-
Title
-
Recenzje / ETNOGRAFIA POLSKA 1965 t.9
-
Description
-
ETNOGRAFIA POLSKA 1965 t.9, s.507-629
-
Date
-
1965
-
Format
-
application/pdf
-
application/pdf
-
Identifier
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:515
-
Language
-
pol.
-
Publisher
-
Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN
-
Relation
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:564
-
Text
-
R
E
С
E
N
Teoria
M A R C E L
des
Lettres
Praca
Paris,
była
może
czesnej
tematu
logicznej.
ujęć
nym.
jako
w
że
(wskazując
sekwencji
nazywa
na
nie
a
przygotowuje
Główna
systematyce,
nych
pole
wieloletnich
trudno
jest
zwrócić
Rozdział
miejscu
badań
uwagę
I,
ujęta
się
etnografię.
terenowych
—
wości
badań
w
postaci
celowo
koniec
mowa
badawczej.
Na
podwójnej,
której
a
druga
jedna
r ó w n o c z e ś n i e
część
daje
dobrego
sprawiły,
a
w
kon
etnografii
polega
cywilizacją
euro
znaczenia
przypi
dążąc
się
że
do
do
historii,
się
przejrzystej
i
całej
jej
się
na
nastawieniem
zbieraniem
pracy
n i c innego,
jak
wskazówki.
zajmuje
i podziału
stosowa
doświadczenie
jasności
pozostaje
badań
rysunko
badawczych
przy
Nie
badawczy",
składu
bardzo
wykładowcy
najważniejsze
prowadzeniu
zajmuje
dokonuje
autora
reliktów
schematami
jest t e c h n i c z n e rozwiązanie
o
ogólne
(którą
do
w
technik
psychologicznym
dobranego
jest
i
skondensowana.
„Personel
rzeczywistości. Następnie r o z w a ż o n e
dla
nie
etnografia,
instruktywnymi
Rutyna
jego
więc
czasie, zbliża
rozdziałów,
procedury
autora
badacza,
jest
socjologii.
pięć
przynajmniej
zatytułowany
osobowością
szero
archeologią
między
zbliżone
metodo
monograficz
ginących),
nauk
tego,
Takie
od
badanie
praktyczne
systemie
do
kulturowych
poglądy
i
jej
nowo
postawy
badawczej
określonym
wielce
jest zbyt
niektóre
W
w
wyczerpujący
studiom
kultur
dość
lektura
bardziej
przemian
kulturowego
więc
w
dla
w
przedstawienie
streścić
na
działania
pracy,
nowoczesną
ją
jest
kolonialnej.
posługiwaniu
wyczerpujące
przez
kultur,
że
etnograficzna".
etnografią
Znaczenie
kontaktu
społeczności
do
tematyka
przy
wymarłych").
tzw.
danej
między
wykładami
1942—1956.
wszystkim
ratunkowych
różnicy
ułatwieniu
innych
etnografii
ewolucji
badań
z
lecz
coraz
wstępie
przede
Faculté
latach
określonej
pogłębionym,
we
etnografii
la
nawiązaniami
odchodzi
badaniem
wyrażone
cel
tzw.
ludów
nosicielami
ustalenia
za
w
zaznaczyć,
procedury
z
związku
„metoda
wyrazem
lecz
związku
jakościowej
na
także
jako
de
to t a k p o t r z e b n y
pewnymi
jest
wysubtelnienie
w
E
1 9 5 7 , s s . 108
etnograficznych,
z
etnografia
węższym,
Dalsze
potrzebę
głównie
sywanego
wymi,
i
on
widzi
„etnografią
autora
pejską
ku
właśnie
uważa
określane
w
Sorbonie
wypada
metod
Paris
autora
na
nie jest
badawczej
autora
Publications
France,
przez
temat
wstępie
przegląd
dla
mikrokosmosie.
wskazują,
na
nowoczesna
porównawczych
koniecznością
sam
de
rozczarowaniem:
jednak
Uszczegółowienie
autora
a
Już
procedury
o n , że
I'ethnographie,
druku
ten
pewnym
krytyczny
jest
Uważa
de
do
na
J
metodologia
Universitaires
dyscyplinach pokrewnych
ujęcie
wg
z
etnograficznej
w
kich
niego
pośmiertnie.
łączyć
etnografii
zarys
co
przez
została
się
Presses
przygotowywana
prowadzonymi
Wydana
Méthode
GRIAULE,
de
i
Z
zasady
pierwszym
do
kompetencji
za
pomocą
materiałów
systematyzacji, organizacji
i
badanej
komplekso
w
ekipie
tzw.
w
krytyki
ekipy
terenie,
zebra-
RECENZJE
ó08
nych
materiałów
swe
uwagi,
Najdłuższy
tytuł
terenowych
dezyderaty
ze
badań
w
instytucji
rozdział
i obserwacja
jest
naukowej,
II
(obejmujący
faktów
przygotowawcze
techniki
badań.
w
społecznościach, n a z y w a n e
problemem,
Przy
w
stosowaniu
problemu
nieniem
(na
centralnego
podstawie
a
ludzkiej.
rzędzie
kontrolujące
ale
badaniach
jest
terialne),
być
1
autor
faktów
uprzednim
przygotowaniu
zaskoczeniem
istotne
i by
elementy.
badanych
lub
jego
się
etap
etnicznych, językowych,
ocenie
informatorów
badanego
i
runku
nien
a
być
porcji,
ani
pośredni.
być
—
W
aby
n i e stało
zachęcającym
opłacanie
do
przede
lub
wykorzystaniu
pewne
W
—
się t o a n i e l e m e n t e m
koloryzowania
wszystkim
przysług
ciekawej
dane.
on
to z
wyróżnionym
mają
po
dla
niego
najbardziej
ludów
własnego
autor
poświęca
do
różnych
jakimi
osobowości.
ope
Zespół
reprezentatywności
główną
wywiad
trudność
w
zachowaniem
w
właściwych
się
odnalezienie
Wywiad
znając
zakres
przez
autora
w
tym
kie
wi
pro
informacji,
najwłaściwsze
interesującego
pośredni
którzy
utrzyma
Informator
do dalszych
wydaje
dla
ustny
pożądanym
informatora.
jak
do
tylko
one
kryteria,
cechy
zniechęcającym
takich,
był
na
wywiadów:
autorowi
autor
piśmiennictwa
wywiadem
obserwacji.
informatorów,
Ostatnim,
i
dla zysku;
umożliwienie
aktywności
widzi
typy
wypowiedzi
opłacany,
nie
to
oraz
zwyczajowe
dokładnie
zawsze
na
ma
Może
zalicza
t y m etapem
widzenia
główne
kierowaniem
swobodnych
znaczenie
ile n i e
na
kulturowy
przedmioty
konstrukcji)
obrzędu
względu
kątem
dwa
ustnym
pomiędzy
ze
z
przy
obserwowa
n a i c h przynależność
i ze w z g l ę d u
pod
wyróżnia
autora
związku
jest
bezpośred
owocne.
obrzędowe,
o
na
tam
słusznie
fakt
(np.
studiowanie
ze w z g l ę d u
zjawisk
wywiadzie
proporcji
zdaniem
ludach,
tych
społecznych,
dobrany
Autor
prowokowaniem
przedmiotu
rają
opisywanych
winien
właściwych
jest
informatorów
środowiska.
wywiad
niu
badań
typu
każdy
kierowane
meto
przydatne
o d stałości
stałe
rozwój
z
jednakowości
muzeal
obserwowane
celowo
o
Trzecim
części,
o
to w y w i a d y .
grup
przy
tak, by
być
np.
całości,
być
głównie
chyba
nazwy,
uwzględ
społeczności.
bardziej
się,
z
Zalecony
jest
zwłaszcza
były
relacji
Piąty
opis
się
widzenia
winno
obserwacji
że
względnie
one
badacza
której
danym
subtelniejszym
także
badanej
tego,
obserwacji
Mogą
etapem
doborowi
z
kątem
to
badań.
za zależną
posługiwania
Czwartym
uwagi
ruje
autor
sprawę
obserwacje
wiele
coraz
penetracjach
do
nad
intensywna).
zjawisko
Przydatność
sobie
fakty
zagadnieniem
centralnego
stanowić
typu
przy
uważa
bezpośrednich
piśmiennictwa.
ku
огаг
zaplanowanie
zorientowanie
pod
Każde
obserwacja,
ludzkie,
kulturowych.
on
wywiadem.
(materiał,
Zachowania
ruchomych
może
tylko
pomocą
użytkowania,
itp.).
problemu
specjalnie
jednak
za
jest
odmian
odmian.
tok wszelkiego
przed
wewnętrzna
(sposób
obrzędowe
zalecone
tych
formalnej,
że
archiwów)
(metoda
założeniem
Zdając
badanie
obserwacja
przestrzeni
nosi
omówionych
nad tym samym
-
w
niej
wyra
przejściem
I
a
występujące
wymiany
[élémentaires)
rozdziale
jako
w
nas
dwu
na
wsi
rodzin)
zasadę.
gene
(l'échange
jej
ludów.
istnie
Autor
po
(wewnątnz-
II
częścią
było —
ludów,
pozwalają
badacza,
swoje
w
zasady
Chinach
ograniczonej
i
w
do
złożonych
do
uniwersalnej
społeczeń
austra
przechodzenia
społeczeństw,
Indiach.
W
(complexes)
podstawowych
od
autor
konkluzji
„uogólnionej"
podstawy
po
obserwującego
własne
społeczeństwie
konkretnych
powraca
etap
między
różnych
siebie
do
wnio
uniwersalną
u
i wewnętrzne
oczywiście
analizy
tę
różnych
doświadczenia
przez
i
i wykazaniem
pokrewieństwa
przyjętej
wymiany
(znana
„wymiany"
kultury
tym
małżeństwie
zrozumieć
życia
z
konkretny
rodzeństwem
między
z
własne
systemów
od
z
przepisy
kuzynami.
podstawową,
zewnętrzne
oświetlić
Polemizuje
w
małżeństw
granice
(w
etap
się
między
jakiś
przy
traktowana
specjalne
PiagetaJ
zasady
czerpanych
przez
i
pomiędzy
zawierania
ile
ostatnim
systemu
i
porządku,
stara
i
kuzynami
dobrze
wyrwanych
Autor
wymianie
między
krzyż"
szczegółowej
małżeństwa
zajmuje
krewieństwa,
O
do
do
bar
ograniczonej",
„wymianę"
inny
uogólnieniem
współczesne
II, w
ogólnych
„na
określa
poparte
kultury
reguł
klamrą
nią
przepisów
małżeństwa
Freuda
w
i
powszechne
przez
pozwalający
przypadków
również
—
widzi
systemu
ich stosowania.
nowego
„darów".
zasady
małżeństwa,
się
zakup,
widzą
należący
jakąś
Poprzez
„wymiany
dualistycznej,
przykładach,
i
myśli
sądzi,
organizacji,
ta jest
ceremonii
wymiany
małżeństwie
zajmuje
konkretnych
na
problemowi
małżeństwie
przypadek,
równuje, wymianę
cych
w
w
systemu
przyszłość
w
gdyż
odbicie
uniwersalna
te
teoriom
z autorami
wyłącznie
jest
zawsze
małżeńskich
również
reguła
ludzkie
(nie
ludzkiego,
organizacji.
związanych
psychologicznych
małżeństwa
pracy
charakterystyce
jest
nim
Lévi-Strauss
a
odniesieniu
grupowe)
z
instytucji
(croisés).
grupy
ludzkiej.
dawniejszym
zakazów
nowego
ona
Widzi
natury
mija.
organizacji
widzącego
małżeństwa,
forma
Ustala
zasta
się
c z y też
jako
systemy
kategoriach
koncepcji
Frazera,
współpracy
socjologia"),
wstępie
niektóre
dla kultury. Reguła
charakteryzując
egzpgamii,
historyczny
i
w
wymiany,
kuzynami
który
poświęcona
małżeństwa
endogamii
zasadę
to przejście.
Maussem,
podstawy
skami
z
pracy
sprawa
jest,
się
do
We
wszelkie
Polemizuje
składnik
sobie
psy
(społeczeństwa).
praw
organizmu
instynkt
kazirodztwa
przeciwstawne
logiką
przyczyn
X V I w.
złożonego, c h a r a k t e r y s t y c z n e g o
nającą
kultury
obejmujących
przyrodniczych
integralny
i
sprzeczności
„także
i wniosków.
i
przeciwstawia
wyłącznie
i
wkładem
dorzuca
obowiązującą
Autor
przed
Jest
dyktowanych
szukających
kazirodztwa
niego
części
natury
małżeństw,
właściwości
konflikty
(a a u t o r
strukturom
ekonomicznym
organizacjach".
dwu
norm
krewnych.
n i e powstała
Dla
„o
oraz
zachowania
H. Maine'a)
zasadzie
społecznych.
naukami
poświęconymi
motywom
zachowania.
psychologia
wstępu
zawierania
temat
się
tłumaczącym
przeciwstawieniem
bliskich
H. Morgana
cymi
ze
regułą
zakazów
społecznej
stylów
uniwersalności
uniwersalną
istnienie
że
bardziej
się
stałości
Taką
(L.
coraz
następnymi,
społecznym
z różnych
składa
się
dwiema
pozostawia
j a k fizyka, biologia,
się
Praca
lub
decyzje
postawom
wynikające
n a u k -takich,
nawia
jedną
(gdzie
513
i
(genera
małżeń
zasad
po
powstawania
RECENZJE
514
zakazów
z
małżeństwa,
Malinowskim
dowskich
i
próbuje
pokrewieństwa.
Zakazom
z prawa
pragnienia
ich
rządku,
entropii.
mienia
nie
o
występującym
się,
wyrazem
i egzogamia
i
braterstwa.
niektórych
tę
grupy
miejsce
znaków
w
jeden
życiu
społecznym,
rolę
i
zajmują
jest
( r e d . ) , Essays
G L U C K M A N
on
the
wy
łamania
po
porozu
jednak
stopień
ogólnym
systemie
wartości .
n
Anna
M A X
a
psychologów,
do
w
freu
systemów
podstawową:
(s. 6 1 2 ) . R ó ż n y
jakie
z
przez
dążenia
samą
Polemizuje
koncepcji
jako
analizowane
naturalnego
pełnią
i integracji
wymianę
z
porozumienia
przeciwstawiają
doskonałości
opartym
zagadnień
wysuwane
stosunki
będące
Język
i
wnioski
kazirodztwa
jednostkami
przez
porozumienia,
o
natury
złamania,
między
osiągniętej
egzogamii
oparciu
przedstawić
rastającym
do
natury
w
ritual
and
Kutrzeba-Pojnarowa
social
relations,
Manchester
1962, s s . 173
Na
powyższą
rites
Les
Tribal
de
Society,
lysis
of
Three
całość
passage,
składają
s. 5 3 — 8 8 ; D a r y l l a
Yako
Mortuary
Symbols
of
124—173.
E.
Evans-Pxitcharda, M.
Początkowo
Sciences).
szkiców
przez
Wobec
tesa
tego
M.
i
i
Gluckmana
Forde'a
były
Z
analitycznego,
a
Gluckmana
szkicami
odbiorcy
typu
kręgu
i
Forde'a
Fortesa
rezygnacja
Odbiorcy
Nie
Arnolda
się
z
z
rozważań
tylko
Van
tytuł
oferują
inne
dla
bardziej
wygłoszone
Simon
Można
od
izałożyć
rzeczy
obejmował
zagad
że
i
nie
zyskała
mieć
szkicami
na
się,
pisanie
że
ludzie
niemniej
zwykle
na
For
mogły
początku
klasy,
do
napisane
dwoma
pomylić
wypada
serii,
wykłady
nie
tymi
'samego
i
innej
książka
tego,
wysokiej
szczegółowych
(Social
zakresu,
między
przez
Fund
samego
publiczności
nastawionych
Interpretation,
tego
różnica
Ana
(Manchester),
an
ten sposób
in
an
w
wobec
szerokiej
Office
opublikowany
W
strony
się
zawsze
Turnera
Ritual,
auspicjami
z
Turnera.
zarysowała
dokonania
jaki
Engels,
historię
i
M.
to
doskonała
n a dzisiejsze
Frazer, Tylor,
prace
Marett,
to o k a ż e
jest
powtórzeniem
zadedykowano
podsumowania
zarazem
antropologii,
Gluckmana
ale j e m u
krytycznego
nia
wpływu,
szkicu
Gennepa,
hołd
na
V.
Turnera,
Victora
(Manchester)
and
Succession,
wykłady
pod
został
jednak
zawodowego.
and
E. Evans-Pritchaxda
i
dwa
ucznia
Ritual
na
jednak
niekorzyść
uniwersyteckiego.
jednocześnie
langes,
dodano
i
trzy
Forde'a
wykład
drugiej
i
89—123,
historii
przygotowane
charakteru
dla
że
Death
Circumscision
i D.
do
i jego
tematycznej.
s.
Ndembu
Gluckmana
(Cambridge),
(London)
opublikować
jednak,
Forteisa
szkice: M a x a
Forteisa
Forde'a
Fortesa
antropologii
Forde'a
zwartości
in
zamierzano
stosunku
cztery
Ceremonial,
Passage
s.
nienie
się
s. 1 — 5 2 ; M e y e r a
w
jego
próba
całość,
dorobku
w
obrachunku
głównym,
de
Passage
Gluckman
tym
zakresie.
z
wywarli
systemu
to
ustale
De
spojrzymy
obok
podjął
Jest
przeszłością,
Jeżeli
badanym
Rites
M.
dziedzinie obrzędowości
Reville, Durkheim.
się, że
a
Couwstecz
pokre-
Przedstawione
powyżej u w a g i
mają n a celu jedynie p r z y p o m n i e n i e
pracy
t r u d n o dostępnej w P o l s c e , a stanowiącej ważmy p u n k t w y j ś c i a d l a całej p ó ź n i e j
szej twórczości n a u k o w e j
j e j a u t o r a . Pełniejsza a n a l i z a założeń
metodologicznych
i w n i o s k ó w tej p r a c y może b y ć p r z e d s t a w i o n a
j e d y n i e n a t l e współczesnych k i e
runków
rozwoju
francuskiej
socjologii
i antropologii
'Społecznej. Z o s t a n i e o n a
p o d j ę t a w „ E t n o g r a f i i P o l s k i e j " p o u k a z a n i u siię n o w e g o w y d a n i a 4 e j p r a c y , k t ó r e
podobno jest w
iprzygotowaniu.
1 1
RECENZJE
wieństwa,
problemem
I
zakresie
w
tym
bości
swych
jest
tomów
—
ich hipotezy
okaże
że
bardziej
De
gałąź
wanych
pod
tematu,
ale
zornie
jedną
z
Frazera
Złotej
łeczeństwa
istnieją
momencie
się
ceremonii
jące
na
jednak
Czy
ważnego
Van
—
że
w
sposób
sobie
dokonał
tym
w
konywania,
Odkrycia
tego,
od
się
w
Gennepa
„stałą"
ciągu
przejściowe,
obrzędy
procesów
zanych
że
można
lub
rozumieć
czy
ślone
t u , że
rozumienie
Durkheima,
aspektów
kich,
który
życia
zgodnie
gijne,
okresu
laickie.
do
od
i
pogląd
chciał
próbuje
od
Tylor
wywodzi
się
do
był
się
dalej
takiej
powstają
w
tego,
co
którego
prze
być
jako
temu
między
co
Po
najmniej
od
społecznych
staje
się
ludz
areli-
odniesieniu
społeczne
boga
okre
sobą.
stosunków
w
to
nie-
Sakralny
ściśle
analizie
słuszny
zwią
dzieje,
umysłu
świecki.
wszystko
czczące
owoce
t a k się
dla
zresztą
stosunki
kongregacje
—
aktowi
ewolucji
gdy
przejścia,
społeczeństwa.
wykonują
pozostają
lub
którym
to
to
grupy,
społecznych
gdyż
swojej
do
powstają
Frazer
wszelką
Wynika
grupy
całkowicie
chyba
ponad
dlaczego
ludzie
w
się
od
grupy,
możliwości
religią
zdaje
czy
sakralny,
których
której
dla
sposób
ruchy.
stosunków
grupy
by
on
istnienia
tłumaczyć,
charakter
momentu,
odkrycia
i stąd
fakcie
w
od
do
jedynie
odkrycie,
(rodzajów
drugiego,
kategoriach
się
dokonać
drodze
dowieść
boku
przechodzi
stosunków,
staje
Zdaniem
może
tego
próbuje
na
stwierdził
których
Durkheima
czyli
że
w
dowodzi
znaczenia
obrzędów.
dobrej
dokonać
tych
polega
okoliczności.
końca?
na
nowego
samym
który
posuwa
do
człowiek
się
nie
ceremonie,
wszystko
sytuacji, w
w
aktu,
jak
różnych
do
w
tak, jak
ale
sakralny
sakralnego
Ten
już
te mają
ma
notabene
przejściowego,
lizowane,
nie
pojęcia
z którą
zajęcia
są
przechodzi
pewne
zależnie
tym,
są
jednostka
V a n Gennep
Ceremonie
istnieją
czynności,
dobne
nie
idei,
gdziekolwiek
ceremonie.
półcywilizowanego
oznacza
jednego
od
ogólne
poszczególnych
'odkrycie
tego,
ustalania
znaczenie,
zależnie
funkcji
powstałych
nieprzekonujący.
na
każda
zawarte
własne
—
spo
zakłóceń
oczywiście
tłumaczenie
tego
sprawdzić
ładu
momencie
tłumaczy
przekonujący
już
mający
łagodzenie
w
się
mnogich,
utrzymania
jest
znajduje
obliczu
społecznego
życia
obrzędami.
ktokolwiek
warzyszą
które
w
dla
do
po
różni
tymczasowych,
pozostawiając
jest
sposób
że
nie
swoje
że
za
polegały
życia
swego
myślowych
z tymi
czym
w
jednak
pochodzeniem
grupy,
rezultacie
początku,
posługuje,
s y t u a c j i do s y t u a c j i , o d
stany
I
że
czasie. P r z y
i w
uznany
na
je
jak
przykładem
świadomość,
tradycyjnie
Van
iż
jest
problemu
dowieść
jakim
wątpliwość,
z
posiadać
postawionego
postanowił
doprowadził
praca
T y m
się
swoje
od
jak
zaawanso
źródłach
produkcji
niezależnie
mniej
Rites
to
Engelsa,
Tylora,
Passage
do
przyjąć
Maine'a,
po
passage,
wzmożeniu
można
Gennep
nie. Jego
odkrycia,
rozwiązania
tę
nauki,
nieskończenie
de
funkcją
posiada
ale
prace
materiałów.
grupy
dzisiejszej
przewodnikami
przejściowych,
z
do
gru
przejrzeć
Gennepa
interesuje
których
dzięki
spróbować
pierwotna
mianowicie,
z nich
społeczeństwie,
jednak
tę
przejście,
ochronie,
są
Van
obrzędowości.
choćby
materiałów,
systematyzuje
stanów
każda
te
—
mniejsze,
ujęcia
zbiorów
nie
jednostki
hipotezę
w
ale
przeszło
miały
zbiorem
jej
passage,
Samo
gdyż
oczyszczeniu,
Gluckmana
de
jednak
Cywilizacja
Prace
hipotez,
istnieniem
porządku.
obrzędowości
tego,
rites
przejścia,
Niemniej
wątków,
Jeżeli
sposobie
Książka
autor
przechodzenia
nowego
w
charakter
że
się
ich prac
Natomiast
systematycznym
siebie
spowodowanych
w
z
z nimi
wysuwali
potomnych
przedmiotu.
podstawowych
religii i owiązanej
Marett.
analitycznym.
gałęzi,
przez
jego
co
na
mają
analizą
również
zebranych
ustalić
funkcjonalne
względem
od
Frazer,
Coulangesa.
nie
jest
istotnie
pierwszy
plan
wpływ
analityczne,
Zlota
i
i
większy
Durkheima,
magii,
na
Tylor,
krytycznie
się,
problem
zwykle
515
i
są
do
zrytua-
każdy
czło-
RECENZJE
516
wiek
pozostaje
czenia
z
w
istotą
Używane
do
pojęć
ogólnych
nicji.
Gluckman
ich
bezpośredniej
analizy
i
ceremonią
Ciała
jest
definiuje
z
przypisuje
nie
stanowią
tylko
można
możliwość
bezpośredniego
je
Oba
w
„ceremonious".
się
się
połą
pełnią
tym
w
lub
dużej
Bożego
pojęć
które
mierze
wyróżnić
do
być
logicz
te s a m e
razem
zresztą
mi
zgodnie
całkowicie,
nie mogą
szeregując
dalej
przykłady
thought),
ponadzmysłowe,
łącznie,
można
się
of
do
defi
Październikową
uroczystości
odnosi
(patterns
zresztą
dyskutować
poprzez
okazji
z obserwacji
należą
starannej
Rewolucją
z
rozumowania
te pojęcia
z
t y m , że
wartości
rytuału
rytualnego
procesja
nie wynikają
pojęciem
i
związane
tzn. wyróżnia
i
wymagających
obrzędowego
zjawiskom
zasadzie
Pod
obrzędu
samym
obchody
wzorzec
częściowo,
wyprowadzone.
stąd
ma
pojęcia
tym
natomiast
(„rituál"),
które
choćby
niego
(,,ceremonious"),
rytuałem
którymi
—
typu
a
pojęcie
Według
stycznych,
czy
powyższego
wieloznacznych,
zastosowania.
są
styczności
boską.
funkcje,
pod
pojęcie
dalsze
podka-
tegorie:
1)
działanie
interwencji
2)
związane
nadprzyrodzonych
czynności
zresztą
typu
3)
rytuału
zmienia
go
typowym
4)
religijnego,
określonego
stosunki
typu
albo
dobrobyt
Rytuał
ma
są
różni
tylko
ofiarę
przodków
naniem
dla
przez
kult
przodków,
przez
nich
na
skutek
w
sposób
działających
do
użycie
do
celu
jakiś
pojęć
wzmożenie
inny
który
wyraża
mistycznych, cze
siły
sposób
społecznych
lub
mocy
podnieść
działanie
stycznych,
które
ale
pro
material
Należy
nie
faktów
sprawę
takich,
życia
wykorzystywania
do
tychże,
t e n sposób
tu
tego
które
się
rozwinęły
sobie
zastrzec,
rodzaju
posiadają
stosowany
społecznego
w
że
wysoce
poza
w
do
Kościele
z
z
do
typu
wyko
pełnio
z tego,
i
podnoszenia
rytualizacji
„rytua-
ceremonial
wystylizowane
jego
ramach
i
nie wyraża
poza
że
stosun
określenie
stosunkami
pozostających
nie
ról
się
działań
stworzonych
rytualizmu
j a k też
dochodzi
niż
sobie
się
zdawać
(ritualisation).
odnoszące
a l e łączy
należy
do
więcej
w
zgodnie
W
dla
jest
on
działań,
i zmieniania
jest
zawiera
magicznych,
tendencję
wyrażania
to z n a c z y , że r y t u a ł
dotyczy
Tu
jego celem
że
określonych
społeczeństwa.
j a k katolicyzm, a więc
specjalizowane
substancji
świeckimi.
zarezerwowane
t y m , że
społecznych,
kongregacji
wykazuje
celów
dobrobytu
(ritualism)
nie
na
czy w
stosunków
i
funkcjami
społecznych
kongregacji,
constitutive",
się
passage;
ma
się o d p o p r z e d n i e g o
danej
pierwotne
materialnego
stosunków
lub
odwołanie
de
który
ochronić
zmiana
członków
społeczeństwo
ani
działających
Evans-Britcharda);
grupy.
tego t y p u
lub
nego,
substancji
..substantive"
rites
oczyścić,
wyrażenie
lizm"
np.
poprzez
,,factitive",
tylko
ków
użyciem
rozumieniu
jak
jako
społeczne
przykładem
rytuału
dukcyjnej
nymi
z
(w
podobny;
lub
ny
magiczne
sił
i
pojęć
rolami
i nie
wy
mi
danej
obejmuje
kongregacją,
poza
Kościołem.
I
stąd
też
miennymi,
I
od
płynie
właśnie
w
tym
społeczeństwa
chem,
a
że w i e l e
jej
że
rytualizacji
form
nie
różnica
można
momencie
z
może
stosunków
być
zgodzić
do
zarzuceniem
życia
społecznego
się
rytualizacji
z
osiąga
pierwotnym
można
współczesną
szeregu
stosunków
chyba
się
w
z
t y m , że
Na
ze
przejściu
zmierz
mimo
terenie
epoce
tego.
Europy
feudalizmu.
wysokim
każdy
ple
wspólnych.
przy
społecznych
zmierzch
spotykamy
że
religiami
im
czynienia
z pietyzmem.
swój
tłumaczyć
do
a
cech
Durkheimem,
mamy
traktowanych
społecznych
społeczeństwie
religią
istnienia
współczesnego
nadal
w
między
negować
należy
plemiennego
stopniowo
rytualizaeja
Fakt,
istotna
aczkolwiek
typ
stopniem
stosun-
RECENZJE
ków
społecznych
nia
wielu
lub,
to
jak
chce
„wioski"
ludzi
w
celom;
Talcott
i
służą
stosunki
gorie
jeden
i
kształci
w
tym
nie w
to
w
cześnie, a
jako
to
synem,
córką,
obszarze
gdzie
kapliczki
dzieci
i
że
zwyczajów
stosunki
że
dziećmi
padku
danym
żoną
role
Można
też
trzeba
a
to
się
z
i
tym
jakiś
liczyć,
2.
więcej
Im
że
przed
do
najbliższa
rodzi
zdaje
się
to
nieco
się,
wielu
w
jakiej
częściowo
więcej
co
męż
z
faktu,
niuansów
obserwujemy
z większym
w
przy
zróżnicowaniem
że
c z y też
niż
między
postępowania,
podkreślić,
że
specjal
i podporządkowania
syna,
na
okolica),
gdzie
rolę,
wzorów
aby
i
założenia
obrządek,
niewielkich
społeczne
w
można
czasie
grupach
ziemi,
więcej
występuje
ma
do
się
czynienia
traktować
którego
czy bydła,
a
rites
rozdziela
społeczeństwa
domu
może
z pewnym
sposób
powstają
można
de
się
szczepowego
więc
podsta
odgrywać
oddziałać
na
gdyż
ludzie,
którzy
wykonują,
wpływ
jest
jest
rytuału
na
stawia
świeckie
go
sposób
jego
następujące
ceremoniał
niezróżnicowanych
dla
ważną
ich oddzielenia
że
i
rolę.
jego
biorą
i
z
okre
środowisko,
Inaczej
wykonanie
chronić
tymi
te względy
mó
może
ich,
względami
pod
uwagę,
odprawienia.
hipotezy:
ról
społecznych,
t y m mniej
rytuału
etykiety.
zachodzących
i
że
uczestników,
i c h pomyślność,
zróżnicowanie
pozostaje
tu
dobrobyt
na
na skutek
zapomnieć,
przeświadczeniem,
oddziałać
mieć
zasadniczo
jednak
sposób
mistyczny
więcej
i obrzędy
nie
nieznanym
jest
Gluckman
powstaje
rytuał
inny
może
I m większe
mniej
w
społecznych,
związany
kolei
powyższe
znaczenie
przyjąć,
obawa
Ostatecznie
1.
stosunku
zwyczaj
żyjących
nadzwyczajny
w
więcej
Jak
ludzi,
własności.
więc
rytuał
jakiś
czy
ludzi
stosunków
przypadek,
wiąc
w
przyjmując
jednocześnie
form
ślonych
ojciec
jednocześnie
między
wowych
istnieje
czy unikać,
uczeń,
bratem,
siostrą.
jako
określa
w
jako
konsekwencji
passage
idzie,
i
grupie
bydła,
Wynika
czynienia
mó
jedno
całoroczne.
odróżnić
rodzeństwem,
do
Krótko
ojcem,
powstanie
zawierają
stanowi
Jednocze
spełnia
rytualizacji
jest
poszanowania
mamy
przestrzegać
dla
zbiory
momencie.
między
rodzin,
c o ;za t y m
należy
momencie
lub
W
i
i
których
wzorów
jej
do
się
współobywatelem.
czy
problem
pozwalają
danym
równości
się
stosunku
nauczyciel
tej samej
korralu
stosunków
pierwotnym
np. ogólnych
lub
czy
uboczu
które
w
społeczeństwie
stosunków
na
rodzaju
etykietek,
własnych
chat
(wioska
ról
nazywa
jest
w
jed
kate
wychowuje
bogów.
jako
których
a
inne
nierzadko
swoich
czasie
i
w
Dzieci
wspólnych
spełnia
przechowuje
chwilę
tego
samym
ziemię
która
konsument,
człowiek
od
gdzie
występuje
i rodzicami
rzeczy,
z
w
zamiast
naszych
tych
i
czy kobieta
nasze,
w
przez
jako
grupy
stosunki
społeczeństwa.
większość
terytorium
niedaleko
konsekwencją
czyzna
tym
ról
niewielkiego
Pozostawiając
nych
W
tych
grupy,
z ludźmi,
społeczeństwa
ludźmi
t y p własności,
czczą
człowiek
służe
stosunki produkcji,
większego
wypadkach
do
„multiplex"
jednocześnie
tymi
drugiego.
obrębie
łączności
siostrą.
zmarłych,
w
produkcji,
ścisłej
stoją
grzebie
ale
tego
to
posiadają
jako
wobec
polityczną
wielu
większość
jakiegoś
właśnie
w
to g ł ó w n e
ale
prawa
rodziny,
pracownik
żoną,
wynika,
swe
społeczeństwie
bogów
są
część
między
I c h członkowie
jednostkę
które w
typu
jako
czczący
tego
obrębie
pierwsze
tendencję
charakter
produkcyjne
z których
Istniejące
nie wspólne,
wysuwać
czasie
grupy,
tego
Po
dóbr.
bynajmniej
samym
są
wiąc
celom.
wykazuje
Gluckmana
Grupy
krewnych,
terytorium.
podziału
może
określenia
„diffuse".
grupy
jedno
wielu
własności
której
samowystarczalnej
według
Parsons,
zamieszkujących
społeczne
z
one
przysiółki,
nocześnie
śnie
gospodarce
mają
517
wyróżnienia.
na
siebie
ról,
tym
RECENZJE
518
Przy
że
czym
każdy
człowieka
określonej
Teza
Van
zaistnieć
i
jakie
łeczne
czą
to
właśnie
której
grupy
stawowego
i rytuału
rych
są
wypełnienia
na
mocnej
stycznych
działań,
antropolog
od
musi
W
na
gdyby
w
jest
życie
Szkic
M.
de
passage.
zie
poddał
stwie
społeczne
Autor
M.
domowych,
Fortes
wystarcza,
muszą
aby
mieć
dać s a n k c j e .
wiem
oni swe
łączy
i otrzymuje
się
passage
pojęcie
służą
uświęcają
monie
i
rytuał
również
Fortes
—
w
jest
w
ma
działało.
