza

483

zostali
nie

uprawę

na
Np.

zepchnięci

mogli
roli

wewnętrznym

swych

podczas

2 miesięcy

a uprawa

ziemi m a

na

parę

są

zainteresowaniem

W

drugiej

w

fazie

roku.

posiada

różnych

ze

wschodniej

na

wysokopiennych

teren

się

z • konieczności.

racka,

przejmowanie

przykładach

wyżywić

jedynie

że
lecz

Indianie

przekonaniom,

miesięcy

pracach,

jednorazowym,

w

stosując

znaną

Przejęta

od

nowa

forma

roku.

Nadal

Przykład

przejmowania

uprawy

równomiernym.

lasów.

W

gospodarki,

o

sąsiadów,

gospodarka

zapasy

gospo­
możemy

z

terenu
myśliwi

zmienionym

uprawiana

wbrew

jest

śro­

przyjęli
u

ich
nich

myśliwsko-zbie-

kukurydzy

wystarczają

Siriono.

roślin myślistwo

Świadczy

(zbieracze,

formę

najbliższych

Indian

form
które

indiańskich

Boliwii

im

dominuje

dotyczy

fazy,

szczepów

gospodarki

znaczenie marginesowe,

nowych

liczne

i uprawa

t y m przykład

roli

darzone

północno-zachód-

KRONIKA

484
niej
od

Brazylii: ludy
3 generacji,

wiane

pola,

śliwskiej

do

fazę

reprezentują
niowe

tego
w

jednak

przejścia

ludy

tam

doborze
nadal

z

Waica

Zarówno

z

u

Irokezów

u

jest

tych

w

odległych

od

w

podąża

jest

ziemskiej

mityczna

Podobieństwo

pochodzeniu

3.

i

jest

t y m ludom

się

do

dopiero

dbałości

dawnej

zwyczajach

istota

na

oraz

o

upra­

kultury

przy

my­

dzieleniu

Północnej,

jak

siebie

terytorialnie

zaj­

obrzędowo-wierze-

i

u

ludu

Bafiotti

utożsamiana

według

ludów,

jest

przebywająca

w

w

według

Pan­

i

podo­
wszyst­

panteonie
ziemi:

bóstw

Tharonhia-

autorki

kultów, lecz jest w y n i k i e m

Afryce

duże

z z i e m i nsssi

postacią

nie świadczy

w

z życiem.

wykazuje

Bafiotti

Główną

stale

wyżej

praktyki

roślin

roli

kultur

a nawet

tych

uprawy

Uprawą

sens.

życia,

stwórcy

do

Wenezueli.

swój

początek

polowaniu

w

dawne

wędrówce.

wykazane

z j e d n e g o źródła

opartej
Orinoko

powoli

Ameryce

symbolem

co żyje, b i e r z e

niej

formy

mitach

Podobieństwo

bieństwa. W s z y s t k o ,

wakon.

znana

itp.; elementy

natomiast

tracą

ko

Irokezów

w

wszyscy,

myślistwem

ziemia

bóstw,
do

roli

przyzwyczaić

roślin

górnej

2.

teon

już

gospodarki

znad

dosłownie

związane

Zachodniej

Uprawa

zdążyli

zwierzyny.

Trzecią
się

i Pakidai.

staranności

występują

upolowanej

mują

Surara

ale pomimo

o

wspólnym

wspólnej

tym

ludom

gospodarki.

Kukurydza

w

kultach

i

obrzędach

Indian

oraz

związany

z

nią

kompleks

gospodarczo-kulturowy
Kukurydza
u
w

których
Meksyku

się

w

uważana

stanowiła
i

u

Irokezi,

cześć religijną.
zależą

dobre

rykańskich
Indian

także

na

dawnym

kultu

są

/cotona

Indianie

płytach

(Nowy

mama

(Inkowie),

Uprawa
czy

Zabiegi
charakter
waho

wicieli

Mayów.

noszące

u

tylko

szeregiem

u

czynnością

kukurydzy
bowiem

północnoame­

tarczy

słonecznej

kukurydzy,

odkopywanych

np.

czynności

na

spotykamy

przez

archeologów

występującym

indiańskich
mili

obrzędowych

jest

nazwy:
zara-

Zuni),
totonac

czerwona

gospodarczą,

obiektem

odmienne

(Indianie

kukurydza

splata
bożków.

od niej

Indian

czci

Pueblo),

i

uprawianej

jest

grup

(mity)

bogów

kukurydzy,

Powszechnie

różnych

gatunki,

gospodarcze
na

związane

snopka

zazwyczaj
czy

z uprawą

obrzędowych.

wyszukaniu

zebraniu

szczepu

szczepowej.

okazują

ku

indiańskich,

Peruwiańskich,

kukurydzy

występuje

nich

królewskich

państwa

określone
i

boga
u

bądź

ceremonii

ułożeniu

poprzedza

tego

(Indianie

rytuałem

Pima

Indian

postaciami

kiełkowania

budowanych

nie

duszy,

szczepów

u

itd.

również

równorzędnych

ściśle
z

sie­

żniwami.

polega

uroczystym

siły

kaimu

jest

tych

pochodzenie

Indianie

Meksyk),

kukurydzy

określonym
wem

i

u

Aruaków,

j e s t n p . siła k i e ł k o w a n i a

sarkofagów

kukurydzy,

u

Tajemnicze

Wizerunek

ołtarzach

świętą

wyobrażeniami

Uosobieniem

terytorium

kolby

roślinę

egzystencji:

Pueblo

Alosaka.

na

na

z

Czcią o t a c z a n a

bóg

za

Maya.

Indian

plony.

Hopi,

go

nym

ludów

wierzeniach

Aztecy,

jest

podstawę

z

roślin

z

kukurydzy

w

całego

szczepu

ceremonialny
grupy

kukurydzy

Przygotowanie
co

najmniej

formie
oraz

rozdział

lokalnej.

krzyża,

ziarna

do

czterema

wykonaniu

Rozdziałem

i jej konsumpcją

ziarna

siewu

u

kolbami,

pomiędzy
zajmuje

ziarna

śpiewów.

wszystkich
się

Na-

ceremonial­

pobłogosławieniu
rytualnych

posiadają

Indian

na

Siew

przedsta­

wysłannik

rady

KRONIKA

Ceremonialny
manej

Obrzędowi
i

chmur
Do

nia
i

temu

świąt

Irokezów
i

od

trwające

święto

(Nikaragua),
skrapianej

indyków

wych,
nią

Ty

grup

mitologii

otrzy­

albo

ankwanti.

symbole

ptaków

co

postaci

z

po

części

Ty

ludzi
tych

modlitewne

wraz

sporzą­

z

piórami

Zatykane

były

potęgom

występująca

w

sytuacjach

umierającemu,

i

w

Ari­
życio­

posypywano

na

jego

a

w

inne

szereg
ideę

dziękczynienia

za

konieczność

łodygę).

aspekty

odbicie

w

czynnościa­
życia

kultu­

mitologii,

grach

wymiany

aspektów

ofiary,

ideę

osiągnięte

śmierci

zaklęć

gwałtownie

ściśle z

środkach

cały

dniu

twardą

zespolony

bowiem
nawet

magicznych

jednym

mieć

obrzędowy

kukurydzy:

biczowania),

charakter

chcesz

łatwością

uprawą
ideę

z

kukurydzy

okazywaną

różnych

rękę

oddziaływuje

znajdujemy

życia,

w

korzenie

przepowiedniach,

symbolu
(w

miały

proszę.

kukurydzy

z

ją

z

Północnej,

modlitewna,
w

wszyscy

rekwizytami

społeczną.
cześć

wzrost

ofiary

Laski

Ameryce

drabinę

Mączka

wierzeniowo

odnajdujemy

w

biczo­

gdy

pościli

krwawe

przywiązywanych

zastosowanie

szeroko

kompleks
uprawy

ja

natomiast

modlitwa.

symbolizować

Dawano

równocześ­

kapłani,

nieodzownymi

głównie

były

i umartwienia:

sporządzane

i

sadze­

Seminolów

uważane

obrzędowe

święto

Creek,

itd.

kukurydzy
o

te

składano

modlitewna

kukurydzy.

Irokezów

Indian

Winneboga

krwawych

Miały

u

n p . pościli

świąt

kukurydzy

śmierci.

związanych

urodzaju

tych

ofiar

choroby

do

Indian

kiełkowania
magię

do

tańcach,

-obrzędowych

Indian

znajdowała

indiańskich,

zabawach,

W

kivas

je posty

Inków

symbolizującego

wypuścić

wyżej

U

mączka

ziemi.

uczynić,

gospodarczymi

rowego

kukurydzianej

patronują

przez

Święta

ciasto

kłosów

w

Indian

busk.

rozpowszechnione

aż

chcesz

Opisany

Oprócz

wypadku

to

u

specjalne

Meksyku,

w

chcesz

mi

a

należy

poprzedzały

błędów.

trakcie

dojrzewaniu

narodzin

Modlitwy
rosnąć.

śpiewy,

obchodzone

stąd

pogoda,
W

drewienka
o

podłogę

(Ty

i

modlitwy

Nowym
od

zła

kwitnących

do

decydującym
i

i

mąki

ten nosi nazwę

kukurydzy

kukurydzy

modlitewne,

znane
z

trakcie

zonie

tańce

cześć

duszy,

żniw.

(Peru).

laski

(Gebetssabe),

w

do

krwią

były

na

wyznawanie

spożywano

były:

dzane

ucieranie

obrzęd

dni, oraz

zielonej

hamowała

kiełkowania

świąt

także

Hopi

zawsze

7

oczyszczania

publiczne

kukurydzy

i

towarzyszą

obchodzonych

z a święta

wanie

posiada

Indian

deszczowych.

kukurydzy,

nie

charakter

z nowego ziarna. U

485

płatniczej.

wierzeniowoczci

dla

pomyślne

i pociechę

siły

plony,

zmartwych­

wstania.
Taniec
nów
domy

i

także

w

w

rytuałach

kukurydzy.,
kultem

źródło

W

deszcz.

tego

innym

słońca,

obok

ma

Taniec

tańca,
tańcu

bowiem

ten

z uprawą
który

Zuni,

wykonywany

sprowadzić
odtwarza

'kukurydzy

Zuni

wszystkie

(laheve)
słońce

przez

błogosławieństwo

świętą

kukurydzy.

zawiera

obrzędowym

w s z y s t k i c h i n n y c h tańcach
kolbami

pierwszy

wybija

życia

kukurydzy,
się p r o ś b a

cyfrę

n i e zdają

elementy

kult
uważane

4

demo­
na

sobie

sprawy

składowe

kukurydzy
jest

za

ich

występującą
kultu

splata

się

najważniejsze

obrzędowych

piórami

o urodzaj

ptaków,

kukurydzy

wykonywanych

w

maskach,

naszyjnikami

z

kolb,

oraz

wdrażanie

ozda­

na

młodzieży

plan

w

taj­

grupowego.
4.

Niektóre
jej

Indianom

życia.

We

się

znany

przodków,

związanych

sensu

bianych
niki

masikaich

spowodować

z właściwego
z

shalako,

obrzędowy

deszczu

szczepy

ziarnami,

Gry, zabawy

indiańskie

wykonują

używają

dla dzieci

i

przepowiednie

do

strzały

gry

w

z kolb

kręgle

kolb

kukurydzy,

kukurydzianych.

W

bawią

Meksyku

KRONIKA

486
rozpowszechniona
kukurydzy,
cenie
W

biegu

i

z

zmieniających

kich

się

grup

z

dla

o

uprawy

na

losie

(kukurydzą),
i

inne

aspekty

kulturowe

w

wojennych.
począt­

przestrzeni

dziejów

poza

symbolem

kultury

obrębie

zakłó­
plonów.

kukurydzy,
wykracza

urodzaju,

bogów:

dobrych
jeńców

na

społecznych

synonimem

oddziały w u j ą c

podobieństwa

deszczem

terenach

wyobrażali

symbolizować

rozstrzygało

uprawy
się

gry

miała

na

gospodarczych

i staje

tej

piłka

dla

sprawia,

odległych

ramy

wszyst­
że

znaj­

terytorialnie

indiańskich.

Poszczególne
różnego

elementy

pochodzenia

podłożu

1

kulturowe

różnego

kompleksu

dziś

pełniły

ale

w

skład

wszystkie

Rozpatrywanie

w

przeszłości

w

umożliwia
życiu

tego

wyrosły

kompleksu

na

poszczególnych

jeszcze aktualnych, a n i e zawsze

gospodarczo-kulturowego

jaką

wchodzące

wieku,

gospOdairczo-obrzędowym.

no-obrzędowych
roli,

a

uderzające

równi

kukurydzy

stosunków

Uczestnicy

Odbijana

na

rośliną

rośliny

i n n y c h roślin,

dujemy

świętą.

występujący

główną

tej, jednej

piłkę

urodzaju.

ziaren

wierzeniowy

związany

uprawy

i

potrzebnego

rzucanie

Kompleks

gra w

wiatru

słońca

Wirginii

kowo

była

tańca,

aspektów

zrozumiałych,

pełne

ich

są

jednakowym
na

rytual-

tle

całego

i

ocenę

zrozumienie

Indian.
Jadwiga

Kucharska

Francja
E T N O G R A F I C Z N A
OWIEC

W E
DES

Wystawa
ekspozycja
et

ARTS

gmachu

wa

Lasku

Jedną

świetny
wej

i

muzeolog,

piastujący

Produkcji

w

Naukowych

(CNRS),

mował

głównie,

Desvallees.