Role
(„office",
wprowadzaniu
akceptują
społecznego
odgrywają
jego
rolę
nie
utrzymywaniu
elementarną
formą
urząd
Fakty
tylko
i
pełni,
rytuał,
w
oraz
go
jak
również
tego,
który
każdym
w
grup,
Jednym
rates
obrębie
klas
struk
jednak
jego
by
więc
posia
One
odgrywają
tego
faktu
jedynie
i
nadają
pozwalają
momencie
rites de
twierdzić,
że
Pozycja
bo
spo
passage
rites
de
rolę
formalną,
mu
autorytet,
twierdzić,
wprowadzania
stanowi
nie
członków
de passage.
działania
czy
praw
słowem
To
muszą
rites
anali
społeczeń
pozycje
społeczne
Można
który
bez
są
gospodarczych,
,,legitimate",
znaczenie
wykonywaniu.
urzędu,
po
czy
wbudowane
od
zarówno
jednak
w
ma
mi
problem,
domowej
organizacji,
mechanizmem
znaczenia
ostatecznie.
osób
ich aparat
każdy
że
pozycje
Beruf").
na
z
ja/ki s p o s ó b o s i ą g a s i ę s w o j ą p o z y c j ę
Z
„der
i
dotyczy
stosunków.
być
płynie
któ
społecznych.
założenia,
i
w
zbudowa
jednostka
zinstytucjonalizowany.
muszą
przyczyny
—
ich aspekt
zakresie
pod
obrzędów
zrozumieć
sprawy
wypełnienia
charakter
rolę do wypełnienia.
podkreśleniu
go,
role
obliczu
symboliczne.
Society,
religijnych
dużej m i e r z e o t y m , w
towarzyszące
z
do
lub
prawomocny,
urzędu
inny
czy małżeńskich
tworzą,
społeczeństwo
w
role'
lokalnych
z tej właśnie
Tribal
wychodzi
określone
charakter
I
decydują
łeczną
którą
zupełnie
dana
Aby
bowiem
praw
in
się
sytuacji,
więc
każda
symboliczne
charakter
samą
z
te b o w i e m
rolę, jaką
Konflikty
w
zakresie
do kongregacji,
których
Gluckman
ma
tym
m a stać się p r z e d m i o t e m
kategorie
mówi
Office
jednak
Wypełniają
społeczna,
—
nimi
tych
w
posunąć
wyrasta
Tak
doty
od
tym
by
stają
ceremonii.
działania
z
naturę
and
omawia
politycznych,
nim
zaczątku
przez
Gluckman.
danej
politycznym.
rytualnych, wojskowych
tura
z
skali
Ritual
posiadają
stowarzyszeń.
ale
kryzysem
w
zależy
w
spo
i
o t y m , że
można
sprowadzić
jakiś
mistyczne
konflikty
właśnie
sobą
której
interesów
grupy
rytuał
ze
tę o k r e ś l o n ą
związane
swym
że
że
społecznych,
dla
pewne
decyduje
społecznego.
n i e można
się
jego
Stąd
łatwo
jak
podstawowe
—
łagodzenia
mogą
społeczeństwie,
posiadać
o i c h spoistości. R y t u a ł y
uczestników
małej
w
Fortesa,
ludzie
nych,
czy
układu
w
dobrobyt
czynność, c z y s a r n a
związane
i
że
do
uwypukla
przyczyną,
że
powiedzieć,
z
podkreślają
społeczne
to,
i
wszystkim
wspólnoty
odwrotnie
stosunków
innych
społeczeństwie
spodarczej,
tzn.
które
istoty
współpracujące
plemiennego
badać
działania
względu
i
i to s t a n o w i
ról
nad
winien
współzawodnictwo,
wynikającego
podstawie
się
bowiem,
Gennep,
jakąś symboliczną
odróżnieniu
fakt,
przez
Jej znaczenie
i współzawodnictwa.
współistniejące
się m o d l ą ,
ne
jest
wypełnienie
przejściowych
zarówno
wniosku,
z
Fakt
kłótni
Van
społeczeństwa
ludzie
przez
to
konfliktu
do
w
do
do
a nawet
podejmują
nimi
konfliktów
wynikają
i kobiet.
przede
słuszna.
pierwotnym
niewątpliwie
stad
twierdził
podkreślenia,
oznacza
momentów
zastanowimy
społeczeństwie
ludzie
między
niż
istnienia
Jeżeli
służą
z
niewątpliwie
nie przeszkadza,
zakresie
dochodzi
dalej,
pól,
danych,
każdym
jest
społeczeństwa
płodności
wartym
rzeczywistości
de p a s s a g e
w
faktu
dojdziemy
tegoż
trzech
w
wobec
obyczajowości.
atrybuty,
rites
społeczeństwie,
w
w
roli.
że
polityczny
jednak
etykiety
zakłóceń,
bardziej
jego
urząd
w
niemniej
akt
Gennepa,
ewentualnych
jeszcze
truizmem,
ceremonialny
społeczna
że
na
cere
urząd,
—
mówi
standaryzowaną
grupę
519
BECENZJE
obowiązków
i przywilejów
nych
określonych
i
ściśle
usankcjonowanych
Opierając
nie
swoich
tucji
się
nych
Bez
mocnej
ale
typu
tura
ich
tyczną
od
moralną
Podstawowe
dów:
wodzostwa
of
t y m , że
nieśli
ze
życie
z
grup
zane
the
jedną
Earth)
związanego
klany
wodzowskie
instytucje
wodzowskie.
tubylców,
którzy
zespołem
wspólne
w
więzi
dobro
całości
zależy
od
Przyszli
Ziemi,
przy
czym
rytuał
wiążący
ze s t o s u n k u
męża
i żony.
Główne
dobrobytu
czącym
porę
ralnie
z
dobrobytem
"odprawiać
życzenia
w
każdej
ziemi
Należy
przez
ważne
funkcje
je
kiedyś
których
zgodę
np.
„cement
jednostki
I
i
dyncze
ich
i
pozycje
porządku
wchodzą
Trzeci
w
jej
Dzieje
się
z
grę
w
kolei
a
a
wreszcie
że
—
to
I
D.
na
okresie
należy
wypo
inną
rodzinę.
jednocześnie
Malinowski
nazwał
składników,
ona
sobą
pozycji
i
urzędu.
and
które
dana
urzędy,
poje
przejść
o
rolą
społe
rozróżnienie
czy odgrywać,
ponie
ponad
nimi
nie wypełnia
ona
t y m , które
z
nich
rytuał,
aby
potrzebny
lub
do
obrzędzie.
niż
nigdy
Tak
warun
dziedziczenia.
rolami,
więcej
decyduje
tak
i
i
wśród
wzajemną
stosunku
lub
koń
gene
które
wprowadzają,
to
ana
zapew
momencie
rytualnej
t o , że
pozycją
Death
wiele
wypełniają
i
tak
Kapła
celu
w
przez
wypełniać
społeczny
Forde'a
w
szereg
drugie
dlatego
i
związanych
pokrewieństwa
jednostka
ze względu
określoną
np.
społecznymi
zwrócić
układ
się
wypadkową
posiadać,
na
ceremonie,
społeczeństwa
że
zwią
I
ale nie wystarczającym
symbolice
pozycjami
momencie.
obdarzyć
jako
sobie
rytuałów
postaci
Żadna
ze sobą
Wodzów
w
Przedstawia
w
współ
Ziemi.
one
odbywają
one
ludu
przy
rozpoczęli
mające
religijne
systemie
w
można
konkretny
szkic
ona
mogłaby
nich
danym
czy
w
t a k dlatego,
które
jednym
naraz,
teza,
urzędami,
c z y role,
związać
z
ostateczna
a
moralną.
pozycję
się
zawiera
jak
tego
obowiązków.
pierwotnym.
Posiadają
pozycji
tę
wyraża
dziennego,
wszystkich
jednostkę
i
i pojęcia
tylko koniecznym,
określonej
i
użytkowaniu
reprezentowane
jest
ustalająca
płynie
przeciwko
fabric".
i
urzę
(Custo
którzy
Kapłanów
istnieją
poli
rytualnym.
ziemi
kraju,
ziemię
od
nie
jedność
Mitologia
rytualnej
życiowej,
społeczeństwie
społeczeństwa
jednostką
pełni.
w
aprobatę
się
grupy,
—
tak
dziedzicznych
tym
rytualne,
niezależnie
sprawie
I
a l e zostały
grupy
dotychczasowym
social
urodzenia
przodków
stąd
jednostka
w
wymienić
procedura
między
do
of
dla u z y s k a n i a
czeństwa
waż
będącej
obie
społecznej
ważniejszej
integracyjne
należy
Istnieje
grupy
—
tę
współpracy
i społecznego
Podobnie
w
Kul
materialnej
strażnika
nakazów
obrzędy
to r o z u m i e ć , że i n s t y t u c j e
s a m fakt
kiem
materialnego
deszczową.
utrzymania.
charakterze
klanów
n a d drugą,
zgodnej
logii
nienie
na
zespół
mistycznych
nów
gospodarkę
klanów.
przybyszami
władzy
religijnych,
grupą
i
mał
polityczny,
dwóch
klanów
dzięki
przez
rytualnych
źródło
o
nadrzęd
się
systemowi
jedność.
postaci
drugą
tworzyli
efekcie
utrzymuje
system
jedyne
tere
insty
aparatem
wfadz
wprawdzie
publicznych
w
są
sobą
scentralizowanym
klanu
ich
grupą
z
grupą
nie uzyskała
ze
ich
instytucji
z
pew
posiadają
zinstytucjonalizowanej,
się
w
określonych
klasycznym
nie
kontrolujących
tworzonych
uzewnętrzniać
z
(Ghana),
Tallensi
segmentacyjny
skupiają
związanego
dianship
o
oni
osobie
zwyczajowo
wypracowanemu
formalnej,
instytucje
mówi
z
czerpią
zwykle
stanowiącą
mogłyby
że
centralnie
dzięki
posiadają
strony
które
Tallensi
patrilinearnego
się
samowystarczalnego,
nam,
i
i
w
społecznych.
pokrewieństwa
utrzymujących
Tallensi
raczej
wniosku,
wiążemy
administracji
stosunków
jednak
dostarcza
który
do
egzogamicznego,
współzależności.
rolną
dochodzi
typu,
przędzy
żeństwo,
stosunków
dotyczącym
sądów,
panowanie
też
materiale
Fortes
miejscowych
rządzenia.
n a l u b przysługujących
czy
kontekstach
na
badań,
spoczywających
sytuacjach,
jest
albo
Succession,
jej
an
pozbawia.
Analysis
RECENZJE
520
of
Yako
Yako
Mortuary
zajmują
Zasadniczo
wane
przez
jako
wyraz
nej,
w
przez
Ceremonial.
się
obrzędy
zmiany,
której
inne.
co
jako
jaka
nagle
A
Dotyczy
yamu
na
Yako,
społeczeństwach
dziedziczenie,
w
ogniwa,
następowało
grupa
z
Wschodniej
Nigerii,
w
tej
były
pokrewieństwa
obrębie
które
społeczna.
które
prymitywnych
zasad
następowała
jednego
nowa
grupy
kokosowej.
znaczenia
ze śmiercią
za t y m idzie,
on
palmy
wyraz
brakowało
powstawała
spadkobranie,
i
pogrzebowe w
antropologów
niejednokrotnie
na
uprawą
jakiejś
i
trakto
traktowane
grupy
musiało
być
społecz
zastąpione
grupie
pewne
Śmierć
jednostki wpływała
odbywały
zgodnie
z
przegrupowanie,
zasadami
też
systemu
pokrewieństwa.
Ten
ulec
pozornie
pewnej
Zwraca
wane
cali
on
są
uwagę
przez
się
ceremonie
i
że
miejsca
fakt,
i
wskaźnik
aby
i
kami
są
wpływowi.
rody
ojcowskie
Nasuwa
spodziewać
w
pares
W
tej
na
bazie
ramach
pomiędzy
są
w
tu
obrębie
one
w
u Yako
traktowane
Yako.
znaczenie
o
konieczność
organizacji
ale
się
zajęcie
I
do
rodowej.
poza
zajmowanego
Nie
Naczelnik
zakresie
tak
dlatego,
odpowiedniego
jednoczące
znaczenie.
te
A
nim, a
przez
można
wioski
poszczególnych
rozproszone
wyrazem
ich
symbols
of
duchów.
ich
człon
przez
różne
siebie
się
jest
klanów
jedno,
w
zamieszkałych
koordynacji.
płodności
specjalne
:rodu,
zwra
zresztą
—
być
Dzieje
się
wioskach
roszczeniach
kapłanami
mają
wioskowej.
starają
dokony
to
często
ispołeczeństwie
ich faktyczne
pozycję,
nie
stowarzyszenia
kultu,
w
Yako
Forde'a
może
musi
Forde'a.
których
przysługi,
pośmiertne
społeczności
Pozostają
więc
tej
u
do
D.
s t o w a r z y s z e n i u , skądinąd związanym z k u l t e m
określonych
się
sytuacji
w
zmarły,
pogląd
zdanie
z dalszych wywodów
dóbr
wzmacnia
indywidualną
jest
pogrzebowe
należał
stowarzyszeń
i
rodowych
takie
wykonanie
j a k się o k a ż e
tworzone
o
o
—
obrzędy
której
prośbą
prestiżu
rodzie, lecz w
ludzie
do
społeczeństw
Yako
wszystkie
znaczenie
te
inter
z
do
przekazywanie
Stowarzyszenia
torium.
że
znaczenia
sobą
zdobyć
nie w
wszystkich
grupy,
zamiennie. I —
społecznej
ludzie,
dla
odniesieniu
zmarłego
uosabia
kontroli
w
spoza
pogrzebowe
jedynie
drugie
na
osoby
krewni
dokonywanej
jako
prawdziwy
modyfikacji
jej
tery
jednak
primus
tylko
matrilinearnych.
interesy,
stworzone
znaczenia
są
obrzędy
pogrzebowe.
Czwarty
szkic,
Circumscision
w
Mwinilunga
kich
w
okresie
z
(okręg
Do
wsi
obrzezania
grupy
na
jak
pojawiają
się w
większości
poddał
nazwę
stacji.
pretacja
Analizę
związki
układ
przez
między
przez
przez
z
Luvale,
się
U
Ndembu
ilość
poziomami
krajowców,
badacza
obserwacją
zgromadzenia
i
punkty
się
jednak
z
jego
rytualnego
i
zwraca
i
i c h strukturą
społeczną
a
grupy.
W
obrzędami.
studium
tym
a
nie j a k
V.
Turner
poziom
.się.
baczną
i
to
inter
poziom
konfrontacji
Badacz
uwagę
poziom
nadał
będących
Drugi
momencie
Trzeci
zresztą
którym
obserwacji
zachowania
cechy
które
egzegezy.
i
jednostki
zakazom.
pewne
maski,
Pierwszy
wyklu
i
płaszczyznach
i c h działań
poszczególne
próbom
ceremonii,
tubylczej
wszyst
Lwimbe),
wykluczeniem,
różnych
abstrakcji.
to świat
jak u
Chokwe,
powyższym
trzech
składa
z
Ndembu
w s i , obrzezuje,
noszących
W
węzłowe
na
We
występują
związanego
ceremonii.
in
kopieniaczym
tej, podobnie
Luchari,
specjalnym
osób
rytuału
pewne
grupie
są
Passage
społeczeństwem
z ich domów
poddawani
przeprowadza
różnymi
stacji
metafizyki
odgrywane
tę
W
(Lunda,
początku
analizie
trzema
analizie
na
są
Rodezji).
niewielka
czasie specjalnego
skonstruowany
tubylczej
i
Ndembu
zabiera
którym
mężczyźni.
rola
plemion
owych
Bantu
w
jako
szczegółowej
jednocześnie
tam
północnej
chłopców
inna
Three
dotyczy
Interpretation.
w
okres,
wracają
specjalne,
jest
Turnera,
an
środkowozachodnich
cza
u
V.
Ritual,
poddaje
na
role
on
odkrywa
—
rozważa
RECENZJE
zespół
symboli
odniesienia
i
się
określonego
przy
poszczególnych
zespołu
rytualnego
do
stacjach
całego
jako
Studium
niniejsze
znaczenia
zastosowaną
jest
funkcji
przez
autora
do
abstrakcji,
aspektów
poszczególnych
Powyższy
czesnym
blemu
zespół
pod
i
nie tyle
społecznych
metodę:
jego
symboli
i
jest
ze w z g l ę d u
ceremonii
jego
stopniowe
szkiców
względem
magii
interesujące
i
konkretu
stopniowe,
ukazywanie
na
wierzeń
ostateczne
obrzezania,
wolne
ale
ze
i
obrzędów.
niewątpliwie
teoretycznym
najnowszym
podjęciem
Studia
Studia
ABRAMOWICZ,
Łódź—Warszawa
Polsce
od
ideologicznych
i
najbardziej
tradycyjnego,
nowo
klasycznego
pro
religii.
ANDRZEJ
PWN,
wyniki
względu
przechodzenie
społecznych
Zofia
w
sposób
systemu
praktyk.
dotyczące
na
pojawiających
wartości
521
nad
początkowymi
n i e należą
sięganie
poza
niejsze,
wypowiedzi
romański
ich
w
polskiej
K.
formowania
rozbudowanych.
należy
nie
genezą
r y c . (red.
etapami
do n a j b a r d z i e j
okres
nad
1 9 6 2 , s s . 1 3 6 , 62
do
pełni
wypadków
kultury
artystycznej,
Jażdżewski)
się
W
Sokolewicz
artystycznej
pracach
odosobnionych
wykorzystują
kultury
historyków
i, co
odpowiednie
sztuki
najważ
zestawy
mate
riałowe.
W
minionym
dziejom
do
poznania
wysuwają
W.
a
i
rozumienia
się
okresów
o
formowania
logicznych
nurtem
w
genezą
głośną
prace
to
Jako
ludowego
pracą
A.
K.
spora
dziejów
2
obszerne
nasza
twórczości
znajduje
pełne
rysuje
się
kolejnych
znany
jedyny
nurtu
orientacja
Dziś
uzasadnienie.
prac
o
każda
jest
o
genezie
istotną
praca
polskiej
rolę.
bowiem
tradycji
podej
archeo
Europy.
dziejom
w
dyskusja
ludowej .
n i m stało
Polsce,
dawniejszej
feudalnej
uczestniczył
sztuki
w
wczesnych
zainteresowaniem.
wczesnym
wiadomo,
Dzięki
do
nich
szkice
archeologa,
artystycznych sztuki
jak
sztuki
sięgnąć
się
wniosły
wśród
dociekliwe
materiałach
poświęconych
poświęconych
czoło
liczne
nowa
Na
to,
odegrały
Na
początkach
krzyżowania
sztuki .
Była
prac
dużo n o w e g o
z największym
archeologii
2
i
pozwala
przedstawiciel
Piwockiego
Abramowicza
archeologów.
plastycznej,
proces
z
cennych
rozprawy
kierunków
jest
ilość
s i ę , iż s z c z e g ó l n i e
prace
sztuki, przyjmowana
wyraźnie
wpływów
się
się p a ń s t w o w o ś c i .
zagadnienia
Abramowicz
Polsce.
tych
archeologom
początkach
Zainteresowanie
A.
pojawiała
Polski. Wydaje
niewątpliwie
H e n s l a >. D z i ę k i
raczej
mującego
z
XX-leciu
sztuki n a obszarze
3
się
W
sztuki
dyskusji
nad
zainicjowana
dyskusji
możliwe
tej
prze-
W . H e n s e l , Sztuka
społeczeństw
paleolitycznych,
Warszawa
1957; t e n ż e ,
Słowiańszczyzna
wczesnośredniowieczna,
w y d . 2, W a r s z a w a
1956; t e n ż e ,
Polska
przed
tysiącem
lat,
Wrocław—Warszawa
1960; t e n ż e ,
Z
badań
nad
polską
ceramiką
wczesnośredniowieczną,
„Sprawozdania
Archeologiczne",
t.
2: 1956,
s. 1 6 2 п.; t e n ż e , D e la fonction
des pendeloąues
en forme
de binocle,
„Archeo
l o g i a P o l o n a " , t. 3 : 1 9 6 0 , s . 1 5 5 — 1 6 6 , W . H e n s e l , A . B r o n i e w s k a ,
Starodawna
Kruszwica,
W r o c ł a w 1961.
A.
A b r a m o w i c z ,
Uwagi
o problematyce
badań
nad
sztuką
w
Polsce
wczesnośredniowiecznej,
„ P o l s k a S z t u k a L u d o w a " , R . 8 : 1 9 5 4 n r 4 , s. 2 1 0 п.; t e n ż e ,
Przedmioty
ozdobne
z
grodziska
łęczyckiego,
„Studia
Wczesnośredniowieczne",
t. 3 : 1 9 5 5 , s . 3 3 5 п.; t e n ż e , Sztuka
rybaków
i rzemieślników
gdańskich
XI—XIII
w.,
„ P o l s k a S z t u k a L u d o w a " , R . 8 : 1 9 5 4 n r 6 , s. 3 2 4 — 3 3 9 .
K . P i w o c k i , O historycznej
genezie
polskiej
sztuki
ludowej,
W r o c ł a w 1953.
1
2
3
RECENZJE
522
sunięcie
początku
odleglejsze,
wystąpienia
aniżeli
Przedstawiana
wprowadzoną
dów
Ferdynanda
cach
cepcjami
np.
S.
się
na
jach
M.
W
wytworów
zabraknąć
mogą
pracy
źródeł
A.
nie
nad
Autor
w
znacznie
i
t a znalazła
socjologii.
Jako
znaków,
istnieją
przyjmuje,
o
tyle
i
konsultacyjna
M.
Wallis
Autor
Między
w
kon
różnice.
sztuka
twierdzi,
Temu
ujawnia
pra
Stefana
6
każda
semantyczne.
Abramowicz.
Wallisa ,
wyraźne
iż
poglą
w
najważniejsze
8
autorów
znaku,
odbicie
Czerwińskiego .
tych
teorią
podstawie
Mieczysława
O
ile
zasadza
że
w
dzie
drugiemu
sta
źródło
przyjętego
przygotowaniu
pracy
udzielona
zamierzchłych,
sztuki,
o
I
pracą
znacznie
Tam.
jest
ludności,
dorzeczem
Odry,
istotne
naszych
ziemiach
marksowskich
szukiwaniu
podstaw
gotów
iż
L é v i - S t r a u s s ,
do
1 0
w
obszar
nad
zjawisk
L antropologie
procesy
polaryzacji
kulturowej
sztuki
nie
sociále
Polski
się
pracy
było
wypływające
devant
już
i
tej zostaje
zróżnicowań
jest
występują
wczesnego,
Wisły
W
To
przyjęta
polaryzujące
dorzeczem
się
źródeł,
czasach
feudalizm.
klasowego.
twór
korzystaniu
.
obszarze
wywodzić
o
zastanawianie
na
jest
operuje
ideowego
pobudek
tych
sytuacji
nieodzowne
roli kształtowania
f
oznak
już
podłożem
polaryzacji
kontekstu
iż
społeczeństwa
uznanie
tej
chłopskiej,
jakimi
świadczących
sięga
W
której
działalnością
ludności
artystycznej
poprzedzającej
stwierdzenie,
autor
założenia,
kultury
zamieszkującej
z epoki
z
się
jawnych
miejsc
z
Dane,
szerokiego
jest
jest
gdzie
staje
wychodzi
najprawdopodobniej
kulturowy
brak
lub
etnografii.
przekonująca-
archeologa
analogii
„pierwotnych'*
mało
zaś,
drodze
rozumienie
których
rozwojowe
na
przedstawicieli
ułatwić
w
swej
czasów
tylko
społeczeństw
zawsze
nurty
sztuki
Abramowicza
pracy
główne
C.
teoria
z
na
4
Marcina
głosu
etnograficznych.
etnografa
4
estetyki
wnioskować
artystycznych,
W
interpretacja
cepcji
sądzę,
artykuły
znaczeniem
często
współczesnych
dyscyplina,
się n a
nad
możemy
powinno
zatem
jak
książkę
A.
pomoc
czasy
9
dyskusji
dalizmu.
nim
polskiej
asemantyczne
również
się,
Lévi-Straussa
Lévi-Strauss,
sztuki
w
niedawno
określonych
wyraz
Jest
artystyczną
dwa
nauce
przez
C.
sztuki
Wallisa .
funkcjach
czych.
jak
istnieją
daje
stanowiska.
nie
tak
nurtu
łączy
Claude
sztuki,
najnowszą
wykorzystaniu
nowisku
przez
historii
reprezentowanymi
ludzkości
przez
publikowane
Morawski,
ludowego
Piwocki.
Abramowicza
sztuki
5
oraz
7
A.
Polsce
K.
de S a u s s u r e . W
wymienić
Morawskiego
ze
badań
przedstawicieli
należy
ta
praca
do
w
proponował
wschodnim
dokonane
kształtowanie
z ducha
klasowych
dziś
feu
dorobek
kon
w
po
wystarczające.
Třiistoire,
„Annales
E c o n o m i e s S o c i é t é s C i v i l i s a t i o n s " , R . 1 5 : 1 9 6 0 n r 4, s . 6 2 5 — 6 3 7 .
F . de S a u s s u r e ,
Cours
de Unguistique
genérale,
P a r i s 1949.
M . W a l l l i s , Geneza
i podstawa
malarstwa
bezprzedmiotowego,
„Estetyka",
t . 2 : 1 9 6 0 , s . 1 6 9 — 1 8 8 ; t e n ż e , Świat
sztuk
i świat
znaków,
„ E s t e t y k a " , t. 2 : 1 9 6 1 ,
s. 3 7 — 5 4 .
5
6
S.
M o r a w s k i ,
O
realizmie
jako
kategorii
artystycznej,
2 : 1961, s . 1 7 — 3 6 .
M .
C z e r w i ń s k i ,
Lekcja
włoska,
Warszawa
1964.
Por.
A.
Abramowicz,
Studia
nad
genezą
polskiej
kultury
Ł ó d ź — W a r s z a w a 1 9 6 2 , s. 1 0 3 , p r z y p . 6 7 .
7
„Estetyka",
t.
8
9
artystycznej,
Praca
A.
Abramowicza
spotkała
się
ze szczegółową
i
dogłębną
oceną
W.
H e n s 1 a , Szkice
wczesnodziejowe,
część
V,
1. Do
dyskusji
nad
genezą
polskiej
kultury
artystycznej,
„ S l á v i a A n t i q u a " , t. 1 1 : 1 9 6 4 , s . 1 2 7 — 1 5 7 . P r a c a t a
u k a z a ł a się w
czasie, k i e d y w ł a s n e u w a g i m i a ł e m już n a p i s a n e . N i k ł a
kompetentność w znajomości p r z e d m i o t u
nakazywała
m i o g r a n i c z y ć się w y ł ą c z n i e
do
.spraw
sposobu
wykorzystania
i i n t e r p r e t a c j i źródeł e t n o g r a f i c z n y c h .
Zadanie
to
s t a r a ł e m się p o d t r z y m a ć , m i m o że część z p r z y j ę t e g o d o w o d z e n i a
znacznie umie
jętniej przedstawił W .
Hensel.
1 0
RECENZJE
Mamy
powody,
zróżnicowań
aby
odrębnych
nurtów
klasą
warstwą
czy
nurtów
sztuki
te
próbie
definiowania
tym kierunku
wskazaniem,
że
kultury
cowań
klasowych
trwały
poziomu
i
sił
Nasuwa
wytwórczych,
aby
Odpowiedź
ekonomicznej
nie
jako'
łeczności
np.
w
których
A.
procesu
nie
mimo
iż w a ż n ą
legitymujące
ich nadrzędny
i
poświęconej
z
najbardziej
ważnych
Mianowicie
której
musimy
rozważania
stosunek
sztuce
problemów
sobie
mojej
pytanie,
wypadku
w
to
ceramika, klejnoty,
zdobina
na
metalu?
istnieje,
mianowicie,
asemantyczna.
Jak
Wydaje
sztuka
w
będzie
w
sztuce
bo
w
tej
ta
nie
zależeć
jako
ówczesnych
równało
pieczne
się
dla
ta
w
od
Nie
nadaniu
im
w
A.
pracy,
się
który
A.
by
się
się,
aby
Abramowicz
kultury
życia,
w
arty
naszym
to, c z y
będzie
c z y też h a f t
—
że
zasada
lub
ta
nieprzedstawlająca,
świątyń
północno-
płaskorzeźby?
tendencji
tym
ludzi,
które
niebezpieczne
—•
płaszczyzna,
do
była
nieumotywowana.
przedstawienie
było
na
i rogu,
powodem
jednego
podporządkowywał
wyposażenie
tradycja
nowych
do
Abramowicz.
względu
kości
kultura
wskazując
zupełnie
tradycyjnej
istnienia
wewnętrznego
nim. Co
pojęć:
tylko
wspólna
i przedstawiające
powodów
jakaś
pisze
abstrakcyjna,
wytłumaczyć
pogańskich
z
—•
spo
uformowania
używa
jakaś
bez
drzewie,
posągi
wydaje
jakiegoś
się
styl,
zasadniczo
ani
— '
zdobnictwa
jest
przyjęcia
usiłowania,
stykającego
do
„...zbliżamy
przejawy
kontynuuje
razie
wyobrażeniach
są
podziału
wczesnośredniowiecznym,
—
rzeźbione
całości.
wyłącza
się
takim
odrębnych
grodowego
rzemieślniczymi,
etapie
stwierdzeń
istnieje
istnieje
rodzaje
czy ornamentyka
zachodnio-słowiańskich
wiedź
lechickiej,
do
Polsce,
pracy
czy
zdobnictwie
wszelkie
ośrodkami
dochodzi
struktury
znane
ich znaczenia, lecz
w
najrozmaitsze
mutacji
że
sił
rozwo
Abramowicza
się
rzemiosła
wspomnieć,
dochodzi
starożytnej
rozpatrywać
jego
A.
kształtowaniu
wstępnym
poziom
nurty
analizy
pracy
ścisły
również
materialnych
ów
odrębne
równolegle
słowiańskim
zasada
w
nie
Czy
główna
w
zróżni
o
lecz
dóbr
od szczegółowej
tu
na
możemy
jako
w
są
wywód
dwunurtowy
opartych
jest
od
sztuki
istniejących
dodać:
któ
Stwierdzenia
uzupełniając
konieczny
rozwiniętymi
stycznej?
w
.
rozwojowego
powstanie
c z y m n i e definiując
zadać
1 1
w
ludowych
sztuki,
podrzędny
literaturze
związek
by
rolę
klasowego
prowadząc
i sztuka, przy
warstw
tylko
sztuki
Warto
się
nie
analizy
pozostające
rozwojowych
w
na
więc
społecznościach,
wytwórczości
odegrało
pracy.
osiadłych,
w
procesu
jaki
jest
przyjmuje,
a
Abramowicz
artystyczna
uzależniona
zróżnicowania
nurtów
rodzimej
rozwarstwienie
podziału
odrębnych
pozaekonomicznych),
pytanie,
polskiej
się
Abramowicz,
i
się
określoną
społecznościach
trwały
(można
Takiej
sztuki
z
wczesnośredniowiecznych
społeczności.
autor
miejskiego,
odrębnych
na
n a to p y t a n i e
feudalne,
typu
się
i
tradycji
uformowania
wyłącznie
szerokich
A.
polskiego
stanu
do
uformowania
rolnej,
wypadkową
oczywiście
dokonało
rozwojowych
rezultat
czasach
wielowiekowej
się
w
polaryzacji
ekonomicznych
—
się
badanej
ma. Niemniej
nurtów
w
o
doszło
do
ścisły
również
stanowił
społeczeństwa
wytwórczych
duchowych.
jowe.
podstaw
uzależnień
iż
gospodarce
zmierza
artystycznej
związek
się,
pozaekonomiczne
występujący
rozwój
nie
wyłącznie
przybierają
konieczne. W
i
i
na
to
wiążących
Wydaje
dochodzi
ekonomiczne
uprzywilejowanych
społeczności
mimo
sztuki,
głównie
warstw
przy
istnieją
których
społeczną.
egzystencję
zależności
iż
w
rozwojowych
rozwojowych
opierających
rych
sądzić,
klasowych,
523
w
nieudolność,
Sądzę,
zwierząt
mogło
życiu
Odpo
abstrakcji
być
i
że
roślin
niebez
codziennym,
Por. recenzowane w
t y m t o m i e p r a c e B . R i n c z e n a , Mongoł
ardyn
gar
urłał o r a z Mongoł
ardyn
goeł czingijn
chee
ugałz, p o n a d t o D . С z a 1 1 o p a b с h 1 j a ,
Loka jata
Darszana,
Istorija
Indijskowo
materializma,
Moskwa
1961, s. 2 9 6 — 3 9 4 .
1 1
RECENZJE
524
stanowiło
mie
i
walor,
pojęć
rozbudowa
pierwszą
ich
ze
kryterium
muje
jednak
religijnej)
tak
te
jest
nie
są
zdobinach
Czy
w
i
w
u ł a t w i a ł y
one
wytworami
Nie
.
duży
interesowne
—
sądźmy
bowiem,
o
w
rodzinnych
nie
doświad
znaków
przyjaźń,
w
pewnych
pojęcia
geometrycznych
łańcuszkowych,
liniach
więzi
istniejących
rodzinnej,
struktur
społecznego
życia
wyżej.
A. S c h a f f ,
w
tym
także
w
i
sposoby
osobę.
w
'tej
związków
t y m czasie. B e z w n i k l i w e g o
Wstąp
do
semantyki,
Warszawa
bez
podobnych
obszarze
Sło
czynniki
bardzo
czy
czę
na
sprzętach,
wzajemności
uczuć
budzi
dlatego
iż
też
przeważająca
ziemiach
naszych
odzwierciedlają
społecznych,
oddziaływania
konieczności
płytce
I
na
sztuce
w
prowadzone
określenie,
artystycznych
iż
określonymi
były
pracy
powodzenia,
Abramowicza
faktem,
np.
Do
snycerskie
moty
kierowały
na
istniejących.
obdarowywaną
zagadnienie
w.
do
użytkowej
z
podłożem
narzędziach
czasie
funkcji
z
zwie
Niemniej
sprawcze
X I X
zabiegi
występujące
stosunku
wiązać
motywy
pewnej
profanacją,
wykluczona.
ornamentów,
w
życzenie
A.
ich
podejmującego
których
niektórych
w
a
I tu wkraczamy
jeszcze
wytworów
Motywy
w
w
motywów
przekazywanych
planowanych
przez
jest
również
twórcy,
misterne
uczuciu
iż b r a k
przed
podstawowej
treści
intencje,
przyświecało
przyjęte
o
nie
można
ręką
aktualnych
się i t r w a ł o ś ć .
Jak
Por.
że
Polski
bojaźnią
taka
Wnikając
wyraźne
własnym
asemantyczność.
iż
estetyczne.
użytku,
klimat
1 3
często
wyobrażenia.
wymienione
twierdzenie,
skomplikowanych
codziennego
wątpliwie
1 2
się,
z n i m i łączonych. W
złożonych
zaliczyć
działaniom
mocy
przedmiotów
wycinania
ludowych,
zastrzeżenie
ramach
obszaru
jest
był
(abstrakcyjnych)
wczesnośredniowiecznych
cechuje
i
czystość,
wczesnośredniowiecznej
możliwość
należy
informowanie
część
uzasadnione
podyktowany
wypowiedź
związków
przedmiotach
poważne
dobroć,
Okazuje
z
one
motywy
wczesnych
„pierwotnych"
nam
arty
iż
(figuratywnych)
ogniwkowych,
plastyce
przypadku
odkrywamy
wypadków
to
znanych
skierowaniem
wysiłek
twórców
którym
naszej
uniesienia
wiańszczyzny,
społeczne
cnota,
nie
twórczości
w
tych
panował
których
Czy
pragnienia
poziomie
funkcji
„codzien
abstrakcyjny.
przedstawiają
myśli".
ornamentach
geometrycznych
] 3
„jasność
antropomorficznych
występowanie
kościanej
motywów,
konkretnych
społeczeństw
w
roślinnych
też n i e w ł a ś c i w y m
działań
ozy
wyrażenie
na
dzie
przyj
(o
stwierdzamy,
jego
tej
Autor
wytworów
motywów
iż
serdeczność,
takich przykładów
ludzkich,
motywów
sposób
pomocą
np.
odwagę
wytworów
zoo-
podobnych
za
dla
wytworów
pozornie
„pierwotnych"
nie
arty
1 2
wobec
rzęcych,
jak
plecionkach,
itp.
kategorii
iż
zestaw
Bywa,
jako
tradycji
użytkowym,
zestaw
syste
traktować
właściwe
funkcjom
człowieka,
takim
rzeczywistości.
kategorii
taki
więc
stany
artystycznych tzw.
—
falistych
a
można
kategorii
w
bliskich
sens
ujęcia
przyjąć,
plastyczne
pewnej
W
przedstawiających
wczesnej
przyjmującej
romańskiego)
przedstawić
wreszcie
w
bardzo
to
naszej
otaczającej
rzeczywistości.
pojęć,
całość
Natomiast
społeczeństw
od
należy
takich
znajdują
stych
lub
okresu
figuratywnego
twórczościach
tylko
Rozpatrując
oderwane
szczęście,
iż
magiczne.
elementów
Rozważanie
na
do
zachodził.
ozy
unikanie
jakościowej,
dzieła
rzeczywistości,
pewno?
do
przedmiot
czy
do
plastycznych
wów
oceny
współczesnych
Jednocześnie
czy
(do
religijne
spojrzenia
stosunku
taki
względy
kultowych".
próbę
związanych
czas
na
możliwe
czeń
—
odnieść
stycznej
o
konsekwentne
zdecydowanie,
ściśle
się
i
celach
stosunek
długi
daje
w
stanowiska
dziny
nych",
chodzi
się
niewątpliwie
stycznej
przez
jeżeli
mieściło
na
ich
kształtowanie
poszukiwania
rozeznania
I960.
nie
chociażby
modeli
tych
—
modeli
RECENZJE
wiele
z
ówczesnych
fałszywie
działań
będziemy
525
a r t y s t y c z n y c h mie
interpretować
swoisty
będzie
język
dla
znaków
nas
zrozumiałych
plastycznych
—
dawnych
dzieł.
Podobnie
informacji
niepełny
o
niej,
rekonstrukcji
źródła
obrazu
które
nie
społeczności,
cześnie,
rów
również
się l u b
kraju.
jedne
także
i
ser
gospodarczą
w
nie
nie
były
związek
można
produkty
X
t y m głównie
w.,
gospodarki
dla
reliktów
jak
współ
gospodarce
wytwo
zjawisk artystycznych
ubocznymi
jako
(w
tym
najważniejszych
rolnej
działań
znaczenia
Do
przez
chrześcijańskiej.
podobnie
tej
z zajęciami
traktować
tworzyw
bez
w
właściwych
granic
wnoszonych
religii
Pod t y m względem
najbliższy
—
było
zasięgu
w
programu
się
archeologiczne.
danych
chłopskiej,
oficjalnego
trzymając
znaleziska
spożytkowanie
najważniejszych
wosk
stanowiły
u
artystycznych.
czasów,
którymi
dla
nas
nie
Sądzę,
zajmuje
iż
się
Abramowicz.
Zrozumiałe
w
tych
jeśli
szukania
czy
są
bogato
serów
się
wyznaczenia
najwnikliwsze
jeśli
na
temat
podobne
pozostawali
kulturze.
niowiecznych
„Gdy
Piast
nimi
Jest
o
to
zabawiać
wielu
z
ten
nieodzowność
współpracy
cech
o
kultury
cech
próby
o
ustnej
tych
wszyst
form
chlebów
bywają
do
kwestionowaniu
iż
jest
były
zupełnie
A.
w
Abramowicz
wychodzi
gości,
de
z
to
more
przestrzegany,
koniecznie
pracy
na
A.
archeologa
Studia...,
zarówno
z
s. 1 1 9 .
kultury
kręgu
residentes
zwłaszcza
wiadoma.
zwyczaju
wśród
Sto
uogól
dopiero
którzy
i
jego
wczesnośred
fantastycznych
colloquentu
tematy"
Cóż
człowieku
przekazów
wedle
rozważanie
Zwodniczość
podróżników,
o
wiąże
artystycznej,
zastrzeżeń.
owych
piśmien
kulturowych,
wyobrażeń
siadwszy
rodzimych,
jest
powszechnie
układów
kronikarzy,
bezpo
obyczaj.
C e l ten
etnicznym.
interpretacji
o g ó l n e
Polski.
polskiej
wiele
którym
przekazów
obszar
dziś
w
spraw
rozumiany
precyzyjniejsze
budzą
przez
pracy,
zakres
sobie
charakterze
fantastycznych
nie
w
szeroko
współczesnych
kultury
czynione
fragment
A b r a m o w i c z ,
już
auten
od
tradycji
uwagę
końcowy
określonej,
uważam,
naukowe
dziś
rozmową,
z
kwalifikowane
uświadomieniu
określeń
przyjmowali
jeszcze
pod
wchodzące
zamieszkującej
Osobiście
badania
Przytoczyłem
l ł
często
mianowicie
o
istnieniu
rzeczach: »cumque
zwyczaj
gości
o
etnicznych
żoną
źródeł
był
rozmaitych
wczesnośredniowiecznych
ludności
autora
się, iż
znanym
nie mówiąc
rozdział
nie
a
stwierdzenie
rozmaitych
kronikarzy
z
zasługuje
przedmiotem,
działaniu
artystycznych
ze
zwolniony
wzięcie
które
Zagadnienie
narodowych
Wydaje
jest
działań
rzeźbiarskich.
uogólnienia
w
okrojone,
Słowiańszczyzny
rzeźb,
uwagę
genezy.
sując
ślady
korzystający
materiałem
konieczne
terenie
drobnych
rezygnującego
prób
z
na
badacz
naturalny
stąd
na
kulturowej
poszukuje
stanowiska
natrafia
znaczenia poznawczego,
jest
przekonaniem
nienia
z
autorów
odrębności
której
ze
zabiegu
nie
to, a b y
analogie
I
rozpatruje
związanych
tego
z
i
zupełnie
obcych
nych
poprzez
plastycznych,
Abramowicz
i
sposób
obiektów.
osobną
Celem
w
bez większego
średnio
archeologia
występujących
walorów
Na
jak
one
obrzędowych
obiektów
ich
że
ale nie znaczy
uzupełnień
istniejących
kich
A.
jest,
tworzywach,
tycznych,
z
i
uzupełnień.
chleb
z
religijnej,
pisane
z
należy
mających
Ciasto,
wątpliwie
i
się
hodcwlano-rybackimi)
całości
sztuce
jest
podstawą
rolnictwo,
o
źródła
k u l t u r y ludności
wywodzą
poszukiwać niezbędnych
wywodzących
A.
niezbędne
której
głównie
obraz
wyznaczają
z z a k r e s u współczesnej
wierzeń,
Dla
uzyskamy
jaką
opinii.
rozmawiali
de
plurimus...*
górali,
nakazujący
(podkreślenie
Abramowicza,
aby
jeszcze
etnografem.
Nie
trzeba
raz
J . O.)
1 4
.
unaocznić
podkreślać,
że
RECENZJE
526
prowadzenie
do
rozmów
wnioskowania
jest
równie
żowanie
A.
na
o
powszechny
przed
wych
w
300-letnim
co
przemian,
rzeczywiste
autora
przy
tym
momenty
śledzenie
„miejscowego"
szym
chociażby
tłem,
wywodzącymi
się
uaktywnienie
na
Rozpatrywane
nie
się
dziło
dwu
jedynie
...w
miarę
stycznej
zaostrzenie
na
łeczeństwa,
potrzeby
i
romańszczyzny.
nurt
przez
podstawowej
funkcji
wraz
na
tej
sztuki
łeczną
tacyjną.
też
czenia
i
Nie
właśnie
w
estetyczne
dochodzi
nurtu
ludowego
do
w
„mylne
jakichś
uczonego
A.
nienia
rozwiązań
w
sztuki
prowadzony
czy
w
temu,
w
i
wywód
dziejów
wywołują
autora.
sztuki
do
są
one żywą
Można
więc
A b r a m o w i c z ,
op.
c i t . , s. 124.
spo
I
dlatego*
do
wyzna
pewno
wcześniej
estetycz
funkcje
dziełom
i n . następujące
dokonania
do
niezwykle
reakcję,
mieć
przez
do
niego
innego
niektórych
istotne
silnie
nadzieje,
w
stwier
przez
rzeczywistości
złożonej
zagad
angażując
że
i
praca
trudnej
Polsce.
Jacek
1 5
—
dokumen
potrzeb
dochodzenie
k o n i e c z n y c h ustaleń
w
czy
semantyczne.
zbliżonej
na
ma
wytwory
piękna.
m o ż e - o d n o s i ć się r ó w n i e ż
skierowane
p r z y c z y n i się d o
wczesnych
się
sformułowania,
że
m.
mozolne
ramy
bardzo
(np.
zaś
podstaw
Właściwe
natury
przyczynić
nauce
Polsce,
z
w
informacyjną
(zaspokajania
znajdujemy
badacza,
tym
artystycznej. Na
ludowym.
potrzeb
ująć
późnych
lokalnej,
spo
ważkim
artystycznej
Przed
ważnych
funkcji
Hensla
jednego
błędu
Dzięki
kultury
z
górze
podstaw
w
to:
arty
zaspokajający
się
kontemplacji
jedną
„Będzie
Zaspokajanie
ludowej
grupy
dokonało
kultury
nurt
tym u
wierzeniową,
wypowiedzi
natchnąć
roli
Abramowicza
problematyce
W.
odkrycia
ocena
badaniach
umiejętnie
Andrzeja
może
właściwego
są
aniżeli
formy
recenzji
rolę
poprze
autor,
dałoby
makatki).
wioskowej,
tych
oficjalnym
rozumowanie
Abramowicza.
w
pełnienia
powoływały
które
te b e z i n t e r e s o w n e j
dzieł
i w
kształtowa
feudalnej
na
wypowiedzi
papierze,
że
nurtami.
kultu
szer
których
znacznie
przejawów
oraz
sztuce
dziedzinami
w
rozwojowych
do
nurcie
wspominanej
tezy". T a trafna
tez
nurtów
zakresie
Ale
z
wartościami
chrześcijaństwa.
stwierdza
uproszczenie.
się w
wszystkim
wytwory
".
/zaspokajanie,
społeczności
służyły
nych)
W
przede
rodziny,
odrębnych
dzenie:
nowymi
I 5
pewne
a
Polsce
tymi
i
kulturowymi
powiązanie
wykazać,
w
się
duchownym,
mogły
podziału
dyspozycyjnych,
jak
między
ludowych
działanie,
przyjęciem
artystycznej
reprezentacji
dzieła,
wycinanki
z
wpływem,
i
ich
prze
stosunkowo-
wartościami
ośrodków
różnic
wypadają
epoce
słowiańskich,
rozwarstwianie
mas
funkcje
szerszym
jej
zabrzmiało
z pewnymi
między
wraz
polskiej
rozwojo
do p r e z e n t o w a n e g o '
przekonująco
kultury
ten
aran
cech
etapów
w
'znajdującymi
ludów
autorowi
estetycznej, pojawia
papierze,
ramach
Podstawą
nastąpiło
świeckim
określone
odgrywały
w
na
Pod
szerokich
estetycznych
lowanki
opornej
potrzebom
panom
stwierdzeniu
czasach,
dziedzinie
istniejących
służący
estetyczne
słusznym
w
zależności
się
przemian
aby
społeczeństwa
księciu,
cezury
krótkie,
ziemiach
niepopularne
zasadniczych
zbyt
rozwojowych
rozwoju
T a k więc
podstawy
Obyczaj
osobiste.
one
(„tradycyjnymi"),
pozwalają
jak
kształtowaniu
pięciu
rozwojowe.
żadnej
zbiorowości.
świecie,
o
zachodnioeuropejskich
związki
nurtów
impakt
się
z
na
tematy
rozprzestrzenienia
naszych
stanowić
są
związków
pochodzenia
na
przyjęcie
iż
może
określonej
uwagami
dziejów.
się,
nie
ludów
rozmów
pracę
procesie
60 l a t . W y d a j e
powolnych
dla
osobą
proponując
wyznaczać
jest
ogólne"
kulturowej
wszystkich
kończy
artystycznej,
ciętnie
u
goszczoną
Abramowicz
kultury
„tematy
odrębności
Olędzki
RECENZJE
527
Wydawnictwa
P R A C E
ETNOGRAFICZNE,
Jagiellońskiego)
pod
Czasopismo
z
racji
jego
naukowe,
miejsca
swego
nakładcą,
centralnej
siebie
nia
wydawnicze
Niestety
chwili
ruchu
stoi
mała
na
zeszyty
tylko
nież
zwięzłych
w
liczne
tej
Muzeum
coraz
Kultury
bardziej
wersytetów
(gdzie
i
Te
odrębną
Ludowej
w
Wydanie
w
ciągłego
nych
w
Lublinie,
już
Krakowie
wyraźnie
w
spoza
ływania
tego
uniwersyteckiego,
polskiej,
przypominającym
z.
1 „Prac
tego ośrodka
wydawnictwa
nej
z
tych
X I X
w.),
dium
o
organizowane
Słowiańskiego
skiego",
jak
Muzeum
zarówno
przez
wstępne
komisji
Etnograficznej
Moszyńskiego
działalność
Mu
Etnograficzne
ostatnio
etnograficzne
powojennym
po
ostatnio
uni
różnych
w
Poznaniu
monograficzne
uzyskały
ostatnio
nowy
„Zeszytów
tytuł
Naukowych
„Lud
troską
Krakowie.
do
naukową
tych
i
czas
(jej
Udzieli
W
wokół
w
prowadzo
tego
ośrodka
kręgu
oddzia
w
dyscypliny.
etnografii
P A U
i
K.
swym
dawnych
i
i
Nitscha
T.
w
Seweryna
tradycji,
od
wydaw
ramach
Ludu
Stu
Słowiań
wydawnictwa
wstępnym
podkreśla
wytyczonych
organizacyjno-wydawniczą
prac:
niezależnie
odrębne
„Bibliotekę
słowie
tych
Antropologicz
—
—
wy
Uniwersytetu
etapy
Komisji
oraz
i
Otwierające
profesora
centralnym
Słowiański"
S.
nieperiodycz
studiów
historyczne
Umiejętności
К.
nawiązanie
Materiały
wydarzeniem
ich redaktora,
przez
w
rów
nabierające
jednakże
naszej
niektóre
swój
wydawane
nie
lecz
organizacyjno-naukowych
na
prof.
obej
czekają
o charakterze
ważnym
charakterze
Etnograficznego
Gładysz
wszystkim
również
jest
przypomina
Uniwersytetu:
także
wynikiem
pozostających
tradycjach
Akademii
następnie
i
re
artykuły
recenzje,
„Zeszyty
i skupiających
okresach rqzwoju
słowo
Gładysza,
krakowskiej
wydawnictw
nictwa
M.
M.
dużych
wielu
Etnograficznych"
Jagiellońskiego,
Krakowa,
o
w
„Prace
z serii
będących
uniwersyteckim
pracowników
dawniczych
takie
zyskały
Etnograficznych"
prac,
również
ośrodka
obszerniejszych
publikacje
„Etnografia")
umieszczania
poszczególne
Toruniu,
tej
Polskiej",
do
Ludoznawczego,
opracowanie
tere
w
„Etnografii
Na
okresie
Łodzi,
już
powojennych,
a
piony
Krakowie.
zbioru
ośrodku
w
inne
placówki
czołowym
raczej
oraz
widze
naszym
tyle
nie
prac.
wyodrębniony
z. 1 „ P r a c
wydawnictwa
krakowskim
serii
co
Łodzi"
rozproszone
ramach
nie
wszystkim
w
regularnych
Jagiellońskiego"
nego,
przede
Warszawie"),
w
tomów
pozycji
w
ostatnie,
tym razem
Uniwersytetu
tym
c z y to
w
rolę.
przez
wydawnictw
bogatego
polskiej
Towarzystwa
samodzielnie • wydane
numerację
wydawniczy,
zespoły
wydawnictw
uniwersytetów
większe
i
serii
specjalne
przeglądów
objętość
kilkunastu
Polskiego
(w
c z y też
pełni
z punktu
nowych
skłaniająca
Etnograficznego
Sztuki
polskich.
jako
i
charakteru
wydawnictwach
już
muzealne
Archeologicznego
naukowymi
tak ważnych
—
będącej
reprezentowanej
obejmujących
serie
do
Polskiej"
kraju,
dziedzinie
przeglądowych,
całe
kilka
wydawnictw
wydawnictwa
zeum
zarówno
w
ośrodkami
etnografii
wydawania,
lecz
Uniwersytetu
„Etnografii
naukowej
reprezentujące
umieszczaniu
polemicznych,
chwili
serie
naukowe,
dyscyplinie,
recenzji
i
w
milczeniem
dziedzinie
jej
wydawnicze,
już
tej
przeszkodzie
częstotliwość
wartościujących
mujące
w
Naukowe
wypadku
j a k zapoczątkowanie
instytucje
w
w
instytucji
innymi
pomijać
systematycznemu
systematycznych
czy
inne
np.
postępach
faktów,
wydawniczego
czasopiśmie
jak
centralnej
o
1963 ( Z e s z y t y
s s . 173," r y c . 2 4 , f o t . 50
wszystkimi
organizacyjne
nowe.
cenzji
z
nie powinno
przez
i
—
naukowej
tej d y s c y p l i n y
publikowanych
i
które
i powiązań
dyscypliny,
z . 1, K r a k ó w
Gładysiza,
wydania,
informacji
rozwoju
jak
red. M.
ciągłe
jego
przede
poprzed-
RECENZJE
528
nika
na Katedrze
tywy
badawcze
kreśla
przy
todologii
tym
Należy
j a k również
etnografią
sądzić,
etnograficznych
że
drę
katedrę
Etnografii
studiów,
dwu
w
monograficznych
wsi
polskiej
szego
mieszczą
i
w
również
i
zeszytach
szcza
wobec
kierunkach
Socjologii,
obie
na
zapowiedzi
plany
pod
teorii
siebie
i
me
katedrze
i
z
do
nowo
prof.
wsi
К.
—
grup
planu
przez
do
do
nich
tych
U J
w
o
prac
Etnografii
druku
dalszych
informacji
szczegółow-
kierunków
Katedry
do
prac
kulturalnych
Brak
różnych
na
kierunków
szczegółowych
przeobrażeń
serii
prac
„ośrod
Kate
robotniczych.
usunięty
prac
reprezentowane
przygotowywanych
w
do
Dobrowolskiego,
zawsze
również
pracujące
zostanie
umieszczania
się
jak
wydawanej
współcześnie
pewno
wydawnicze
współczesnych
tej
zainteresowań
nawiązaniach
przez
kultury,
się
dokładnego
prac)
przez
perspek
Specjalnie
zakresie
podstawowych
odnoszące
teorii
historii
wstępie
bardziej
nych
w
prowadzonej
zapowiedzianych
również
ogólnej
przez
j a k i dalsze
zeszyty.
krakowskiego
U J , kierowaną
zakresie
we
reprezentowanych
(jak
się
na
wywodzących
omówienia
się
Słowian.
oraz
dotyczą
staną
właściwe
tych
Ogólnej
które
—
w
etnografii
Moszyńskiego,
odbiciem
ośrodka
ośrodka
pokrewnych"
drugą
Słowian, prof. К.
których
zainteresowania
etnografii,
zainteresowania
ków
Etnografii
placówki,
w
następ
zeszytach,
zwła
etnograficznym
ruchu
naukowym.
Rzecz
jasna,
krewnych
Kultury
w
w
stytucje.
ności
"Wzrastanie
do
musi
w
wspólnych
linii
i
poszczególne
ostatniego
stworzeniu
zagadnień,
postępowania
ośrodki
i
szersze
zadań,
omówienia
bez
wy
działa
osiągnięć
przez
te
przy
konsolidacji
różnych
ułatwiającej
których
na
in
równo
większych
wśród
uniwersyteckie
po
seryjnym
platformy
prowadzić
i
Historii
instytucji
Polsce,
10-lecia
podziału
katedry
w
niejednej
powinno
i
w
reprezentowanych
etnograficznych
okresie
„Kwartalnik
wszystkim
również
zainteresowań
kraju
i
zamieszczana
przede
zawierać
etnograficznych
Ludową"
informacja,
wydawnictw
w
czasopism
Sztukę
dotyczyć
ona
przecież
ustalenia
przez
rodzaju
Może
etnograficznych
centralnych
i n . „Polską
kierunków
ilości
postępującej
podjęte
tego
specjalnych
przedyskutowanie
m.
ośrodka,
t y m ^ośrodku.
placówek
istnienia
myśli
jednego
zakresie
cześnie
wobec
Materialnej")
dawnictwie
jących
że
(mam na
trud
zadania
pewno
nie
są
małe.
Przyjmując
i
z
z
wielką
zaciekawieniem
leży
podkreślić
szczenie
w
ambitne
Żarneckiej-Biały,
do
szerokiej
sądy
wersyteckich.
etnografa
ki
w
dotyczące
zapowiedzią
pracy
polskiej
i
i
i duże
na
w
terenowych
po
w
I I wojnie
znalazły
z.
siebie
zespołu
w
w
sposób
czasie
ośrodek
będących
i
(w
n a temat
prace
logiczki
naukowej)
terenowych
jest
ośrodków
zakresu i metod
n a ogół
odbicia
i
nawiązaniu
pracy
badań
etnograficznych"
iść
w
na
Umie
asystentami-
Z. Białego
metodyki
studiów
cechujące
należytego
następnych
krakowski.
metodyczny
powinny
dyskusja
Etnograficznych"
zeszytów
etnografa
badaniach
których
1 „Prac
autorów,
dotyczącej
osiągnięcia,
dotąd
na
Etnografii:
literatury
t y m odcinku
nie
pracy
się
wydawniczą
wziął
dyskutowane
kierunków,
Rozbudzona
uniwersyteckie,
jakie
Studium
obcej
„weryfikacji
z
ukazania
weryfikującej
praktyce
jednego
fakt
zapowiedź
specjalnej
Uniwersyteckiego
E.
przyjmowane
na
zadanie,
z. 1 t r u d n e j ,
dydaktykami
radością
czekając
wszystkie
literaturze
dobrą
uni
pracy
ośrod
etnogra-
N a l e ż a ł o b y określić z a k r e s t e m a t y c z n y p r a c o p u b l i k o w a n y c h
w nowo
utwo
rzonym wydawnictwie
w
s t o s u n k u do p r a c z p o g r a n i c z a
etnografii i
socjologii
o m a w i a n y c h od k i l k u lat w „Sprawozdaniach z Posiedzeń K o m i s j i Oddziału
P A N
w
Krakowie",
stanowiących
również
dorobek
naukowy
ośrodka
krakowskiego.
I t e n zespół p r a c i k o m u n i k a t ó w w y m a g a o d r ę b n e j r e c e n z j i w
„Etnografii
Pol
skiej".
1
RECENZJE
ficznej,
jakkolwiek
przedstawicieli
nież
przede
ficznych.
jednak
kich
Potrzeba
tylko
do p r a c y
autorów
podjęły
bardzo
lub
notowanych
zachodzących
jako
zagadnień
są
kultury
krótkim
nakże
przede
cześnie
budownictwa
studiów
w
w
na
nie
tylko
współczesnej
historycznym,
w
wsi.
starającym
osadnictwa
nacisk
obróbki
od
kierunku
na
drzewa,
nawiązaniu
innych
I
w
oraz
etnografii
Obie
się
wsi
sumienną
przy
również
do
podobnych
ośrodkach
XIX
na
lubelskiej
aby
jeden
chodzi
terenie
nych
i
muzealnictwa
rocznik
tylko
do
cza
poprzedzone
technik
(w
pierw
kładą
zachowanych
planów
d
dalszych
jed
współ
konstrukcji
inwentaryzacyjnych
źródła
podej
historycznych
stoją
Tom
marginesie
otworem
otwiera
Etnografia
Polska,
w
t. I X
jest
się z . i
mają
Lublin
1962,
Muzeum
że
właśnie
z.
to
każda
z
zaś
jedyne
rocznika.
w
gromadzi
się
z.
ułożony
nich
1
dużo,
tej
szereg
o
tym
gdyż
publikować
przynajmniej
dziedziny
badania
jak
na
muzeal
badaczy
nieraz
znanego
byłoby
dyscyplin,
wszystkich,
świadczy
przez
hi
poświęcony
nie
mogła
z
będą
prężności
pracowników
prowadzącym
Dla
Skład
wielu
wydawnictwo
posiada
Dużej
całości
będzie
i
archeologii,
przyszłości
etnografów,
Lublinie,
biograficzny
został
czy w
nich
uniwersyteckiego
zawodu.
sztuki,
przedstawicieli
lubelskich
samym
1
ciągłego
rocznika
Lubelszczyzny.
zastanowić,
prace
wydawnictwa
charakter
historii
terenie
rzeczy
prócz
swego
łamy
słownik
ukazanie
lat. Materiału
gdyż
ośrodka
lub
Kutrzeba-Pojnarowa
1, E t n o g r a f i a ,
etnografii,
jednak
stanu
która
z.
Lubelskie
na
wypełniały
co p a r ę
etnografię,
na prowincji
na
się
obecnego
przedstawcieli
graficzne
zagadnieniom
zawdzięczamy,
Lubelszczyzny,
nalistów
wstęp,
o
należy
i Materiały
Należałoby
osiągnięcia
jeśli
do
dokumentów
artykule),
przegląd
prac
MaŁyso
wybranych
podstawie
drugim
M.
w.
monografie
na
omawianyth
(w
nowe
artykuły
tabl.
powitać
problemom
zachowaniu
swe
ustalo
natęże
i
opisowych
inwentaryzację
jak
L U B E L S K I E ,
Studia
poświęcone
dyscyplinie.
lepiej,
34 -
uznaniem
Lublinie.
przemian
tej
MATERIAŁY
s s . 159, 2 n i b . , 40
dużym
Muzeum
storii
wielu
wiary
pograniczu
połowy
monografii
i stan zaawansowania
rozwoju
niektórych
STUDIA
na
doświad
porównawczych.
Lublinie,
Z
uni
przez
„porachowania"
Anna
w
zresztą
i katedry
ustalenie
północnym
Lubomierzu
materialnej
wszystkim
Stanowią
mowanych
odcinku
się
etnograficznej
Etnograficznych"
drzewa
szczegółowych
c z y też
technik
domów.
już
tym
własnych
pracy
możliwości
przykładami
wstępem
artykule)
swych
jest
wszyst
wysuniętych
eksperymentalnych
z. 1 „ P r a c
obróbki
p i s a n y c h ustalić linię r o z w o j u
szym
w
techniki
Rozwój
Galasa,
obecnych,
celu
również
badaniach
następne
Tradycyjne
ślińskiego,
lecz
w
na
ośrodki
uzupełnienie
terenowej
pracy
odnoszące
inne
zrelacjonowaniem
mających
i techniką
i na
rów
monogra
zainteresowań
etnografii
aby
jak
prac
przemian.
Przedstawione
i P.
opinii,
sprawdzania
i
zakresie
artykułach
pracy),
współcześnie
wprowadzenie,
w
szeregu
n a d metodą
raczej
zastosowania
w
omawianej
współczesnych
życzyć,
może
metodycznych
pomocniczych,
metod
w
ładne
Należałoby
i
faktów
gór,
naukowych
możliwości
godności
sów
dyskusji
do p r a c
dyskusję
znaleźć
w
wydawanych
stanowi
zakresie
technik
nia
cytowane
wnikliwych
etnografa.
wniosków
w
nych
oczywiście
in.
wynikach
bardziej
artykuł
wersyteckie
czeń
w
można
(m.
bardzo charakterystycznym elementem
przystępujących
nie
ich
ośrodków
wszystkim
wspomniany
są
ślady
tych
529
regio
etno
zapowiada
najlepiej.
etnografa-regiona-
RECENZJE
530
listę
Henryka
wnieśli
składa
i
się
badaczy.
Lubelskiego
artykule
opiera
Ubezpieczeń
wymienionych
stwierdza
tylko
materiał
budynków.
żenie
w
Polski
ścian
i
do
mogły
wyświetlone
ną
przeprowadzone
inwentaryzację
w
budowie.
do
zanych
z
materialnej,
nictwo
pow,
Po
w
z
a
daje
czasie
jednak
osobno
domu
podaje
od
innych
k o n s t r u k c j i określają
przez
właściciela
innych
terenowe
poło
ziemi.
zagadnień,
autora.
Badania
Nie
które
te
zo
1948—1949. P r z e p r o w a d z o n o
dokład
w
każdej
w s i : najstarszego,
i
poparta
wywiadami,
też
zwyczajów,
te
które
nowszego
domu
nie ograniczyły
wierzeń
działy
i
kultury
obrzędów
zostały
się
zwią
potrakto
nich
budynki
drewniane
pod
względem
czasowym.
budowy
(82,5%).
choć
o
zróż
budow
pod
budowę.
że
1889 r.
oraz
że
przekroju
nowego
domu
Omawiając
występujących
z niego,
z
w
przyczyny
porównanie
wniosku,
zróżnicowane
miejsca
porównaniu
do
spodziewać
opis
1921 r . W y n i k a
w
autor
mało
się
wyboru
procentowe
1889 i
się
należy
szczegółowy
od
historię o s a d n i c t w a
dochodzi
okazać
różnic
wzrosła
nadal
omawia
w
obecny
izbie
z opisami
zupełnie
otwory
kuchnią.
części
na
autor
i zdobnictwo
z
końca
rodzajów
w
ma
mate
1921 r. ilość
1 3 % , to
i
Czytelnikowi
mieszkalnej
a
ziemi mógł
ulec
budynki
podaniem
w
wynika
dynamika
badania
tak
bu
dominują
brakuje
belskiej
procentach
duży
częstości
nawet
się
ogniowe.
stwierdza,
że
w
w
sieni;
danych
P Z U
nie
od c z a s u
nie
omawianego
latach
na roku
Opisy
1949, a
zaniku
jednak,
jakichś
domu,
Omówione
ilustrują"" p l a n y
Należy
czasu
i
typów.
też
zagród
Z
arty
niewielka
jednak
wiele
kapa
zależ
budowy
budynku.
poszczególnych
od tego
jest
następnie
czasu
stan
prawie
wyciągnąć
budownictwa
powojennych.
znikły
ziemi. Zastrzega
uwzględniają
występowania
w
można
wystawienia
wnętrza.
rozmieszczenie
Porównując
przedstawia
użytkowej
cyfr
rozkład
obecnie
również
statystyczny oh
ich rozmieszczenie.
konserwatyzm
zamykają
zmieniło.
i
oraz
pomieszczeń,
urządzenia
powierzchni
zmianie
dachów
oraz
przeciętnych
arkusze
gospodarcze
rozwojowa
autora
od
i
autor
umieszczone
domu
gdyż
w.
danych
otrzymanych
ścian
poszczególnych
ścian
X I X
podstawie
wniosków,
zostały
funkcja
paleniskowe
Na
podstawie
obszar
konstrukcję
została
ogólnych
kułu
jak
Polski
latach
terenu
winno
następuje
w
sprzętów
z
statystyczne
w
geograficzne,
autor
omówiona
ność
pow.
późniejszych.
Następnie
że
badania
w
Państwowego
Dane
Statystyka
szeregu
czynniki
omawianego
częściowo
Pokrótce
nad
i
pokrótce
murowanych
tym
lat
materiału
posiadanej
jednak
większych
budownictwa
dynków
żyją
przez
pochodzących
powszechność,
oddziela
artykule
t y m wstępie
ścian
riału
nie
W
lubelskiego
uzależnionego
teriał
jak
wiejskie
danych
statystycznych
swą
dotyczyły
gwarowe
terytorialnym,
i
szkic
etnografii
marginesowo.
Przedstawiwszy
nicowanie
do
zmarłych,
terenowych.
ale
budownictwem.
tylko
X I X w.,
na
budynku
przez
została
wkładu
budownictwo
danych
obok
ilość
trzech budynków
Inwentaryzacja
kultury
wane
tylko
którzy
przygotowywanego
niewystarczające.
budowy
wszystkich,
biograficznego.
względu
P Z U
30 w s i a c h
jej
zarówno
omawia
czym
drogi,
daty
w
ze
tych
fragment
badaniach
przy
szacunkowe
natomiast
zostać
cenne
dachu,
stosunku
dotyczą
1 9 2 6 г.,
wypadkach
uwzględniają
stały
z
własnych
są
wielu
Arkusze
domu
Szkice
stanowią
i
Lubelszczyzny. Każdy
opisu
n a l i t e r a t u r z e z końca
oraz
w
ludową
słownika
się
źródeł
autor
niej.
etnografów
osoby,
J . Optołowicz
Statystyka
wydawnictwa
Zakładu
z
o
on
kulturą
danej
Materiały
druku
Autor
nad
życiorysu
następnym
lubelskim.
Obejmuje
badania
bibliograficznych
do
W
w
krótkiego
jeszcze
autora
z
wkład
z
danych
cych
Zwolakiewicza.
jakiś
jego
pamiętać,
się n a w s d
że
lu
RECENZJE
Artykuł
sia
jest
Plastyki
objęły
R.
Ludowej
Państwowego
Chełm,
sugerowane
w
z
wyroby
ścian,
ciekawe
są
w
wzmianka
dane
o pasiece
działów
z
przy
północnej
traktowanych
spania,
był
niegdyś
ubiory
łukowskim
Podlasia.