Podkreślić

brali

udział

wszyscy

wraz

z całym

kulturalnym
z

racji

mów

świetnego

Problem
raz

pierwszy

na

tej

i

w

G.

Palais

że

w

wysta­

1962 r.

Międzynarodo­
Działu
Badań

muzeograficzną

asystent

Muzeum

ważnym

naukowi,

Jej

Muzeum,

Narodowego

Oprawą

zarówno

etnografii

dyrektor

Ośrodka

sal

nowego

kierowniczka

t y m szczególnie

tej placówki,

Chaillot.

jest właśnie

dyrektora

opracowała

Arts

czasowych

dziedziny

Riviere,

Riviere'a,

de

własnego

lipiec—listopad

Henri

jako

des

odpowiednich

wystaw

z

ekspozycji

naukowy
H.

została

(Musée

brak

jedynie

problem

godność

wystawy

należy,

zaj­

André

wydarzeniu

j a k i techniczni,

pomocniczym.
Francji"

stała

Paryża,

wnikliwego

i

rozwiązania

pasterstwa,

Muzeum

Jean-Brunhes Delamarre.

jednak

naukowym

naukowego,

oraz

Georges

HODOWLI
MUSÉE

zorganizowana

miesiącach

pracownik

pracownicy

„Pasterze
i

był

kierunkiem

personelem

Wystawa

w

I
W

PARYŻU

Ludowych

lokalu

się o k r e s o w o

równocześnie

Muzeum,
pod

siedzibie

wybrany

Scenariusz

Mariel

France)
Tradycji

organizowaniu

eksponowana

Muzealnej.

się

na
jakiś

organizatorem

i

W

o c z e k i w a n i u n a wykończenie

z t a k i c h zmieniających
Francji",

F R A N C J I "

P O P U L A I R E S

zajmowanego

obecnie, w

BulońskŁm,

głównym

Rady

Technik

tymczasowej

muzeograficznie

„Pasterze

twórcą

w

P A S T E R S T W A

„PASTERZE

de

Sztuk

szczupłość

poprzestaje

w

(Bergers

Muzeum

Populaires)

obrazujących
Francji.

Francji"

na

M U Z E A L N A

W Y S T A W A

TRADITIONS

przez

ze. w z g l ę d u

wystawowych

—

E T

„Pasterze

czasowa

Traditions

Muzeum

MONOGRAFIA

FRANCJI

ściślej

właśnie

się

dużej

uzyskując

miary

wysoką

wszechstronnego

wydarzeniem

ocenę

ujęcia

przede

w

życiu

wszystkim

obrazowanych

proble­

muzeograficznego.

pasterstwa
wystawie

i
tak

hodowli
szeroko

owiec

we

Francji,

potraktowany

został

po

tematycznie,

487

KRONIKA

przestrzennie
na

terenie

wo

—

gdyż

wiając
torzy

sięga

mierze

Tak

starali

Biblioteką

Federation

lę o w i e c

w

rękopisy
wych
jej

ze

scenami

daleko

de

de

idącej

też

pomocy

wypożyczając

jej

obecny.

archeologiczne

stad

ich

rozmieszczeniu

bądź

użytkowaniu

zbiory

zultacie

tych

myślanych,
posiadająca

szczególne

pasterstwa

widzenia

całej

kultury

wych

mające
rzający

Dział
niowiecze,
raturę,

dwa,

o stanie

drogach

szereg

po­

sezono­

miesięcy

badania

różnych

jedyna

w

niedaleko
bardzo

położonej
W

starannie

rodzaju

Wystawę

nie­

Francji.

pasterzy.

swoim

naukową,
przy

terenowe,

zostały

regionów

ubioru

da­

gospodarczych.

wzbogacone

już

przed

uzupełniających

instytucjach

muzealne.

duża

—

z

ujęty

plastyczną

przez

tę

od
re­

prze­

wystawa,

określić

można

wszechstronną

t y m rozwiązaną

wielkości
nich

z

z

mo­

punktu

znajdująca

witryna

z grupą

nich

stada.

kij

w., o b r a z o w a ć
W

od

pasterzy

na
w

stali

stanowiący

dziale

antycznym

nosił

nazwę
mniej­

rozdziałów

sal'

wystawo­

tradycyjnym

ubio­

dzwonki-kołatki,

zapatrzeni

w

wynu­

symbol.

starożytnych,

miał oddziaływanie

ilości

„Promie­

szereg

wzór
do

wysokości

Pasterze

czasów

na

wejścia

różnej

pasterski

chronologicznie
muzykę.

na

u

się

i

był

ekspozycji —

dzielił

tytułami
się

przestrzennej

zatytułowany

trzon

działów

oddzielnymi

ciemności

i

do
z

właściwy

się, z a w i e s z o n e

strzeżone
nimi

co

Każdy

stanowiła

aż d o X I X i X X

sztukę

na

z

doskonale

na­

hodowli.

też

ściśle

hodow­

iluminowane

mówiące
o

do

zbio­

Muzeum

zarówno

owiec,

Francji,

równocześnie

Pierwszy

Francji".

znajdowały

pierwszy,

i

nierówne

działy.

oświetlona

przed

a

materiały

muzeologii.

wyodrębnionych

wyobrażać
się

naukowe
Francji,

dane

stosunkowo

powstała

też
zrze­

posiadanych

systematyczne

etnograficzną,

we

Wprowadzenie

którymi

skalę,

i

do n a j c e n n i e j s z y c h

poszukiwania

zarzuconego

jak np.
czy

współpracy

hodowlą

pasterstwa

okolicy

pasterskiej", drugi

efektownie
za

owiec

„Pasterze

poddziałów

książce.

w

dawna

walory

z

mich

zrzeszeniami
owiec,

swe
z

tej

bliskiej

instytucje

ilustrujących

pochodzącymi

szeroką

eksponatów,

wystawy:

szych

na

obejmowała

wystawionych

od

pierwszą

nowoczesnej

Wystawa
niowanie

znaleźć

Dzięki

czy

zakresie

przygotowawczych

jako

sztukę

wszystkim

Ovineš

te

obiekty

także

do

hodowli

d'Editions

terenie

długotrwałe,
w

i

rozpoczęte

jedynie

materiałami,

jeszcze

podjętych

najwłaściwiej
nografię

także

tradycyjnego,

prac

wystawy,

muzealne

interesującymi
się

szero­

dzięki

zawodowymi

produktów

bibliotekach

zorganizowało

do

a

na

archiwach,

części

w
na

przede

udostępniając

związane

muzeach,

in. udało

oma­

organiza­
kulturowy.

pasterstwa

Wszystkie

Wśród

pasterskimi, starodruki,
i

et

materiałów

stan

z

cenne

wystawy.

wartościowych

się

Paryża

i

zrealizować

oraz

Laine.

ograniczały

zwykle

ten

uwzględniając

i bibliotekami,

Presses

la

organizowanej

owiec

którym

Problem

czaso­

kraju

historyczny

pasterstwa

nie

Muzeum

rze,

Soclété

jak i

pełni

Arsenału,

problemem

otwarciem,
w

obszarze

oddziaływania
w

Muzeum

dzięki

w

się

Przygotowania
nych

M.

wszechstronnie

owczarstwo

prowincjach,

na

etnograficzny,

udało

się

bądź

bardzo

wędrówek

jej

obecnych.

innymi muzeami

Biblioteką

Muzeum

zabytki

rasach

przedstawia

owiec

czasów

omówieniu

Interprofessionnel

przeszłości,

zaliczyć

do

możliwie

z

Ovine,

wzbogacenia
szereg

głowia,

i

naukowych,

dla

aż

wystawa

hodowli

aspekty:

wystawy

zajmującymi

uzyskało

poszczególnych

śladów

również

Narodową

udzieliły

gdyż

w

literaturę.

Nationale

opracowań

leży

i

cele

National

szenia

ująć
jego

jej kierownictwa

instytucjami

Comité

się

—

tylko

jej rozwój

poświęcili

ambitne

nie

pierwszych

dalszy

muzykę

współpracy

rów

do

a

różnorodne

miejsca

plastyczną,

Przestrzennie

Francji,

następnie

Wiele

i

czasowo.

wystawy

kiej

z

i

całej

poprzez

pasterstwa
wystawione

śred­

na

lite­

zostały

KRONIKA

488

Ryc.

1.

Pasterze

landyjscy

X X X V I I I

1.

(ok.

1 8 2 9 г.).

Reprodukcja

z

Plansza

katalogu
W y k . S. K u s z a

utwory

starożytnej

gosa,

i

jako

mesa

Kriophora

sarkofagu
sterstwa
pisy
w

sztukę

gablotach,
w

swój

wyraz

czyć

miały

nasilenie
wystawie

w

przez

kostiumach.
dość

przedstawiającymi
Obrazując

różne

w

w

ich

sztuce
ze

literaturze
z

du

kalendarzy

od

XVIII

w.
jak
i

pierw­

czasów
o

Odro­
również

czym

pasterskimi.

salon,

pa­
ręko­

wystawione

znajdującego

zdobniczej,

pasterzami

m . lin.

czasów,

Francji

scenami

pseudopasterstwa

dawnych
z

we

Her­

fragment

oryginalne

z wyobrażeniami
się

greckie
oraz

promieniowania

iluminowane

późniejszych

pastorale

pasterskimi

pasterską

organizatorzy

i

rzymskiego

pasterskiego,

tkaniny

typu

zespół
sceny

z

ówczesnej

sztuce

nutami

przykładów

liczny

paryskich

Wergilego, L o n -

figurki

Ilustrację

pięknie

rozwijającego

scenami

Obok

tematykę

okresów

z

Pasterzem.

tzw. rodzaju

także

Teokryta,

plastycznej

pasterza

starodruki

ścianach

pasterskiej

F . Boucher

tam

a

statuetka

bibliotek

przykłady

na

pasterskiej,
sztuce

stanowiły

literaturze

muzyce,

w

Dobrym

ilustrowane

starodrukami

skich

różnych

i w

tematyki

z

zbiorów

rozwieszone

nymi

stawiono

ze

zawierały
i

tematyce

średniowiecza

Liczne

teatrze

o

tematyki

baranka,

gallo-rzymskiego
na

jasełek.

dzenia

tejże

niosącego

wypożyczone

szych

literatury

przykłady

świad­

Szczególne

przedstawiono
również

pasterkami

w

dwor­

salonowo-dworskiego
dla

pasterzy

z

na

malowa­
wy­

ilustracjami

życia.

występującą

wystawy

w

starali

literaturze
się

i

wydobyć

sztuce
na

francuskiej

jaw

różnice,

KRONIKA

jakie

zachodziły

jących

,w

dobranych

pasterzy

wyraźniej
obrazu

mu

życia

w

ze
z

czasie,

—

dość

jednakże

Większość

okazów

na

hodowli

liczne
w.,

(878),

owiec,

czasy
stado,

przestrzeń

tego

o

trzy

pasterska,

dziale,

zwią­

znalazła

Pierwszy

i

treści
w

one

się

hodowli,

techniki i

kolei'

w

do

ramy

X V I I I —
Na

ochrona

wierzenia,

„Pa­

z

ujęte

rzeczowy.

pasterze,

(961).

historyczne

średniowiecza
układ

jakości,,

dziale

dzieliły

były

i

wystawy

się

trzeci

od

wiedza,

kalendarze

perspektywy

pierwszym

zagadnienia:

XIX-wieczne
i

wyselekcjonowa­

eksponatów

poddziały:

produkty

in. słu­

treści

i innych, bliskich

względem

dobrana,

społeczeństwo,

m.

o

pasterskiej.

t r z e c i m miały

następujące

coraz

prawdziwego

almanachy

pod

średniowiecze,

poddziale

pasterska,

artysty

przed­

temu

wydawnictwa

liczby

poddziale

ogół

miało

Milleta,

pierwszym

główne

wczesne
w

i

tematyce

w

etnograficzne.
W

celowi

panu­

rzeczywistości.
były

starannie

troskliwie

na

zostały

ekonomika

dążenia

ogólnej

10

niemniej

aspekty

Temu

od

odpowiednio

odtworzenia

1 pastorałek,

niezwykle
V

do
nich

drzeworyty

niż

starożytność,

zwierząt,

kolęd

zalezn'e

pomocą

realistyczne na

wśród

wystawione

—

współczesne;

wysunięte

środowiska.

malarzy,

Za

przeciwstawiając

dążenie

przedstawiania

„rozdzialiki".

pierwszy
mocnicze,

(83)

w.,

reprezentowane

i

podzielonym

chronologiczne:
X I X

ludowe

mniej

mniejsze

i

w.

zagadnień

mało

XVIII

dla wykazania

należy

stanowiły

typy

zajęć

licznie

przedmioty

Francji",

X I X

różnych

tym

twórczości.

podkreślali

sztuce

pasterskich,

szopki

co podkreślić

sterze

w

realistycznego

piosenek

okresu,

jego

z

kierunków

sztuce

wystawy,

do

Wszystkie
ne

w

obrazów

tym

zbiorami
tego

i c h życia

człowieka,

dziale

związanych

epoce

porównawczych

i

z tematyką

W

innej

występujące

wystawienie

zanej

ujmowaniu

czy

zestawień

stawianie

żyć

w

takiej

489'

i

plan

obrona

rzemiosła

po­

twórczość

arty­

styczna.
W'

poddziale

świadczyć
snych.

o

Materiałami

rzymskich,

owiec

liny,

malowidła,

dane

rzeczowe

Jako
wśród

przejaw

nich

prace

również

Szczególnie

owczej,

dążeń

główne

merynosów

wprowadzeniu

do

na

współczesnych

fachowej
woju

nastawienie

jej

pasterstwa.

i

Wystawiono

o konkursach hodowlanych,
hodowców

oraz

bardzo

i

do

z

rzeźby

i

trwałości

miejscowymi

mięsa

zasobu
z

oraz

na

wyrób

wystawach

interesująco

rasami

owiec,

hodowli

owiec,

angielskich
szczególną
serów,
na

organizacje

czasopisma

te
się

na

zawodowe

dyplomy

i

tablicę

wiedzy
epok,

i

innych. Z a ­

i

jej

produk­

lepszej
a

ras

wełny
i

owiec,

co

wełny.