Lubartowa"
Dużo
J
dów",
na
tylko
dawniej
scowościach
daniach
się
z
i
X I X
zachód
od
Lubelszczyzny.
są
w
do
połu
dekoracyjnie
tj. rozsuwane
całości
wyróżniają
oraz
kraśnickie
w
ubiory
na
pow.
środkowego
tworzą
się
Powiśle,
występujące
ubiorów
ławy
zróżnicowany
szczególności
Wisły,
grupę
skrzynie
skrzyń
o
Bardzo
w
terenie.
często
ławy
„Ubiory
charakterze
się
a
przez
zanotowana
charakterystyki
stylach
w.
rzeź
wgłębnym
dość
tzw. kanapy,
bo
Bardzo
omawianym
w
to
po
tam
żyjących
Lubartów.
krótkie
na
również
Puławy,
wyodrębniającą
materiału
takich,
malowanie
prowadzonych
Etnografii
dostarczają
jak
„gwiazdy",
Zachowały
informatorów.
wsiach
konikiem".
1960. Z e b r a n e
tedrę
zbliżone
daje
do
dużym
również
tle przebadanej
pow.
na
Została
się,
Są
występuje
1954 r.
napotkać
koniec
strój. N a
północnej
rytem
oraz
pod
terenami
nie wyrabia.
relacji
niektórych
„z
się
terenie.
bogato
w
różnice
ozdobne
Dowiadujemy
zdobione
się
elemen
ceramika,
pow.
Autor
urządzenie
i za
z
okolic
.
ogół
w
chodzenie
z
części
po
wy
zdobnictwo
przeciwieństwie
Bardzo
jeszcze
Trafiają
zostało:
omawianym
działających
w
dekoracyjnych,
w
niż
któ
oraz
budynku,
szczególnie
zdecydowane
obejmujące
Osobną
przedmiotów
znane
można
południowej
interesującego
już
rzeźbiarzy
obszarze
analogie
i radzyńskim
chodniego
człekoształtnymi.
je
terenu
malarstwo.
prawie
w
następnie
referując
stroje,
na
w
jednak
jest
tylnych i bocznych
obszarów
i
Szczepańskiego.
rozpowszechniły
pewne
płótnie,
ostatnie
drewniane
zachodzą
na badanym
do
już
Lubelszczyzny.
oparciach
cechach
zawsze
rzeźbę
ludowej
zachodniolubelskie,
wykazujące
i
czym
które
wiązujące
dziś
ulami
się
było
w
o
a
te
Biała
szerszy
terenu,
—
bryły
żywe
To
teren
omawianego
artystycznego.
Wacława
sztuki
dniowej
do
Nie
dotyczące
malowane,
i
wyrazu
in. nagrobki
rzeźbiarza
biograficzne
innych
tkactwo.
Podla
Badania
wprowadzenie,
Przedstawione
na
dziś
więc
ludowej
rzeźba
do
odznaczało
i
drzewie.
m.
są
i
obfitującym
tam
wędrownego
obrzędowa,
ludowej
technik
rzeźba
druki
to
badanego
sztuki
mebli
i
Sekcję
1952—1954. B a d a n i a
obszerne
estetycznymi
ozdobne,
plastyka
Jest
dość
rzemieślniczych.
przez
latach
budownictwa
walorami
garncarstwo
Terenem
—
Lubelszczyzny
i części p o w i a t ó w : Ł u k ó w ,
gospodarcze
uwzględnieniem
Lubelszczyzny
form,
również
biarzy.
z
sztuki
wszystkim
gactwem
i
daje
zagadnienia
tkaniny
działy
łudniowej
Z
łącznie
kowalskie,
niektóre
przede
i
pograniczu
prowadzonych
Krasnystaw.
charakterystyką
ze szczególnym
zdobnicze
i
Autor
osadnicze
n a n i m ośrodków
architektoniczne
wnętrza
Kraśnik
właściwego
ogólną
stępujących
że
na
badań
Instytutu Sztuki w
pogranicze.
stosunki
do
wiązaniu
Puławy,
tytule
omawia
przechodzi
ty
ludowa
podsumowaniem
powiaty: Lubartów, L u b l i n , Radzyń, P a r c z e w
Podlaska,
rym
Sztuka
Reinfussa,
właściwie
531
Do
„bociana"
dziś
pisanek.
przez
M.
Autor
materiały
stanowią
i Etnologii
UMCS
i „węża",
kończy
Badania
Lublinie
zwyczaje
doroczne,
kolędników,
stroje
czasów
„gwiazdy"
a
natomiast
podstawę
w
one z
in. obok
jeszcze
Sekcję
się
również
„kozy",
bardzo
dla
„kozy"
się
wzmianką
Plastyki
Atlasu
i
lub
Ludowej
w
wielu
było
miej
o
dalszych
w
latach
1958
przez
K a
przygotowywanego
etnograficznego
są
obnoszono
rozpowszechnione
zachowało
artykuł
dawniejszych
choć
„hero
woj.
ba
lubel
skiego.
R.
s. 129.
1
R e i n f u s s ,
Sztuka
ludowa
na
pograniczu
Lubelszczyzny
i
Podlasia,
RECENZJE
532
Od
zagadnień
przechodzimy
w
artykule
nia
że
—
jak w
cenne
padku
monografii
i
ona —
talentem",
nie
jej
obejmuje
ne
działy
stanowi
ściśle
wycinania
kraciaki
wnętrzna
X X
w.,
jak
jennych
czości
zdolnych
spódnice,
oraz
I
zmienionych
Plastyki
Ludowej,
Kultury
i
Muzeum
sympatią:
„Wszyscy
trafi
się
na
Zupełnie
konywane
i
ka
w
kończy
Badania
nianych
lezione
kleszczy
we
wsi
płytkich
Wszystkie
i
ocen
tablic
z
opieką
radzyńskim,
ją
nie
gdzie
nawidzą,
kobieta,
do d a w n y c h
jedynie
a
dobrą
3
4
działalności
Badania
jej
twórczości.
organizowane
zachowała
darzy
wszystkiego
głowę,
bo
przez
dawne,
sposób
od
ją
tra
wpły
szacun
jest
zdatna!'
1
wszystko
po
się b y ć
wy
było
oprowadzenie
poszczególnych
Ciekawe,
realizm
także
że
Matejki,
artystyki
wytworów
za
negatywnych
o
K.
Plastyki
Ludowej
P A N
nieznanego
nich
żelaznymi
osadzonymi
Łyniew,
pow.
także
artykuły
i
w
Marczak
Parczew.
we
posiadają
o
z życia
wsiach
uznała
słomy.
Lubelskim
jak
również
ona
wsi. Szkoda,
obrazy
że
choć
autor
były.
przez
narzędzia
zębami.
się
i
Chełmońskiego,
odkrytym
Posługiwano
trawy
Muzeum
czy
ile takie
komunikat
z
ludowej,
najładniejsze
scenami
ocen,
po
sztuki
Kostrzewskiego
ją
zdają
plecione
Kleszcze
nim
pracowników
rybackiego:
drew
zostały
przy
łowieniu
postaci
map,
.zna
ryb
nadbużańskich.
bogatą
dokumentację
w
zdjęć
rysunkami.
Teresa
2
popisu
Wydział
tradycji i oryginalne
krótki
wodach,
twór
do
Wojewódzki
mieszka,
ma
takich
Sekcji
znaczny
do
zwierzęta-zabawki
t y c h o s t a t n i c h ujęły
z
w
we
połowy
międzywo
pola
rozkwit
i
Jej
2
latach
zupełnie
i wystawy
oddalona
wsi
za
pasiaki
Musiatowicz
ekipę
przez
nowy
na
Tka
zahamowanie
przez
wypaczona
ona
ludzie
stara
malarstwa.
n i e przedstawiła
Sekcji
na
a
jest
tle
wsi w
prawie
na konkursy
wyrosła.
pisanki
4
jej
galerii
jej
74-letnia
którego
otoczenia.
na
wielkiego
1954 r.
tradycyj
modę" .
artystykę
z obrazów
Tom
ta.ka
eksperymentem
impresjonistów,
niektóre
że
w
jednak
pow.
wsi
nie nawiązujące
sprowokowanie
obrazów
w
całej
starą
przez
Ciekawym
„W
dziwią,
urobić
została
Wieś
2
i
nie
swego
Antoniny
miała
spowodowało
2
przedmioty
i
Twórczość
w.
wnuków.
oryginalna
chwilowo
otoczenie
dla
pomimo
wybitnym
więc
X I X
z
spowodowały
nie
zaniechała
Lublinie"
je
urbanizacja
okupacji
gdyż
a
końcem
siebie
i
nie
wy
16 m a l o w a ł a
młodości
mody,
Musiatowicz
analfabetka
zewnętrznych" .
kiem
dla
i wczesnej
lat
lat
są
W
obdarzoną
środowiskiem,
maluje
ciekawa
następnie
ta
„Jako
kilimy
artystki
różne
Twórczość
cechy.
i
dziś
„odkrycie
w
wykonuje
Muzeum).
dycyjne
a
Mając
z twórcą
ludowej.
tkactwo,
z
—
opracowa
wyizolowanego.
oraz
regionu,
jednostki
ciekawe,
osobą
zjawiska
babki.
Zmiana
warunkach;
—
pisanki
ze
a
sztuki
szczególnie
związana
jest
przejścia
Dopiero
jest
autorka
dla
rodzaju
kontakcie
zrozumienia
rozpowszechnione
fartuchy
Antonina
Tego
osobistym
otoczeniu
koleżanek,
więcej.
ciężkie
na
pająki,
od
w s i dzieciństwa
ludowej.
(Artystka
się
twórczości
ona, było
artystycznej.
wów
uczyła
potrzeba
ale w e
kobiet,
w
na
swym
wycinanki,
pozostała
Techniki
—
wstępie
bardzo
była
mniej
na
typowych
uzdolnionej
Musiatowicz.
właściwego
ludowej,
artystka
i
i
w
artystycznej
zagadnienie
stwierdza
głównie
sztuki
mówienie
dla
Musiatowicz
jak
powszechnych,
Antoniny
tym wypadku
niezbędne
Antoniny
jest
zjawisk
twórczości
Twórczość
J . Petery,
oparte
zwykle
dotyczących
do
J . P e t e r a ,
Twórczość
Antoniny
P e t e r a , o p . cit,
s . 154.
Ibidem.
Musiatowicz,
s. 1 4 7 .
Karwicka
RECENZJE
MÜVELTSÉG
ÉS
HAGYOMÁNY,
ас Omentaliis E u n o p a e ,
w
Debreczynie,
obfity
kultury
tego
to
rezultaty
swoich
artykuły
o
to
jednak
peszcie
winien
kraju,
jednak
Etnograficzne
badawczej,
jak
i
M T A
wydawnictw
demokracji
pism
znacznym
z
ośrodek
o
czas
prof.
kowej
w
—
i
i
innych
szkoły,
w
jednego
zaważyła
Europy
ma
wyraźnie
na
publikacji
Cechuje
je
rzeczowość,
telna
podbudowa
setkę
i
W
dla
tej
czterech
9 wyszło
spod
oraz
uczonych
niejako
charakterze
etnografów
z
publikacji.
tomach
„Kultury
etnografów
sławii, P o l s k i , R u m u n i i
i ZSRR),
oraz
różnorodna,
i
Tradycji"
zagranicznych
a 23 —
Nie
lub
treści
jest
to
Piękna
(z B u ł g a r i i ,
może
Gundy
Odbijają
one
zagranicznych.
popraw
i
rze
niejednokrotnie
szata
graficzna,
tworzą
stosowną
32 a r t y k u ł y ,
CSRS,
więc
jednej
konstrukcja
papier
opublikowano
węgierskich
Instytutu
etnografów
przekazanej
literatury,
pracy.
klasy
Oczywiście
prof. В.
autorów
—
Środ
korzystać
osobowość
i
Tradycja-"
badań
której
tomy
Węgier,
reprezentantów
z
kie
informującą
artykuły
ale solidna
archiwalnych
w
i
ludowej
debreczyńskiego.
ośrodków
wysokiej
notkę
kraju".
trybuna,
jest
pod
pedagoga
teoretyczne.
dla
jednak
ośrodka
wykorzystanych
fotografie
spoza
jako
dotychczasowe
również
skondensowanie
materiałów
cennej
pióra
prac
nie bardzo
pozycji
liczne
wolna
Niemniej
na
polskich
znana
Kossutha
rezultatem
tym
czaso
sławą
mniej
„»Kultura
studia
wyłącznie
z innych
maksymalne
złożona
dobre
rysunki
ale
językiem,
przekraczająca
poza
powiedzenia.
od
zrozumiałym
lecz
przez
znakomitego
się
kultury
także
że
kręgu
tradycji,
zasłużoną
zamieszcza
będące
w
wydawanie
Nie
miary,
publikacji.
a
przeznaczone
kierunku,
do
Azji,
kolei
Etno
się,
pozycję
długiej
Ludwika
ukazały
zakresu
artykuły
ośrodków
coś
nym,
oraz
będą
z
się
nauki.
redaktor
tej
artykuły
Debreczynie,
znacznie
oprawę
tematycznym
będzie
ekskluzywne,
kto
nich
Z
Komisji
życzliwością.
cieszy
wielkiej
i
To
problematyki
przyjmowany
Uniwersytetu
z
się
renomie
Buda
Wydaje
czołową
niezmienną
redakcją
do
wydawnictw.
i
(MTA),
w
Węgierskie
doborze
zawiesza
granicą
społecznej
jego
każdym
publikowane
węgierskich
czasopismo
każdy,
W
i
w
kierują
periodyk,
uczonego
Pod
zakresie
Wschodniej
większości
indziej
d za
Etnograficzne
zajmują
ustalonej
nowy
myśli
Gunda,
zamieszczać
Etnograficznego
z
Béli
Tradycji".
charakterze
czytamy
się
Etnograficznego
organizatora.
o
gdzie
kraju
postępowej
i
i
Gdy
nowych
wspiera,
Nauk
metodologicznych.
potrzeb,
Węgrzy
monografii
poczynania
oraz
etno
bieżąco
publikując
postaci
Akademii
tak
założeń
rosnących
w
roku
syntezy
na
etnograficznych
Węgrzech)
swobodę,
odpowiednich
gatunkowym,
w
rownictwem
„Kultury
pewną
co
węgierskiej
ujawniają
bądź
Muzeum
na
prowadzone
nowoczesnej
zadań
Węgierskiej
etnograficzna
zainteresowaniem
Instytutu
świetnego
Centralis
L. Kossutha-
przynoszą
etnograficzne
uniwersyteckie,
pojawia
dawna
czasopism
materiałów
zatwierdzeniu
ludowych.
od
kultury,
działalność
et
Węgrzech
do
głównych
ważniejsze
etnograficznych
dużym
Debreczyn
lub
na
eksploratorzy
Etnograficzna
miarę
ciężarze
co jakiś
czytelników
w
wnioski
państw
Węgrzech
Hungariae
kwerendy
posłużyć
z
licznych
wszystkie
wypracowaniu
w
jednym
posiadają
instytucje,
graficznej
o
łamach
placówka
warzystwo
rozmachem
poszczególni
katedry
(najważniejsza
z
przyszłości
jest
Komisja
poszczególne
kwestii
Etimológica
archiwalne
przyczynków
Aczkolwiek
poszczególne
co
na
i
w
nastąpi,
badań
koordynuje
zasięgu,
terenowe
charakterze
tematycznych.
i
szerokim
który
ludowej
Zanim
planuje
o
penetracje
materiał,
grafii.
Studia
Roczniki Instytutu Etnograficznego Uniwersytetu
t. 1 — 4 : 1 9 6 0 — 1 9 6 2
Systematyczne,
etnograficzne
533
z
czego
Finlandii,
Jugo
(14 z D e b r e c z y n a ,
7 z
Buda-
RECENZJE
534
pesztu
i po
tury
jednym
ludowej
opracowań
szego,
na
można
11
z
i
mają
folklorystyczne
ractwo,
jak
skiego
i
nych,
a
obecnie
na
Moszyński
stwierdza,
niaczych
i
Europy,
że
były
Afryki
zorientować
i
się
jego
tycznymi
i
ma
na
Węgrzech .
posiada
że
Ob
—
znak;
w
w
jeszcze
kilka
(rum.
Zarówno
zbie
tego
gór
dziesiątków
i
lat
sadownictwa.
kultur
zbieracka
upraw
gospodarka
dla
ryb
W
się
na
łowili
pierwotny
u
się
Cisą,
ryb
od
przy
brał
go
ludów
za
w
ludów
są
K.
M o s z y ń s k i ,
Kdzép-Európában,
brzegu.
żyli
gęsto
Połów
tego
ryba
Tak
uważa
pomocą
lub
na
nastawki
luźno
plecionej
niewielkich
innymi
we
klima
zawodowym
za
rzekami
jeziora
koszowych
nas ta w e k
umiarkowanym
ubocznie.
połów
dla
sta
czytelnikowi
rdzaju
klimacie
niskim
i
specyficzne
zawsze
stosunkami
lub
naddnieprzańskich.
kiedy
na
są
właściwy
z
łowiec
regionach
występowaniu.
w
koszowe
są
jak
różnego
rybołówstwa
Dunajem
i
pozwalają
rybołówstwem
pomocą
użyciu
wkraczając
t e n sposób
o
jest
umożliwiające
czasach,
ryb
rzek
charakterystyczne
Węgrzy
w
się
nie
nastawki
nad
łowienie
—
łowi
problemach
tam
pomocą
umiejętności
różnych
samołówek
uwarunkowane
społeczny:
stylisku
sieciowe
że
za
sposób
trudnią
występują
poświadczonych
ii
kopie-
urządzeń
w
mapka
przestrzennym
rozlewiskach
którzy
Węgrzy
i
ludów
rozwinięte
samołówek
Autor
2
jednakowa
fotografia,
typów
ręką
ten
tyle
zasadniczych
Rysunki,
różnych
na
łowieckich .
się w ś r ó d
skomplikowanych
głębo
na
Balaton
całych
i
Ferto.
sieciowych
Zarówno
wspólnocie
z
nasta-
Ugro-Fi-
Ugorami
znad
nastawek.
teren
swoje
niezamieszkały
posiadanie.
ugrofińskich
O
wspomina
1
2
krajów.
Gyalu
ludności
paściach
B . G u n d a , A gyiijtogeto
életmód
emlékei
a Gyalui
h a g y o m á n y " ( M . e . h . ) , t. 1 — 2 : I 9 6 0 , s . 2 0 7 — 2 1 7 .
kérdése
studia
wielu
ogrodnictwa
i
zasadzie
warianty
Niektórych
sieciowe
nie
jest
aspekt
koczujący
i
Człowiek
és
dla
rozwinęły
posiadały
rozprzestrzenienie
o
nastawki
jak
sidłach
większości
bowiem
łowienia
Spotyka
przejęli
w
ich chronologicznym
tym,
przypuszcza,
licznie
z
Kolozsvár) \
znajomości
wytworzyć- wiele
bagnistych
Pierwsze
Węgrzech,
te
paści
zasięgi
swój
pisząc
oraz
kościach.
swój
w
także
3
wikliny
rzeki
stąd,
samołówkach,
jedynie
sposób
lecz przy
Szilágyi
nowie,
gdy
Górach
roślinności,
hydrograficznymi.
M.
wek
(węg.
w
rozprzestrzeniania
kontynentów.
geograficzne
tropikalnym,
rodzaju
i
Azji,
w
Prymitywny
Autor
kultury
większego
stanie
sideł
wyznaczone
kom,
zakresu
z
naturalnej
łowieckie
w
poszczególnych
rannie
i
pierw
dotyczą
coraz
rolniczych. L u d y
Konstrukcja
oraz
działu
podczas
uczonych
Rumunów
roślin
to
zupełnie
kul
artykuły
niwelacji
O
pisze
że p r z y r z ą d y
techniczne,
kich.
rosnących
posiadała
skutek
u
Cluj
Wynika
prace
opisowy,
zainteresowały
miasta
dziko
idzie
przewagi
z
Dwa
podział
zamieszczonych
zagadnienia.
zbieracką
od
z
zagadnieniom
trzeciego.
lub
stawiane
tradycyjny
społeczną,
zaniknie.
K.
dla
tym
z
liczebnej
gospodarki
znaczenie.
nie
za
Mimo
głębiej
zachód
ta
co
rychło
na
pozycję
przyczynkarski
Gospodarkę
na
duże
ludność
Jednakże
1
spożywanie
obszaru
temu
18 p o ś w i ę c o n y c h
zaledwie
formy
Giláului)
i
i
analizują
natrafił
(folklor)
wyodrębnić
charakter
Prymitywne
Gunda
i Cegléd). Przyjmując
duchową
językoznawstwa.
materialnej
Muntii
by
drugiego
archeologii
B.
z Nyíregyháza
materialną,
pozostawiał
znakach
E.
A.
na
Virtanen .
4
havasokban,
3
fejlodésének
4
t. 3 : 1 9 6 1 ,
néhány
s.
Leśne
„Miiveltség
A
vadfogó
csapdák
fejlodéstórténetének
M . e . h . , t 1 — 2 : 1 9 6 0 , >s. 1 9 3 — 2 0 5 .
M . S z i l á g y i , A magyarországi
borítóhalászat
M . e . h . , t. 3 : 1 9 6 1 , s. 1 8 7 — 2 0 9 .
E . A . V i r t a n e n , A foglalójegyekról,
M.e.h.,
nim
własnościowych
159—165.
néhány
kérdése,
535
HECENZJE
barcie,
namuliska, tereny
wiedzi,
słowem
znaki
własnościowe
muły
magiczne
wyjątkowymi
soby
rodne,
ale
Liwów,
S.
się t a k w
na
wąskie
stokach
rolę
na
Na
Z
N.
rolnictwem
regionu
tach.
z
W
oraz
tów
pokolenia
roli
nie
radeł
i
zabiegów
bóstwom
powiązania
pokolenie.
W
formy,
murem,
już
prymitywnych
pomiędzy
Czeremisów,
odróżnieniu
przejawiające
roślinach. Górskie p o l a
i
wznoszą
gdzie
pługów.
i
terasogatunki
Zachowało
i
świąt
się
mają
urodzajów.
zwyczajów
kulturą
uprawne,
się
indziej
zwyczajów
roślinnego
rolniczych
Spo
różno
dziedziczenie
1
magicznych,
świata
były
u
Kaukazie .
spotykane
for
stanowiło
prastare
kamiennym
i
zmuszeni
oznaczonym.
Karelii,
na
na
lub
posiadanie
cechę
zachowało
tam
narzędzi
ściśle
w
łączą
pracy
się c e p y
Nowsze
narzędzia
danych
w
rolniczą
bijaka
z
u
bijakami,
dają
Azji
się
prześledzić
Przedniej
rzemieniami.
się
formy
(Mezo
wielu
w
różnych
starsze
są
złożone
Również
z
i
wiązań
nimi
częściach
warian
typy
cepów
z Chin,
bardzo
cepów
się
. W
znane
bijaki
Typy
Zajmuje
6
7
występujące
posiadają
dzierżakiem.
młocki .
Jazygów
znajdują
Analogiczne
Jazygów
połączonych
łączenia
sposoby
Debreczynie
bijakiem.
cepy
i
o cepach
z dwoma
uniwersytetu
długości,
sposoby
się
Nieco
rozwidlonym
z Włoch.
różnej
tutaj
i
czci
zasięgów
spotyka
zbiorach
samorodnym
nii
z
nakazy
Kaukazu.
Ikvai-Iváncsics
tego
pomocą
terenie
w
niedź
otrzymywało
Specjalne
Finlandii,
jak i hodowanych
się
na
Wspólną
uprawę
obramowane
obrzędów
historyczno-kulturowe
i
za
rodu
Kaukazu
Wysiewa
się
zwierzę
w
i jaskinie
„niczyją"
nieświadomość
obejmowanych
Górską
uprawy,
przez
północy:
obrębie
ziemią
postronnych.
i Lapończyków.
w
oddawanie
podstawie
potamii)
ludów
rolnictwo
gór.
starych
celu
upolowali
łąki sianokośne
lub
którzy
terenów
i długie,
uprawia
sporo
cych
górskie
dla
tych,
przedstawia
narzędziach
przeważnie
tam
u
Mordwinów
Čitaja
rzeczą
nietykalne
oraz
powszechne
nizinnego
zbóż,
barci
własnościowych
G.
wato
było
lub rybackie,
było
okolicznościami
Estów,
od
i
co
obowiązywały
oznaczania
znaków
łowieckie
wszystko,
2^-3
Japo
segmen
różnorodne
są
przedstawiają
ilustracje.
Młócenie
wykonywali
za
określone
Nadto
a
za pomocą
ją
lub
cepów
było
młockarze
wynagrodzenie.
praktykowano
mianowicie
drabiny
wędrowni
Cepami
znacznie
uderzanie
szprychami
z
pracą
północnych,
młócono
o
drzwi,
uderzanie
zbiorową.
i
inne
sposoby
przeciąganie
giętkim
Do
słowackich
żyto
prymitywniejsze
kłosami
koła,
u Jazygów
kijem
końca
terenów
zboża,
groch
i
nas
—
u
i c h pomiędzy
lub
X I X w.
w
zamian
i
fasolę.
znane
—
szczeblami
kijanką.
G. S. Č i t a j a ,
Hegyi
fóldmüvelés
a Kaukázusban,
M . e . h . , t. 1 — 2 ; 1 9 6 0 ,
313—329.
L . K . Kovács sporządzając w s w o i m
czasie typologię cepów n a W ę g r z e c h
dysponował
skąpymi d a n y m i z k r a j u J a z y g ó w (węg. Jászság)
rozpościerającego
się między rzeką Cisą a Z a g y w ą , m n i e j
więcej w
granicach administracyjnych
k o m i t a t u S z o l n o k . L u k ę tę s t a r a s i ę u z u p e ł n i ć N . Iikvai-Ivánesiics.
„ J a z y g o w i e ( p a t r z Wielka
ilustrowana
encyklopedia
powszechna,
Wydawnictwo
G u t e n b e r g a , K r a k ó w b . r . , t . 7, s. 6 2 ) , s a r m a c k i l u d k o c z o w n i c z y , m i e s z k a j ą c y w s t e
p a c h n a północ o d M o r z a C z a r n e g o ; p o j a w i ł się w I w . p r z e d C h r . między C i s ą
i D u n a j e m , z a g r a ż a j ą c g r a n i c o m p a ń s t w a r z y m s k i e g o . O k . 370 r . p o d b i l i i c h G o t o
w i e . W średniowieczu ukazał się l u d m o n g o l s k i , z w . J . n a W ę g r z e c h , o p o c h o d z e n i u
d o t ą d n i e w y j a ś n i o n y m , k t ó r y p r ó c z n a z w y n i e i m a p r a w d o p o d o b n i e ind с w s p ó l n e g o
z s a r m a c k i m i J . M i e s z k a l i koło m i a s t a Jász-Bereny, osadzeni t u p r z e z
Włady
sława I
( 1 1 0 0 ) , r z ą d z ą c się a u t o n o m i c z n i e . . . "
N.
I k v a i - I v á n c s i c s ,
Adaíoíc
a
jászági
csépformákhoz,
M.e.h.,
t.
3,
s. 149—158.
5
s.
6
7
RECENZJE
536
Niektóre
bułgarskie
ilustrowane
ojczyźnie
wyspie
Bułgarzy
przejęli
winnic
w
używają)
oraz
jak
od
się
bułgarskie,
wywodzące
Badania
autora
nad
Obok
iż w
na
w
zagadnieniem
Wypasania
w
miasto
XVIII
łąkach
w.
(puszta),
nierogaciznę,
Zdarzało
silnych
tarza
służyła
W
lasach
pastwisk
na
skich
na
stałe,
lecz
że
i
Wielkiej
Pisze
Nizinę
te
gólnych
autor
nezą
wypalali
nazwy
stanowiące
neolo
w.
co
się
wielką
tak
Już
zarówno
a
i
na
konie,
żołędziami.
w
wypadku
wypasania
inwen
galasówki:
sprzedawano
hubka
garbarzom.
drzewny.
Siedmiogrodu
dzierżawili
bydło
bydła
wypasali
przez
pasterze
Wędrówkami
i
na
hubkę
Pozostawili
rumuńskich
badań
przyczynku
wypasano
zimę,
Obok
węgiel
z
swoim
dokarmiano
całą
Ormiańskie
sezon.
regionu.
pomiędzy
przedmiot
w
lasach
dębową
Rumuńscy
10
doprowadziły
kulturowe
9
świnie
przepędzaniu
O
na
wsi.
Pasterstwo
przedstawia
kiedy
omawia
hali. W
odbywały
uprawy,
noszą
pasterzy
rumuń
nie osiedlali
liczne
ślady
rumuńskich
węgierskich.
w
jak
się
na
termino
pasterzy
Stwierdzono
skalę,
część
pasterze
zaj
jednakże,
transhumancja
od
południe.
Novak
wypasania
nie
tego
badaczy
południowa
inwentarza
W
przez
korę
ormiańscy
XVIII
i odchodzili
wielu
i związana
niowieczu,
w
nie
Ciekawie
Hajdúb'ószórmény .
miasta
Zbierano
Węgierskiej.
I. Balogh:
pasterskiej
już
wędrówki
V.
tym
przybywali
się
na
o
lub
się
miasta.
lesie
oraz
kupcy
Nizinie
oraz
latorośli
wypasania
jesieni
w
zbieractwo.
kowale
w.
uprawy
gron.
etnicznego,
chlewach-ziemiankach.
galasówki
Węgierską
kulturze
Karpat
stwo
w
XVIII
do
zupełnie
techniczne
główny
zajmuje
do
od
je
ognia,
kopaczek
winnej
lasach
należących
zamykano
niecenia
i
Pół
umiejętnością
niemal
procesy
stanowią
w
trzymano
również
z
pra
na
Dunaju.
sprawę
Począwszy
Hajdúbfíszdrmény
rumuńscy.
logii
owce.
zaś
ścisłe p o w i ą z a n i a
Szabadi
te
początkiem
mowało
i
I.
i trzody
lasach
uprawy
od
zwierzęta
umożliwiał
do
Z
że
mrozów
las
bydła
dopiero
pędów
substrátu
swojej
narzędzia
leksykalnego
pasterstwo
uregulowało
jak i w
woły
się,
i
krajach.
to
do
istniały
południe
hodowla
wielu
typów
Zarówno
zasobu
narzędzi
i
tego
(szpadli
przycinania
innego
historycznym
W
języka.
przeszłości
północ
rolnictwa
od
dawnego
rozwojem
żyjącymi
enograficznych
z
do
półkolistej.
z duchem
zgodnie
do w n i o s k u ,
ludami
się
noże
przejęte
się
Podstawowe
kopaczki
poszczególnych
kopaczki
rozwoju
8
Nauczyli
narzędzia.
sierpowate
w
C. Wakarelski .
autochtonicznej, wraz
kształtu
dla
winorośli
winorośli.
niektóre
aczkolwiek
tworzone
uprawy
przedstawia
ludności
różnego
zasięgi
występowania
i narzędzia,
gizmy
niej
to
specjalne
przedstawiają
granica
uprawiali
od p o d b i t e j
Bułgarii
do
i fotografiami
nie
Bałkańskim
uprawy
narzędzia
rysunkami
z
n i m gospodarka
łąki
nich
Prócz
i polany
swoich
pasterskie
krótkim
pasterstwa
należały
stad.
stosunków
wysokogórskie
mleczna
Poza
do
wielkiej
tym
część
gdzie
Już
chłopi
pastwisk
należała
form
organizacji
pożywienie,
ubiór
uwagę
na
pasterstwie
obszarze
11
znaczenie.
własności,
rysie h i s t o r y c z n y m poświęca
całym
Słowenii ,
duże
i
własnościowych
budownictwo,
w
posiada
Alp.
W
oraz
życie
problematyce
paster
w
mieli
do
śred
prawo
poszcze
pasterstwa
pasterzy
związanej
wysokogórskim
z
na
ge
Słowenii
C .
W a k a r e l s k i ,
Néhány
bulgáriai
szolomüvelo
eszkoz
és azok
torténeti
fejlodése,
M . e . h . , t. 1 — 2 , s . 1 4 7 — 1 6 3 .
I. S z a b a d i ,
Legeltetés
és
makkoltatás
a
hajdúboszorményi
erdokben.
M . e . h . , t. 1 — 2 , s. 3 0 5 — 3 1 1 .
I . B a l o g h , Adatok
a r o m á n pásztorok
XVIII,
századi
alfoldi
legeltetéséhez,
M . e . h . , t. 3 , s. 2 1 3 — 2 1 8 .
V.
N o v a k , Недуг
pásztorkodás
Szlovéniában,
M . e . h . , t. 1 — 2 , s. 9 7 — 1 1 0 .
8
8
1 0
1 1
RECENZJE
zachowały
liczne
się p e w n e
wpływy
Z
pasterstwem,
owczego
nie
i
spotyka
się
Niemców
lecz
są
skie
w
u
materiału
Finów,
szkicuje
związku
z
w
położonej
temu
i
przypuszczalny
Kunnyó
w
prac
w
W
B.
we
rodziny.
nich
członków
Się,
bysze
z
w
Inny
1 2
obcy
i w
S.
ludzie
we
innych
wszystkich
Podobnie
wsiach
typ osadnictwa
się
jak
palockich
Osi
roli,
w
i
przedstawia
T.
gyapjúványoló
lat
ogrodnicze,
ani
pilnych
chęt
moszczu.
zagród
b u
wielkiej
budowano
uliczki
w
tworzyli
wsi
się.
O d
rodzinnej.
należącej
uroczystościach
przez
wspólnotę
i bawiono
roli.
jed
niewiel
eksluzywności
obrębie
ro
na
zamieszkałe
świętowano
roli
jednej
ustrój
przeprowadzonych
budowanych
rodziny
w
w
jeszcze
członkowie
lub
się
do
wielkiej
Obcy
wielkiej
przy
rodziny,
przedstawiają
się
sto
Węgier.
artykule
osadnictwa
a
100
materiału
badań
obrębie
Hofer- w
typu
ok.
czasie
ani wina,
zagrodach
wymienionej
północnych
charakterystycznego
G o n y e y ,
w
i
pozostaje
pracach
pry
Konyár,
ogrodnicy
kunnyó,
rozluźnianie
zagrody
w
starzy
pokoleń
wielkiej
na
wspólnota
a
zachowała
istniejących
pewne
wsi
tam
tworzenie
1 5
swoich
utworzyły
prace
się
budują
tym wypadku
już
Członkowie
wykonywano
obserwuje
zamieszkują.
strzeniania
s.
lat
uczestniczą
którą
sunki
że
Ale
do
(rodu).
na
czasem
czasu
biegiem
ludowego
opisuje
pomieszczenia
narzędzia,
Palócz
szeregu
Z
Relikty
Autor
dzisiaj.
konstrukcji
rezultaty
domach,
typów.
pozostającym
wnętrza.
etniczna
Od
.
rumuń
zebranego
różnych
i
założono
do
Somogy,
podając
winnicach
odpoczywa;
społecznej
grupa
w
Słoweńców
podstawie
1 3
nich jednak
opis
dostawiano
rodziny
i
urządzenia
przedstawia
budynki
30
i
się
się
się w
czytelnik
kom. Heves.
oddzielnych
Wspólnie
więcej
rodziny.
w
odległości.
jednej
gospodarczą.