Przy
na

podstawy
i

na
po­

oma­

funkcje
naukowe

poziomu
i c h rolę

pasterstwu,
nagrody

krzy­

następnie

uwagę

podnoszenie

poświęcone

opracowaną

gobe­

różnych

uzyskania

mięsa, n i e t y l k o

również

wyso­

Wszystke

m . lin. n a s p r o w a d z a n i u

zwrócono
i

jak

o

utrzymywania

powiększenia

do

X I X w.

hodowli

czasów

fragmenty

tkaniny,

ilustracjami.

melioracji

z

w

z

pasterskie,

gospodarskie

zmierzające
a polegające

tam

prehistoryczne i

nożyce

mające

współcze­

Francji.

księgi

n a produkcję

wełny,

o

hodowli

w.,

gospodarcze,

pasterzy

miały

dążeń

Francji

hodowli

znaczenie

hodowców

we

obiekty
czasów

Serrosa, C h . Estienne'a, Ligera

tych

XVIII

do

teksty Columelli, mówiące

starodruki

liczne

próby

aspektów

produkowanie
i

etapy

hodowli

wianiu
hodcwli,

także

hiszpańskich

zwoliło

hodowli

ulepszenia

podkreślono
już w

i

aż

późniejszych

pasterskich w e

K r e s c e n c j u s z a , de

prowadzone

żowaniu

do

zostały

zwierząt,

czasów

zostały

neolitu

tam zabytki

świadczyć

technik

od

z owcami,

z

iluminowane

dawnych

wystawione

znaczono
tów.

i

się

dzwonki

pasterzy

ikonograficzne

zgromadzone

Francji

stały

Galii, wreszcie

rękopisy
i

owiec

pasterzy

we

dowodowymi

z wizerunkami

jakości

hodowli

historyczne

pasterstwa

m. i n . gallo-romańskie

płaskorzeźb
kiej

perspektywy

Ciągłości

wiedzy
w

roz­

wywieszki

uzyskane

przedstawiającą

przez
układ

KRONIKA

490

Ryc.

2. P i r e n e j e .
Plansza

P a s t e r z e iz d o l i n y

X X X V I I I

A i r a n ( o k . 1 8 3 4 г.).

2. R e p r o d u k c j a

z

katalogu
Wyk. S. Kusza

stosunków

i

zależności

sterstwem

Rolnictwa.

W

salce,

małej

nienie
tego

tradycji

problemu

czych,

w

Zestawienia
miotach,

tradycyjnych
i

tego

za
na
nie

To

obecnie

używanych

niemniej

osiągniętego,

niania

lub

sprzętu

wyraz

bardziej

rodzaju

w

organizacjami

4

i

gabloty,

siebie

odległej

stwierdzić
kształtów

metalowych,

dawniej

przy

strzyżeniu
wytworów

istniejących

wyraźne i istotne
uwłaszcza
pasterskiego.

w

owiec.
i

różnice,

ostatnich

Pomysłowo

nimi

dała

w

w

wielu

jednak

postępu

do

może

więcej

Wydobyła

tym samym
w

zakresie

przed­

najdobitniej

formach
coś

wy­

dawnych

przeprowadzona

podobieństw.

umożliwiając

czasach,

się

się

porównaw­
współczesnej.

podobieństwa

zaznaczyło

zagad­

pasterskich

produkcji

drewnianych,

nowych

między

i

Mini­

rozwiązań"';;

zestawów

sprzętów

utrzymywanie

wyraźnego

podobieństwo

i

i

poglądowo

Muzeologiczne

szeregu

naczyń

przesizłości

fabrycznie,

zawodowymi

omówiono

pasterstwie.
ekspozycji

obok

pozwoliły

dawnych

stwierdzeniem

jaw

swój

zaledwie

hodowli

umieszczonych

form.

porównawcza

poza

w

wykonywanych

naczyniach,
nożycach

z

mniej

dziś

pasterzami,

zawierającej
postępu

.znalazło

złożonych

konanych

w

i

między

na

sery
anali­

jeszcze
ponadto

przedstawie­
unowocześ­

KRONIKA

W
we

poddziale

Francji.

4 podstawowe
huimancję,
niku.

przepęd

Poddział

tych

ilustracji
i

tych

w
w

różnorodne

na

do

torby

—

psów

używanych
obrony

i

W

transza­

transhumancji,

ilu­

przedstawia­

pastwiskach.
pasterstwa,
ilość
w

Głównym

porównań

postaci

fo­

przeznaczeniem

dzisiejszego

przede

zajmował

różnorodnych

ilustracyjnych

i

tam

obrazu

wszystkim

z

pa­

X I X

w.

po

rogi

ochronę
z

i

sposoby

lub

ubiorów

wy­

W

witrynach

tabakę

i

na

konchy,

koziej

się

ubioru,

sól.

ich

pasterza
na

z

miej­

kijów

psa

gwizdki,

Przy­

znaczenie

odmiany

zawołań

z

akcesoria

podkreślając
liczne

dawnych

in. kapy

także

na

i

częściowo

do

m.

przenoszenia

pasterskie,

obronę

dawnych

odpowiedniej

tresurze

i

pa­

na

sta­

fletnie

przy

obrożami.

ponadto

kije, proce,

Liczne

wyjaśniając

fotografie,

przedstawiające

pana

inne

Psy

takich

jeszcze

rasy

zwierząt

wilkami.

Zbiór

broń palną, a

materiały

drzewo­

rozmaite

zapędzaniu

wszystkim przed

-eksponując

pasterzy.

pokaz,

eksponując

pomocy

kolczastymi

napastnikami —

przez

uzupełniały

do

przede

dawniej
gablocie,

przed

stad

tygodników,

drapieżnikami,

oddzielnej
stada

po

rożki

umieszczono

rozmaite

kraju,

zdjęciami.

itp., a

ilości

częstego

gablocie

również

saboty

dużej

ze

pasterzy,

wełniane,

w

fotografii

okolic

analogicznych

ubioru

getry,
i

szereg

różnych

pomocnicze.

zakładane

fotografie,

z wełny,

okrzyków

ścianach

sąsiadujących

typy

futrzane

zabezpieczano
w

paści

typu

dawnym,

na

witrynach

pobliskiej

ich przed

wystawiono

i

2)

w

lotniczymi,

największą

pasterskich,

wyeksiponowano

ilustracje

stada

bezpieczające
ki

opończe

potraktowano

wybrane

do

z

owiec

obrazujące

(najczęstsze),

etnograficznym

i pasterki z

ubiorach

skórzane,

gestów

Osobno

żujące

różnego

dokonywania

hodowli

mapy,

przy

drzeworytów.

umieszczono

dużych

instrumenty

ryty,
i

stad

materiałów
i

Francji

pasterzy

Zobrazowano

od

dużo

i

4) k o c z o w n i c z e , o b e c n i e

posiadał

pasterskiej, wymagającej

miejsce.

inne

i

litografii

i

i n . zdjęciami

ich na

charakterystyczne

noszenia

sterskich.
i

dwóch

gospodarce

sca

tym

we

regionalnych

z kapturami,
do

m.

aspektom

ułatwienie
owiec

ekspozycji

wystawiono

bory

w

1) o s i a d ł e

wędrówek

fotografii,

wystawie

(820),

było

wstępie

sierści

drogi

zastały t y p y

fotografie

X X .

stawionych

w

na

tam

owczarstwa:

wypasanie

przedstawiających

całkowicie

zostały

dawnych

hodowli

początków
Na

i

omówione

były

rozpowszechnione)

poświęcony

przestrzeń

rysunków,

sterstwa

rycin

owiec

eksponatów

tografii,

(mniej

szeregiem

ostatni,

największą
bardzo

francuskiego

również

ponadto

wystawy

eksponatami

odmiany

Zmapowane

jącymi

t e j części

3) w ę d r o w n e

strowane

i

drugim

Głównymi

491

stró­

obroży

środki

za­

także

pułap­

ilustracyjne, dawne

ryciny

konstrukcję

i

funkcję

szeregu

ekspo­

natów.
Następny
„stado",
niu

na

kolejny

zawierał
terenie

związanych

rolę

zwierząt

i
ne

psów,

oraz

przy

dużo

o

kraju,

zabiegach
tzw.

„rozdział"

dane

do

zajmował

przedmiotowe
zaopatrywania

przy

stemplowaniu
wiednimi

hodowli

Do

ich

w

się

głównie

obroże

i

tego

celu
w

jak

osły,

i zapasów
do

stada,

żywienia

mapy,

serca.

—

również
pasterza

użytkowa­
dziale
i

tym

wykresy.

znakowania

Znakowanie,

przede

żelazne

W

tablice

dziedzin

polegało

głównych

tam

i konie,

żywności.

pasterskie.

i

oraz

pożywienie

muły

dwóch

dawniej

krzyża

zatytułowany

ich rozmieszcze­

Przedstawiono

dzwonki

służyły

formie

Francji,

uzupełniających

sprzętu

zidentyfikowania

najczęściej

sposobach

zwierząt.

kóz,

monografii,

we

i l u s t r a c y j n y : fotografie,

odnosiły

dla

zwierząt.

znakami,

transportu

materiał

zwierząt
zbędne

—

tych

j u c z n y c h i pociągowych,

Eksponaty
i

hodowanych

pastewnych,

pielęgnacją

pomocniczych

zwierząt

muzeologicznej

owiec

roślinach
z

transhumancji

miejsca

tej

rasach

nie­

wszystkim

przyrządy

Zwierzęta

z

na

odpo­

wyróżniano

KRONIKA

492
również
czono
wej

za

tak
i

także

pomocą
tryki

odpowiedniego

prowadzące

dzwonkiem.

Obok

współczesne

Dużo
skim,

uwagi

które,

branym

wycinania

stado.

i c h sierści,

Zdobiono

dawniejszych

je

szczególnie

ponadto

sposobów

pęczkami

znaczenia

często

wełny

owiec

zna­

koloro­

przedstawiono-

znakowanie.

i

miejsca

zależnie

poświęcono

od

regionu

sztukom stada, przede

na

kraju

wystawie

i

obrożom

rodzaju

i

hodowli,

w s z y s t k i m (przewodnikom,

dzwonkom

zakładano

lub

też

paster­

tylko

wy­

większości

zwie­

rząt.
W
pod

jednej

z

względem

witryn

formy.

wystawiono

W

typologiczno-chronologiczną
kształtu

dzwonków,

w

mierze

dużej

Jednym
strzeń

z

ze

największych

środkom

materiały

z

zakresu

przez

Muzeum

towej.

Na

pasterza

rodzaje

w

latach

oraz

na
w

tej

pomieszczeń

dla

przy

ich

uzależnioną

dzwonka.
był

drogom

dział

„prze­
oraz

transhumancji. Wystawione

tam

ze

badań

zbiorów

zgromadzonych

terenowych
się

do

Uwzględniono
od

..—

wędrówek

odnoszące

uzależnione

zasady

rozmaitości

tonu,

serce

wystawy

głównie

wyniku

dane

zwierząt.

pasterskiego

części

zróżnicowane

dwie

wielkiej

sprządzoine

pasterskiemu,

pochodziły

1941—1946, w

racji

różnorodność

zostało

owiec

wykorzystano

budownictwa

z

budownictwu

budownictwa

wystawie

Pierwszą

„rozdziałów"
stad

bardzo

uwzględniono

jakiego

transportu

pasterskie,

ekspozycji

względu

p a s t e r s k a " , poświęcony
i

ich

tonalną.

materiału, z

sposobom

i

i

drugą

od

dzwonki

układzie

typu

i

akcji

mieszkań

przy

ankie­
hodowcy

tym

dwa.

—

osiadłej

hodowli

główne
bądź.

wędrownej.
W

ekspozycji

pasterza
zycji

i

pasterza.

rycin,
plany
ku.

barw

Wśród

skie

na

nych

mioty,

na

sterskiego
dowli

i

u

trzy

typy

przystawione
dem,

i
a

do

plany

były

na

pasterzy.

naczynia

gliniane,

poglądowo

dla

w

tych

dwu

domki

lektyk.

Domki

placykach

za­
były
kon­

rysun­
paster­
te,

na­

wydzielo­

obrzeżeniami.
przedstawienia

Różnorodne
żelazne

naczynia

kociołki

do

wystawę

wędrownych

z

i

wnętrz

sprzęty,

gotowania

itp.

odmianami

pasterzy.