Zdarza
Autor
w
posiłki
organizacji
Węgierska
mieszkali
mniej
znajdzie
Nagyvisnyó
od
nich
Nie przechowuje
Wpływ
badał
roli. N o w e
kiej
się w
Kurucz
najczęściej
przechowuje
na
u
walkowni
Winnice
zachowało
jednownętrzne
jesieni
folowania
budowane
regionu,
walkow-
komitacie
artykułów.
A.
Debreczyna.
okresu
rozplanowania
u
dziny
nej
Kurucza
palockich .
wsi
do
kunnyó,
w
osadnictwu
szereg
przedstawia
od
tego
spożywa
oraz
Nagy
wielkiej
z
t a m noce.
artykule
wsi
południe
wiosny
winnicy
dowlanego
z
na
poświęcono
runa
poświę
Kolozsgyula]
Mniejszej,
rozwojowy
gospodarczemu,
notatkę
prymitywne
Węgrzech,
urządzenia;
schemat
zwane
prymitywne,
od
nie spędzają
osad
Azji
Słowian^
przetwarzanie
krótką
[węg.
technikę
części
jest
lub raczej
z
na
opisuje
i
Konyár
obiektów
bo
których
typom
ogrodnicze,
30 ' k m
szereg
także
poszczególnych
winnicach
budynki
Turków
a
Autor
mieszkalnemu
nim
budownictwa
mitywne
nogami.
Giula
folusze
się
niewielkie.
S. Gonyey
wsi
Bułgarów,
osiedlenia
są
związane
sukna).
Podobne
Wschodnich,
gwarowe
Budownictwu
w
ręcznie.
Alpach
one poruszane
nazwy
owiec,
i folowanie
sprzed
niemieckie
z siedmiogrodzkiej
poruszanemu
12
Retoromanów
wpływy
z wypasaniem
tkanie
foluszowi
Mezoség ,
kulturowe
natomiast
ściślej
(przędzenie,
Prastaremu
ca
ślady
włoskie,
537
Z
zagadnień
węgierskiego .
mezoségi
románoknál,
rozprze
Polega
16
M.e.h.,
t.
ono
1—2,
351—357.
1 3
A.
K u r u c z ,
A
népi
épitkezés
emlékei
a
konyári
szólókben,
M.e.h.,
t. 3, s . 167—176.
B.
N a g y , A társadalmi
szervezet
befolyása
egy
palác
falu
t. 1—2, s . 67—95.
„ P a l ó c z ( z e s l o w . P o ł o w c y ) , g r u p a l u d n o ś c i ( о к . 150 000 g ł ó w )
węgierskich Hont, Nógrád, Gomor,
Haves, Borsod,
z siedzibą g ł ó w n ą
uważa
się i c h z a r e s z t k i K u m a n ó w " .
Patrz:
Wielka
ilustrowana
powszechna,
Wydawnictwo Gutenberga,
K r a k ó w , b . r . , t. 12, s . 92.
T.
H o f e r ,
A
magyar
kertes
települések
elterjedésének'
és
kérdéséhez,
M . e . h . , t. 1—2, s . 331—350.
1 4
épitkezésére,
M.e.h.,
1 5
1 6
komitatów
w
Parád;
encyklopedia
tipusainak
RECENZJE
538
na
grupowaniu
Domy
spodarcze
drugim
oraz
i
Otóż
brzegu
próbuje
bogata
1 7
.
rzeki.
Autor
do
grzech,
najważniejsze
stosunkami
podstawie
są
nieco
rwanie
się
padkach
jednostek
—
V.
—
odegrały
Pražák
w
mieszkaniowej
poza
Spichlerz
(klěť)
Trójwnętrzny
wysoko
domu
z
niemieckimi
wijała
się
wej
na
po
XIII
R.
i
1 7
J .
XIII
Europie
i
do
na
Wę
ze
po
XIII
A
bądź
Jednakże
rodzaju
autor
uogólnienia
tego
spe
spowodowały
ode
we
wszystkich
powstawaniu
dom
przy
osiedli
geograficz
sobą
1 9
czasie
był
u
Słowian
szczególnie
w
czy kulturowe
wysoko
domu
się
badań
przegląd
w
architekci
szórványtelepülések
wpływy
dom
przez
badań
Rumunii
—
od
i
typ
hodowlanej
sąsiadująca
ze
odegrały
tam
kulturze
spichrzem,
niemieckich
końca
z
natomiast
ze
stajnią.
Kozép-Európában,
osiedli
aż
nimi
napisali
za
zbożo
typami
X I X w.
związane
roz
osadników
połączonego
nieetnografowie
gdzie
zagród.
rumuńskimi
kialakuldsa
był
Natomiast
górskim,
typów
rozwiniętej
nad
mieszkalnego.
ludność
obu
który
związany
gospodarce
terenie
mieszkalnego
wyniki
domu
Zachodnich.
jest
kultury
słowiańskich.
CSRS)
Czeska
mieszane
rozwinął
do
kultury
dla
spichlerzem,
osiedli
obszarze
właściwy
Przy
ze
starych
dostawiany
zapoczątkowana
typ
daje
mieszkalny
na
rozwoju
reprezentatywny
na miejscu
formy
produkcji.
Najnowsze,
dziejów
jego,
niemieckich.
w.,
Zachodniej
ze
ana
wiążą
środowiskiem
zagadnienia
stajnią
przeprowadzanych
B a r abas,
w
zbożową
hodowlana
ostatnim
są
i
Autor
osiedli
powstawanie
nie
etnicznymi
w.
etniczne
mieszkalnego
W
poza
omawia
powstała
które
rolę
jest
nie tyle
artykule
współczesnych
gadnienia.
wstępie
teorii.
tego
największą
do
osadników
stosunki
że
społeczności
Zdaniem
różne
przyniosła
w
budownictwa
sów
t.
w.
że
wytworzyła
gospodarka
Vuia
Na
geograficznym.
wniosku,
(autochtoniczny
gospodarką
że
ale
już
Czechosłowacji
przed
Słowiańszczyźnie
intensywna
Hofera.
J . Barabá-
jednodworczych
tych
przyczyny,
Środkowej
osadnikami
uważa,
rolę,
przypisy
społeczno-gospodarcze.
połączonego
hodowla,
Autor
sadniczą
na
rzeką
T.
rozważań
szereg
umożliwiające
18
osiedlach
istnieje
warunki
uważa,
mieszkalny
mieszkalnego
w
Wagiem
Liczne
pracy
osiedli
powstawania
do
Przyczynki
całej
rozwiniętą
występuje
nad
gospodarcze
Wschodniej
bezpośrednie
Środkowej .
jeszcze
dom
i
i
go
rodzaju
przedzielonej
wartość
typu
środowiskiem
powiązaniami
Europie
na terenie
ze
istniejącej
Europie
w
wsi
osiedli
tego
tego
oraz
jednym,
wiejskich.
Środkowej
ilość
dochodzi
i
Autor
stosunki
występuje
z
jak
przedstawił
mieszkaniowej
wariant
tematem
osiedli
podstawy
Zarówno
od
same.
bądź
badań
osiedli,
jednodworczych
nym
jest
powstawania
w
gospodarczych.
zabudowania
osadnictwa.
podnoszą
jednodworczych
które
etnicznymi,
takie
na
formy
Europie
największa
nich,
własnych
typu
Inny
mieszkańców
skupiskami
osiedli
z
przedwczesne.
cyficznego
km.
zaś
Nizinie.
genezy
na
że
wsi,
naddunajskich
dodatkowo
jednodworczych
Wielkiej
ze
życie
problemem
zabudowań
mieszkalne
wymienionej
tradycyjnymi
osiedli
temat
lizuje
się
wsiach
w
i
centrum
1—2
domy
opisuje
genezę
stwierdzenia,
na
Na
tam
przedmiotu
zajmuje
występowanie
niektórych
się
w
promieniu
jednodworczych
już
mieszkalnych
zazwyczaj
o
Autor
wyjaśnić
istniejącymi
chodzi
w
stawia
osiedli
się
kołem
bibliografia
Geneza
sa
je
występuje
Słowacji.
domów
znajdują
otaczają
osadnictwa
w
oddzielnych
mieszkalne
do
różne
szereg
cza
za
rao-
M.e.h.,
1—2, s. 219—247.
P r a ž
M.e.h.,
R.
V u i a
M . e . h . , t. 1—2,
1 8
kérdése,
1 9
V.
á k
t.
,
s.
,
Kdzép-Európa,
népi
épitkezésének
1—2, s . 293—304.
A
román
telepiilésés
lakóházkutatás
35—66.
néhány
legújabb
fejloděstorténeti
eredményei,
RECENZJE
nografii
na
przede
owe
w
prace
na
archaiczne
dawna
gionalne
ski,
przyniesionej
ale
przyrządzany
ko
nieliczne
rycznych
zach
jak
i
Istnieją
do
wpływami
ne
w
część
europejskiej
literaturze
innych
wskazówki
co
w
do
go
jest
terytorium,
obok
pitny.
Dowodem
stare,
pochodzące
kumysu
są
z
czasów
i
od
Już
piwa
przede
w
I X
w
źródłach
tyl
histo
w
wyka
recepturę
dotarł
l u b też
ludów
do
przyrzą
w
ugrofińskiej,
umie
Autor
jednak
setek lat
przed
zajmowali
przyrządzali
miodu,
bądź
się, ż e
wschodnich.
czasie kiedy
nazwy
Węgrów
uważa
pitny n a wiele
jęczmiennego
wspólnoty
ludów
są
miodu.
miód
wszystkim
tych
Węgrów
kucharskich,
sycony
w.,
germańskich
Jednakże
X V I w.,
przyrządzali
Niemców.
tego
w
zapożyczeniem
że W ę g r z y
kulturowymi
miód
już
miodu.
wśród
zarówno
syconego
których
z
te
nich
autor,
napój
przez
książkach
z
wśród
był
miodu
znajdujemy
spożycia
re
różne
pierwszej
podaje
używany
piciu
zupełnie
wodą
przeszłości
starych
niemieckich osadników
wniosku,
chętnie
i
której
północnogermań-
W
Jak
20
etnograficznej.
źródłach
dwie
prace.
pitnego .
przyrządzaniu
(pół
terytorium
kulturowej,
rozcieńczony
niedalekiej
naj
środkowo-europejisko-alpejski.
udokumentowane
szczególnie
w
i
badań
że
paszową
prastarego
kulturowe:
czasopiśmie
miodu
ocenia
jednodworczych
gospodarką
warstwy
obszary
Europie
bartnictwa,
i
przyrządzania
dochodzi
i
przypuszczenia, według
pośrednictwem
jętność
hodowlą
stanowią
w
analizując
Autor
konkluzji,
osiedlach
te
był
O
w
do
się
omawianym
Jeszcze
dotyczących
występują
następujące
znano
pitny
wzmianki
Dochodzi
trudni
starannie
spożywany.
statystycznych
dzania,
za
miód
ludów.
i
Rumunii.
węgierskiego
starożytnych
średniowieczu
w
kraju,
ludowej.
z nimi rezultaty własnych
wschodniosłowiański
jednakowo
słowiańskich
zestawia
regionów
sztuki
Regiony
zamieszcza w
Przyrządzanie
czasach
oraz
zasadniczej
reprezentują
Szabadfalvi
opisuje
i
ludność
różnych
elementy
budownictwa
Hunedoara).
warianty
matycznie,
W
typy
których
i
oraz
ludowego
południowobałkański,
J.
w
w
Mołdawia
ludowego
formę
etnografii
budownictwa
terenach,
nocna
z
budownictwa
technikę,
ze stanowiska
zakresie
bardziej
i
temat
wszystkim
539
i
obec
spożywali
pszczół
itp.,
spokrewnione
z
miód
bardzo
językami
turko-tatarskimi.
W
drugiej
wiązania
,
neolitu
aż
ceramiki
Moraw,
po
dzień
notowano
Słowacji,
Bałkańskim.
carskie.
W
pracy,
Na
czarną
ceramiki. Nie
dzięki
są
zgadza
gałęziom
naczyń;
turalnej
Autor
zawdzięczała
mokrym
palania
ceramikę
Habanów.
czerń
suchej
po
czarną
Się
i
destylacji.
Zarówno
Badania
porównawcze
gatunek
koniec
'na
autor
na
do
proces
drewna,
częściowo
powstawania
jakoby
kolor
czarny
pieca
pod
poddawane
jak
są
i
omawia
rodzaje
strojem
kobiecym
garn
Węgierskiej.
pozostający
archeologów,
Czech,
Półwyspie
ośrodki
Nizinie
Szeklerzy
wkładanym
pieca
i
od
czarnej
Karyntii,
najważniejsze
zdaniem
po
Europie
występowanie
technologiczny
Jego
w
ceramika
powstaje
koniec
wy
one procesowi
na
długość
wypalania
ornamentacji
zdo
węgierską.
nad
J . S z a b a d f a l v i ,
A
J
S z a b a d f a l v i ,
A
M . e . h . , t. 1 — 2 , s . 1 6 5 — 1 9 2 .
2 0
2 1
Na
wówczas
grafitu.
w.
Rumunii
wytwarzali
otworów
ceramiki
Wielkorusi,
występowało
słomy
wschodnioeuropejskie
Styrii,
ze stwierdzeniami
wiązkom
zamurowaniu
ceramikę
się
jej
Wschodnich,
przedstawia
domieszce
t e r y t o r i a l n i e .zróżnicowane.
biącej
Białorusi,
zagęszczenie
i
czarnej
X I X i X X
Prus
znajdowały
ich
czarnej
przełomie
Danii,
Ukrainy,
Węgrzech
ta
swą
terenie
węgierska
występowanie
dzisiejszy. N a
na
Największe
wpływem
stwierdza
Polski,
Siedmiogrodzie
pod
ceramika
Czarna
Szabadfalvi
21
mordwińskim
magyar
magyar
mézsorkészités,
jeketekerámia
przeprowadzała
M . e . h . , t. 3 , s . 1 0 7 — 1 2 8 .
és kelet-európai
kapcsolatai,
RECENZJE
540
V.
N.
Beliicer
etnicznych
2 2
.
Dając
autorka
opis
próbuje
współczesnego
stroju
wyjaśnić
genealogię
jego
warstwieniami
history czno-kultuirowymi.
stroju,
długie
jak
pominają
np.
stroje
łudniowych
ludów
fan,
koszula,
krótka
koszule,
Czeremisów
długie
i
tureckich
białe
gorset,
głowy
płaszcze
że
płaszcze,
Widoczne
i
z
pewne
nakrycia
tam
są
biżuteria)
futrzane),
mordwińskich
związaną
Stwierdza,
Wotjaków.
(nakrycia
kobiecego
datujące
się
głowy
tego
itp.,
przy
wpływy
rosyjskich
z
na
elementy
również
oraz
grup
licznymi
różnych
po
(sara
okresów
historycznych.
T.
Bodrogi
krewieństw
2
\
wstępie
sowe
publikacje
dań
nazewnictwa
L.
H.
ską
Morgan
dokonał
W
drugiej
części
rozwój
Podaje
próby
którzy
węgierską
autor
stwa.
badania
rycznymi
ważką
wieństwa.
2 4
.
rodzaje
mają
sztucznego
celu
stosunków
skich
i
Jezus,
terstwo
terstwo
płci
bardzo
Piotr
krwi
z
i
M.
S.
autor
w
ZSRR
10-leeiach.
Edmonsona,
Eskimo.
i
ich
terminologii
wiejskiego
rodziny,
gdy
wniosków.
i
Dalej
ogromne
szereg
pokrewień
pokrewieństwa.
tymczasem
wielkiej
z
stosunki
rodziny.
badaniami
Autor
ugrofińską
zawiera
Po
prehisto
powołuje
się
terminologię
aspektów
Nigdy
oraz
się
tego
indeks
sobie
zawierają
się
ludzie
w
z
na
wiele
palców,
badania
typów
i
sztuczne
równi
mogą
na
pokre
węgier
sobą
kobiety
dopatruje
się
węgierskich
krwi.
pozycją
społecznej.
Można
i
i dziewczęta.
wielu
bajek
cech
roli
wypijać
W
ludowych
W
węgier
przykład
diabeł,
kumów.
ręce
mityczne,
sztucznym
dawnego
formy
nawzajem
sobie
postacie
te
Be
dwa
społeczną,
Na
w
podawać
C.
przyjacielskich
Również
występować
ludzie
Obie
i
pokrewieństwo.
sobie
przysięgać,
pisze
wyodrębnia
pomocy
człowiekiem.
sposobów.
między
autor
braterstwo
hierarchii
—
ludowych
ludowych
wzajemnej
biednym
można
nie robią
autor
bajkach
bajek
pokurnanie
stanowiska
zawierać
pokurnanie
węgierskich
księżyc, w i a t r
serdecznych
męskiej.
Katalog
i
typu
połączone
również
zarówno
pokumać
słońce,
mogą
przez
w
którzy
się
różne
mogą
krwi
stwie
tzw.
y
do
organizacyjne
system
zapewnienie
ludźmi,
kumają
śmierć,
utoczoną
małej
węgierskich
pokrewieństwa:
między
św.
rownica,
od
Olderogge a
ostatnich
Murdocka
węgierskiej
dalszych
otwiera
analizy
przeważnie
bajkach
zajmujący
do
do
w
etnologiczne
pokrewieństwa
pokrewieństwie
podstawie
na
P.
węgier
się
terminologii.
Morgana
zaliczają
zręby
obejmującą
Steinitza
G.
różni
pokrewieństwa.
sztucznym
Na
Od
ba
podstawie
analizował
ostatnia
opisowej
początek
których
jaki
po
dotychcza
pokrewieństw.
gospodarczo
doprowadzić
Steinitza
Studium
systemu
O
reš
W.
w
ta
miejskiego
odzwierciedlają
na
pokrewieństw
jest
terminologię
terminologii
powinny
pracę
skiego
wsi
grupy
badania
poświęcona
niezależnej
na
i sposób,
pokrewieństwa
terminologii
Przedstawia
zasady,
Morgana
Kirchhoffa,
współczesne
studium
dotyczy
głębione
na
Według
terminologią
według
rozróżnia
pokrewieństwa
terminologii
terminologii
najważniejsze
pokrewieństw.
zatytułowanej
nad
wyjaśnienia
część
Autor
Pierwsza
pracy
węgierskiej
omawia
rozpatruje
„uralskiej"
terminologię
uwagę
dla
Trzecia
tzw.
badań
podziału
zwraca
znaczenie
podziału
do
autor
terminologii
pokrewieństwa.
należy
badawcza
pracy
pokrewieństw,
i
przedstawia
swej
dotyczące
terminologię
„turańskiej"
Problematyka
absorbuje
Na
jak
król,
cza
Bra
krew
itp.
ale
Bra
tylko
pokrewień
braterstwa
sporządziła
A.
krwi.
K o -
V . N . В e 1 i с e г,
A
mordvin
пд'г
viselet
ószehasonlító
vizsgálata,
M.e.h.,
1—2, s. 249—267.
T. B o d r o g i ,
A
magyar
rokonsdgi
terminologia
vizsgálatának
néhány
kérdése,
M . e . h . , t . 3, s. 1 2 9 — 1 4 8 .
C s . B é r e s , A mürokonság
a magyar
népmesében,
M . e . h . , t . 3, s . 1 7 7 — 1 8 5 .
2 2
s.
2 3
2 4
RECENZJE
vacs
.
2 5
W
talogu.
referacie
Z.
Ujváry
się
ich
—
twórczość
Ujváry
ściołach
nych
pieśni
lub
I.
części
jest
dopiero
zuje
np.
w
wiedzę
dane
podania
Przy
generacji
i
uwagę
łeczeństwa
metody
ludu.
Autor
uwagę
Obok
wpływ
tradycji
na
dalszą
ostatnie
głęboko
nie tylko
w
podaniach
i fragmenty
dziejów.
n i e przejętą
podania
w
należy
narratora.
i
filologiczny
i
zapewniającej
możliwe
przeprowadzi
Podanie
po
przeka
od
prawdy.
racjonalne
z
irra
nieprawdopodobieństwa,
jak
światopogląd
danej
zbiorowości,
Opowiadacze
podań
transmitują
w
n i m przechowywaną.
brać
pod
uwagę
Umiejętność
Przy
tradycji
rozwija
podania
aspekt,
Autor
ale
postuluje
skuteczność
i
nie tylko
tworzenia
badaniu
formalny
środowiska.
ludowej
—
Opowia
tradycji.
i przekazywania
mutacjom.
koń
{Arany
rozpowszechnił.
odbiegający
elementy
wrażenia
partii
trąba
autor
i
ko
wesel
literatury
tradycji.
daleko
przebija
zakorzenione
charakter
sposób
W
się i
materiał
ustnej
pleśni
w
oracji
Zíoía
jak twierdzi
z wyimaginowanym,
przez
pewnym
przyjął
ogromny
nie sprawiają
psychiczne
badawczej
często
Sárosi
badania
ludowego —
zbiorów
śpiewanych
ludowych.
Gyula
do l u d u ,
się
analizę
pieśni
poetów
poety
przekazywania
rzeczywisty
zachowywania
i
K a
26
zwraca
wierszowanych
problemy
podania
ale
oraz
utwory
utwór
przeanalizuje
społeczne
ulega
swojego
opublikowanym
ludowych .
duży
zawiera
nabożnych
1848 r. d o t a r ł
procesem
przekazywaniu
przyjmowania,
w
ludowych,
duchowym
weselnych
Główne
środowiska,
są
plan
i
wierszy
wywierają
Pierwsza
rozpatruje
ludowych
stosunki
swojego
predyspozycje
pod
gdy
te
W
i
poezji
życiu
części.
jakimi
prawdziwe,
bajkach.
aktualne
3
pieśni
istoty
nad
choć
i
i
literatury
patriotycznych,
zdarzenia
się t a m świat
cjonalnymi,
na
drugiej
wtedy,
zdarzenie
Splata
pieśni
pieśni
kulturze
przedstawia
badania
zbiory
zbiorów
ludowej
drogi,
Zrozumienie
głębione
w
wierszy
opisujący
27
Kilonii.
pogrzebach,
Ferenezi
(ustnej) .
w
pracę
i
rekonstruuje
Trombita)
i
na
itp. W
cowej
1959 r.
tylko
Ethnographlca"
ludu.
podzielił
miłosnych,
„Acta
pomniki
poetycką
przedstawia
w
formą
znaczenie
pisane
autorka
nim
Rękopiśmienne
omawia
i
o
w
obszerniej
rolę
ustnej
czasopiśmie
pisze
wygłoszonym
zajmuje
na
omawianym
Obszerniej
541
i
i
pamięć,
się
w
ciągu
należy
psychikę
w
wielu
zatem
brać
danego
spo
wypracowanie
postęp
ale
przetwarzania,
specjalnej
badaniu
ludowych
podań.
Ten
i
s a m autor
węgierski
kult
zamieścił
lasu .
W
28
w
omawianym
powiązaniu
czasopiśmie
z całokształtem
badał a n i m i s t y c z n y k u l t l a s u n a Węgrzech. Szczegółowa
autorowi
na
wieków.
Wyodrębnił
a
rozróżnienie
mianowicie:
demona
2 6
2 7
2 8
s.
1. k u l t
leśnych
cztery
drzewa
w
warstw
w
ścisłym
drzewie
lub
grupy
znaczeniu
ducha
jedna
na
drugą
animistycznego
(modlitwy
ściśle
istot niekoniecznie mieszkających
l u d z k i e postacie, j a k elfy, karły, o l b r z y m y ;
animizmu
Ferencz'
a n a l i z a tego k u l t u
zachodzących
zasadnicze
Świat
ludowych
do
w
drzewach,
ciągu
kultu
drzew);
zespolonego
pozwala
w
2.
lasu,
kult
z
drzewem;
a
przybiera
4. k u l t l e ś n y c h u p i o r ó w
duchów.
Á . К o v á с s , A készülo
Magyar
Népmesekatalógus
meséinek
tipusmutatója,
t. 1 — 2 : 1 9 6 0 , s . 3 5 9 — 3 8 9 .
Z. U j v á r y ,
TVépi kéziratos
versesk'ónyveink,
M.e.h., t. 1—2, s. 111—146.
I . F e r e n e z i , A népmondakutatás
néhány
elvi
kérdése,
M . e . h . , t. 3 : 1 9 6 1
201—211.
I . F e r e n e z i , Az animizmus
világa
és a magyar
erdokultusz.
M.e.h., 1.1—2,
5—33.
2 5
M.e.h.,
s.
także
'mieszkającego
3. u b ó s t w i a n i e
jących
szeregu
studium
wierzeń
RECENZJE
542
V.
Diószegi
Pierwsze
dopiero
140
lat
materiałów,
of
nad
Te
first
Przyczyną
ostatnie
Magyar
sformułowanych
w
wanie
zjawisk,
przebadanie
0
jego
ne
postacie
ludu
i
właściwe
do
starych
w
z
dawnymi
Węgrami.
J.
Alexe jenko
na
przedstawia
dotykać
1 rybackiego,
a
wchodzić
łodzi
nymi
a
duchy.
złego
sie
Przy
krążący
ze
głośno
w
strzałą
oraz
mowlę
przed
wpleść
tajdze.
wieloma
bliskie
Z.
jednego
są
się
złymi
się
orlich
układano
piór
duchami.
w
pas
już
stwierdza,
względami
podobne
Sa.mojedom
z
Ketów.
jej
babki.
innej
w
za
winy
na
z
i
rodzącej.
brzozowej
kołyski
suszono,
Odzież
są
do
obrzędy
zwyczajów
innych
Musi
dawniej
człowieka.
i
zdrady
wolno
jej
także
specjal
życia
zaklęciami
noworodka
zwyczaje
nie
łowieckiego
wolno
tryb
rezultat
dnie
czego
ciężarnej
położnictwie
dorosłego
że
przebywała
obwarowana
i
na
win. Dziecka
kołysce
Nie
jest
modłami
Ketów
[Jenissejscy
sprzętu
Pępowinę
Zagadnienie
zwyczajów
do
kobieta
umieszczane
północnej
przedstawił
ludowych
Ketów
Autorka
szczególnie
się
ze s w y c h
szereg
Węgrów
narodzinom
dietę
przez
cały
przez
towarzyszących
ciąży,
jest
pozo
wspólnocie
omawianym
znająca
jakiejkolwiek
skórę' i
pęki
ją
lub
Autorka
Ujváry
z
uważany
spowiadać
zajęczą
wieku
w
poród
męża,
szaman
należą
analogii
W
zawsze
rodzącej
wreszcie
czy
we
zajęcia
ludowymi
przebieg
jest
i
odnaleźć
koczujących
ciąży
i
wierzeniowe
szamanizm, 1 w
3tł
należących
nimi
wierzeniach
autor
jeszcze
dziecka .
obrzędów
jej
czasie
opisuje
obecna
namiotu
prowadzenia
zawijano
przedmiotów
Autorka
i
w
części
j e s t z a istotę n i e c z y s t ą / w o b e c
do
W
one
z
Mitycz
szamanizmu.
narodzinami
wśród
ludów
studium.
szuka
się z o k r e s u
z
i
również
mówiących
wątki
jej
Dalej
Diószegiemu
się
zwyczajów
należących
porodzie
Trudny
z
czy tylko
Zwyczajami
się
uważana
rybackiej.
dokoła
porodu
szereg
także
zakazami.
wywodzą
przeanalizo
jak
diachronicznym
poszczególne
żyły
się
jak
występujące
wyznających
datujących
Turuchansk
kobieta
sprzętów
do
które
rejonie
Ketów
udało
związanymi
lat w
dziecka. U
kobiety.
efekcie
cel
historycznych
niniejszym
ludowej.
kiedy
za
Węgrów,
—
czy
pokrewnych,
zajmowała
Syberii
kilka
artykule
jej
W
sobie
w
Beliefs
metodologicznych
szamanizmu,
jest
swojej
Religious
postawił
etnicznej,
czasów,
the
reliktem
kultury
wierzeniowych,
ich terytorium,
A.
Ostjacy]
przez
kręgów
z
metody
wcześniejszej
założeń
synchronicznym,
grupie
zdobyciu
być
dociec,
węgierskiej
w
with
zarówno
29
trudności
we
i
ludowej rozpoczęta
wypracowanej
autor
własnościami
się
ludów
autor
podstawie
zawarta
poddaje
węgierskiej
wierzeniach
Na
religijnych
Stara
były
archeologicznych
zjawisk
autor
wierzeniowych
węgierskich
obecnego
tych
badaniom.
całej
religijnych
pracach
rzeczy
concerned
mogłyby
nadludzkimi
—
elementów
stałościach
w
kulturze
Węgrów
odpowiednio
Research
pracy
które
węgierskiej
religijnymi
uzupełnił
Hungary.
wierzeniach
Analiza
obdarzone
są
of
T
węgierskiego
porównawczym
of
w ymienionej
śladów
wyobrażeniach
spokrewnionych.
stanu
brak
niedomagania
Settlers
wszelkich
tego
zaś
Problems
w
wierzeniami
wszystkim
Methodological
the
szamanizmu
dawnymi
temu.
przede
badawczej.
pracy
Pozostałości
badał
badania
,,babka'\
odpędza
złe
małżeńskiej,
zatem
w
nie kąpano,
cza
lecz
kory.
Maleńki
łuk
miały
chronić
nie
aby
w
rodzącej
narodzinowe
ludów,
późniejszym
zakopywano
Ketów
szczególnie
pod
zaś
Syberii.
przekazywania,
węgierskich .
31
Swoje
przejmowania
obszerne
i
funkcji
i rzetelnie
udoku-
V . D i ó s z e g i , A magyar
néphagyomány
és a sámánhit
kapcsolatai,
M.e.h.,
1 — 2 , s. 2 6 9 — 2 9 2 .
J . A . A 1 e X e j e n к o,
A
gyermek
születésével
kapcsolatos
szokdsok
a szibériai
keteknél,
M . e . h . , t . 3, s . 9 7 — 1 0 6 .
Z. U j v á r y ,
Az
átádás,
átvétel
és a funkció
kérdései
egy
népszokásbaru
M . e . h . , t. 3, s . 5 — 8 8 .
2 9
t.
3 0
3 1
RECENZJE
mentowane
studium
zwyczaj'Orwl
obcego pochodzenia
gionów
Siedmiogrodu,
miogrodzcy
mu
terenów
w
zabija
żniwa,
janie
głowy
jako
aby
w
następnym
czaj
zabijania
tam
zniszczenie
w
symbol
sposób
czynniki
turze?
istnieją
już
cza
złych
Poza
gdy
może
Dalej
w
duchów
się
autor
całych
do
późno,
go,
a
Ponadto
na
terenie
zabijania
Ujváry
kury
Czwarty
regionem
a
wiane
po
i
koniec
czas
dziś
karnawału
sceny,
akcje
są
nawałowe
downi
z
t a k że
się
karnawału
pełne
aktorów
wspólna
widowiska
aktorami
i
jest
się
3 2
w
był
Gry
szereg
nie
dopusz
urodzaj
nie
ten
itp.
bliski,
przyjął
przejęty
u
już
się
przeka
terytorium.
dawniej
Na
go.
został
ludów
szersze
koguta.
bliski.
zabawy
zwyczaj
zakończenie
enklawy
pochód
nawet
kobiety
część
Farsangi
i
mile
ich w
imprez.
kierują
terenie.
Przez
jest
Miejscem
przędą.
grą
játékok
jak
cały
odgrywają
Rozgrywające
wiejskiej.
na
upra
początek,
widziana,
dziewczęta
dramatikus
hodowlą
Ukrainy,
poprzebierani
humoru.
jest
narodowej
przebierańców.
często
i
Szatmár
Zarówno
społeczności
Widzowie
w
prześledzenia
Króli.
słownego
a
rolnictwem
są
we
. Szatmár
mniejszości
odpowiednio
i
3 2
Siedmiogrodu,
(zapustne)
możność
karnawałowe
Ujváry
się
karnawałowych
której
duża
i
trudni
Trzech
jednakże,
I. F e r e n e z i ,
Z.
U j v á r y ,
M . e . h . , t . 4 : 1 9 6 2 , s. 3 — 1 6 2 .
bliskie
mieli
przejmującego
już
na
z ludnością
hałaśliwy
organizatorów
bardzo
ją
mężczyźni
w
bardzo
wzmaga
zanikał
I. Ferenezi i Z.
mieli
sytuacyjnego
izba,
lub
Węgrzy
Zwyczaj
zabijanie
karnawałowe
bardzo
schodzi
jak
tworzącymi
dopuszczalna
wiejska
kiedy
Ludność
łączą
stycznia,
młodzi
komizmu
tam,
koguta
ekspandować
wyłącznie
autorzy
6
aby
przez
Węgier.
zabawy
tylko
Europie.
zawiera
oznajmia
tradycyjne,
twórcza
jest
dzień,
i
kul
przyjąć
ludu
zabijania
Jakie
jest psychicznie
i nawykami
rozpowszechniony
całej
osadnikami
rozpoczyna
trwania
zacji
w
gdy
pytanie,,
obcej
się
kogucia
wtedy,
okresie,
kulturowe
Gry
krew
rok
złych
zupełnie
identyczne
terenach.
znaczenie,
opracowane
powiązania
terenie.
w
sobie
m . i n . , że k o g u t
że
życia
drugiego.
Wierzono
tylko
zwy
oznacza
mocą
koguta
zwyczaj
słaby,
Węgier
podobne
koguta
niemieckimi
różne
cja
kult
w.,
za
północno-wschodnich
omawianym
Karnawał
całych
miał
Szatmár,
Bliskie
także
już
do
się
ma
do
zabijania
n a niektórych
XVIII
był
w
może
cel
stawia
zabi
zabija
koguta
ma
lub
tych
zbożowego,
przed
narodu
zwyczaju
zwyczaj
mentalnością
dlaczego
tom czasopisma
regionu
bydła.
i
omawia
wsiach
w
zatem
z
się,
przyjąć
Podobny
Zabijanie
jednego
zwyczaje,
zwyczaju
mieszkalnego,
tylko
bo
zujących
obcy
żniw
pobudzić
z
Wielkanoc
demona
zabezpieczyć
jakiegoś
zbliżone
może się
sharmonizować
a
że
plony.
koguta
na
re
sied
Węgrzech
czasie
płodność. A u t o r
od
z t y m ptakiem.
domu
zastanawia
Węgrzech,
stosunkowo
lub
przejęciem
zwyczaj
się
wniosku,
związanych
t y m obcy
przechodzi
W
koguta
ma
n a nowożeńców
podobne
Przed
wierzeń
do
zaś
żyli
każdym
północnych
wzmocnić
obfite
krew
zadomowienie
w
Wielkanoc).
wesela
Na
Siedmiogrodzie
a
winien
znów
czasie
ludowy
w
autor
niektórych
na zabijaniu
wiejskiej.
weselnymi.
(karnawał,
poświęcił
t j . t a m , gdzie
ten polega
czasie:
krwią
roku,
w
sprowadzić
dochodzi
funkcjonalnie.
swoich
starego
koguta
zwyczaj
Swą
Węgier,
społeczności
obrzędami
wiosnę
bibliograficzne)
ludność węgierską
karnawału,
spowodował
na
umożliwiają
Autor
gdzie
roku
Zwyczaj
innym
z
prze^
północnych
całej
czasie
jest
zimy,
a nadto
jaki
w
w
płodności.
koguta
Zabijanie
duchów,
koguta
związane
koguta
nowy.
obecności
Transnubii
koguta
i
lub Słowacy.
w
się
w
242 p o z y c j e
przyjętego
Tramsdanubii
Sasi, Niemcy
odcinaniu
i
(529 p r z y p i s ó w ,
543
się
inwen
insceni
Na
kar
Kontakt
wi
aktorów
lub
Szatmárban,
RECENZJE
544
narzucają
ról-
im
chętniej
Aktorzy
Ferencai
í
Ujváry
1. p r z e b i e r a ń c ó w
parobcy
a
w
i psów.
wygłaszają
Większe
darz
i
mu
z
także
rzemieślników
znanych
W
w
gry
regionów
gólne
motywy
Na
noszą
W
trzeba
artykule
językoznawczej.
Badając
tanura
oraz
łączący
obydwa
apelatywy.
na
zaś
mutandis
i
„piec
określenie
sama
grzebaniem).
Ustalanie
niach
—
ściowo
i
nicznych.
i
pokrewne
-odpowiednią
metodę
czyli
drewnianych.
badanie
do
magnetyzmu
W
w
Polsce
należy szukać —
to
pozostałe,
w
B.
rodzaju
zachowania
dramatu
ludo
porównują
Europy.
i
w
innych
Poszcze
Niemczech.
zdaniem
autorów —
współczesne
ich
inter
nieetnograficzne
Gunda
innych
bowiem
U
daje
3 2
nikan
wielu
staroperskiego
w
związek
w
popiele",
wielu
językach
używana
chleba
analizy
wyjaśnaa
zagrzebany
ludów,
chleba
opraco
próbę
i
językach
„chleb
etymologia
mutatis
jest
związana
średnioperskiego
archeologicznych
jest
obecnie
dyscypliny,
badawczą.
Autor
słojów",
znaleziskach
i
z
popiołem
nikan
słowa
etnologicznych
nowoczesnej
określenie
absolutnej
wypracowanymi
wieku
określać
wymienia
pozwala
kamiennych
sprecyzować
ich
kilka
i
materiału
wiek.
Na
nauki
orga
dobiera
najważniejszych.
glinianych
młodszych
odpowiednie
określenie
czę
znale
przez
substancji
o k r e ś l i ć , /wiek
i
a
chronologii
wiek
znaleziska
bada
archeologii,
metodami
pozwalające
przewidywanego
pozwala
i
karnawałowymi
Ukrainie,
u w a ż a , że w
niezbędne
„kalendarz
też
wyprawia
koniec
terenie
dotycząca
w
. Autor
rozporządza
Stosownie
drochronologia,,
lezisk
etnologii,
Archeologia
3 3
bywają
przejrzysta.
chronologii
L . Vértesa
Na
na
wypiekania
świetle
się
pełne
gospo
popularnością
się z a g a d n i e n i e m
elementy.
chleba
(terminologia
więc
gesty
różnego
mówienia
zabawami
chleba".
do
za
czym
skąpy
wojska
analogii
wymienić
wypieku
staje
absolutnej
przyrodnicze
się
tym
popiele)
to p r a c a
także
ziska.
nazwa
W
w
do
sposób
i
Dużą
się
całe
przy
węgierskie.
znaczy
ziemnego
do
osób.
dające
grywane
syna
średnioperrskiego w y r a z u
Nikan
teksty
zbójni'cy,
Chętnie
zwyczajów,
odpowiedników
ziemny
pieca
ta
(zagrzebany
ich
z
na
irańskiego
znaczenie
wyrazu
tanura
jeszcze
niewielu
środowiska.
karnawałowych
dziejów
Z
a
świń,
Zazwyczaj
wesela,
wiktuałów.
tym
Szatmár
czysto
lub
więc
przez
wołów,
udziałem
przebierają
poszukują
piętno
byków,
występują
zajmują
ludowych
z
śmierci
poszczególne
Rumunii,
gier
skarbcu
Szatmár
autorzy
jego
w
przy
udziałem
Tak
ujeżdżane
a n t r o p o m orf i czne,
oddaniem
swojego
regionu
występują
zakończenie
wania.
pracy
z
pochodzenia
w
ze
a następnie
ogólnoeuropejskim
pretacje
parodiując
swej
scenki
skradzionych
z
inscenizacji.
kościelnych,
wsi. Aktorzy
postaci
zapustne
ze
życia
przed
konie
postacie
scenę
interpretacji
widowisk
większych
zbójników-batiarów.
Cygan-ojciec
analizują
węgierskich,
Aczkolwiek
w
i
typy
figuralne,
się
czy
antropomorficznych.
bociany,
krótkie
inscenizacjach
sporządzoną
części
kozy,
obrządków
w
chwytający
wszystkim
2. f i g u r
grupy
parodią
często
z
zasadnicze
n i e robią
odgrywają
mają
inscenizacji
publiczności.
przybierają
odgrywa
kupców,
ogóle
autorzy
są
sceny
i
dalszej
wego
lub
cyganów.
weselną
się
wsiach
za zwierzęta
Najczęściej
życia
dwa
rodzaj
życzeń
niedźwiedzie,
znaczenie
Bardzo
i
zwierzęcych,
za
dialogi
ceremonie
ucztę
cieszą
się
się
„pandurzy"
sceny
widziany
gustów
rozróżniają
niektórych
tylko
sprośności.
do
maskach
natomiast
odgrywane
siebie
się
Przebrani
przedstawienia.
są
w
przebierają
„huzarów",
jeleni
przez
dostosowują
Den
zna
prze
chronologii
B. G u n d a ,
Az
iráni
kenyér
torténetéhez,
M . e . h . , t . 3, s. 2 1 9 — 2 2 6 .
L . V e r t e s , Az abszolút
idorerd
meghatározása
az archeológiai
és
etnológiai
kutatásokban,
M . e . h . , t . 3, s . 8 9 — 9 6 .
3 3
3 4
RECENZJE
szczątków
kostnych
najdokładniej
pozwala
wyznacza
radioaktywny.
przebadanie
wiek
Jednakże
545
zawartego
starszych znalezisk
sposób
posługiwania
w
nich
fluoru.
pochodzenia
się
I
n i m jest kłopotliwy
i
M A S A L E B I
SAKHARTWEŁOS
Opublikowany
prof.
kowej
i
G.
Jubilata,
SRR
jest
z
jak
etnograf
i
G S R R
w
do
są
towania
się
których
w
bogaty
gruzińskich
t.
także
prof.
dwie
Od
Gruzji
i
on
na
i
prof.
teorią
szkole
ona
bibliografii
otacza
najwybitniejszy
Gruzińskiej
szkoły
prof.
ważnych
Etnografia
jak
One
znany.
w
etnogra
do
zorien
etnografów,
Obok
również
etnografów
uczeni
z innych
spoza
Republik
przygotowaniu
wydaw
kontaktów
świadectwem
jak
porusza
okazji
gruzińskich
kadrę
to
w
i
współ
uznania
zasług
roli
w
studia
właśnie
Czitaja
P o l s k a , t. I X
jak
i
przedstawiają
orientacji
i
ludów
w
działalności
w
Kaukazie,
muzealnych.
dużą
Obie
wartość,
gruzińskiej
pedago
w
tej
wartość
Tbi
chwili
nauko
badań
o
etno
Czitai,
naukowych
ludowa,
metodyka
artykułu.
dostarczając
świetle
zaintereso
zagadnienia
prac
omówione
etnogra
pozycje
m;
(tbi-
zestawiona
1924—1961. W
etnografii
etno
gruzińskiej
poprzedniego
sztuka
oraz
badań
naukowym
G.
latach
kierunki
Kaukazu
historii
prof.
uzupełnieniem
główne
na
mówić
prac
w
metodyką
pracom
pozwala
warunków
na Uniwersytecie
nad
nich
etnograficznym.
pracujących
nadały
z
pokazując
zaipewnienia
k a u k a s k i c h . Szczególną
który
Gruzji
innych
pierwszej
5—15),
lat prowadzonych
zakresie
etnografów
jego
się
do
W
(s.
muzealnictwem
opublikowanych
rysują
Czitai.
Jubilata
wykłada
radzieckiej. Bibliografia
i
G.
od w i e l u
Jubilata
odrębności,
terenowych,
dla
i
prof.
G. Czitaja
nadają
133 p o z y c j i
uprawa
G.
zatem
prace
udział
się r ó w n i e ż
republik
Czitai
wyraziście
zarówno
artykułów
k a u k a s k i c h oraz
Ich
Historii
Podobnie
zainteresowania
nas
zmierzających
liczną
innych
walor
Gruzinów
u
Instytutu
Republice.
międzynarodowych
(s. 1 7 — 3 6 ) , j e s t p o ż y t e c z n y m
nader
Jubilata:
etnogenezy
35 -
nau
jakim
gruzińskiej
szereg
swe
wytężonych,
zasług
kultury.
wykaz
w
pracy
działalności
i
lat prof.
G.
etnografii
R. Todua
krajów
poświęcone
Obok
pominąć
terenie
liskiej)
riałów
poświę
pracy
Nauk
staraniem
dostarcza
jeszcze
ZSRR.
poczynań
przygotował
gruzińskich
z
to
twóroów
przedmiotem
szerokich,
życiu
GSRR.
również
grafów
zane
Czitaja
zawiera
etnograficznego,
o
kilkudziesięciu
graficznych
ficznych,
z
się
drukują
G . Czitaja zajmował
działalności
Zawiera
Gruzji"
szacunek,
Akademii
i metodach
jest
granic
pozycje
jego
w
prof.
i właśnie
wań
Tbilisi
Czitai.
informuje
etnografii
sposób
będące
malo
zarówno
G.
otwierają
terenowych,
przez
i
G.
jeden
z wydawnictwem
tak
ośrodka
wielokierunkowość
w
Prof.
tom
badawczych
spoza
wyrazem
Gegeszidze
wej
Etnografii
etnograficznym
12—13 „Materiałów"
gruzińskiego
Tom
lisi
12—13,
i 4 5 - l e c i a podjęcia
Uznanie
ukazujące
w s z y s t k i m z sąsiednich
a
jest
naukowych
Nie
Tbilisi,
omawiany
się
dorobek
w
Radzieckich,
gicznej.
w
zagadnienia
problemach
przede
rozwoju
zasłużony.
Gruzji"
również
najrozmaitsze
pracy
etnografii.
czasopismem
Gruzji. Zapoznanie
nictwa
do
urodzin
członek-korespondent
Etnografii
czołowym
jących
Gruzji;
zakresie
Uniwersytetu
poprzednie
w
12—13 „Materiałów
70-lecia jego
Gruzji,
fów
M.
t.
radzieckiej.
„Materiały
tomy
t.
okazji
najbardziej
w
profesor
etnografii
i
ostatnio
Czitai
pedagogicznej
obecnie
AN
Nizińska
s . 4 3 3 , i l u s t r . 137
cono
się
ETHNOGRAPHIISATHWIS,
węgiel
kosztowny.
Irena
1963,
wreszcie
organicznego
in.
zwią
mate
radzieckiej.
546
RECENZJE
Problematyce
już
poświecone
muje
o
wartości
z XVIII
a
historii badań
są
dwa
materiałów
w., W a c h u s z t i
G. Czchikwadze
nego.
Cz.
1, w
muzyczną
W.
ludowej
i
się
(s.
i
A.
N.
o
A.
(s.
zajął
(s.
W.
o
z
kultury
a
budownictwa
zajął
się
„Dabrazuli"
ralele
przez
tkactwie
w
wspólnot
się
i
i
Ocziauri
D.
Swanecji
(s.
349—359).
typów
W
Tria-
pozostałe
artykułów
prace
dotyczą
T.
Ocziauri.
miesz
domostw,
wnętrza,
„Pandżiriani",
R u -
i
budownictwie
planu
jak
tzw.
i
coraz
zaopatrzonych
sprawie
już
produkcji
tka
Gruzińsko-adygejskie
G. Czaczaszwili,
361—380).
Gruzińskie
T.
w
przyczynek
starych
znacz
127—140),
jak i
wiejskim
dwa
271—279),
wyposażenia
187—197),
Spośród
Abesadze,
(s.
jedynie
(s.
gospodarczymi
podobnie
ludo
Natomiast
(s.
należy
tzw.
problematyką
Organizacji
Zagadnienia
ludowe
sobą
artykuł
i
w
rodzin
w
decyzje
obrzędy
rodzinnych.
Dżelabadze,
Swanecji
trudno
Z
Godła
(s.
okazji
i
387—402).
się
pa
komunikacji
sposoby
przeprawy
i
są
jeszcze
na
wspólnie
tbiliskich
duchowej
wszystkim
Były
górskim
celem
pomocy
problematyką
cechów
przede
dostępnym
jednoczenia
żywych
przy
społecznej
dotyczy
gospodarczego
terytorialnych,
specjalne
kultury
społecznej
terytorialne
z
wspólnot
były
i
mówią
(s.
do
Pasterstwu
osetyńskiego
zakresie
N.
ludowym
współdziałania
kościelnych
się t a k ż e
tkactwie
podejmowali
bezpieczeństwa,
świąt
(s. 8 5 — 9 8 ) ,
Wspólnoty
kowie
instytucją
domów,
artykuły
literatury
Racza-Leczchumi
przebudowę
Kwezereli-Kopadze,
sąsiadujących
związane
wnętrz,
w
Dążenie
319—349).
szenia
Z
w
współczesnym
nowych
uwagi.
Charadze,
Bałkarii
kultury
naświetlenie
budownictwa
domostwa
wszystkim
oraz
Adygeńskim
interesujących
zarówno
111—126).
(s. 4 1 0 — 4 2 2 ) .
są b o g a t o i l u s t r o w a n e .
we
do
starogruzińskim
Osetynów
mieszkalnymi
informują
w
w
zapo
wiejskie
Materiały
tych
u
przepiórkę
osad
rolnictwem
Kaukazu
gruzińskich.
zajęciach
rejonie
problematyka
języku
(s.
przeszłości
wyposażeniu
przede
zajmujące
godne
i
Gruzji
N.
(s.
Artykuły
R.
muzyki
Z
umożliwiających
etnografów
Ogniskiem
bardziej
„Oduri",
praca
rzeki
mniej
artykuł
gospodarstwo
w
wina
osadnictwa,
w
i
żaren
do
O
Pomieszczeniami
do
etnograficzne
porusza
twórczością
również
krajów
Azamatowa,
gospodarczymi
stwierdza
jedwabnych
na
Formach
o
Czibirow
budownictwo
okna.. O
nin
i
sidła
przeobrażeniami
Autor
częstsze
291—299),
muzycz
nad
jednakże
językoznawczych
w
dotyczące
materialnej,
cych
tym
budynkach
budownictwie
który
w
pisze
L.
M.
Nazwy
miejsca.
—
Ciłosani
Artykuły
kalnym.
(s.
folkloru
materialnej.
Rośliny
prasy
Pasterstwo
Budynkami
301—317),
zakresu
infor
gruzińskiego
Osetii
dotyczy
sąsiednich
źródłowych
w
mniej
artykuły
się
i
skrupulatności
Guruko
są
Robakidze
99—110),
letii
o
kultury
Kecchoweli,
(s. 4 7 — 5 8 ) ,
kultury,
mieszkalnych
chadze
N.
i
Gruzji
zasobów
Gagłojewej,
Rechwiaszwili,
Nowych
całości
i północnokaukaskiej
1 2 — 1 3 uzyskała
Gruzińskie
Leklaszwili,
poświęcono
Z.
liczniejsze
wnętrz.
t.
terenie
ustnej
świadczy
łowiectwu
nie
w
do b a d a ń
ludowej
w
Mahometów
historyka
badań
gruzińskiej
ludności
artykułom:
dziedzin
dobrze
artykuły:
na
wszystkich
poszczególnych
1
Muzyki
(s. 2 5 1 — 2 6 0 ) , A . S z a n i d z e ,
wykorzystania
wej,
A.
gruzińskiego
źródeł h i s t o r y c z n y c h
łamach
zajęć
twórczości
Bżedugów
37—46)
znanego
związkach
na
rolnym
dzięki
gruzińskiej
rolnej
i
prymat
podstawowych
znajemy
pracach
Historiografia
X I X w.
i na Kaukazie
uczony
dla etnograficznych
przegląd
połowy
Gruzji
281—290).
przetwórstwem
w
do
w
Osetyński
w
prace:
starożytnych
O
Zdecydowany
dotycząca
zawartych
Bagrationi,
daje
Gruzinów
(s.
artykuły.
przygotował
której
Gwacharia,
etnograficznych
dalsze
w
to
stowarzy
terenie.
Człon
zapewnienia
nagłych
przełomie
w.,
niektórych
społecznych
(s, 3 8 1 — 3 8 6 ) .
sobie
wypadkach.
X I X — X X
obchodzonych
organizacji
nie
praca
Autor
wiąże
nie
po-
RECENZJE
przestaje
w
w
swej
Państwowym
funkcję
mi
owych
n a terenie
wierzeń
godeł
(s.
wielu
badań
w
przechowywane
zwierząt,
genezę
owych
wiąże
z
właśnie
Swanecji
W.
wierzeń
żące d o
dycji
traktuje
(s.
dwa
—
Wino
rodziny
(s.
dalsze
сгопа
artykuły,
osiągnięcia
teriałów".
Poza
wymienionym
nictwa
publikacji
w
znalazły
choć
wodu
etnografa.
na
obrażeniach
Jest
w
pewno
Nie
bardzo
kulturze
niedostatków
należy
w
prac
tości. W y p a d a
recenzowany
że
a
w
o
Wiele
w
wyrazić
lwa
terenie
Problematykę
Zedasze
—
in. winnice
nale
wspólnoty
wiej
jeszcze
do
obrzędów
tra
ludowych
Kartlijska
Obrzędy
pieśń
weselne
zbyt
Abadze-
niedołączenie
tak
do
do n i e g o
ważnych
streszczenia
indeksów,
przy
tego
Proces
przede
rodzaju
Zbigniew
próbę
przy
poczucie
o
ustalenia
interesującym
z
za
prze
po
etno
zakresu
demo
dozoru
redak
59—83).
tematyczne.
orientację
niedostępna
w
Przemieszanie
w
jego
pozycja,
dla
prac.
z
indeksu
w
szerzej
przy
Brakiem
zawar
jaką
jest
niegruzińskich
wydawnictwie
zamieszczone
wszystkim
się
ów
mówiących
i interesująca
z treścią
budow
nawiązujący
jednakże
którymkolwiek
rosyjskie
nad
„Ma
kształtowania
sumienmejszego
zespoły
utrudnia
w
form
Krótki
Guguszwili
(s.
drukowanych
się
budzi
badań
tomie
ściślej
403—409).
jedynie
P.
pozostaje
streszczeń
nowych
Artykułem
lat
że t a k c e n n a
zapoznania
a
brakiem
w
zakresie
artykuł
cenny,
praca
problematyce
spośród
lakoniczne
z
w
'omawianym
n i m materiałów
160
artykułów
artykułów
w
(s.
badaniami.
również
stopniu
jest
i
w
ostatnich
żal,
Gruzji
jeden
robotniczych,
dużym
pozbawionych
w
Tkibuli
związanych
najrozmaitszej
n i e wystarczają
ficznego,
Swanecji
postacią
psa, na
Mamaładze
Dżawachiszwili
bowiem
jest
okresie
pracy,
również
G.
objętego
nieugrupowanie
tom,
etnografów.
gruzińskim
terenu
Gruzji
cyjnego,
kułów
i
dotyczącym
jeszcze
Interesujący
środowisk
nie etnograficznym,
Ludność
języków,
T.
Mierietkowa
artykułem
znajdujemy
grafa,
tomie
wierzeń
reprezentacji
węglowego
robotników
Do
przez
autor,
przez
najprawdo
przyczynku
przypuszcza
ośrodka
tylko
n i m praca
chodzenia
ale
już
się
przemysłu
czynek,
grafii:
także
jak
M.
one
pod
m.
kształ
rozszyfrowuje
totemizmu.
w
o
były
terenie
przygotowywane
mianowicie
właściwej
znalazł
problematyki.
robotniczej
u
a
oraz
a
dostarczały
dziedzinę
etnograficznego
nie
tej
ofiarne
tego
się
na
autorki
wilka,
Topuria
Wina
one
Bardawelidze
się
swoich
terytorial
worki
wiezione
reminiscencję
N.
przedmiot
arzeszeń
jedwabne
Zdaniem
dawnych
zagadnienia,
261—270).
Poważne
do
jako
za
na
Wierzenia
historii
Z
przedostały
pozycję
nawiązuje,
(s. 2 3 5 — 2 4 9 )
to
W.
Gruzji
wilka.
Interesującą
współczesnością
klasy
do
również
157—173).
wiejskich.
Są
uroczystości
wskazać
znawczyni
godła
upowszechnienie
Uprzywilejowaną
przedchrześcijańskich.
poszerzają
że
artykule
Gruzinów;
powietrzem.
kultem
podejmuje
poszczególne
obrzędowa
chów
tym kraju
w
przechowywanych
również
cechowych.
doskonała
Swanecji.
Ich
się
interesujące
czasie
się
Partów.
obrzędowe
wspólnot
lub
w
W
godeł
stara
organizacji
wierzeń
artykule
stwierdzając,
wilka.
ale
Bardawelidze
zakresu
lwa.
Bardawelidze
wino
z
tu
wypełniały
religijnych
ofiarne
skie
w
systematyki
Tbilisi,
Bardawelidze,
kościołach
przyczyną
silnym
czczono
w
znaków
za
się W .
W.
prac
najczęściej
próbie
w
rzemieślniczych
zajmuje
wówczas
podobniej
życiu
omawianym
tach
i
Gruzji
141—156).
nych
i
opisie
w
cenionych
obrała
jeźdźców
na
w
Gruzji
Gruzji
autorka
pracy
Muzeum
547.
części
tomu
nazwisk
języku
znanych
z
arty-"
jest
i
wydawnictwach.
Jasiewicz,
Maiko
tak
geogra
Kwaliaszwili
RECENZJE
548
ČESKÝ
Pod
L I D , R.
koniec
5 0 : 1963
1962 r.
kich,
„Československé]
miała
nastąpić
od
Pociągnęła
ona
dotychczas
na
jego
tytuł,
który
która
krajach
snym
„ČL".
dla
i
Lidu"
wzorem
jak
Nie
Pierwszy
numer
Slovensku,
określał
rowo-historyczny
objęcie
i
Zíbrt
on dla
i
był
stopniu
Čeňka
zapełniał
sprawozdania
„Wisła"
niego
Českého
prac
Jednak
Z
na
jego
już
dla
też
pierwszy
przez
Czasopismo
„ČL"
ma
po
Jaroslava
Etnografii
a
epoki,
było
5
a
niekiedy
jego
ve
,,Wisły"
podtytuł:
wiąże
aż
jak
to w
32roczniki
tak
tzw.
Lubora
wyłącznie
dużym
recenzje,
czasopisma
Karłowicz,
czasopisma
On
i Zíbrt
Bibliotekę
na
kultu-
spowodo
kierował
umieszczał
się
а
działy:
mianowicie
J a n Karłowicz.
wewnętrznym
które
Slezsku
dwa
a
redakcją
wiele
materiału.
na
od
jej
otwartym
czasopisma,
Moravě,
czasopisma
R.
ówcze
początkowej
—
3
wielu
w
przyczynków
ocenie
dyscyplin,
stać
wychodzi
połączeniu
Kramaříka
ukazujące
się
z
przy
co
do
się
odtąd
tę
Z. S z r o m b a ,
Československá
R,
9—10:
1961—1962,
„Etnografia
s. 4 1 8 ^ 2 2 ; t. 8: 1964.
rolę
dzisiejszego.
współudziale
dwa
podstawowym
przejmując
dnia
„Československa
miesiące
F o l k l o r i s t i k u Československé
i folklorystów,
ankiety,
czasopisma .
4
wprowadzo
i
celem
ČL
poszerzonej
Akademie
Věd
publiko
(Knihovna
t.
etnografii
narodni
R.
4*
reda
Redak
przez
Ústav
Pradze.
Etnografii".
1—7:
1953—1959;
1961, s. 3 6 0 — 3 6 6 ;
i etnologii
w
tivot
i običaje
uka
50,
Rady
jest
w
1963 r.
R.
czechosłowackich
„Československéj
Etnografie,
Polska",
W
Etnografią"
wydawane
czasopismem
od
P o r . A . K u t r z e b i a n k a , Rozwój
1 9 4 8 ; s. 1 8 ; I . N i z i ń s k a ,
Zbornik
za
„ E t n o g r a f i a P o l s k a " , t. 4 : 1961, s. 376.
2
czeskiej
dwóch
to osobą
obok
jego
1 5 I X 1891 г.,
czasopisma,
układzie
Podobnie
założył
w
cennego
na
jest
naszej
w
antropologiczno-archeologiczny
numery
z kilkuletnimi przerwami
jako
5
1
Podział
oraz
tym, czym
również
cyjnej .
fów
Zíbrta.
działami.
Pradze
Čechách,
czasie
ówczesnej
też
wielu
źródłem
v
działalności
powszechnym,
ogólnej
w
przedstawicieli
bibliografie.
gowany
pro
i cele.
i
zatrzymując
czechosłowackiej.
tym
odbiciem
pismem
na
recenzowanego
widoczny
literaturze
go
a
Lidu).
„ČL"
się
zakres
„ČL"
większych
się
w
pewno
umieszczanie
českého
poszczególne
zaciążyła
do
wania
i
ukazał
przez
w
tak
był
Na
zaważyć
etnograficzny
i
„ČL"
ludoznawstwa
lidu
jego
redakcji
Niederlego
nymi
„ČL"
studiu
wpływ
uczynienia
rzeczy
lata
jaka
wydawnictw.
Lidem",
etnografii
pierwsze
poglądów.
jednak
czeskiego
věnovaný
tak i
czasopisma,
kreowanych
której
czechosłowac
reorganizacji,
etnograficznych
historią
na
podkreślono
siłą
to
z
nowo
i
2
i
zamiar
może
jest
o
z. ,.Českým
J
„Wisła",
zresztą
a
polu
wspomnianego
dla
nastrojów
powodował
słabych.
Sborník
zał
to
romantyzmu,
fundamentem
wał
jak
na
Polskiej" ,
przypada
periodyków
dążeń,
wszystkich,
jest
się
etnografów
powiadomieni
roku
związany
stała
i
—
połączenie
,,Etnografii
„Českégo
czasopisma
zostali
przyszłego
tak trwale
Podobnie
działalności
wręcz
sobą
słowiańskich
zainteresowań
liryki
początku
za
czołowego
Etnografii",
łamach
Powstanie
„Wisły",
czytelnicy
Polsce,
južnih
etnogra
Nie
jest
R. 8: 1960;
t. 6: 1962;
Kraków
Slavena,
J . V . S i m á k , Čeněk
Zibrt,
P r a h a 1 9 3 2 , s. 8.
W
1 9 6 0 г. L . К u n z w y d a ł j a k o s u p l e m e n t
do R . 2 „ Z p r a v ý
Společnosti
Československých n á r o d o p i s c ů " p r z e g l ą d treści 32 r o c z n i k ó w „ Č L " ,
redagowanych
p r z e z Č.
Zíbrta.
W
skład R a d y w c h o d z ą : J a r o s l a v K r a m a ř í k , L u d v í k B a r a n , K a r e l Fojtík,
Jaromír G e l n a r , E r i c h H e r o l d , Jaromír J e c h , R i c h a r d Jeřábek, L u d v í k K u n z , H a
n a L a u d o v á , Ján M j a r t a n , Ján Podolák, Oldřich Sirovátka, O l g a Skalníková, V l a
dimír S c h e u f l e r , J a r o s l a v a Scheuflerová.
3
4
5
RECENZJE
możliwa
tylko
J.
dokładna
jednego
Český
Kramaříka,
rodzie
sową
działalność
kraju.
przypisać
mu
kulturą
zadanie
to
będzie
współpracy
kraju,
ma
być
Zadania
i
tylko
śladem.
drogi
jak
poprzednio
artykułów,
każdego
Trudna
a
do
ściślej
żadnego
jest
nania.
każdym
W
poprzez
klach
na
„Cesko-
działu
poświęconego
czasopisma
redagowanego
ale
ankiet,
także
kładąc
do
tak
piśmiennictwie
a
zmie
zacieśnienia
duży
nacisk
etnograficznym
i folklorystów,
na
tego
a l e także
musi
utrzymywanie
tym
jej
idzie
na
systema
od
jeszcze
działy
ujęcia.
„Dyskusje",
i
rezultatów
„ČL"
numeru
sposobu
stopniowo
bardziej
nowego
każdego
jedynie
jest
numerem
ogólna
drugim
dobór
Stąd
razu
dawnym
postępuje
też
„Literatura",
problematyka
poświęconym
artykułów
wydaje
terytorialnego
przedwczesne,
razie
realizowane
a
nie
zostały
wy
„Wiadomości",
redakcja
a
na
powinna
jednolitej
czy
pewno
dążyć
koncepcji
w
się
poruszana
wyłącznie
być
nie
zawsze
oma
przypadkowy
czasowego.
do
w
folklorowi,
Stawianie
możliwe
zwartości
poszczególnych
bez
takich
do
wyko
czasopisma,
m. in.
numerach
lub
cy
artykułów.
także
riałowe,
też
się
do
7
ludowej,
jednak
Podkreślony
tuje
„ČL"
swój
ogólnosło-
„Bibliografia" .
tematycznego,
wymagań
odtąd
wyłącz
podstawowe
kultury
wzorując
tradycji
będą
„Materiały",
roku
Poza
literaturze
związku
w
to
na
ludowej
jaką
zmienić
różnotematycznych
rocznik
podział
lecz
scharakteryzowania
roczniku.
jest
poznanie
materiałów,
zmian,
T e n pierwszy
„Artykuły",
wianym
kultury
rolę,
więc
osobnego
etnografów
redakcję
oczekiwać
a
końcu
na
Nowy
pracy
wątpienia
redakcja
cennych
w
dotychcza
na zainteresowaniach
Powinno
celu
pomijane
wzorem
numerze.
Tak
tak
bez
również
regionalnymi.
ich tle
doniosłą
choć
gromadzenia
na
poznaniu
umieszczenia
przez
możemy
odrębnione:
na
do
do
a
wszystkim
wyprowadzenie
też
podstawie
redaktora
pełnić
kraju.
też
na
wstępny
badawcze.
nakreślone
tematyki
tym
tym
ostatnio
nie tylko
nie
pierwszym
według
się
placówkami
nowe
W
planuje
teoretyczne,
wytaczać
tycznie
uwagę
mianowicie
nie
z
problemy
a
Słowaków,
profilu
m . i n . istniejące
ludową,
poprzestawać
skierować
Powróci
Zíbrta,
przede
w
pozasłowiańskiej.
obcej.
Č.
kulturą
jednak
n i e może
i
artykuł
omawiający
6
służył
i
działalności
przychodzi
úkoly ,
etnografii
Etnografii"
etnografii
przez
i
nové
chcąc
Czechów
profil
i
który
redakcja,
ludową
slovenskéj
w
a jeho
jego
pomocą
zainteresowania
„CL",
współczesnej
wiańsikiej
rzać
Lid
pewną
Czasopismo
chce
tychczasowy
czasopisma,
Z
czechosłowackim
własnego
nie
ocena
rocznika.
549
w
nie
zawsze
artykuły
również
przez
redaktora
recenzowanym
z
nieco
oparte
zakresu
uwagi
czasopisma
roczniku,
na
szerszym
kultury
brak
który
tle
kultury
na
porównawczym.
materialnej
zagadnieniom
artykułów
zamieszcza
własnego
społecznej
teoretycznych
ogół
W
kraju,
i
artykuły
mate
większości
choć
duchowej,
a
poku
są
to
poświęcone
nawet
mu
zealnictwu .
B
Setna
1 X I 1 9 6 2 г.,
kawej
rocznica
stała
placówki
istnienia
się
okazją
muzealnej.
Muzeum
do
M.
Náprstka
podsumowania
Stuchlík,
dając
i
w
oceny
zwięzłą
Pradze,
przypadająca
działalności
historię
tej
Muzeum,
tak
ujął
na
cie
ją
J . K r a m a ř í k ,
Český
Lid
a jeho
nové
úkoly,
„ČL",
R . 5 0 : 1 9 6 3 n r 1,
1—2.
W
p o s z c z e g ó l n y c h d z i a ł a c h u k a z a ł a się n a s t ę p u j ą c a ilość p o z y c j i
[„Artyku
ły"] —
16, „ M a t e r i a ł y " ( M a t e r i á l y ) —
16, „ D y s k u s j e " ( D i s k u s e )
—
4, „ L i t e r a t u
ra" —
56; „Wiadomości" (Zprávy) —
34; „Wiadomości m u z e a l n e " ( Z p r á v y z m u
zeí) —
1; B i b l i o g r a f i a
( B i b l i o g r a f i e ) — 1.
W n u m e r z e 1 z n a l a z ł się d z i a ł : „ W i a d o m o ś c i m u z e a l n e " , i n f o r m u j ą c y o u r z ą
dzeniu izby tkackiej w Miejskim M u z e u m
w e F r e n š t á c i e (s. 5 0 — 5 2 ) .
6
s.
7
8
RECENZJE
550
w
trzy
okresy,
odrębna
stępnie
ki
i
w
Tak
9
Muzeum
Ameryki.
dzisiejszego
zwłaszcza
czyć
Muzeum
sztuki,
badania
na
materiale
graficznego,
ludowej.
już
które
górniczych
ludności
używanych
się
do
Varyace",
rawach.
Etnograf
cenne
itp.
1 4
A.
Plessingerovej
w
Autorzy
terenu
do
w.,
histo
centrum
1 X I X w.
które
Europy
na
dając
Środkowej
w
powstania
prawdopędobnie
opisującej
przez
V.
.
z
nauczyciela
przebieg
budownictwa,
i
w.