Obydwa

miesz­
skórzane
przed­

sprzętu

pa­

rodzaje

ho­

rozgraniczone.
zwierząt

owczarni:

domu

i

się

czytelne

przejrzystość

ziemią

po­

dawnych

ruchome

rodzaju

również

zwiedzającego

hodowców

wyraźnie

—

specjalnymi

i

zorientowanie
Szczególnie

uwagę

w

mieszkania

społecznej

starodruków

potęgowało

wysypanych

pominięto

oraz

tle. Z e s t a w i e n i e

zwracały

ustawione

oraz

zaznajamiały

eksponaty

czarnym

przenośne

nie

ze

ułatwiały

równocześnie

eksponatów

zróżnicowania

hodowli

i zasięgach.

bądź

pomieszczeń

główne

ryciny

były

na

a

wystawowej

typu

zaczerpnięte

płozach

osiadłych

tam

Wśród

wykazanie

znakomicie

liniami

gospodarskiego

płyny,

na

regionu,

ilustracje

efektowne,

lub

.zaznajamiały

od

domów

budownictwa

sprzętu

uwagę

ich odmianach

białymi

przestrzeni

bukłaki

plany

wystawionych

sekcji

i

bardzo

budowli,

wielkości,

z

W

dużą

zależności

było

kółkach

turalnej

kań

oraz

typach

narysowane

trastowych

w

Liczne

fotografie

sadniczych

zwrócono

hodowcy

żłoby,

wyodrębniono

pod

jednym

stojące

wolno

z

w

do

wody,

z

obrębie

ich wyglądem

koryta

koszary

dachem

stałe

i

ruchome

budynkiem
zagrody.

zewnętrznym,
drabinki,

Liczne

fotografie,

konstrukcją

kosze

—

oraz

mieszkalnym,

z

i

ukła­

wyposażeniem

wnętrza.
Umiejętnie
nych
od

dobrany

rodzajów

regionu,

typu

dróg,

jakimi

czas,

miejsce

zestaw

pastwisk,
hodowli

wędrowały
i

sposób

na

ilustracji,

których

oraz
stada

pory
na

przepędu.

tablic

i fotografii

wypasano

zwierzęta,

roku.

Z

pastwiska
Zagadnienie

wypasem
sezonowe,
to

dawał

przegląd

różnych

owiec
oraz

wyjaśniały

w

głów­

zależności

wiązał

się

norm

regulujących

opracowane

problem
przej-

KRONIKA

Reprodukcja

rzyście

tablice,

wek

sposób

i

dziś

coraz

częściej

uwidocznione
W
zane
sa.

za

owiec

pierwszy

na

sterskiego
dwóch

służy

w

strzyżenia

owiec.

W

do

od
dziś

okresu

Za

pomocą

całkowicie,
owczej.

i

wyrobu

ważnych

przez

zajęcia

z

za

uwagi

i

różnic

i

co również

zostało

rycin

pasterzy,
tam

owiec

jakie

zajmuje

on

pasterzy

i

specjalną
w

Pirenejów

nożyc

przędzenie,

i na

se-

zwró­

sprzętu

przy

pa­

Korsyce,

gromadzeniu

wysunięto

przybory

do

niemal

bez

utrzymujących
je

z kolei

elektrycznym

z

używa­

sprzętem.

typologiczno-chronologiczny.

niegdyś,

przerabianiem

w

Francji.

zestawiając

układ

częste

wy­
plan

hodow­

uwagę

formach

mię­

na

przez

we

miejsce

i

przerobu

wysuwając

użytkowanych

najnowszym

zastosowano

gręplowanie,

ośrodki

obszarze

kształt,

bądź

z

główne

map

ekspozycji

dawnych

zobrazowano
związane

do

sera,

wełny

zwią­

służący

miejsce,

pierwsze

zasadniczy

ręcznym

przyborów

W

pasterzy

pasterski

występujących

hodowli

przeglądu

swój

na

zajęcia
mleka,

dostarczonego

narzędzi
na

były

pomocą

m. in. na

regionach

Dokonano

Uwzględniono

wędró­
przepęd,

hodowli:

gatunków

owczego

pasterzy

żelaza

sprzęt

także

kraju,

czynności

i

trasy

wyłącznie

samochodami,

eksponowane

Roquefortu).

okolicach

zdjęć

określających

stosowano

produktów

regionalnych

podobieństw

tych

lub

różnorodny

Roquefort

mechanicznym

ekspozycji

Dawniej

koleją

wystawy

(V5 i m l e k a

omawianiu
wełny

nym

sera

różnych

obróbce

owce

Zobrazowano

francuskim

szczególnie

Przy

zmian

się

liczny

sery.

wykazanie

rozporządzeń

i przetwórstwem

został

na

teksty
zwierząt.

„rozdziale"

produkcję

Francji

cono

i

katallogu

zdjęć.

najważniejszych

rowarstwde
ców

przewozi

gromadzeniem

Wystawiony

mleka

zdjęcia

pomocą

następnym
z

twórczości

i

liczne

transportowania

z

493

a

dziś

zanikle

przez

nich

samych

wełny

nawet

wyrób

wiązanie,

a

niemal

KRONIKA

494
tkanin.
na

W

podobny

pożywienie,

nie
kład

wypadku

Oddzielne
nych

ze

miejsce

przez

kategorii

nich

rzemienie

do

szczegółowo

poczynając
Obok
cze

działy

stosunki
dziale

jakie

na

powiązanych
członkami

o

układ

na

stosunków

i kontakty

z tych

W

zestawu

dziale

pasterzy

o

lecznictwa

i

ich terapii,

świadczenia,

stosowaniem

gią,
gach

na

magioznych

tycznej.
nych

n a bliskie

połączono

w

zbiory

wraz

roślin

pasterzy,
m.

w
z

całym

przy

i n . duży

z

zbiór

zaklęć

pasterskich,
bądź

charakterze

po­
na­

gospo­

pomocą

od­

wyjaśniających.

kalendarze

i

ryciny

meteorologicznych,

ciałach

uwagę

na

ich wiedzy
obserwacji
i

tradycyjnej

żmijom

wy­

skompli­

wiedzy

ludzi

kamienie,

z racji

tradycyjnej

dużą

magii

kul­
wła­

Ten

tekstów

dawne

i
z

z rodziną,

za

się

silniej

.będących

obojętne

o

pokolenie,

i

zwierząt.

wiedzy

przedmiotów

przeciw

starano

społecznych

głównie

krótkich

zasuszonych

pasterzy,

obo­

zysków,

osiadłych,

interesów.

spotkania

zasobem

dziedziny

paste­
i

,i w y s o k o ś ć

społeczności

trafnych

leczeniu

przeszłości

zwłaszcza

i

z

ekspozycją

farmakopei

formułek

z

wypłacane

przyjazne,

zjawiskach

Zwrócono

wynikającym

powiązania

tradycyjnej

piorunami,

a

wystawie

Wystawiono

czasie,

na

zasobmiesz­

świadczenia

pasterzy

m. in. starodruki,

pokolenia

zwierzętach.

pasterzy

w

względu

z

otaczającym,

roślinach
ludowego

częstym

zgromadzono

i

przez

wędrownych,

przedstawiono

ilustracyjnego

przekazywanej

świecie

niebieskich,

kontaktów

obrzędowym

materiału

„wiedza"

ilustracje

lub

oraz

stosowane.

pasterskiego

się

—

jesz­

środowisko

s t y k a l i się g ł ó w n i e

dla

sposób

tradycyjne

pasterzy

łączące

grupami

w

budynkami

stosunków

zazębiających

antagonisrtyczne, wynikające

sprzętu,

hodowli.

pasterzy

i n n y m i , z którymi

innymi

powiedniego

i

do

wytworu.

inne

ich

posiadane

tej

zaznaja­

sztuki

charakter

układzie

związki

z

rozrywkowym

dobra

społeczności

charakterystycznych

pasterzy

tzw.

produktów

rolniczą,

płaszczyźnie

nożyce

na wystawie

wierzenia

społeczeństwa

odmiennym

i grupami

zawodu

z

na

i

opisy

cechujące

i

Do

Wszystkim

gotowego

regulujące

czerpali

uwagę

—

wynagrodzenia

wreszcie

wspólnotą

i

pastwiskami,

normy

strukturalne

również

in.

ruchomym,

dotyczącego

wyraźnie

społeczną

darczym,

jako

wiejską

Zwrócono

grupą

wiązania

różnice

m.

stadami,

stad,

także

wiedzę

umowę,

owiec

„rozdziału"

jaw
z

konywanego

sprzętem

wykony­

pomocniczego

fazy

zwłaszcza

omówiono

właścicieli

hodowcy

grupy

turowych.

i

przede

pasterskie

tego

wszystkim

następnie

ple-

związa­

nie

materialnej, - zobrazowanych

artystycznej,

zawierających

ekspozycji

wydobyć

wet

i

a

wyroby

ale

ilustrujące

zostały

tym
przy­

rzemieślników.

dzwonki

końcowej

przede

dysponujących

przez

stron

kultury

pasterskiej

gospodarskimi

do

W

jako

wytwórczych

pasterzy,
zaliczono

tablice

uwzględnione

Francji,

dla

produkcji

surowca

społeczne,

pasterzy

pasterze

kowany

i

1 owiec,

fotografie,

dziedziny

pasterzy

ekonomiki

obu

W

psów

i nawozu.

również

rozmaite

procesów

pasterzy,

pasterzy
użytkowa­

stad.

wyspecjalizowanych
przez

przebiegiem

twórczości

najemnym

wiązki

z

formy

grupę

kalnymi,

dla

i wyczerpujący,

pobocznych

pilnowania

przez

wreszcie

Pokazano

niezbędnych

przez

obiekty,

całym

gospodarcze

niejszą

sną

z

kultury

różnorodne

rzom

obroże

zagadnień

czynności
podczas

owiec

łoju, k i s z e k , kości

przedstawieniu

lecz

od przygotowywania

wszechstronny

skóry,

zakupywanych

Liczne

zabijanie

i suszenie, i

koszarowania.

przedmiotów

samych,

batów,

runa.

nich

poświęcono

przedmiotów,

strzyżenia

rolę

pasterzy

przez

sporządzaniem

wanych

miały

przez

wyplatane

także

m. in. solenie

hodowli:

podkreślono

wykonywanych

cionkarskie

i

przedstawiono
mięsa,

innych jeszcze produktów

ostatnim

W

sposób

przerabianie

przedstawienie
weterynaryjnej
wiekowego
Dział

pasterskiej

użytkowanych
profilaktycznej

roślin
mające

do­

ten, ze

w

z ma­
zabie­

i

terapeu­

leczniczych

stosowa­

zabezpieczać

itp. przedmioty

przed

powiązane

KRONIKA

Ryc.

4. S z a ł a s y

pasterzy.

Zdjęcie

tions

z

przypisywaną

własny
za

pasterzom

pożytek

pomocą

materiałem

W

wiedzy

związanych

Narodzenia

i

z

dniem

św.

Francji.

wózków

obrzędowych

W

stycznej,

obchody

ni
od

dla

różne

pasterzy

było

stosunkowo

niewiele,

wyjaśnienień,

wszechnie
miała

i

we
z

rzadszym
Bretanii

i

formy

tańcami

pasterzy.

zjawiskiem,

należał

wyraźnie

powiązany

Do

regionach

uwagę

się n i c z y i m

ustnej
tańców

jak

typowo
wilka,

te,

rodzaju

można

było

ludowej.

od

tańczony

przez

życia.

legend

arty­
i

ich
baś­

zawierały

c z y też

formy

opowieści
sądzić

z

jed­
poda­

spotykanych

Podobnie

pasterskich,

ich trybu

kraju.

które

treści

szczególnym

twórczości

specyfiką

Tego

zdobionych
ilustrujących

pasterzy,

przeglądzie
na

przez

kantyczek,

ekspresji

artystycznej

względem

nich,

i zdjęć

dotyczącym

obrzę­
Bożego

kultem

Pasterkę,

je

tzw. taniec
ze

na

główną

z

czary

i

świąt

zbiorów

rycin

Przy

ludowej.

o

zestawionym

zwyczajów

specjalnym

sporo

na

zwierzętom

procesy

okresem

zdobnicza.

większość

przykładów

z

wotów,

twórczości

literatury

nie wyodrębniała

F r a n c ji

zwłaszcza

pod

i

ilustracji.

przegląd

różnych

magicznymi

ludziom

poszczególnych

zwrócono

francuskiej

oraz

„rozdziale",

wyróżniające

utworów

nych

w

wystawę

Tradi­

odpowiednio

otaczanego

in.

et

siłami

przeszłości

przywożonego

taniec i sztuka

pasterskie,

a

się

to

pism

zgromadzono

kościelno-pasterskie

innych

nak

m.

jagnięcia

zostały

w

zamykał

Chrzciciela,

zamykającym

wśród

elementy

kronik,

pasterzy

des A r t s

szkodzenia

liczne

kościelnego,

Jana

Musée

posługiwania

się

eksponatów,

ustna, muzyka,

zebranych

roku

w

Paryżu

uwidoczniono

dawnych

i wstążkami,

zobrazowane

literatura
jakieś

Obok

roślinami

ostatnim

z

w

zarzutem

wiązały

wierzeń

cyklem

pasterzy

świeczkami,

i

Z

ekspozycji

zaczerpniętym

Ekspozycję

rozmaite

innych.

uroków

pasterzom.

z wystawy

Populaires

umiejętnością

szkodę

rzucania

wytaczane

dów

i

495

rzecz

po­
się

będących

raczej

pasterzy

Dolnej

KRONIKA

496
W
plan
i

ekspozycji
pierwszy

zdobnictwa

stawione
nywane
do

główną

przez

nich

tańców
i

zwrócono,

zdobione

wszystkie

nie
z

i

i

Przy

pomijając

kije

kołnierze

pasterskie

sporządzane

siebie

na
i

licznie

umożliwiały

na

muzyki

pasterzy

zakładane

rzeźbiarskich

przez

został

ilustracji,

przez

Zgromadzone

obroże,

umiejętności

wysunięty
eksponowaniu

zresztą

używane

drewna.

kształtów,

laski

pasterskich

opisowy.

muzyczne

wyroby

różnych

artystycznych

niemal

i

instrumenty

dzwonków,

uzdolnień

dawniej

—

czerpaki

zawieszania

ludowej

ilustracyjny

uwagę

przedmioty

drewniane,
glądu

literatury

materiał

wy­

wyko­

naczynia

zwierzętom

dokonanie

pasterzy,

prze­

zdobiących

przedmioty

codziennego

użytku.
Jasny,

logiczny

i

przejrzysty

problemy

związane

z

wanie

do

wystawy

„Pasterze

grafia

pasterstwa

i

konsekwentnie

tego

typu

całość,

rodnych

formach

obok

neolitu

walorem

na

charakterze

tła,

co

do

plany,

dwa

dość

niczych,

równoważąc

w

sposób

Dużą

racjami

naukowymi

Wystawa

bliższego

zycji

do

nego

„przeczytania"

pytanie,

czy

niowanie
wy
z

jako

różnymi

ływaniu
prawda
sposób

i

kosztem

na

stronę

takiego
było

wpłynąć

także

rozplanowania

Wspomnieć

czy

warto,

książki,

układ

szerokiej

zaszły

w

tej

innych
takich

podstawowych
uniknęli
zestawy

poza

z

swoim

poruszonymi

na

niej

„rozdziału".
początku

czy raczej

dział
chyba

pasterskiej,

Na

przyjętą
warunki

a

W

wypadku

jej

na

i

potem

Można

lokalowe,

by

narzucające

ponow­

tylko

wysta­

zwiedzającego
o

działów
w

zadać

„Promie­

zamykać

mówić

układu

ekspo­

do

działu

zapoznać

dopiero

przed­

pierwszy
plastyczną.

problemami,

ten nie powinien

kolejność

się

plan

sposobem

wystawy

najpierw

wystawy

ekspozycyjnych,

oprawę

układem

jej

Należałoby

ilością
pomoc­

uzupełniających
i

innego
popełnić

dużą

wysuniętymi

wystawy

zachęcała

nagra­
odmien­

materiałów

„potknięć"

różnych,

tym

z

było

zbyt

pierwszy

tych

zostały

ekspozycji,
łatwo

pro­
Obok

ilustracje,

z tych, tak

wystawy

obiektów.

obu

rodzaju

warunków

na plan

takich

obiektów.

n u t , płyty

warunkach

przeładowania

muzeo-

w

wystawione

zbiory

na

trudne

w

przedstawionych

różnego

innego

kultury

promieniowaniu.

swoistej

widzenia

eksponowanych

umieszczenie

końcowy.

dziedzinami

W

estetyczną

się

pasterskiej",

akcent

ich

różno­

o

Zwykłe

etnograficznych

wysunięcia

przy

Francji"

zapoznania

słuszne

kultury
jej

błędy:

zwrócono

„Pasterze

z punktu

wielość

naukowej

wymagał

umieszczenia.

harmonijny

uwagę

i

dawny

jakie

ekspozycji.

wypadku

i starodruki,

organizatorzy

miotów.

grupy

o tematyce pasterskiej. Każdy

przedmiotów,

Francji"

tym

eksponatów

eksponatów

wyjaśniających,

wiedzy

uwzględniając

interesujące

problemów

dokumentacji

spotykane

z e sobą

całokształt

pasterzy,

tylko

przeobrażenia,

różnorodność

rękopisy

sposobu

często

„Pasterze

bardzo

w

i obrazy

rodzaju,

oświetlenia,

skłóconych

było

pierwszy

rzeźby

i

życiu

t y m nie

współczesny,

przemiany

o

mono­

zaplanowaną

wszechstronnie

specyficznej
przy

zastoso­

etnograficzna

wierzeniach,

tej

główne

pełni

dzisiejszy.

ogromna

plan

mapy,

stan

form

dzień

uzupełniającej

niami, gobeliny,
nych

jej

pogłębiała

następnie

wysuniętych

i

w

starannie

wyczerpujący

Obrazowała

skomplikowanych

trudności

a

fotografie,

po

przedstawiającą

artystycznej

wystawy

rozwiązanie

blemów,

ale

zwartą,

ekonomicznych,

kulturowej.

tradycyjnych

od

warunkach

w

i

pasterskiej,

Dużym
logii

twórczości

uwzględniającego

uzasadnia

naukowa

stanowiła

sposób

stosunkach

społecznej

dziedzinie

w

owiec,

określenia:

zrealizowaną

materialnej,

mierze

Francji",

Mówiła

scenariusza,

hodowlą

Wystawa

kulturze

gospodarki

i

francuskiego.

gospodarki.

strukturze

układ

pasterstwem

jej

oddzia­

mogły

pewnej

co

mierze

wystawy.
że

ukazał

się

nareszcie,

choć

z

dużym

opóźnieniem,

zapo-

497

KRONIKA

wiedziany
opis

na

fotografie
kową

i

jej

rysunki

można

interesująca
nały

i

wypadku

wania

tekstem

co

o

ujęcia

Stanowi

pasterzach
i

osiągnąć

szczegółowy

bibliografię,
cenną

Wystawa
stanowi

nau­

za

jaką

ta,

niezwykle

ponadto

muzealnictwa

problemów,

liczne

pozycję

etnograficzną,

Francji.

zakresie

rozwiązań

zawiera

on

muzealnych,

w

omawianych

pomysłowych

który

obszerną

monografię

naukowych,

odpowiedniego
i

przedmiotów.

wystawę

można

katalog,

naukową,

„oglądaną"

wizględów

tego,

naukowego

obszerny

dokumentację

wystawionych

uważać

ze

przykład

wystawy

pełną

uzupełniającą

wątpliwie

w

otwarciu

ekspozycji,

nie­

dosko­

etnograficznego

doskonałego

opraco­

ekspozycyjnych.
Maria

Frankowska

Egipt
OŚRODEK
Rewolucja

B A D A N

1952 r.

w

Egipcie

ekonomiczno-społecznym
którą

po

dowej.

raz pierwszy

Kultura

gralną

część

ta,

celu

w

wyższej
w

Komitet

Ludowej
zacja

do

Spraw

stać

głównym
Ośrodek

ten

nad

podobnych

Sztuką

się

oni

rokim

(Stany

z

mie

się

napisał

w

„Folklor"
sztukę

wydanego

ludową

Zjednoczone,
metodami
Ośrodka

udostępnienie
(wg

temat

i

go

Warto

słów

przez

rzeźbę,

być

obiektem

szczegól­

z t y m władze

nad

tą

Ludowej

egipskie

kulturą.
przy

Została

ona

W

tym

Radzie

Naj­

przekształcona

Kultury

i

Oświaty

już

1957 ir. p o w s t a ł

w

as-ša'bija),

Organi­

w

który

Kairze

miał

się

etnograficznych .
1

naukowa

odpowiadająca

założeń

Polska,

w

korzystano

na

tego

z

pro­

innych krajach.

Było

rekrutujących

roczne

stypendia

Skandynawia),

gdzie

się
do

zapo­

etnograficznych.

gromadzenie

i

badanie

specjalistom

w

literaturę
budownictwo),

materiałów

folklo­

literatom, artystom

dodać,

Saleh, pierwszego

zamieszczony

Ośrodek)

inte­

Sztuki

tym miejscu

Ruś'di

artykuł

(malarstwo,

w

stanowi

pracowników

Instytutu

różnym

naro­

egipskich,

działających

badań

jest

ludowej,

kultury

folklorystycznych.

placówka

Włochy,

układzie

badań

badań

kadry

w

kultury

rangi

związku

al-funun

dawna

do

badań

opracowywaniu

wysłaniu

Literatury

odbiorców.

ten

od

do

Ministerstwo

ośrodka

jako

już

do

albowiem

Przy

zmianami

powinna

Literaturą.

dziedzinie

stworzony

celem

Egipcie

na

w

granicą.

różnymi

oraz

kręgom

taka

któremu

długo,

uprzedniemu

Podstawowym
rystycznych

za

Wydziału

krajów

polityków

Literatury

i

stworzenia

ośrodków

dzięki

absolwentów

znali

Sekcję

Sztuki Ludowej,
zadanie

został

gramów

różnych

i jako

K A I R Z E

stosunku

podniesiono

podstawy

życia

dysponentem

instytucjom

możliwe

kraju

Folklorystycznych (Markaz

rodzaju

z

do

tej i n s t y t u c j i nie trwała
Badań

podstawowymi

współczesnych

organizacyjne

Opieki

powierzyło

Ośrodek

to

historii tego

powołano

Komitetu

z

zmianę

ze s t r o n y p a ń s t w a i n a u k i . W

stworzyć

1956 r .

w

ogólnoarabskiej

nego zainteresowania
postanowiły

wraz

spowodowała

zdaniem

kultury

F O L K L O R Y S T Y C Z N Y C H W

że

poprzez

dyrektora

pierwszym
ludową,
sprzęty

i

i

ubiory

sze­
rozu­

Ośrodka,

który

numerze

muzykę

i

folklor

czasopisma

pieśni,
oraz

taniec,
wytwory

ludowe.

N a l e ż y t u w y j a ś n i ć , że t e r m i n „ e t n o g r a f i a " n i e j e s t w z a s a d z i e
stosowany
w naukowej
t e r m i n o l o g i i e g i p s k i e j . U ż y w a się t u p o j ę ć a n t r o p o l o g i a
kulturalna,
antropologia
społeczna i f o l k l o r y s t y k a , p r z y c z y m z a k r e s t y c h d y s c y p l i n n i e j e s t
ś c i ś l e r o z g r a n i c z o n y , t a k że p o d e j m o w a n a
przez nie problematyka wzajemnie
się
zazębia.
1

32 -

F t n o g r a f i a P o l s k a , t. ГХ

KRONIKA

498
Każdy
jako

spośród
relikt,
w

z wymienionych

zespół

elementów

innych.
który

Każdy

łatwo

działów

folkloru

potraktowany

charakterystycznych dla
więc

może

element

zaniknąć

danego

takiego

w

miarę

jest

w

rejonu,

zespołu

sposób

podlega

rozwijania

się

opisowy

a wyróżniający
rejestracji

kultury

go
jako

standartowej

kraju.
Sam

kimi
do

Ośrodek

studiów

ludowej
klorze.

nad

i

filmową

istnieje

muzyki

pieśni

Dokumentacji
różnych

terenowe

tego

skupionymi
niem

tej

oraz

form

głównie

na

w

występują

padkach

tekst

największą
nowych,
dzane

jest

które

jest

mają

mienia

warunków

takich,

a

Oprócz
oraz

studiami

Tańca

i

pieśni
i

zapisu
nad

Oddziału

na

działu
o

fol­

1400

płyt

Zasadniczym

tekstów

w

materiałów

w

jednak
W

i

dąże­
okolicz­

takich

fonetycznie,
Podjęcie

w

celu

wpłynęły

na

wy­

co

daje

prac

folklorystycznych,

regionem

Prace

Ośrodku

miejscu

czy deklamacje.

jakie

Egiptu.

nagraniami

zapisywany

danym

fotograficzną

terenie

dokumentalnego.

wzbogacenie

elementów

nad

Ludowego,

ok.

magnetofonową,

pieśniach.

nagrywany

poprawności

rejestracją

kultury

tego

traktujących
się

wiel­
źródła

dotyczące
ramach

znajduje

studialnymi

historyczno-społecznych,

ogólnego
się

której

oryginalnych

wspomniane

celu

W

pozycji

występujących

ludowej

teoretycznymi

nie innych

zajmujący

w

z

zawierająca

czasopisma

egipskich

zostały

rejestrowanie

na

studiami

i

narodów.

rejestrację

ludowej

jednocześnie

gwarancję

książki
innych

zorganizowano

biblioteka

arabskich.

poezji

nościach,

stanowi

płytoteka,

poprzedzone

jest

jakich

ona

prowadzi

instytucji

działach, które

nich

wszystkich

kultury

oddziału

z

kultury

bibliografię
i

na kilku

Gromadzi

Egipskich

Biblioteki

nagraniami
Oddział

pracę

Pierwszy

folklorem.

również

Obok

swą

środków.

Arabów

sporządzono
z

opiera

nakładami

tere­
poprze­

lepszego

zrozu­

uformowanie

się

folkloru.
Dokumentacji

tekstów

ich

rozwojem.

który

obecnie

stworzono

muzycznych,
Od

1963

r.

odrębny

Dział

kolekcjonowaniem
istnieje

wypracowywuje

również

dopiero

Muzyczny

instrumentów
specjalny

Dział

swojego

dzia­

formy

łania.
Ważnym
głównie

działem

stroje

Odrębną

komórką

nego

czasopisma

dyne

numery

nie

ukazuje

kowane

są

są

to

się

kulturą

udział
nych

Ośrodka

i eksponaty

Ośrodka

się, w

się w

książki

lub

i

zyskują

w

tego

pisane

przez
tego

rodzaju

zawierająca

małego

muzeum .
2

Kairze

była

redakcja

„Folkloru",

którego

dwa

pierwsze

prac

mają

ogólnym

charakter

w

wyniki

które

etnograficzna

mająca

w

tej chwili

badawczych

charakter

profesorów
słowa

publikacjach

czasopismo

n a d folklorem

indywidualny.

uniwersytetów

znaczeniu.

pracownicy

jedy­

Coraz

je­
już

publi­

Najczęściej
zajmujących

większy

Ośrodka

i
to

oraz

jednak
pokrew­

instytucji.