I 2
,
gospodarki,
w
1821
też
narzędzi
X V I
typu
ve
z
zani
l l
połowie
Odbicie
do
Cho
.Trkovská .
przegląd
„Quodlibet
genezę,
ówczesnego
1 3
Morawach
pieśń
okolic,
przeobrażeniach
osiedli
na
kontrewolucyjną
2
i
dostarczają
„CL"
zależności o d
współczesnych
urbanizacji
w
J . Vařece
tych
Lomič,
V.
ikono
kultury
(Teplicko
ludowej
w
wyłącznie
historii
posłużyły
omawia
etno
kierun
materiału
Czech
kultury
w
jednak
i
uprzemysłowieniia
także
z nimi
do
zwie
na
uwagi
idą
rekonstrukcji
północnych
czeskich osad
chłopskiego
wiadomości
się
świad
się
nieco
autorów
poprzestają
do
poznania
się
wszystkim
tej.
dnia
ilości
także
stać
poświęcono
nie
z X V I I I
z
oparł
pieśni
ma
do
może
podaniem
zakresu
źródeł* a r c h i w a l n y c h
wiadomości
XVII
rozwój
ułożoną
z
muzyczny,
którym
do
kopalniach
przytacza
wystaw
i
na
Afry
zatrzymał
żywotności
rozszerzeniu
zarazem
Azji,
Náprstka
artykułu
o którego
się
Przemysłowe,
Kultur
Vojte
zainteresowania
intensywnego
i związanej
wsi
który
Sedlská
znajdzie
w
przede
mieszkańców
kraju.
sięgają
Źródeł
X I
przedstawił
wiejskiej
Pfaff,
z
w
i grafika
1 0
przez
folklor
jednak
cenne
skutek
X I X w.
i
wiązała
r. M u z e u m
omawianego
urządzonych
budownictwa
historycznym
L . Štěpánek
zatrzymując
dać
akwarele
rękopisów
materiale
ści
mogą
na
z końcem
iluminacje
I.
które
założone
jedynym,
ale
I960
czym
Muzeum
pozaeuropejskich.
ogół
własnego
terenowym,
tradycyjnego
mutovsko),
a
kultury
był
Na
a od
przyszłości, p o
kultur
z
Czeskie
Muzeum,
numizmatykę
artykuł
zbiorów,
było
Autor
wykaz
w
poznania
T a k więc
analizy
Na
artykule
pozaeuropejskiej.
ku
zostało
imię.
działalności
archeologię,
Wspomniany
kło
jego
j e osób. M u z e u m
wszechstronnego
grafii
Powszechnej,
praskie
zachowało
w
charakteru
początkowo
Etnografii
przytoczony
od
więc
na powojennej
dzających
rię
zależności
nazwa .
w
życiu
świadomo
r.
analizuje
Verších
Brtnicy
upadek
na
aneb
Mo
powstania,
pożywienia,
rolnictwa
.
Na
skich
jeszcze
ważną
materiale
w
paśmie
z
z współczesnych
na
odgrywały
X X
badań
zdobywania
Jawornika
początkiem
rolę
temat
w.
potoki
na
terenowych
Słowacji
studnie
oparty
i zużytkowywania
1 5
.
Na
należały
tym
tylko
i r z e k i górskie. Dziś
jest
wody
ciekawy
w
górzystym
do
jednak
gminy
lub
artykuł
osadach
obszarze,
kościołów,
wiej
gdzie
tak
sytuacja tam przedstawia
M . S t u c h l i k , S t o l e t Náprstkova.
Muzea,
„ C L " , R . 5 0 : 1 9 6 3 n r 1, s . 3 — 6 .
J . V a ř e k a , Grafické
listy
a akvarely
z 18. a 19. století
jako
pramen
ke
studiu
lidových
staveb
na
Teplicku
a
Chomutovsku,
, , C L " , R . 5 0 : 1 9 6 3 n r 1,
s. 7 — 1 4 .
V. T r k o v s k á ,
Iluminace
v rukopisech
11—17
století
jako
národopisné
prameny,
„ C L " , R . 5 0 : 1 9 6 3 n i r 5, s . 2 5 7 — 2 6 9 .
V. L o m i č ,
Důlní
nástroje
a
jejich
použití
v
středoevropských
dolech
v druhé
polovině
16. století.
Srovnávací
studie
schwazskě
horní
knihy
a
Schnitzerova
rukopisu
s dílem
J. Agricoly,
„ C L " , R . 5 0 : 1 9 6 3 n r 3, s . 1 2 9 — 1 3 7 .
9
1 0
1 1
1 2
L . Š t ě p á n e k , Vývoj
a budoucnost
české
vesnice,
„ C L " , R . 5 0 : 1 9 6 3 n r 1,
15—20.
I. P f a f f ,
Moravská
selská
vzpoura
1821 v sociálním
myšlení
lidovém,
„ C L " , R . 5 0 : 1963 n r 3, s. 1 3 8 — 1 5 1 .
A . P 1 e s s i n g e x o v á, Získávání
a
užívání
vody
ve slovenských
obcích,
p o d Javorníky
(Příspěvek
к problematice
současných
změn
v životě
lidu,
hygieně
prostředí
a obydlí
a názorech
na ni, к lidovým
obyčejům
a pověrečnému
léčení),
„ C L " , R . 5 0 : 1 9 6 3 n r 4, s . 1 9 3 — 2 0 6 .
1 3
s.
1 4
1 5
RECENZJE
się
odmiennie,
więc
każdy
zajmuje
się
bowiem
budową
różdżkarzy.
Interesuje
położonych
osadach,
i
rola
i
dobry
kułu
wody
w
M.
i
Wiosenny
rzanny",
senny
jach
i
pochodzi
wielu
badaczy,
badaczy
demią
dycznych,
Nim
z
zamieszkanej
współpracy
1962 r .
rejonu,
i
1713 r .
etnograficznych
do
i
Nauk
samym
w
przez
w
jak
z
o
užití
nazwą
w
do
wio
innych
kra
18
obrzędu
trzy
kwietnia.
z
1420 r .
interesowała
teorie.
Większość
wiązali
mieszkańców
„Ma
Ten
symbolicznym
później
go
z
zakresu
należy
gospodarczych
m.
wyniki
robotników
w
też
ma
etno
jeszcze
dzia-
o
z
epidemii
zakresu
1961 r .
w
części
Banatu
prowadzonych
Rumunii,
opublikowano
dwóch
przemysłu
garn-
badaniach
badań
w
me
z którym
skutków
in. danych
rozpoczętych
się
jed
i
morowi.
folkloru,
wspomnieć
epi
niszczeniem
wsi. Autor
przyłączyła
badania
2 3
i
inni
kontynuowano
roczniku
pod
jak
tego
Rumunii
i
nas
1 marca
i
górników
omawianym
od
wschodniej
Pierwsze
Czechosłowacji
roku
arty
budownictwie,
Scheuflera
in. przeciwko
dostarczają
we
w
1286 r . z E i s e n a c h , a
było
m.
też
wspomnieć
czeską.
u
V.
powstały
którego
tym
,
które
bogaty
omawianiu
historycznych, etnograficznych
artykułów
2 0
przez
wysoko
zużytkowywanie
przy
pierwotnej,
rolnictwa
ludność
tym
temat
związana,
też
z
śmierci
do
w
i
również
łupanego
Geneza
t a k silnie
J a n o t k a , Příprava a
1963 n r 3, s . 1 5 2 — 1 6 3 .
V.
S c h e u f l e r ,
Vynášení
4, s. 2 0 7 — 2 1 2 .
1 6
M.
wyniki
wiosenny,
dalej
Słowian,
jest
źródeł
Autorka
jej
szałasach
zasługuje
również
dziesiątkowała
analizie
chorobom,
Należy
zamieszkałych
blikując
,
jej
wody.
szukania
.
okresie
Polski.
wiosnę
folklorystycznych
przez
W
i e
w
na
wody,
interesuje
wspólnoty
omówienia
jest
1 6
i
w
podkreślić
Zachodnich
wynoszenie
po
wodę
uwagę
znany
notowany
ze
„Dyskusje",
2 1
Akademii
2 2
na
obrzęd
rybołówstwa
„Materiały"
morowej
dzięki
w
„CL"
wsiach
tego
metalowego,
pu
.
štípaného
dřeva
v
tradiční
výrobě,
„CL",
50:
1 7
nr
to
przejdziemy
1 8
u
czeskich, i
że
w
źródło
wody
drewna
morową
terenu
zwyczaj
przeciwko
czechosłowacka
carstwa
R.
ten
użycia
śmierci,
tak
z
wniosku,
był
i
Na
należy
średniowieczu
zwłaszcza
do
ochrona
grafia
łach:
że
w
się
wiejskich
na ten temat
twierdząc,
która
dochodzi
samo
epidemią
był,
nie tylko
morową
giczna
z
własne
przechowywanie
obróbki
synodalny
wywodziła
choroby,
nak
już
dokument
zakaz
To
wynoszenia
obchodzony
europejskich,
i
obyczajach.
rzemiosłach
jego
już
czerpania
zaopatrywanie
i
temat
innych
związek
Najstarszy
w
na
posiada
sposobem
przynoszenie
obrzęd
obrzęd
także
ilustracyjny.
Janotki
sprzętarstwie
ją
wierzeniach
materiał
dom
studni,
551
smrti
a
morové
epidemie,
„CL",
R.
5 0 : 1963
M . ' R ů ž i č k a ,
H r n č í ř s t u í na Zbraslavsku,
„ C L " , R . 5 0 : 1 9 6 3 n r 1,
2 8 ; V . S c h e u f l e r , Problémy
lidovosti
v keramice,
„ C L " , R . 5 0 : 1 9 6 3 пт
4 0 ; t e n ż e , Katalog
žitavských
fajánsí
ze s b í r e k
m i m o p r a ž s k ý c h muzeí,
R . 5 0 : 1 9 6 3 n r 5, s . 2 7 9 — 2 8 4 .
R.
J e ř á b e k ,
К
studiu
rybářství
v oblasti
moravskoslezských
a Javorníků,
„ C L " , R . 5 0 : 1 9 6 3 n r 5, s . 2 8 5 — 2 9 1 .
V . B u r i a n , Z p í s e m n ý c h a hmotných
dokladů
к dějinám
oradel
verní
Moravě,
„ C L " , R . 5 0 : 1 9 6 3 m r 5, s . 2 7 5 — 2 7 8 .
J . K ř i v k a ,
P o p u l a č n í a hospodářské
důsledky
morově
epidemie
1713 pro
roudnické
panství,
„ C L " , R . 5 0 : 1 9 6 3 n r 1, s . 2 9 — 3 4 .
1 8
s. 2 3 —
1, 3 5 —
„CL",
Beskyd
1 8
2 0
2 1
na
z
se
roku
„Kultura rumunských Cechů": V. S c h e u f l e r ,
O. S k a l n í k o v á ,
Hmot
ná a duchowni
kultura;
J . J e c h ,
Lidové
povídky;
V. K a r b u s i c k ý ,
Písňový
a hudební
folklór,
„ C L " , R . 4 9 : 1962 n r 4, s . 1 4 5 — 1 8 4 .
O. S k a l n í k o v á ,
V. S c h e u f l e r ,
Základy
hmotné
a duchovní
kultury
českých
kovozemědělských
obcí
v rumunském
Banátě,
„ C L " , R . 5 0 : 1 9 6 3 n r 6,
s . 3 3 2 — 3 4 2 ; J . J e c h , Lidové
povídky
rumunských
Cechů,
„ C L " , R . 5 0 : 1963 n r 6.
s. 3 4 3 — 3 5 7 .
2 2
2 3
RECENZJE
552
Jak
już
numeru
podkreślono,
J . Jcch
omówił
gotowywanym
zwrotnym
w
V.
w
M.
Skrypki
ludowych
i
2 6
jący
podania
ogół
wiązać
Podejmuje
ty
na
O.
2 7
.
Dalej
o
się
tego
Siirovátka
3 0
Na
a
gdzie
ten
do
X I X
w.
omawianym
wania
dach
o pracach
o
także
o
stwo
a
z
Z
3 4
.
czasopiśmie,
które
znalostí)
z
temat
omawia
się
na
pozasłowiańskim.
prozy
z
tematycznie
tak
Kraczy
2 6
przysłów
stara
Pourová
na temat
i
Horálka
Novéj
3 1
,
opowiadaniach
zajmował
cze
dziedziny
czeskim,
lub
L.
tego
przy
punktem
Pragi
K.
na
ludowej
K . Vetterla
Lho
natomiast
ludowych
od
3 2
.
omawianej
dud z terenu
ważne
miejsce
cyklu
notatek
w
z
z
1 9 6 3 r.
společnost
szerzenia
10
odczytów
Czechosłowacji
W
Wo
jeszcze
są n a
placówek
dziale
dość
przy
pro
a
liczne
naukowych
poza
Towarzy
Nauk
politických
materialnej
w
dział
mianowicie
Akademii
i ruchu
obcho
dowiadujemy
Šíření
kultury
badawczej
ogół
temu
Czechosłowackie
dotyczących
akcji
służy
czechosłowackich,
(Společnost
informo
nie badaniach,
właśnie
przez
wydawnictwa
szerokiego
„CL"
československá)
wiedzy
zakresu
działalności
tym
etnografów
września
przez
kongresach.
w
czołowego
obowiązek
prowadzonych
umieszczonego
od
do r o l i
również
organizowanych
ile informacje
folklorystycznego
się
folklorystyka
pisze
o
pretenduje
spoczywa
(Národopisná
się
brak
lub
Pradze
wa
artykuł
z
folkloryści
prace
materiale
odbiegającym
muzyczny
popularyzatorskiej
w
lub
stać
te
Podania
J . Pu]ca,
katalog
podań
wstępie
związku
3 3
Towarzystwem
O
ma
można
oraz
Na
w
Badania
ogólnosłowiańskim
o pracy
instrument
.
na
artykuł
artykule
komunikatu
akcji
vědeckých
czeskiego
z
dyskusyjny
o
który
2 4
Czechosłowacka
instytucji krajowych,
Ludoznawcze
wspólnie
.
2 „CL".
ludową
polsko-czeskiego
zestawiając
mianowicie
jubileuszowych
organizowaniu
2 9
,
2 5
wyłącznie
klasyfikacji
czechosłowackich,
„Wiadomości".
się
temat
trzeba
ludowej,
pogranicza
ciasta
nr
więc
M.
analogii
opa-rty
krajowy
zamieszcza
łoszczyzny,
etnografów
z
D. Klímová,
.
jeszcze
połowy
j a k np. artykuł
pracę
materiał
Sofii,
ludową
Wymienić
talk w i e l e
z
w
literaturą
artykuł
trzewikach
cały
n a d literaturą
szeroko.
znajdujemy
wąski
Wspomnieć
Na
bardzo
wreszcie
Horňácku
literatury
nad
literatury ludowej,
któirych
poświęcono
slawistycznym
prac
traktują
słowiańskiej
кого a ,
kongresem
zakresie
chosłowaccy
folklorowi
czeskie badania
ludu
etnograficznego
to
odczu
granicami
„CL",
kraju,
J . J e c h , České
bádání
o slovesném
kolklóru
a slavistický
kongres
v
Sofii,
R . 5 0 : 1 9 6 3 n r 2, s . 6 5 — 6 6 .
M . J . P u l e c , Pověsti
Prahy
a Krakova.
К
lidovým
tradicím
slovanských
sídelních
měst,
„ C L " , R . . 50: 1963 n r 2, s. 8 2 — 9 1 .
K. H o r á l e k , Hero
a Leander
v slovanské
lidové
poezii,
„ C L " , R . 5 0 : 1963
n r 3, s . 1 7 5 — ' 1 7 8 .
V . M . S к r у p к a , Nový
doklad
Šafaříkova
zájmu
o slovanskou
lidovou
píseň,
„ C L " , R . 50: 1963 n r 2, s. 1 1 2 — 1 1 4 .
J . S p i l k a , Sbírka
přísloví
z Hlučínska,
„ C L " , R . 5 0 : 1 9 6 3 nir 2, s . 9 2 — 1 1 1 .
J . K r a m a ř í k , Českě
pověsti
o střevísích
z těsta,
„ C L " , R . 50: 1963 n r 2,
s. 7 4 — 8 1 .
D. K l í m o v á - R y c h n o v á ,
Katalog
l i d o u é prózy
Nově
Lhoty
na
Hor
ňácku,
„ C L " , R . 5 0 : 1963 n r 4, s. 2 1 3 — 2 3 0 .
L. P o u r o v á
К o'ázkám
třídění
pověsti,
„ C L " , R . 5 0 : 1 9 6 3 n r 2, s . 6 7 — 7 3 .
O . S i r o v á t к a , Vzpomínkové
vyprávění
j a k o d r u h lidové
prózy,
„CL",
R . 5 0 : 1 9 6 3 n r 2, s . 1 1 4 — 1 2 0 .
K . V e t t e r l , Nejstarší
zprávy
o gajdoších
na Valašsku,
„ C L " , R . 5 0 : 1963
n r 5, s . 2 6 9 — 2 7 4 .
R e d a k c j a „ C L " ( n r 5, s . 320) p o d a j e t e m a t y r e f e r a t ó w , n p . c z e s k i e l u d o w e
b u d o w n i c t w o , rozwój w s i , etnograficzne
problemy
starego
r o l n i c t w a , flis,
trady
cyjne
t k a n i n y a współczesność, k u l t u r o w e
tradycje
czeskiego
górnictwa,
żywot
emigrantów c z e s k i c h z a granicą.
2 4
„CL",
2 5
26
2 7
2 8
2 9
3 0
3 1
3 2
3 3
3 4
RECENZJE
z
wyjątkiem
jedynie
sprawozdań
z
553
międzynarodowych
kongresów
czy
konfe
rencji.
Dział
recenzji
natomiast
czechosłowackich,
ale
Warto
uwagę
też z w r ó c i ć
rocznik
1962
„CL".
prac
pięknej,
W
z
W
nawet
w
bogaty
fotografii
i
kolorowych,
numeru.
Spis
mieckim
i
luźny
treści
w
cenną
a
bibliografię
tych
pozycji
z
etnografią
3 6
liczącym
384
strony,
na
opracowany
materiał
ilustracyjny,
na
dodatkowych
drukowany
streszczenia
się
jest
w
artykułów
języku
„Narodna
smo
na
w
Tworcziist'
Ukrainie,
nisterstwa
1957 r .
rystów,
TWORCZIST'
jest
Kultury
ta
USRR.
dla
ETNOHRAFIJA,
Etnohrafija",
organem
jest
szerokiego
Sztuki,
to
nie tylko
grona
za
w
postaci
środku
każdego
rosyjskim,
języku
dla
1963
się
i
posiada
czasopi
Etnografii
ukazywać
specjalistów
czytelników,
nie
niemieckim.
Szromba-Rysowa
Folkloru
zaczęło
rok
zasługuje
w
folklorystyczno-etnograficzne
Instytutu
Czasopismo
i przeznaczone
1
ale
T A
.
literatury
uwagę
czeskim,
w
3 5
każdy
.
Zofia
NARODNA
z
niekiedy
wkładach
wyłącznie
polskich
zamykającą
zestawiła
także
publikacjach
ilości
bibliografię,
Trkovská
wiążą
najnowszych
największej
bieżącą
V.
sposób
o
w
„CL",
„CL"
a
tylko
tym
folklorystyki,
umieszczany
francuskim,
w
roczniku
roczniku
dobrze
nie
a
na bardzo
etnografii,
recenzowanym
ponadto
obcych,
omawianym
zakresu
które
informuje
także
—
oraz
jako
etnografów
przeto
Mi
kwartalnik
i
charakter
folklo
popular
nonaukowy.
Naczelnym
niego
zaś
redaktora
czuk,
F.
w
redaktorem
skład
naczelnego),
J . H.
„Narodna
układ
nym
IV.
F . E . Łoś,
Tworczisť
i tytuły
od
zmianom.
katy
i
VI.
zadania
i
Majboroda,
rozpoczęcia
się
zespołów
VII.
zestawienia
W.
i
jest
I.
M.
H.
prócz
zastępca
M.
I. H .
HordljKunycia,
J . Stelmach.
działy,
których
7 l a t , n i e uległy
rękopisów
VIII.
omawiane
(jako
„Artykuły",
artystycznych", V.
działów,
Rylśkyj,
oraz
na
tzn. od
opracowanie
T.
I. K a s i jan,
H. Nahaj
„Kronika",
M.
D. Pawlij
redakcji)
następująco:
i
P.
W.
podzielona
wydawnictwa,
więc
„Redakcja
bibliografia",
z powyższego
bardzo
I.
О. I . D e j ,
Etnohrafija"
Przedstawiają
III.
(sekretarz
Husłystyj,
P.
ta
jest
wchodzą:
Sołodczenko
H.
dla amatorskich
„Krytyka
wynika
chwili
materiały",
„Pomoc
К.
czasopisma
redakcyjnego
J . P.
Hoszkio,
I. Ł a w r o w ,
omawianego
kolegium
„Pomoc
„Listy
czasopismo
II.
ilość,
żad
„Komuni
i
materiałów",
dla
nauczycieli",
do
redakcji".
ma
do
Jak
spełnienia,
wielostronne.
Recenzowano
w i ę c n a s t ę p u j ą c e p r a c e i c z a s o p i s m a : S . I n g i o t , Śląska
lite
ratura
rolnicza
i czasopisma
od XVI—XVIII
w. jako
źródła
do dziejów
wsi i
rol
nictwa
( n r 1, s . 4 5 ) ; Z . P o d w i ń s k a , Technika
uprawy
roli
w Polsce
średnio
wiecznej
( n r 5, s . 3 0 8 — 3 0 9 ) ; J . K r z y ż a n o w s k i , Polska
bajka
ludowa
w
ukła
dzie
systematycznym
( n r 6, s . 3 5 8 — 3 5 9 ) ; J . S i a t k o w s k i ,
Dialekt
czeski
okolic
Kudowy
( n r 1, s . 4 9 ) ; „ P o l s k a S z t u k a L u d o w a " , R . 1 5 : 1961 ( n r 1, s . 4 3 — 4 4 ) ; „ Z a
r a n i e Ś l ą s k i e " , R . 2 0 — 2 4 : 1 9 5 7 — 1 9 6 1 ( n r 2 , s . 124).
3 5
V. T r k o v s k á ,
a krásné
literatury
se
s. 3 7 4 — 3 8 2 .
3 S
1
skaja
Bibliografie
knižních
vztahem
к národopisu
Do roku
1957 j e d y n y m
Etnografija".
czasopismem
publikací
z etnografie,
folkloristiky
za rok 1962, „ Č L " , R . 5 0 : 1 9 6 3 n r 6
etnografów
radzieckich
była
„Sowiet
RECENZJE
f>54
Aby
przejść
sięgnąć
do
retyczne
ukazał
i
fiji"
cele
się
dujemy
artykuł
się,
we
że
że
blikowanie
opracowań
recenzowanie
innych.
jak
—
już
zjawisk
Na
wyżej
czasopismo
postaram
jest
się
specjalny
możliwie
Przeglądając
raźny
być
brak
tylko
jącej
tego
nowią
opracowania
„Artykuły",
nego
lub
których
ru
zawarcia
typu
poezji.
zakres
tylko
Cechy
Kwitki,
pieśni
ludowych ,
skich,
ukraińskich
Kompozycja
wianej
i
rolę
w
odgrywa
nowatorstwo .
6
W
czeskiej
folklorze
w
być
opracowaniach
mas
zakresu
pracujących
wyjaśnia
w
jakim
stopniu
charakteryzującą
ta
wspo
omawiane
artykułów,
i
który
stanowią
na
Autor
w
odnoszących
stara
jakim
się
do
tam
artykuły,
folklo
porównawczym:
i
ukraińskich
rosyj
ludowej .
Z
5
się
rozważyć
zagadnienie,
przejawiać
literatury
ustnej,
oma
Tradycja
J . Jaszczenki,
stopniu
sta
muzycz
i V. M. Skrypki,
pieśni
Ł.
zawiera
wykonywaniu
ludowych*,
wy
może
jaką
zakresu
bułgarskich
lirycznej
artykuł
Z
tle
w
z
folkloru
2
są
tego
grupie,
wąski .
powiązania
pieśni
odczułam
korzystanie
dużej
ukraińskiego
melodyce
słowackiej
a
i
W
że w i ę k s z o ś ć
zasługuje
tradycja,
Etnohrafiję"
Wytłumaczeniem
stosunkowo
Wzajemne
muzycznym.
folklorze
się,
opracowane
rytmice
i
opubliko
z
się p r a w i d ł o w e
rocznikach
wielogłosowych
wyróżnienie
rolę
ko
wychowy
materiałów
zamieszczonych
dziedziny
artykuły
białoruskich
na
z
się
w
ludowej
opracowań
zebranych,
—
Etnografiji".
wspomnieć,
I. H u m e n i u k a ,
ukraińskiej,
tematyki
nowatorstwo
jaką
г
prace
wspólne
А.
3
trzy
zarówno
demokracji
komunistycznym
Cechą
Tworczisť
poprzednich
wydaje
pu
życia.
metodologicznych.
„Sowietskiej
również
T
tematyczny
muzycznego
W.
ich w
przeważają
W arto
i
rów
omówić.
„Narodiną
teoretycznych
i
się
etnograficznych
twórczą
zastanowić
tematyczny
zwraca
systematyczne
ludowej,
podstawie
się
zrealizowane.
szczegółowo
fakt
na
kultury
1963 w a r t o
recenzowaną
prac
w
ludo
charak
twórczości
państw
z t y m umożliwia
jego
zestaw
i
dowia
Etnohra-
narodu,
tym
jest
ta
twórczości
popularyzowanie
znaczenie
ukazuje
w
teo
czasopisma
którego
życiu
rodzajów
skomentowanych
związku
zostały
i
czytamy,
narodu,
rocznika
założenia
badanie
ludowej
a w
historycznych
przykładzie
mniane
bowiem
odpowiednio
h i s t o r i i społeczeństwa,
nie
K.
duże
w
artykule
radzieckich,
ma
twórczości
W
folklorystycznych
ludowej
г
należy
założenia
Tworczisti
czasopisma
poszczególnych
republik
pracy,
się
1 9 6 3 г.,
numerze
zachodzących
omawianego
że
Jak
pierwszym
naszej
w
zawiera
„Narodnej
Radzieckiej.
celem
który
dokonującym
się,
oczywiście
wspomnianej
łamach
podkreśla
społeczeństwa.
wanych
Ukrainy
w
procesów
wydawnictw
twórczości
1957
zadania
na
zmianom
bratnich
Następnie
lektywnej
w
i
roku
dotyczących
nowych
ukraińskich,
waniu
okresu
czasopisma
w
wyjaśnianiu
głównym
oceny
inauguracyjnego,
miejsce
oraz
i
—
Aktualne
redakcyjny
będzie
dla
uwagę,
Otóż
szczególne
współczesności
terystycznym
nież
scharakteryzowania
wstępnego
redakcji.
poświęcone
wej
i
do
artykułu
się
którą
może
bar-
I . A . D u r n i e w , Narodopisenni
osnowy
opery
M. Łysenka,
„Taras
Bulba",
n r 2, s. 3 8 — 4 4 ; D . О . К u s z n a r e n к o, Tworennta
i pobutowannia
radianśkych
narodnych
czastuszok,
n r 3 , s. 1 1 — 1 7 ; Ł . M . J a r o s z e w i c z ,
Lesia
Ukrajinka
i narodna
pisnia,
n r 4, s . 4 8 — 5 5 .
2
K . W . K w i t k a , Spilne
w rytmici
ta mełodyci
bołharśkych
i
ukrajinských
narodnych
piseń,
n r 4, s . 5 6 — 6 4 .
А. I. H u m e n i u k ,
Pro
spilni
rysy
wykonannia
rosijśkych,
ukrajinských
ta
biłoruśkych.
bahatohołosnych
narodnych
piseń,
n r 3 , s. 2 7 — 3 4 .
V . M . S k r y p k a , Pro
kompozyciju
ukrajinśkoji,
cześkoji
ta słowaćkoji
narodnoji
lirycznoji
pisni,
n r 1, s . 5 7 — 6 1 .
Ł. J . J a s z c z e ń k o ,
Tradyciji
i
nowatorstwo
w
muzycznemu
iclhiori,
n r 3, s. 1 8 — 2 6 .
3
4
5
6
RECENZJE
tizo
chętnie
nie
zajmują
spotyka
kreślany
łeczna
tyczy
wpływ
w
przede
analizy
zały
jest
jest
związków
słowiańskich,
i
a
numerze
ludności
W
4
1
są
Zakres
•w
łeczna
tradycji
wydaje
„Artykułów".
i
w
uka
artykule
Zagad
innych
narodów
i
i
innych
odzieży
zakresie.
Poza
i
1 2
zagadnienie
krój
krajach
elementy
kilimiarstwa
do
formie
nomenklaturę
Bułgarii
tym
a
czasopisma
W
a odzieżą
w
w
omawiający
materialna
materiały"
w
l e
treścią
terenie.
ustnej
bądź
w
mniejszym
się
być
ludowej
I 6
,
opracowań
Główną
zaś
Przeważają
f o l k l o r u s z t u k i
1 7
i
zebrany
literatury,
tematyczny
dziale
czące
materiał
z
omawianego
poszczególne
odrębność
ujętych
9
7
spo
reprezentowana,
omawia
historycznym
Tematyka
8
Bułgarów
pracami
artykułów p o d
narodową .
materialnej.
ukraińskiego
artykuł
szeregu
u
są
odzieżą
budownictwa
składu
1 1
1 3
.
etnicznego
.
przekazy
danymi
dotyczące
„Komunikaty
stematyzowany
prac
4
ich
nielicznymi
w
robotniczej
szczegółowo
wymienia
podkreślając
spotykamy
USRR
dziale
ujęciu
poza
słabo
łamach
kultury
odzieżą
Pryłypko,
w
klasy
1963 r. n a
z zakresu
porównania
opracowania
n a twórczość
Etnohrafiji"
kulturą
między
J . P.
kobiecej
dla
ta
nad
W
wzajemnych
nie-Słowian,
znajdujemy
badań
również
ujęć. N a t o m i a s t
twórczości
artykuły
autor,
męskiej
siadów
badacze,
Tworczisti
sytuacji.
cztery
słowiańskich™
parte
ludowej
wszystkim
tylko
odzieży
ukraińscy
„Narodnej
konkretnych
się
nienie
"W
się
się s z e r s z y c h p r o b l e m o w y c h
555
obserwacje
już
analogiczny
więc
słabiej
tu
w
zaś
więc
notowane
stopniu
do
jest
na
ciągu
reprezentowana
usy
źródłową
miejscu,
źródłami
omawianego
dalszym
przeważnie
podstawą
a
po
archiwalnymi.
wyżej,
zawartego
opracowania
jest
tych
kultura
doty
spo
.
F . I . Ł a w r o w , Suspilno-polityczne
znaczennia
dożowtnewoji
ukrajinśkoji
narodnoji
satyry,
n r 2 , s . 3 4 — 3 7 ; A . M . К i n k o , Р т о d e j a k i rysy
narodnoji
poętycznoji
tworczosti,
n r 4, s. 1 4 — 1 9 .
M . S . Ł y s a k , Wykorystannia
narodnoji
satyry
w dramaturhiji
O. J.
Kor
ni jczuka,
n r 1, s . 3 4 — 4 0 ; O . F . O s z u r k e w i c z , L e s i a
Ukrajinka
i
narodna
t w o r c z i s ť , n r 3 , s . 4 2 — 4 8 ; S . P . P i n c z u k , „Słowo
o połku
Ihorewim"
i usna
na
rodna
poezija,
n r 4, s . 2 7 — 3 7 .
A. J . Z a l e s k i ,
W.
M.
I w a n o w ,
Rol
i znaczennia
nowych
simejnych
zwyczajiw
ta obriadiw
u komunistycznemu
wychowanni
trudiaszczych,
n r 3, s. 3 —
10;
S.
A.
M a k a r c z u k ,
Suczasna
robitnycza
simja
Prykarpattia,
n r 2,
s. 2 1 — 2 6 .
J . P. P r y ł y p k o ,
Do
pytannia
pro
wzajemozwiazky
odiahu
Bołhar
z odiahom
inszych
slowianśkych
narodiw,
n r 3, s. 5 7 — 6 4 .
К.
I. M a t e j k o ,
S . J . S y d о r o w i с z,
Wykorystannia
w
syczasnomu
odiazi
ełementiw
tradycijnoho
wbrannia,
n r 2, s . 1 4 — 2 0 .
A . K . Ż u k , Ukrajinské
dożowtnewe
kyłymarstwo,
n r 2, s. 6 0 — 6 5 .
D. I. M y s z k o ,
Z istoriji
dworyszcza
na Ukrajini,
n r 1, s . 6 2 — 6 9 .
W.
I. N a u ł k o ,
Wywczennia
etnicznoho
skladu
nasełennia
Ukrajinśkoji
RSR,
n r 4, s . 2 0 — 2 6 .
M . I . D u b y n a , P i s n i , narodzeni
w b o r o ť b i , n r 1, s . 7 2 — 7 7 ; Т . I . S i n c z e n k o , I. P. S e r e d i u k ,
Z istoriji
zbyrannia
i wydannia
folkloru
Bukowyny, n r 1, s . 8 3 — 8 6 ; P . K . J a r e m e n к o, Folklor
u „Apokrysysi"
Chrystofora
Fiłałeta,
n r 1, s . 1 0 6 — 1 1 0 ; I . W . H u t o r o w ,
Notatki
pro
biłoruśkyj
robitnyczyj
folklor,
n r 2 , s . 7 5 — 7 7 ; O . O . M o r d w i n c e w , Orhanizacija
zbyrannia
bołharśkoho
folkloru
na Ukrajini
w perszi
pislarewolucjini
roky,
n r 3, s. 8 6 — 8 9 .
7
8
8
1 0
1 1
1 2
1 3
1 4
1 5
Ł.
D. K o m a r ó w a,
Wyszywky
Kyjiwszczyny
peredżowtnewoho
czasu,
n r 1, s . 8 6 — 9 0 ; W . J . T k a c z e n k o ,
Motywy
narodnoho
mystectwa
w
tworczo
sti
M. S. Samokysza,
n r 2 , s . 7 9 — 8 4 ; W . W . В a r b i j , Tałanowytyj
majster
chudożnoji
keramiky,
n r 2, s. 8 4 — 8 6 .
W . W . M у r o n o w , Syspilni
fondy
spożywannia
w p o b u t i hirnykiw
Kriworiżżia,
n r 1, s . 7 0 — 7 2 ; N . W . S e m e n i u k , Tradycijne
narodne
swiato
Iwana
Kupała,
n r 2, s. 7 8 — 7 9 .
Ł . W . T a z y c h i n a , Rosijśkyj
werchnij
narodnyj
odiah
druhoji
połowyny
XIX
— początku
XX
st, n r 1, s . 9 0 — 9 7 .
1 6
1 7
I B
RECENZJE
556
Duże
W
znaczenie
myśl
tez
rękopisy
z
i
zakresu
jest
materiały
artykuły
w
autorów
ogranicza
dodania
własnych
momentem
jest
Dział
mają
charakter
z
wek
badań
naukowych
dziale
dowiadujemy
stąpić
w
w
dla
nień
folklorystycznych
nauczycieli"
amatorskich
kultury.