Przechodząc
Ośrodek

należy

rozwijania
prace
inna

omówienia

Zdarza

obejmują

instytucja

nad

naukowa.

była wieś Z i n i n p o d Gizą

2

Niezależnie

Sztuki

Wsi.

od

tej

Ze

jednak,
na
I

że

których
tak

jakie

podjętych

studia
od

pierwszym

gdzie

takie

mają

są

punktem

K a i r u ) , znajdująca

wystawy

istnieje

Kairze

czasu
prac

przez

w

tej

omawiany

instytucji

badania

być

zbędne,

pewnego

(dzielnica

w

się

metodologicznych

rejonem,
już

prac

przywiązuje

względów

wybranym

się

tereny,

najważniejszych

znaczenie,

terenowych.

studiami

terenowe.

terenowe

do

podkreślić

badań

poprzedzane

i

z czym

artykuły

w

Egiptu

pracach,

literaturą

wystawa
a

1959 i 1960 r. N i e s t e t y

związku

osobnych

stała

Folklorystycznego

etnograficznego

ukazały

w

jest

sztuki ludowej,

takie

są

przeprowadzone

np. kiedy

badania

prowadziła

badania

terenowych

Ośrodka

się j u ż o d k i l k u l a t w

od

do

1 9 5 7 Г.

Muzeum

rejo-

Życia

KRONIKA

nie

studiów

Kairskiego.
w

społecznych

Na

ekspedycji

do

oazy

Systema+yczne
całą

akcję

który
a

nie

w

w

się

wyniku

badawcze
Egiptu

podziałem
priori,

kilka

przykład

dni lub

danego

względu

dokonany,
mentów

zmiany,

skupiano
kultury

lub

w

badań

z

tygodni

też

danej

wg

terenowych.
korektę

nad

rozpoczynając
geograficznego,

Była

to,

odrębności

w

przeprowadzeniu

udawała

się m i s j a

przyjętych
ekip,

zasad
które

odpowiednie

jej

zbadaniem

społeczności,

jak

np.

podziału.
przebywały

z

Następ­

reprezentatywny

Gdy

jednego

tego

mająca

materiały.

najbardziej

kulturze.

pewnym

kulturowych,

u w a g ę /na w i e ś s z c z e g ó l n i e
w

udział

Sztuki.

1959 r.

Po

terenów

stanowiącą

zwracano

Uniwersytetu

podziału

znanych

zbierając

zachodziły

wówczas

według

kilkuosobowych

miejscowości
lub

początkiem

folklorystycznej.

ewentualną

nawet

jakie

się

z

z wydzielonych

najczęściej

z

regionu

na

natury

Socjologii

F o l k l o r y s t y c z n y c h brał

Departamentu

stref

tzn. ustalona

n a każdy

jedną

misji

szereg

przeprowadzonych

Sekcję

Badań

podjęto

na

a

się

przez

Ośrodek

ramach

z

składały

wybierano

ze

w

udokumentowanie

takie

terenie

nie

prace

regionalizacji

celu

Misje

zasadach

Siwa

podziału

regionalizacja

rodzaju
na

od

pokrywał

sensie,

prowadzonych

podobnych

499

interesującą

wybór

został

już

podstawowych

stroje,

pieśni,

ele­

sztuka

lub

budownictwo.
Jednakże

o d . tego

których

nastąpiło

nowicie

Nubią

wania
z

Tak
i

ze

budową

i

na

Assuanie

w

właśnie

Starano

los,

teraz

kultury

przesiedlona
się

więc

łane

przez

Sahara

Zachodnia ,

w

opisać

latach

tym

co niewątpliwie

ze

względu

sunku

też

Luxoru
wpływ

podstawowy,
z

badania

którym
mu

były

szczególnym

Miał

to

logię,

temat

sztukę

Kongres
przez

być

został

Ośrodek

itd.

na
te

wsi

na

na

z

mia­

W

związku

przesiedlona.

bogatej,

różnorodnej

terenach, tzn. t a m

nie
jak

odrodzić

w

gdzie

identycznej

najkompletniejszą

liczne

zmiany
zmiany

ekipy

doku­

badawcze

wysy­

okres

się

oazy:

i

rok

późniejszy.

w

jednego

kultury

się

pieśniami.
prac

we

się

W

a

to

1963 r .

największych
w

Badano

wsi. Jako

Zresztą

obrzędy

sto­
tam

element

wesele

wszystkich

Kongresie

Folklorystycznych Międzynarodowy

z

wybrano

reprezentującymi
Odbył

ludowej.

Fajjum,

bliskością

ludowej.

mieszkańców

prześledzić,

1963

i

Libii.

zagospoda­

kulturze

Siwa

jest

granic

i c h mieszkańców.

Luxoru,

podczas

uczonymi

badań

do

planami

zmiany

charakteryzuje

kulturze

na

sięgająca

ludowej

chciano

studiów

między

stały

tradycyjnej

ubiorem

szczegółowych

a

państwowymi

wieś

w

do

poważne

okolicach

się

proponowanym

odłożony
Badań

już

Nilu,

kultury

w

obrzędowością,
dyskusji

od

się

Wybrana

przedmiotem

się

Ośrodek

Ośrodka

odrębność
we

i c h ludność

bardzo

czasie
a

zaintereso­

przyszłości.

a

nowszych

miały

spowoduje

zachowaniem

turystów

w

towarzyszącą

i

przez
zachód

studiów
i

na

może

wiążą

turystycznych Egiptu.

do

pośredni

obiektami

n a bogactwo

prowadzono
centrów

terenem

zalane,

lat, w

regionami,

szczególnego

najbliższej

elementy

kilka

Folklorystycznych. .

na

Zainteresowania
Mniejszymi

te

która

już

dwoma

obiekt

1959—1963 zebrać

wybranym

rowania

pustyni,

w

zabezpieczyć

Badań

nad

stanowi

czeka

nubijska,

którą

upłynęło

badań

te zostaną

Nubii,

położona

3

go

należy

Ośrodek

regionem

badań

region

tereny

ludność

etnograficzną,

Drugim

jaki

ludowej

mentację
tam

Pierwszy

tamy

więc

formie.

Saharą.

etapu

skoncentrowanie

względu

specyficznej

zostanie

pierwszego

pewne

wraz
weselne

regionach.

etnografię,

socjo­

Folklorystycznym.

natomiast

zorganizowany

F e s t i w a l Zespołów

Ludo-

S a h a r a Z a c h o d n i a jest to region położony n a zachód od N i l u , stąd j e j n a z w a ,
choć z o g ó l n o g e o g r a f i c z n e g o
punktu
widzenia
jest to j a k najbardziej
Sahara
Wschodnia.
3

<

KRONIKA

500
wych,

który

w

brały

udział

zespoły

ka".

Zespołom

wej,

którzy

pierwotnym

święca

się

W

ramach

wienie

im

w
w

i
i

w

w

je

w

dając

Badań

oraz

kładzie

naukowymi

się

się

krajów

w

tym

również

i

graficznych
Pana

w

terenowym.
Saharą

ok.

o

w

terenowe

z

oraz

nad

Z

prac

opracowywanego
trwałyby

teoretycznych
w

indeksu
kontakcie

zorganizowania
dwa

dawałyby

lata

po

magisterium

specjalizacja
dziedzinie

przy

ludnością

w

nubijską

muzyki

całość
orga­

m.

in.

Poza

chwili

antropo­

tym

innymi

Ośrodek

na

przyszłości

nadal

zacieśnią

bogate

rozwoju

w

sztuk

w

na

w

Kairze

badań

etno­

uprzejmości

kontynuowane

poprzednio

nowych

kontynuowane

Indiana.

wg

tej c h w i l i
postaci

którym
i

istnieje

studiów

plastycznych.

prace

Thomsona

także

w

nad
zamie­

będą

Stefh

Istnieje

Ludowej,

sondażem

badania

miejscach

humanistycznych
W

że

tradycje.

dzięki

ludowej

Kultury

Można

t y m bardziej

szczegółowe

jej

Badań

zagranicznymi.

już

duży

ośrodkami

Folklorystycznych

dalsze

głównie
i

Ośrodek

Geograficzne
się

uzyskanych

literatury

etnografii.

którymi

podlega

z

ma

będą

ramach

z

całego k r a j u w s t ę p n y m

wydziałów

uczelniach,

tej

w

wszystkim

któremu

albo­

dyscypliny

instytucji,

polską,

ta

Folklory­

inne

kulturowych

dalszego

sezonie

Instytutu

dziedzinie

ludowej,

a

Badań

będą

Egiptu.

Badań

przez

niedalekiej

egipską

znaczy

Kairskiej

etnograficznych,

przede

tak w

materiałowych

absolutorium
w

że

z Uniwersytetem

Wyższego

wyższych

literatury

i

regionów

Uniwersytetów.

I

to

Opery

Ośrodka

zajmujące

informacji

motywów

foyer

doświadczeń

n a c e l u objęcie

Zachodnią

w

organizacjami

Ośrodku

przeprowadzone

przygotowaniem

80

najblższym

mające

a

perspektywach

Jak wynika

widzów

Ostatnio,

Towarzystwo

współpraca

tym

projekt

w

o

umożli­

Narodowego

również

Saharyjski,

naukowe

nadzieję,

kilka

krajowe

i

należy

Wśród

trzeba

wymianę

Poza

szkania.

i

i

często

rzeszom

procesów

Kairskim,

etnografią

informacje

Kemala,

badania

obchodzenia

zaliczyć

badań

egipskiego.

pustyni,

misje

z

między

słów

się

etnografii,

szerokim

różnych

dla

i pozaarabskich.

wyrazić

Egipcie.

Safwata

podjęte

nad

ogólne

po­

zająć

dziedziny

powstania

prowadzonymi

Instytut

rozwojem

się

naukowe

wymienić

współpracę

do

wystawę

umiejscowienia

archeologicznych

wspomnieć

uwagi

ludowych

kulturalnych.

znaczenie

badaniami

p o s z c z ę - 6. r.e

miejscu

te

do

się

ludową

społeczeństwa

arabskich

z

organizuje

instytucji

kontakty

duże

współpracuje

badań

Kończąc

sztukę

z

i

sporo

pragnących

artystów

prezentuje

rodzaju

Uniwersytetem

kontakty

płaszczyźnie

należy

ludo­
małego,

Folklorystycznego.

tego

najściślej,

na

Folklorystycznych
chyba

kultury

praktycznego

Ośrodek

skupianie

którą

Socjologicznych,
z

umiejętności

instytucjach

one

życiem

związane

społeczną,

nacisk

z

wykładów

drogą

omawianej

i

sposób

rozwoju

związanych

logią

festiwalu
„Kamion­

charakter

Folklorystycznych

przyczyniły

zasługują

podstawę

współpracuje

nizacyjnie

stroje

ten

Ośrodek
spraw

W

zespół

dziedzinie

to

Zespołu

różnych

Mają

procesu
do

sztuki

ludowej,

omówienie

ogólnego
Narodowy

w

mających

dyskusji

działalności

zorganizowano

Kairze.

wiążą

naukowe

specjaliści

naukowców

poprzez

oraz

głównie

osobne

form

swej

sztuki

1 9 6 4 г.,

przedstawiając

wiem

polski

szkoleniu

nauki

działalności

wystaw

stycznych

Kongresowi.

tym

dokumentacji.

które

Tańca

popularyzację

Na

w

i

Badań

się

oraz

przy

tańca,

zewnętrznej

marcu

Odbywa
itd.

prezentacji

formie

Ośrodek

zewnętrznych

Pleśni

Do

towarzyszyć

spotkań

praktycznemu

używaną

pieśni

Zespołu

stałą

i

ludowej

aparaturą

festiwale

z

towarzyszyli

szereg

etnograficznymi.
muzyki

z

10 k r a j ó w ,

terenowych

teoretycznemu

sztuki,

miał

tańca

kongresu.

prac

studiami

założeniu
i

artystycznym

przeprowadzili

nieoficjalnego
Obok

pieśni

ciekawy
studia

artystycznych
tego

rodzaju

doktoranckich

Urzeczywistnienie

501

KRONIKA

tego p r o j e k t u
czasowym
godny

byłoby

cenną

pionierskim

zdobyczą

wprost

dla etnografii

wysiłkom

stanowi

egipskiej,
dla

która

świata

dzięki

dotych­

arabskiego

przykład

naśladowania.
Barbara

Czerniak

Nekrologi
D R

TADEUSZ

D E L I M A T

28 V I I I 1 9 2 0 —
Tadeusz

Delimat

hitlerowskiej
nazwę

należał

okupacji;

gniewnego,

doprowadziły

miał

do

pokolenia,

lat

19, g d y

wyrażającą

do

powstania

„legend"

nia.

Był

i
z

silną

dalekie

może

o

zdecydowaną

destruktywne

mu

życie,
każde

ściowych.

Do

której

poświęcił,

końca

Chciałbym
muzeum

gąszcz

realizowania
zewnątrz

w

z kolegami

podejmował.
na

dzięki
od

O

myśli

cowanie

katalogu

uprzytomnimy
nicznych

wdzięcza

jak

działu
w

z

przy • czym

współudziale.

godne

zespołowe

kultury tradycyjnej
organizacyjnej

i

był
nad

całym
profil

ich uwagi
ani

w

jak

na

Umiał

je

pożytecznych

kon­
zagad­

przedsięwzięć,

jakie

ważnym:

mam

które

uzyskało

przedwojenne

zebrane

tych

ostatnich,

szczególnie

jesteśmy

wni­
i ich

upartego

granicą.

Danii,

zbiory

zasługę

współ­
i

także n a p o l s k i e

uporządkowanie
tę

nim

placówki,

szczególnie

Maribo

życia.

centralnego

zdolność

za

wyliczać

jako

nauce,

interpretacji

nawiązywania

w

skromnie

i

magna

swego

się

—

pars

tego regionu,

że

jego

rocznika

opra­

wysoko,

reprezentowani

mimo

tego
ludową

badania,

jego

to

został

pewnych
będzie

organu.

w

jeśli
zagra­

nam

—

zawsze

również
i

inicjatywie
„Zeszytów

ustalony

krytyk

Jemu

Mazowsza

głównie

naukowego,

wydawnictwa

kontynuacja

kulturą

problemowej.

naciskiem,
tego

Wydaje

podkreślenia
który

i

w

16 l a t

z

—•

warto­

obejmowania

Miał

być

etnograficznych.

powstanie

Delimata,

blisko

—

naszej

kraju

uzupełniający

Podnoszę

muzeum

jest

w

wspomnieć

Danii,

ogół

życiu

dar

polskiego

polski,

na

kierował.
w

wystaw

muszę

rolnych

którą

sprawozdania

nasze

dr

bardzo

wartości

i c h prawidłowej

zarówno
Miał

mi

życia

która
powaga

ostatnich

naukowców

i kierowania

robić

podnieść

to

badania

akcji

dziś

graficznych",
wybitnym

instytucji,

jednak

przyszło

przepisów,

przewodnika.

sobie,

zbiorach

Muszę

której

realizować.

zestaw

i

nowych

wszel­
urodze­

aspekty

ludzi

oddał

i

daty

obowiązków,

tworzenia

rzadki wśród

organizacją
i

emigrantów

twórcze

które

pokolenia

pracowitość,

rzędzie

któremu

z

tak

reorganizację
cenny

w

tylko

w

dar —

chcę

jednym

niemu

naszych

Nie

poprzednich,

Polski,

innych krajów

badawcze.

i

niezmierna

nocy

uzyskało

ludobójstwa,

niego

podejmowaniu

zapałem

to

dla instytucji,

nad

inspirować

do

go

czarnej

w s z y s t k i m jego zasługi

potrzeb

pracach

i

pozytywne

stawiały

w

w s z e l k i c h autorytetów

jednak

muzeologa,

administracyjnych
dla

w

wobec

pogardy

Jego

się

Pokolenie

przede

przedsięwziętych*

projektować,

tu

był

zawodzie

niezwykły

wykorzystywania

nienia

ogarnięty
w

etnograficznego

w

taktów

—

podkreślić

pracować. Miał
kania

zadanie

nieufność

na

prądy.

zapał

zapadła.

odrzucenia

Należał

jego

formowało

ta

epoki

otwartą

mu

traktował
się

pozytywnej.

indywidualnością

były

skróciła

jaką

pracy

które

noc

możliwości

protestu wobec wszystkich i wszystkiego,
kich

9 I 1964

że

jego

osiągnięcie

przypominała

należy

zmapowaniem

które przygotował

przy

za­

Etno­

i prowadził

przypisać
reliktów
od

strony

K R O N I K A

502
Ocenę
nym,
zawsze
w
i

walorów

muszę
jasne

sposób

realny

całość

duchowe
nych

Vart
w
i

Vart

impreza
i

w

runku

—

w

akcji.

Był

działaczem

i

z

pełnym

już

się

nie

zawsze

że

do
na

—

wrogiem

głębi

teoretyczne i

meto­

także

każdym

odbudowy

w

jak

w

tak

on

budowy

każ­
—

efekciarstwa

był

—

od

wyrazić

wszelkiego

jak

muzeum

przemyślana

z

urodzenia

pracującym

najskromniejszym

i

ekspozycji.

i

wystawa,

można

po

podejmowa­

muzealnej

społecznikiem,

Takim

przy
aż

najgłębiej

jeśli

ich

rozwiązania

Obejmował

najmniejsza

jak

wrogiem

budowniczym.

rezultaty

każda

być

ich

materialnych

szczecińskim,

muzealnej,

oddaniem

ujawnić

programach

musi

bowiem
i

w

pogląd,

pracy

do

podstaw

stwierdzić

formowanie

wniosków.

od jej

muzeum

był

drogą

także z a g a d n i e n i a

się

oświatowa

ideologicznej;

zawdzięczamy

XX-lecia

m u były

starał

prosto

specjalistycz­

mogłem

i zagadnień,

problemu

Polski

pracy

dziedzinie

podejmowanej
temperamentu

zmordowanie

danego

stolicy reprezentował

metodycznej

pour

dla

artykułom

dyskusjach

pytań

wytkniętą

muzealnych,

pionierskiej

najskromniejsza

strony

z

Nieobce

imprezach

pozostawiam

codziennych

ludowej

konsekwencje

swej

etnograficznym
da

o kulturze

siebie

w

naukowych

prawidłowy,

najistotniejszych

których
w

naukowej
że

stawianie

komplikacje.

przez

Zarówno

i

wiedzy

jej

dyczne,

pracy

.podkreślić,

i wyraźne

wyciągnięcia

tym

jego

jednak

nie­

nawet

poste­

Rzeczypospolitej,

której

d o c z e k a ł *.

*
Delimat
skiej.

Komisją
w

urodził

Uczył

prof.
nad

nią

kustoszem
doktora
tora

filozofii

prof.

na

Studia
prace

—

mechanizm

kowych

Sztuki

w

Z

Ludowej

muzeum.

troski

nad

drogami,
z

Prace

badań,

uwzględniającego

stopień

zachowawczości

skania

na

przede

w s z y s t k i m ginącą

te

ludowej.

wszystkie
i

przedmiotów

nadających

twórcą
tej

to

w

na

głównie

prace

kultury

tej
się

kulturę tradycyjną.

kolegów,

do

zbiorów

Mazowszu.
kierunku

wtajemniczenia
zespołowe,

jakie
nau­

kwestionariusza
wykazać

możliwościami

muzeum,

Po raz pierwszy

tym

wsi, miały

wyrażony
w

się

pracowników

wspólnego

materialnej

kultury,

rodzi

najbardziej

kraju,

stopnie

po

dyrektorem,

placówki

różne

podstawie

Muzeum

ludowej

w

dyrek­

Ludowych)

jego

dalsze

jest
tytuł

południowych
zastępca

tego

obecnym

prac

uzyskuje

Kultur

kultury

młodszych

działy

postępowości

przez

Były

swych

prowadzone

i

Uni­

katedrze

studiów,

na

następnie

pracy

wkład

przy

organizacji

dzielnicy historycznej
jego

prowadzącymi

kultury

z

historii

etnografii

1951 r .

Muzeum

przed

studiuje

reprezentowanym
i

morskich

kustosz, a

organizację

i

w

roku

ukończeniu

grudniu

dyrektorem

studiów —

kolektywem

po

następnie

poświęconych

Mazowszem

katedry,

(dawniej

a
o

W

następnie

nauczyciel­
złożył

tegoż

lubelskim

Łodziach

o

jako

pierwszym

zakresie tych

przemian
wraz

wsi

z

Piwockim.

różnymi

zorganizował

i

zespołowych

Delimata

szły

pracy

1 9 5 2 r. p r a c u j e

a

tej

1 9 4 8 г.,

Szczecinie.

Żołną-Manugiewiczem,

studiów

zaniedbanej

podstawie
Od

Współpracuje

Ksawerym

pomysł

w

rodzinie

asystentem

regionie

W

w

dojrzałości

jesieni

zostaje

pracach
w

Od

polskiej,

gdzie
w

Krosno,

Egzamin

1944 r.

filologii

terenowych

Morskiego

Kultury

Janem

w

etnograficznym.

Bałtyku.

Warszawie.

sekcji

pow.

Jaśle.

Krośnie

c z y n n y udział

studiów

atlasem

Muzeum

wojnie,

w

i bierze

Muzeum

wybrzeżach

w
na

Górnym,

Krośnie,

Curie-Skłodowskiej,

kierunku

Polskim

Gliniku

Lublinie

Marii

J . Gajka

w

Frysztaku,

Nauczania

oswobodzonym

przez

się

w

Tajnego

wersytetu

w

się

a

uzy­

ilustrujących

historii badań

nad

* Z przemówienia prof. К. P i w o c k i e g o n a poświęconym w s p o m n i e n i u o d o k t o ­
rze D e l i m a c i e zebraniu członków Oddziału W a r s z a w s k i e g o
Polskiego
Towarzystwa
Ludoznawczego
( k t ó r e g o b y ł p r e z e s e m ) w d n i u 6 V 1964 r.

KRONIKA

Mazowszem
atlasowy
riał

zostało

uzyskany

wartość

w

już

rzeniu

miała

wsi

przez

się

o

Mazowszu

historyczną.
rządkowania

jej

metodyczne,

przyczyny

zachodzących

ostatniego,
nadzieję

niemal

„rzucić

należących
ten

ujmując
skom

już

do

traktował

wielu

nicowaniu

ralnego

podłoża
i

(w

gospodarki

gleby,

następnie

chłopska,

rozwój

zadania

środków
niczne

transportu

kulturalne
książka

i

(kontakt
prasa,

downictwo

i

zewnętrznych.

nić

w

Jest

wieś

Sama

historię
II

pracy

Rozdziały

zachowanego

było

ta

poświęcone

ubioFom.
z

w

furmaństwo,

Autor

Mazowsza
tych

siła

możliwe

pracy

Pracę

ilustruje

została

tylko

poświęcone
—

produktów

spław. N i k t

do

w

częśoi

etnicznym,

tej

trakcie

i

z
i

szkoła,

ponad

ich

należałoby

czasów

się,
zróż­

wyróż­

widzenia

jakimi

50 t a b e l

od

do

bodźców

pojawiania

punktu

popularne

bu­

niekiedy

ustalenia

dróg,

siły

przychodzą

statystycznych.

studium

wprowa­

uwłaszczenia.

Opracowane

zostały

roz­

budownictwu,

mieszkaniu,

były

się

wiejskiego,

nie zestawił

tech­

czynniki

różnych

okresy

przerabiania

gospodarstwa
pory

jakie

hodowli

i

i wojny,

ich

oraz

ukończona.

rolnictwu
w

wiej­
rozwój

czynniki

trudna

wieś

dynamiki

osadnictwu,

własność

ludności

hodowli)

że

na

Mazowsza

klimat,
admini­

kulturalno-oświatowe,

autor,

stanowić

opra­
natu­

i

społeczne,

rolnictwo),

uwłaszczenia

mogłaby

mate­

zaopatrzenia,

metody

zewnętrznych

dużym

podziały

miasto, migracje

ustalić,

społeczno-gospodarczą
stosunkom

na

i

i c h oddziaływania

bodźców

okresach.

część

zbytu

oddziaływania

czasów

róż­

omówienie

zawodowa

placówki

uchwycenie

i

literaturze

i

(stosunki

podkreśla

próbuje
od

tych

maszynopisu

przetwórstwo

jest

silniejszego

kulturę

siebie

w

Część
działy

na

zmiany

dla

dzające

jednak

c z y też

wsi

folwark,

naci­

odtworzeniu

geograficzne

polityczne

nakłady

na

zawiera

struktura

telewizja,

proces

na niwelacji

oparta

(położenie

dzieje

narzędzia,

podsumowaniu

przestrzennego.

historii

oddziaływania
na

W

poprzez

radio,

niejednakowa

słabszego

nicowania

ze światem
film,

i

techniki,

że

Najogólniej

ulegającego

poświęcił

i bogatej

dzieła

struktura

kredyt

czasu.

miał

czasach

badaniem.

społeczno-gospodarcze

roli,

założenie,

pracy,

chłopskiej

ustalić

w

jako

zaważyć

i

przemian

także

chłopa,

upo­
idące

przykładzie

okresach

statystyczne)

maszynopisie

pracą
i

dalej

na

procesu

jaką

praca '

jest

faktów

zmian

o byt

Cz. III.

zapomnienia
znacznie

się

uwaga,
mogły

zatytułowana:

dr Delimata

problem

działania

nakładem

wiejskiego,

z

kul­

zamie­

chłopskiej.

sobie

ten

objętym

zalesienie),

łączności,

teatr,

wzorcowe).

„zmierzenia"
zaniku,

i

pojęciu

autora

współzależność

walki

duża

uprzemysłowienie,

uprawy

swą

w

pierwotnym

współczesnych

wydobycia

różnych

okresie

t y t u ł : Zmiany

przez

przyjmując

w

też

kultury

gospodarstwa

studiów,

przez

rozgrywającego

materiały
w

i

do

wzajemną

z wielkim

warunki

miast,

(systemy

w

nawodnienie,

dalszych

kulturze

postawił

wynik

jego

t y m liczne

świetle

W

przemian

mechanizm

Stąd

w

Mate­

ma

nosi

w

Podejmując

jako

które

do

oczywiście

chłopskiej

sposób

mapach,

części. P o d j ę t a

podobny

pozostawionego

stracyjne,
skiej,

sposób

wykończona,

cz. I ,

na

t e n proces

czynników,

cowana
surowce

w

Zmiany

Autor

oczach

światła

w

całym t e r e n i e .

wielu

1864—1960.

C z . I została

się

ustalać

zewnętrznych.

źródłowym

części.

przemian.

naszych

się k u l t u r y

Najbardziej
riale

chciał

w

jego praca

okresie

ograniczał

przeszłości",

się

czynników

tych

na
sporo

kształtował

w

historycznych.

wymagania

wyznaczającą
po

na

uzyskuje

wielka

uwłaszczenia

cel nie

faktów

zestawiony

obu poprzednich
od

badań,

rozrzucone

Delimata.

z trzech

okresie

Ale

dr

a

Cz. I I . obejmuje:

wyników
w

siatką

drugą

mazowieckiej

składać

zestawienie

Tę

dr Delimata

zmianotwórcze.

to

gęstą

badań,

i teoretyczną.

przez

materialnej

tak

systematycznie

tych

wyłącznie

Pozostawiona

Czynniki

objęte

badań,

wyniku

praktyczną

podjętych
turze

ono

wsi dla tych

503

i

—

jak

wydaje

uzupełniania.

W

przemysły

rzemiosła,

tak sumiennie

i

wszystkich

planie
drob-

KRONIKA

504
nych
o

wzmianek,

poziom

tematyczny)
riału

jakie

lecz

literaturze

uogólniających

Wielka

.znaleźć

naukowy),

szkoda,

że

można

w

rozległej

przypadkowej

o

Mazowszu

wniosków

(jeśli

i

nie

bardzo

chodzi

próbował

historycznych, jak

zakroiwszy

pracę

na

tak

wielką

projektowaliśmy

przedwczesną,
nych

i

niepotrzebną

metodycznych,

śmiercią,

w

których

ta

jest

wspólnych

właśnie

z

tego
dr

(zachowany

na

do

zakres

kilkanaście

praca

nie

dni
stać

dojdzie

przed

dyskusji

miała

mate­

Delimat.
maszyno­

i że j u ż n i g d y

jeszcze

to

chodzi

niej

to zrobić

skalę

do

zgodnie

się

(jeśli

w

wyciągnąć

350 ss.) n i e b ę d z i e m ó g ł j u ż j e j w y k o ń c z y ć

co

zawarty

starał

pis m a ponad
tego,

różnorodnej

o

jego

merytorycz­
się

punktem

Napisana

pięknym

wyjścia.
Dr

Delimat

językiem,
na

stać

tury

się

sał
a

Ludowej

powinna

krótkim

będącym

się

podstawie

również

dokończyć
jego

uporu

tej

do

procesem

mogli

Musimy

i głębokiego

że

za

że

dziś

podjąć

go

wielki

wśród

to

für

mało

Kul­

Muzeum,

pozo­

które

objęłaby

wkład

włożony

( j a k to

deutsche

napi­

Volkskunde",

i

zbyt

powierzchownie

i

zbyt

powierzchownie

chłopskiej,

nie

szukając

zlekceważyć.

Nie

danym

ją

jako

wyraz

za

powin­

Muzeum

n a s przekonać

mało

za

kultury
go

sami

żalu,

tych,

Za

„Jahrbuch

pracy),

zmian

abyśmy

zwłaszcza

to, b y

marksistowskich,

druku,

pracowników
tegoż

dyskusja.
w

do

materiałów

pracy,

ominąć

zginąć.

całkowicie

zespół

zebranych

zapowiedzią

dyskusji.

partiach

upartego badacza

badań

przemian,

nie powinna

przez

przeznaczonym

gdyby
samym

tych

praca

omówionych

rozdziałów

nas

program

zajmujemy
pomiaru

jego

opracowania

na

artykule

jak

realizujemy

dla

dla

jednego, wytrwałego,

w

było

Ale

niektórych

za .plan c w a n y c h

II. Nie

przez

żyje.

w

impulsem

i Sztuki

stałych,
cz.

nie

gotowa

niego

metody
mu

już

uznania

nas nie ma.

Niektóre prace d r Tadeusza D e l i m a t a
Materiały

do

budownictwa

graficzne,
Polski

atlas

z

M.

t.
Muzeum
Tkactwo

ludowe,
Oskara

O

genezie

Dział

łodzi

etnografii
s.

w

Szczecinie,

R.

3 8 : 1 9 4 7 , s.

Prace

i

Materiały

Etno­

164—165.

Etnografii

Lublinie

za

„Lud",

Warszawa
Kolberga

t.

i

rok

Etnologii

akademicki

39:1952,

1954 ( p o g a d a n k a

Uniwersytetu
1946—1947,

„Lud",

kultury

klepkowych

na

Muzeum

i

jej

Pomorzu,

Pomorza

s.

461—467.

do przeźroczy).

1954 ( p o g a d a n k a
do

Ludowych

do

francuskim,
polskę
museums
Garncarstwo
cz.

1,

Floating
w

w

Warszawa

w

Kultur

Przedmowa

A

skim,

do

przeźroczy).

przemian,
„Lud",

Zachodniego

„Lud",
t.

w

t

4 2 : 1 9 5 6 , s. 4 9 — 6 8 .

4 2 : 1 9 5 6 , s.

782—785.

Szczecinie,

„Lud",

t. 4 3 : 1 9 5 8 ,

396—398,

Muzeum

Den

pilaw

448—451.

ludowa,

Stosmiek

pow.

Zakładu

Curie-Skłodowskiej

Morskie

Ceramika

Ziemia",

działalności

3 7 : 1947, s .

w

1947, s . 1 6 4 — 1 8 6 .

etnograficzny,

Sprawozdanie
im.

ludowego

t. б, L u b l i n

w

Polska

tomu

angielskim,

samling

i

Ársskrift,
ludowe
Wrocław

w

t.

Warszawa

Lalland-Falsters-Stiftsrnuseurn

woj.

1:1960,

4 3 : 1958, s .

398—405.

1958 (to s a m o

w

językach:

1959, s.

lubelskim,

Lolland-Falsters-Stifs-

[w:]

5—40.
Prace

i

Materiały

Etnograficzne,

t.

18,

29—138.

„Zeszyty
t.

„Lud",

ludowa,

niemieckim).

Maribo

1951, s.

Museum,

Warszawie",

Warszawie,

sztuka

Etnograficzne
s.

26—29.

Muzeum

Kultury

i

Sztuki

Ludowej

505

KRONIKA

Les

taches

du

„Zeszyty
t.

1:1960,

Fishing

Musée
s.

Costal
za

w
The

and

i

of

druku).

za

1962 г.,

Warszawie",
recenzji

zamieszczonym
w

of

Etnograficzne

3, ( w

wej

Boats,

t. 2 : 1 9 6 3 ,

t.

i

s.

w

24 l i p c a

Maksym

Mazovie,

Warszawie",

(z

Define

t.

National

1:1960,

s.

Mu­

44—52;

Part

t. 2 : 1963, s. 4 3 — 5 2 , ( s t r e s z .

polskie).

Muzeum

Ludowej

tłum.

Kultury

Kultury

i

i

Sztuki

franc).

Monuments

Etnograficzne

Thier
Etnograficzne

in

Sztuki

Muzeum

the

Mazowsze

Ludowej

Kultury

w

i

Region,
Warszawie",

Sztuki

Ludowej

opracowań

popularnych

„Zeszytach

Etnograficznych

podaje

W.

Jarecki

Muzeum

we

Kultury

wspomnieniu

i

Sztuki

Ludo­

(t. 3 ) .

1964 r. z m a r ł

Maksym

FADDIEJEWICZ

jeden

Rylski

Kutrzeba-Pojnarowa

R Y L S K I

z najbardziej

Faddiejewicz

Faddiejewicz

Anna

Piwocfci,

znanych

poetów

i

etnografów

wsi

Roimanów-

Rylski.

urodził

się

19 m a r c a

1 8 9 5 r.

kijowska. Studia gimnazjalne

we

i uniwersyteckie

ukończył

Kijowie.
Przez

grafii

20 l a t M . F . R y l s k i k i e r o w a ł

Akademii

gował

i

wydał

Nauk

sztuki

ludowej,

zyki,

teatru

i

Maksym
wyższej
skiej,

Pisarzy

Ukrainy,

W

F. Rylski

polskiej
Ze
poniosły

współpracowników

historii i współczesnemu

rozwoju

„Narodna

czasopisma
roku

był

ukraińskich

sztuk

stanowi

reda­

ukraiń­

plastycznych, m u ­

tytuł d o k t o r a

honoris

Akademii

i Etnografii
ta

w

uznaniu

Rady

Leninow­
dyrektorem

USRR,

członkiem

wiele

lat

był

Ukraińskiego

Jegiellońskiego,

jego zasług d l a

Naj­

prezydium

nagrody
ZSRR,

Nauk

i przewodniczącym

600-lecia Uniwersytetu
causa

i

Etnografija",
Przez

do

członkiem

Nauk

Akademii

Etnografia".

Slawistów

1964, z o k a z j i

delegatem

ZSRR,

państwowych

oraz

Tvorczisť

KPZR,

Pisarzy

nagród

ZSRR

„Sovietskaja

Komitetu

członkiem

Związku

laureatem
Nauk

Sztuki, Folkloru

czasopisma

Międzynarodowego
Slawistów.

zarządu

Akademii

Historii

redakcyjnego

t y m z zespołem

poświęcone

Rylski

członkiem

członkiem

Instytutu

Instytutem Historii Sztuki, Folkloru i E t n o ­

okresie

zagadnieniom

Faddiejewicz

redaktorem

W

filmu.

ZSRR,

Związku

USRR.

liczne prace

skiej

M.

de
w

druku).

ka, pow. skwirski, gubernia
w

region

„Zeszyty

Warszawie",

183—185

M A K S Y M

—

la

Ludowej

to

Boats,

tamże,

Ksawery

Dnia

sur

Sztuki

Attempt

Ethnographic

„Zeszyty

Warszawie"

ukraińskich

i

Etnograficzne

Muzeum

t. 3, ( w

w

(An

Ludowej

„Zeszyty

Kronika
Wykaz

études

—• Bottomed

Sea—Goings

Preservation

„Zeszyty

w

1: Flat

Sztuki

1961 г.,

Warszawie",
State

ses

Kultury

Pomerania

Part

Kultury

2:

dans

Muzeum

Polish

Characteristics),

Kronika

Varsovie

102—110.
of

Boots

zeum

de

Etnograficzne

naczelnym
kolegium
członkiem
Komitetu
otrzymał

popularyzacji

kultury.
śmiercią
wielką

Maksyma
stratę.

Faddiejewioza

Rylskiego

nauka

i

literatura

radziecka

KRONIKA

506
IWAN

Dnia
dzieckich
się

17

września

—

I. I. Potiechin. N a

na studia w

nego.

W

roku

wschodnich
demii

ZSRR

ludów

z

najlepszych

jego

Czarnego

blikował

studia

mad

Leniimgradzkiego
kandydacką

antykolonialnych

oraz

ze

Oüientalistyoz-

ustroju

zostaje
do

jego

uczyniły

I.

I.

i

narodowowyzwo­

publikacji.

Głębokie

Potiechina

ekonomii

zbiorowo

obszernym

Aka­

wicedyrek­

śmderci.

kilkadziesiąt

się trówinież

agrarnego

afryikanistami radzieckimi

aż

historii, etnografii

Ukazało

na

Instytutu

I. I. P o t i e c h i n a był r u c h

zagadnieniem

ra­

1930 z a p i s u j ą c

Instytutu Etnografii

innymi

kieruje

'poświęcił

zakresie

szkiców

afrykańskiego

z

afrykanlstów

roku

temat

wraz

którym

zmarły

prac

na

później

przedstawionym
szereg

on w

zdolności d zasług

kierownictwem

Lądu

wstąpił

swoich

tym

w

najwybitniejszych

zostaje p r a c o w n i k i e m

Afryksntistyozny,

któremu

z

(1955), k t ó r e b y ł o p i e r w s z y m

również

kontynentu

lat

POTIECHIN

'naukową

pracę

wyniku

specjalistów

Narody Afriki
fii

swą

dziesięć

Afryki,

wszechstronne
Pod

jeden

dragę

k i e r u n k i e m ¡zainteresowan

i

nentu.

zmarł

afrykanistycznej

i w

Instytut

Głównym
leńczy

sekcji

1939 b r o n i

( 1 9 4 9 т.). W

organizuje

1964 r .

Bantu. Tuż po wojnie

Nauk

torem

IZOSIMOWICZ

zarysem

jednym

tego

konty­

opracowanie
historii i

dzieło

etnogra­

z ipozycjii ' m a r k s i s t o w s k i c h . I . I . P o t i e c h i n
temat

proletariatu

poświęconych
szczególnym

afrykańskiego,

wybranym

historii

zagadnieniom

uwzględnieniem

historii

opu­
walk

historia

Afryki

Za­

chodniej.
Do

zasług

dyskusji
cowane
mując
szkoły

przez
ostrą

siebie

tezy

krytykę

funkcjonalnej).

wszystkim
Afryki.

naukowych

metodologicznych

jako

I. I. P o t i e c h i n a
w

przedstawił

teorii
W

świetny

należy

zakresie badań

również

nad ludami

on n a

wielu

kongresach

zachodnioeuropejskich

historii

etnografii

popularyzator

oraz

zaliczyć

(m.

radzieckiej
wielki

jego

wkład

pozaeuropejskimi.
naukowych

in. rozprawa
zapisał

przyjaciel

i

się

na

do

Wypra­
podej­
temat

on

przede

znawca

ludów