Dzięki
szerokich
Kończąc
i
—
cyjny.
Czasopismo
na
na
za
pieśni
oraz
cennym
stosunkowo
Ukrainy
wypada,
i
że
bogaty
i
2 1
innych
opracowania
przeglądów
Z
bieżąco
te
omawiających
sporządzane
poszczególnych
artykułów
sprawozda
ekspedycji,
zamieszczonych
i
zmianach
i
zespołów
szerokiej
w
placó
w
tym
mających
„Narodna
na
artystycznych"
informacji
koniecznych
pracy
zresztą
staranną
polskich.
szatę
Tworczisť
Można
szczególnych
działów
folklorystyki
nad
ludową
Słowian.
kulturą
materiału
na
w
szkół,
pracy
świetlic,
Tworczisť
Ukrainie,
odnośnie
ta
jak
i
do
zarówno
klubów
innych
„Po
zagad
kierow
i. domów
Etnohrafija"
w
i
trafia
krajach
do
so
ludowe j.
„Narodna
etnografów
tu
amatorskich
udziela
zarówno
niezmiernym
uwagę
już
że
wkład
.
dla
jak
uznać
wydarzeniach
etnograficznych,
zespołów,
d e m o k r а сji
w
zwrócić
dla
„Pomoc
czasopismo
2 3
dodać,
których
pozycją.
i
działalności
ważnych
w
tam
zaopatrzone
Warto
dotyczących
krytycznych
konferencji.
o
czytelników
należy
zycją
i
opisowy,
folklorystyczne
Podkreślić
bogato
USRR.
są
wszystkim
nutowym.
należy
i
materiałów'*
przede
które
AN
zebranego
zapisem
szeroko
etnografii
i
z
recenzowaną
są
tym opracowaniom
kręgów
cjalisty сzny ch
i
działach
moc
nikom
też
folklorystyce
Ponadto
z
narad
się
.
2 2
w
opracowaniach
wraz
terenowych,
oraz
W
artykułów
związane
,
charakter
bibliografia")
zamieszczane
2 0
i
publikowane
ludowej
i Etnografii
etnograficzne
obszernych
różnych
i
socjalistycznych
„Kronice"
muzycznego
uporządkowania
tekstu
pozycje
zagadnienia
W
do
wistępu.
rękopisów
redakcyjnym
twórczości
posiadają
jedynie
(„Krytyka
tam
ukraińskiej
dziale
i
i opracowań
artykule
i folkloru
1 9
podawanie
narodów
szersze
nia
są
tym
się
„Redakcji
wstępnym
Sztuki, Folkloru
uwag
recenzji
Omawiane
ustnej
Instytutu
zawarte
dział
we
dotyczące
literatury
archiwum
bratnich
posiada
zawartych
i
skrócie
ujęte
graficzną
ta
Etnohrafija"
t a m znaleźć
etnografii
oraz
—
omawianie
i przejrzysty
jest
materiał
źródła
czasopisma
materiał
również
porównawczy
do
ilustra
cenną
ogólnych
do
po
po
studiów
Z folkłorystycznoji
spadszczyny
Iwana
Franka.
I. Nadrukowana
peredmowa
zbirky
prysliw'jiw.
Pidhotowka
do
druku,
perekład
i wstupna
zamitka
1. Deja,
n r 2, s . 9 1 — 9 6 .
Nowi
zapysy
szewczenkiwśkych
piseń.
Zapysy,
dobirka
i wstupna
zamitka
0. A. Prawdiuka,
n r 1, s . 1 1 1 — 1 1 5 ; Radianśki
narodni
czastuszky
Charkiwszczyny.
Zapysy
M. O.
fíuríoujofto.
D o b í r k a i wstupna
zamitka.
S. M.
Muzyczenka,
n r 3, s . 9 4 — 9 6 ; Ukrajinśki
narodni
pisni.
Nowi
zapysy
korespondentiw
zurnaiu.
Dobirka
i wstupna
zamitka
S. M.
Muzyczenka,
n r 4, s . 1 0 9 — 1 1 4 .
H . J . S t e 1 m а с h , Albom
u k r a j i n ś k o f t o nąrcdnoho
odiahu,
n r 4, s . 1 3 1 —
134;
J . P.
S o ł o d c z e n k o ,
Wydannia
zahadok
dla
ditej,
n r 4,
s. 1 3 4 — 1 3 6 ;
1. I w а n i o, „Ukrajinśki
piśni" M. O. M a k s y m o w i c z a ,
n r 3, s . 1 3 2 — 1 4 0 .
A. W o ł k ó w ,
S.
S a d o w n i k ,
Zbirnyk
Mołdawśkoji
narodnoji
poeziji
n r 1, s . 1 3 8 — 1 3 9 ; W .
Z i n i с z, Nowi
wydannia
slowaćkoho
nacionalnoho
muzeju
n r 1, s . 1 4 0 — 1 4 2 .
O . O s e r e ď k o , R e s p u b l i k a n ś k a konjerencija
z pytań
kultury
mowy,
n r 2,
s . 1 3 7 — 1 3 9 ; t e n ż e , Nazustricz
VII
Miżnarodnomu
Konhresowi
Antropologicznych
ta Etnohraficznych
Nauk,
n r 3, s. 1 5 0 — 1 5 1 ; A . P o r i ć k i , Etnohrajiczni
Zakłady
Polskoji
Narodnoji
Respubliki,
n r 4, s . 1 5 0 — 1 5 3 .
1 9
do
O.
20
2 1
2 2
y
y
2 3
RECENZJE
W
związku
z
tym
sprawozdawczych
to
wydaje
między
zapoczątkowano
w
mi
się,
że
etnografami
„Sowietskiej
557
korzystna
polskimi
i
byłaby
wymiana
ukraińskimi,
artykułów
podobnie
Danuta
MUSEUM,
nich
W
i
nie
Afryki.
W
jest
było
(Egipt
muzeów.
krajów
Inne
jak
i
Podkreślając,
obecnej
ności,
w
które
łów
z
ogromnej
plemiennych,
polityki
nie
części
muzealnictwa
placówki
więcej
tyle,
znajdowała
od
ich
w
posiadała
Afryce
Pół
Republice
Połud
posiadała
ok.
Nigeria
ilości
kontynentem.
ile
się
13) i w
jedynie
w
w
muzealne
ma
1 do
10, a
15
wiele
informuje,
muzea
tego
politycznymi,
muzeów
Na
porozumienia
większość
z
wielu
pierwszym
a
jest
kul
zmian.
w
chwili
trud
stawia
możliwość
—
zreali
Trudności
te
mnogością
podzia
afrykańskich.
Zmianę
personelu
zatrudnionych
i
tych
miejscu
więc
państw
Czar
kontynent
wymienia
dydaktycznych.
brak
miejscowym
do
redakcja
się,
afrykańskim
społecznymi
się
spowodowanej
muzeom
w
na terenie
afrykańskich
celów
językowej
dla
się
ten ogromny
dostosowują
zadania.
również
pragnie
cały
publiczność,
muzeum
związani
gdy
i
że
znajdują
wywodzącego
się
pracowników
to
obecnie
środowiskiem
i
nie
rozumie
go.
Muzea
ści
ludzie
tej
stanie
muzea
wielką
każdego
gdyż
przy
15, M a r o k o
zadaniem
problem
utrudnia
i
zmianami
różnorodności
miejscowej,
cudzoziemcy,
jący
dla
nie
wzmianek
okresie,
charakterystycznych
kulturalnej
ludności
—
ostat
muzealnej,
mniej
reagują
nową
realizacja
znaczeniu
z
zagadnieniami
drobnych
muzeów
jakie
w
muzea
na
znanymi
fachowej,
Afryce
pytania:
zachodzącymi
się
nas
problemom
Jeden
ogóle \
podstawowym
zasadniczych
czyli
„Muzeum"
trudności
jak
napotyka
dosłownym
wynikają
z
że
nastawienie
zowania
na trzy
u
zeszyty
państw.
w
w
posiadały
w
swoje
liczyć
obecnym
Czarnej
redakcja
szybko
także
nie
ok. 30, T u n i s
muzeów
wreszcie
a
Większość
60). W
pokonują
wstrząsany
turalnymi
o
215 m u z e ó w ,
afrykańskie
odpowiedzieć
Afryki,
jest
(ok.
kraje
mało
najuboższych
Polska.
wprowadzeniu
numerze
nej
ok.
z
niekiedy
poszczególnych
się
jeśli
wyobrażenia
n i e posiadało
We
Tylkowa
Afryce.
C z a r n e j
ok. 30, A l g e r i a
niowoafrykańskiej
zajmuje
zagadnienia,
okresie
lub
etnograficznej,
jednym
tam
tym samym
nocnej
tego
dających
Afryka
1958 r.
w
literaturze
poświęca
świata
czasopisma
muzealnictwa
dotyczących
czynków
„Muzeum"
regionów
tego
polskiej
prac
w
UNESCO
pewnych
numerów
muzeów
już
t. 1 6 : 1 9 6 3 n r 3
Kwartalnik
muzealnym
jak
Etnografiji".
przy
słało
Czarnej
szereg
laniu
S .
Muzeów
budowy
Nigerii
muzealnych
w
W
się
którzy
nowych
muzeom
pracowników,
w
starają
UNESCO.
ekspertów,
afrykańskich.
Szkolnictwa
ników
udziale
dostarcza
kształcenie
1
misji
planów
UNESCO
państw
Afryki
czynnym
przełamywać
W
okresie
udzielają
muzeów
i
materiałów
1963 r.
zakresie
oraz
spośród
w
B r z o s t o w s k i ,
Muzea
na
świecie,
i O c h r o n y Z a b y t k ó w " , n r 2 9 : 1960.
w
innych
już
i
rządom
istniejących.
przyznaje
obywateli
„Biuletyn
w
wy
usta
Ponadto
stypendia
na
poszczególnych
z
Jos roczny
dokumentacji,
trudno
lat U N E S C O
lokalnym
porozumieniu
muzeum
administracji,
wiele
ostatnich
rozbudowy
UNESCO
przy
pomocy
naukowych
rekrutowanych
zorganizowało
te
kilku
Ministerstwem
kurs
dla
tech
przygotowywania
Informacyjny
Zarządu
RECENZJE
558
ekspozycji
domości
i
z
metod
konserwacji.
zakresu
nowoczesnej
wykwalifikowanymi
ich
organizatorów,
Miejscowe
chcą
ważnym
ogintiwem
stwarzać
muzeom
Szczupłe
gólnych
w
szych
dla
badań
etnograficznych,
etnografów
bów
wykorzystania,
itd. Natomiast
rystykami
szłe
nawiązania
widząc,
swej
jak najszerszej
na
oczekiwaniom
treści
zbiorów
oraz
wiele
metod
Dotyczy
pomieszczeń,
ekspozycji,
artykułów
kontaktów
i
sprzętu
—
współpracy
aktualnie
pracowni
m u
i
sposo
konserwator
krótkimi
to u ł a t w i ć
którym
budynków
ekspozycyjnego
uzupełniony
może
poszcze
zagadnień,
opisów
laboratoriów,
został
j a k się w y d a j e
to
charakte
ewentualne
z omawianymi
są
się
najistotniej
prowadzanych
czysto m u z e a l n y c h
miejsca.
starają
oświatowej.
analizę
tj. istnienia
innych,
ludności.
muzea
strony
pracy
dokładną
że
zasygnalizowanie
funkcji
gdyż —
do
ze
wia
wysoko-
miejscowej
jedynie
przegląd
autorów,
próby
i
wbrew
wśród
jest
szczególnie
rozplanowania
jego
jej
pominięcie
zealnych,
skich
celem
Afryce,
kultury, i
zasób
afrykańskie
zainteresowanie,
nie pozwalają
szeroki
muzea
Czarnej
i
warunki
faktów,
a
to
oświaty
recenzji
dlatego
w
słuchaczom
zasili
popularnością
wykorzystać
odpowiednie
poświęcają
Muzea
ogromną
szerzeniu
rozmiary
artykułów,
autorzy
się
ten, dając
muzeografii,
fachowcami.
cieszą
władze
Kurs
przy
placówkami
mu
zealnymi.
Bernard
E . B.
giem
i
szym
prezydentem
d'Africa
przy
organizację
kraju.
szego
(1961)
—
AMAT),
muzealnictwa
muzea
kulturalna
przez
Największą
placówką
(założone
cyjnej.
żone
w
nistyczną
i
wielkie
stolicą
graficzny
nym.
nice.
obus,
zeów
w
(zał.
Merick
trzy
wstęp
do
nich
Nigeryjskie
działami:
des
Musées
Departamentu
swym
większe
na
w
zasadzie
Nigerii
Narodowe
gmachów,
bogatą
najszer
otwarte
Muzeum
i
tym
którego
jak
są
przeważnie
oraz
w
Zabytków,
jest
nowoczesnych
omawia
muzea
etnograficznym
konserwatorskie
w
znajduje
(zał.
działy:
wyżej
kurs
Le
i
dla
bezpłatny.
w
Lagos
sztuki
trady
jest
wyposa
bibliotekę
afryka-
de
etnograficzny,
graficzne
i
archeologiczne.
z
baza
będzie
dotacji
w
etno
zoologicz
tech
—
muze-
Zorganizowano
(zał.
badań
mieście
poświęcony
muzealnych.
Ifa
dla
i
UNESCO
objazdowe.
techników
1952),
archeologiczny,
botanicznym
który
—
VOuganda,
muzeum
1908). O b e c n i e
paleontologiczny,
wystawy
J o s (zał.
Z
1954),
tam
innych
mu
etnograficzne
etnograficznych
oraz
Kaduna.
Musée
Muzeum
mniejsze:
dział,
muzeum
jako
w
działy:
ogrodami:
archeologiczne
Bénin
konserwator
z
dla
się
Posiada
się
dla
organizowane
Kano,
znajduje
przyrodniczy
muzeum
Ugandzie.
Afryki
muzeum
górniczego.
projektowane
Posnansky,
w
oraz
już
Fagg
AMAT,
duże
pierw
(Assotiation
artykule
się
archeolo
Był
Departamentowi
opiera
znanym
UNESCO.
dyrektora
W
z tym muzea
kompleksie
okręgu
będą
1958),
muzea
storyczne
w
funkcję
Nigerii.
charakteryzuje
a
jest
pracownie
organizacji
wymieniła
prezydent
części
się
w
podlegają
na dobę,
zostanie zakupiony
którym
mniejsze
i
związku
i nowoczesne
wspomniany
Oran
piastuje
podstawowymi
dużego
trakcie
1964 r.
w
również
i
Afrykańskich
muzealnictwa
W
muzealną
z
ze s k a n s e n e m
W
W
Muzeów
jest
etnograficzną.
Drugie
będącym
komisji
obecnie
odcinku
mieści
laboratoria
Autor
kilku
Nigerii
12 g o d z i n
1957 г.),
Muzeum
w
Nigeria.
Nigerii
zbiorów.
publiczności
de
Szkolnictwa
w
w
na
udostępnienia
la
członkiem
Związku
Ministerstwie
Wszystkie
polityka
musées
kulturalnym,
Tropioale
Zabytków
Les
Fagg,
działaczem
w
w
Kampala
zostało
jest
Archeolog,
prowadzi
jednym
zmodernizowane
muzyki
historyczny
Kampala.
Kampala,
afrykańskiej
z
etnohi-
najstarszych
i rozbudowane.
i
aktualny
badania
w
archeologiczny,
i numizmatyczny. Prowadzi
tej
Posiada
badania
oraz
etno
RECENZJE
O
pracach
Valerie
nie
oświatowych
Vowles,
z
Wydziałem
ankietowe
na
scowych
oraz
w
metod
torem
w
Muzeum
giczny.
W
łalności
obecnej
badawczej
Gervais
i
w
Livingstone,
nych
w
Rodezji,
ЮЗО г.,
ły:
nym
rozbudowywało
z osobą
wego
ficzne
i
je
Frank
Me
jest
dyrektora
jednym
sztuce,
Muzeum
Z
odbył
okazji
czesnej
ryki
W
łalność
5V
sztuki
Kości
ekspozycyjna
czesne
tytułów
stwa,
miejscowej
Wynika
dzia
związa
miejsco
badania
etnogra
oświatową.
Rocznie
son
pratique.
taniec
przybyłych
z
całej
zorganizowało
to m . i n . z p o d a n e g o
„Od Rembrandta
„Współczesne
itp. Przy
jest
walka
i
jest
Muzeum
wyłonienie
z
i
współ
przybyli
i obie
Ame
W y
wystaw,
sądzić,
tematyki
„Henry
brytyjskie",
szkołę
spośród
prze
że
na
dzia
odbiorcę
wystaw.
Moore",
malarstwo
pseudoafrykańskim
sztuki
i
Afryki.
zorganizowano
talentów
muzyki.
neoafrykański.
wszystkim
przeglądu
i
europejskiej,
tancerze
jednak
przede
Muzeum
wpływ
45 i n n y c h
Należy
do P i c a s s a " ,
młodych
tandetnym,
i
jest
którego r a
sztuki
Trynidad
muzykę
nastawiona
1962 r.
w
i
wyłącznie
tradycyjnej
Muzycy
i Mozambiku.
koncertów.
jest
ilustrować
festiwal
funkcję
1957 r .
afrykańskiej
tanecznych.
Museum
szereg
W
neoafrykańskiej
miały
Pełni
w
Afrykańskiej,
c e l miał
Rodezji
90 t y s . o s ó b
oraz
powstało
Poświęcone
sztuki
które
Podobny
école
sławie.
afrykańskiej.
i
wystaw
et
światowej
Kultury
uprawiające
japońskie",
celem
oraz
działalność
okolo
duże
się z a b y t k i
ostatnio
Afryce.
afrykańskiej
zespołów
Muzeum
Szwajcarii"
której
i
istnienia
ekspozycji:
malarsitwo
dzisiejszej
trzy
pamiątkom
składają
które
sztuki
współczesnej,
zespoły
roku
w
Kongres
Słoniowej,
oglądnęło
2
Historycz
powstało
posiada
Salisbury
o
Salisbury,
muzeów
zachodnią.
europejskiej,
wykształconego.
kilka
w
szereg
jak i
de
muzeologiem
festiwal
afrykańskiej
Wybrzeża
ciągu
ważnie
dzia
Dyrektor m u
Muzeum
rozpoczęło
szeroką
uwzględnieniem
n a sztukę
i pokazy
budowy n o
i Zabytków
(poświęcony
n a który
National
i
Międzynarodowy
zaprezentowały
stawy
historyczny
Muzeum
Musée
zorganizowano
muzyki
z Nigerii,
powstało
archeolo
i rozszerzenie
Livingstone.
Przyrody
naukowych.
skansen,
Narodowego
tradycyjnej,
afrykańskiej
to
mniejszy
d o rozpoczęcia
1950—1961. O b e c n i e
prowadzi
sztuki
się w i e l k i
tej
zarówno
i
oraz
Le
ze s p e c j a l n y m
mach
latach
oraz
Oohrony
instytucji
najnowocześniejszych
I
i
jest
konserwa
t y s . osób.
Ewen,
zorganizowało
Autor
i
Muzeum
ekspozycji
Rhodes-Livingstone,
tradycyjnego.
historykiem
z
kilku
Llvingstona)
70—80
więc
53 t y s . osób,
AMAT,
etnograficzny
powiększenie
Komisji
się w
archeologiczne
zwiedza
Musée
archeologiczny
budownictwa
Autor
Le
prezydent
członek
etnograficzny,
ściślejszych,
warto
kolekcjonerskiej.
С. R . C l a y ,
zeum
celu
oddziaływa
Dar-es-Salam.
organu
Dar-es-Salam.
dział
miej
w
Europejczyków.
się p r z y g o t o w a n i a
umożliwi
lepszego
afrykańskie,
Tanganyika,
w
duży
wykorzystane
1959 r . zwiedziło
Bulettin",
Tanganiki
jest
w
10%
du
„Journal
prowadzi
który
i
National
zbiorów
gmachu,
Kampala
1 7 % Azjatów
Musée
Narodowego
chwili
woczesnego
w
przepro
językach
nie zawierają
muzea
wspól
badania
zostały
w
oraz
artykuły
muzeum,
latach,
Kampala,
te
zostały
i oświatowej
inne
w
Badania
badań
tego
ubiegłych
opracowanej
zwiedzającej
że m u z e u m
współredaktorem
1941 r. P o d s t a w ą
Wyniki
asystentka
w
College
muzeum.
Ponieważ
publiczności
E . W e s t , Le
archeologiem,
University
dydaktycznej
środowisko.
podać,
pisze
prowadziła
zwiedzającą
angielskim.
t y m 7 3 % Afrykanów,
Stanley
Autorka
Makarerę
pracy
dotyczących,
przykładu
popularyzatorskich
kwestionariusza-ankiety,
języku
n a miejscowe
dla
w
Socjologii
podstawie
udoskonalenia
danych
i
AMAT.
n a d publicznością
wadzone
nia
sekretarz
559
Oto
„Współ
„Architektura
rzeźby
i
malar
czarnej
ludności
przemysłem
pamiąt-
RECENZJE
560
karskim.
W
kańskich
i
dalszej
Robert
H.
ďhistoire
dziny
P.
en
entymologii,
w
1910 r .
etnogarfdczny.
prowadzi
wek
w
Le
dyrektor
Autor
Musée
sylwetek
i
się
brak
w
przyrodnicze
ogromne
et
artystów
le
autor
Przyrodniczego
role
oraz
w
Le
Toucet,
znanym
pełni
Musée
n i m funkcję
—
niż
w
innych
wnątrz,
tucje
je
Stąd
też
technicznym
wstała
okresie
muzealnictwem
trzech
gałęzi
ambicje
jest
muzea
np.
na
ogół
20
lat.
europejskim
wiedzy:
archeologii,
poparte
utrudniona
w
Niamey.
Niamey
Niamey
Przy
Autor
i
a
także
posiada
K U L T U R A
L U D O W A
3 0 8 , r y c . 2 3 9 , ta.bl.
Wybór
towany
powyższej
miejscowej
dużymi
gdyż
dosyć
wąski
i
i
możliwościami
wykształconych
nacisk
niż
na
niektóre
Przede
wszystkim
wana
przez
zespół
pierwszym
stosunku
ganizacja
łowych,
grafii
jest
do
jaki
I H K M
artykułach
do
inne
to
został
P A N
M.
które
ukazujące
w
wielu
jej
z
funduszami
większość
jest
z
w
się
są
pod
nich
po
porównaniu
zazwyczaj
do
muzeów
ma
Większość
finansowymi,
i
ze
insty
ich
realizacja
fachowców.
Bujak
Europy
r e d . J . B u r s z t y , t . 2, P o z n a ń 1 9 4 6 ,
zrelacjonowania
względami,
założeniu
autorów
w
przyjęty
Gładysza,
m. in. w
M.
się
w
w
„Etnografii
położyć
współcześnie
monografia
na
jej
monografie
pod
i
wspólną
przygotowy
redakcją
archiwalnych
1
w
zasadzie
studiach prowadzonych
kolejnych
tomów
Znamierowskiej-Prüferowej,
ten styl
w
już
poszukiwań
A
więc
prac
Zakładach
„Etnografii
A.
podyk
większy
etnograficzne.
zakresu tematycznego .
przypomina
szeregu
Polskiej"
omówienie
wiclotematyczna,
się
terenowych
t y m zespole
przygotowanie
i omawiany
każą
łączących
rozpoczęcia
wyznaczonego
i
i
W I E L K O P O L S K I pod
momencie
pracy
Polski
inaczej
częściowo
zagraniczne
ogranicza
przyrody.
ogólniej
nieco
8
pracy
został k i l k o m a
działy:
znajduje
kilku
i
inne
zainteresowań
etnografii
do
Afryce
odgórnie
przez
dysponują
Zakres
Etnografia
obecnie
muzeum
podstawy
Czarnej
nowoczesnymi,
dużymi
brakiem
daje
się
inspirowany
"UNESCO,
placówkami
w
dziennie.
„Museum"
on
Niger,
Jan
w
placó
przyrodniczymi
c i e s z y się d u ż ą f r e k w e n c j ą
kształtuje
Jest
przez
ostatnich
badawcze
jednak
świata.
wszystkim
naukowe.
w
345 osób
numeru
w
etnograficzny.
Muzeum
muzeów
du
muzeum
Narodowe
i
Tuaregów.
Rozwój
względem
w
po
afrykańskiej
przyrodniczych
naukami
République
Muzeum
przeciętnie
regionach
przede
la
zorganizował
archeologiczny
afrykańskiego
wniosków.
de
1958 r.
konserwatora.
zwiedza
Lektura
szych
W
przyrodniczy,
się s k a n s e n , o b o z o w i s k o
ludności
National
archeologiem.
geologiczny,
w
dzie
archeologiczny
przyrody
zainteresowania
z
Muzeum
działy
nielicznych
musées
prac
Afryce.
Pablo
as.
afry
des
wielu
Nairobi.
bogactwo
zadaniami
na
Nairobi,
Przyrodnik,
zbiory
rolą
uskarża
kilka
Coryndon,
Muzeum
bogate
nad
kreśli
tropicale.
podkreślając
rozważania
i
autor
twórczość.
Afriąue
Posiada
muzealnych
jest
z
artykułu
ich
Carcasson,
naturelle
wstało
i
części
charakteryzuje
or
zespo
Etno
Polskiej",
Kutrzeba-Po jna-
K u l t u r a l u d o w a Wielkopolski
p o d r e d . J . B u r s z t y , t. 1, P o z n a ń 1 9 6 0 , s s , 7 4 3 ,
r y c . 424, t a b . 8 (por. r e c . A . K u t r z e b a - P o j n a r o w e j , „ K w a r t a l n i k H K M " , R . 9 : 1961,
s. 4 8 7 - ^ 9 0 ) .
1
561
R E C E N Z J E
rowej
i in. Zasięg
podobnie
nej
z
jak
w
głównych
teren
Jednak
Wielkopolski
druku
pularyzacji)
pularyzacji
graficzne
atlasem
do rejonów
niż
(jeśli
form
publikacji
wybranych
tematów ;
równorzędnie
2
dotąd
studiów
określić
ogólne
skiej
badanego regionu
zależności
jednej
oraz
w
niu
wywiadu,
Bibliotece
ludowej
dzającego
wsi
Ta
kierownictwem)
licznego
z
w
pracę
swoim
profesorów
prac
archiwalnych
w
tomie
skiej),
dla
okresu
mniej
są
dość
rozwoju
kultury
są
mono
prace
na
nad
Kurpiach)
analitycznym
sprawdzające
ludności
(powiązań
—
nie
chłop
i
mikroregionu,
się
współ
jaki
t . 2 Kurpiów,
jej
sta
wycho
„monogra
również
omawianą
każdy
krok
dostatecznym
planu
pod
Ten
w
a
oparte
danego
in.
luźno
naprzód
reali
opracowania
opisu
wyprze
r o k p r z e s z ł o t. 2
monografii
realizacja
monografii
dobrą
Uniwersytetu
skład
zajęć
sześćdziesięciolecia,
wyłącznie
zajęcia
Poznańskiego,
i
w
krótkim
i
zawodów
lecz
również,
wiadomości
albo
ale
zawodu
m.
do
jak
rozwoju
chłop
jeśli
zawsze
nie
rto n a p e w n o
jako
tym
in.
zresztą,
zarysie
dotyczące
archiwalnych
zawie
w
ludności
przynaj
wcześniejszych
na literaturze, przeważa
źródeł
dość
niekiedy
historyków,
(podobnie
X V / X V I — X V I I w.,
artykułach
dane
związanych
tomie
omówienie
(przeważnie
nowym
pracy
i i c h przygotowanie
relacjonowanym
artykułów
pod
organizacją
etnografów
autorów
planu
podjęciu
jednakże
ilustrację
rzemieślniczego
licz
etapu
lub
P o r . T . W r ó b l e w s k i , D o m c h i o p s k i w Wielkopolsce,
jego
rozwój
obrażenia
(Uniwersytet
im. Adama
Mickiewicza
w
Poznaniu, Wydział
f i c z n o - H i s t o r y c z n y , S e r i a E t n o g r a f i i n r 1), P o z n a ń 1961, s s . 167, r y c . 180,
Z.
J a s i e w i c z ,
Studia
historyczno-etnograficzne
nad
kowalstwem
w Wielkopolsce
( t a s a m a s e r i a n r 2 ) , s s . 2 8 7 , r y c . 8 5 , m a p a 1.
36 — F t n o g r a i i a Polsłca, t. I X
stop
w
t y m tytułem,
wprawdzie
fachowców,
następnie
niektórych
2
typ
obser
na
w
zespołach
m.
Etnografii
wprowadzających
historycznego
jak
się
tłumaczą
a o
tematu,
różny
równorzędnie
systematycznym
pewno
dobrych
szeregu
ogólne i
dwa
2 prac
na
dla bezpośredniej
składających
realizacji
t.
wyboru
nacisku
Zielonej,
w
innych
na
ostatniego
W
sobą
prac
wydanie
zarówno
terenu
obecnej
krokiem
w
zagadnień
średniowiecza,
artykułów
chwili
dawnym
umożliwił
dla
dla X I X w.
okresów
ba
niż
1 docentów.
w
między
Puszczy
w
jest
Katedrą
różnych
nie tylko
po
studia
Siołkowice.
tak
gronie
poprzednim)
historycznego
charakterze
kulturalnych
położenia
i wyboru
serie
współpracowników,
kilku
po
(ani
Śląsku,
dotyczące
Wielkopolski,
wydanie
szybsza
tłumaczy
organizującą
rających
o
do
i
tych
tam
wybranego
różnice,
dzielące
T y m
Nowe
nie
zespołu
obrębie
Polskiej
budzi
prac.
i
(przy
na
całości
szczegółowe,
ludowej
jakie
miesięcy
Stare
podjęte
Kurpiów.
dotyczących
oddawania
prowadzone
przeobrażeń
Kurpiów
i
Kultury
stosunkowo
regionalnej
i
Wielkopolski
o parę
śląskiej
pracach
jed
szerszy
uogólnienia
Uogólnienie
w
natomiast
obrazu
n i m i objętego
Śląska
zaplanowanych
i
tematy
łączące
zainteresowanie,
zacji
na
Etnografii
monografię
kultury
w
podobieństwa
podziału
etnograficzne"
obecnie
i
naukowej,
zaś
ma
prace
kierunku
działów)
zakresu czasowego
dzące
dotyczące
opracowaniach
charakterze eksperymentalnym i
n a przykładzie
jej
znacznie
wsi.
wymienione
badań,
o
Nie
kompleksowe
dotyczące
rozmaitych
wacji
fie
teorie
obszar
źródeł,
materiału.
Wielkopolski.
więc
studia
w
został,
historycznymi
przygotowywania
kontynuowane
jako
Te
warszawskie
dokumentacji
zebranego
etnograficznymi
granicami
Śląskiem
kolejność
stopień
z
obejmując
wyprzedza
można
celów
nad
została
o
kraju,
leśnych
studiach
chodzi
badaniami
naukowej
zaplanowanych
nowi
w
etnograficznym
by
objętego
utożsamiony
historycznych
zaplanowana
różnych
regionu
Śląska,
prowincji
niż o g r a n i c z o n e
Inaczej
jak
geograficzny
badaniach
jako
i
prze
Filozotab. 3;
wiejskim
RECENZJE
562
przykład
w
wcześniejszego
badaniach
notowanych
znacznie
tak
opisów
szerzej
dawno
zację
zarzuconą
tomie
bez względu
wspólną
na
jest
na
kultury
ludowej
dzielnic
kraju.
nych
Układ
kułów
t.
typu
lazły
i
(S.
chłopski
gospodarcze
Topolski),
stwo
(S.
pożywienie
Błaszczyk),
garbarstwo
twórczość
z
rogu,
wymienione
kułami
dodać,
t . 1)
że
w
częściowo
podjęte
i
i
w
włosia
transport
artykuły
(A.
i
pierza
wyczerpują
„zasadnicze
niektórych
działach
tomie
do
czego
zresztą
poprzednim,
jak
np,
tłumaczy
jedynie
t.
w
zakresie
ogrodnictwo
(A.
wy
ole
folusze
natomiast,
ii ( ł ą c z n i e
kultury".
i
na
stolar
Wojcie
i
z
(a
niektóre
temat
że
arty
Należałoby
rozszerzają
autorzy)
prac
higiena
Chmielewski),
Podkreśla
działu
się
Podlew-
budownictwo
gospodarskich
tartaki,
materialnej
tego
narzę
Wróblewski),
2 uzupełniają
przyznają
t. 2 :
(S.
zna
dom
Sobisiak),
(O.
kołodziejstwo
odzieży
kultury
zagadnienia
artykuły
(T.
(J. Burszta).
i
(J. Burszta),
Chmielewski),
i komunikacja
Redak
t. 1
(W.
Sobisiak),
łowiectwo
ciesielstwo
(S.
w
tego
zara
rybołówstwo
zwierząt
(W.
Wojciechowska),
t. 2 d o t y c z ą w y ł ą c z n i e
powtarzają,
hodowla
a
naczynia
plecionkarstwo
a
arty
Burszta),
włókienniczy
pszczelnictwo
M i c h a l a k ó w na),
(J.
w
Topolski),
Błaszczyk);
Jasiewicz), wytwórczość
kości,
(C. Łuczak),
(S.
tomów,
artykułów.
wsi
(J.
przemysł
(J. Dydowticzowa),
(Z.
kształty
(S. Błaszczyk),
jeszcze
wszystkim
którym
rolnicza
Wróblewski),
bednarstwo
układu, w
(J. Dydowiczowa),
Łuczak),
logicz
zbyt
uzupełnieniem
kultura
Sobisiak),
(B.
i
nastręcza
chałupy
plastyka
T.
(W.
zbieractwo
chowska),
jarnie
i
owczarstwo
Glapa),
(C.
Glapa),
(J. Burszta
Grycz),
(A.
wnętrze
i
innych
wielkopolskiego.
wszystkich
takiego
zjawiskami
znalezienie
r a m poszczególnych
osadnictwo
Jasiewicz), garncarstwo
(A.
jakie
lite
obcej)
ludową
źródłowymi
chłopa
trudności,
uzasadniać
zagadnienia:
ułatwia
kontynuacją
termiin/ie o p r a c o w a n i e
młynarstwo
ski),
kultury
jest
ograniczenie
Wojciechowska),
(Z.
(J.
w
się
literatura
Następną
dużej
literatury
kulturą
jest
omawianym
pomiędzy
a
organi
i c h układu.
analogii
przekazami
tomie
n i e ustrzegła
nie próbuje
Chmielewski),
ta
rozwój
obecnym
i
w
artykułach
częściowo
Wielkopolski
wypadkach
zespołowym
kowalstwo
(M.
w
również
nie
wiejskich
artykuły
cechy
ze
(lub
terenowych)
zawodów
wszystkich
powiązań
terenie
ii
współcześnie
historycznych
współczesną
badaniach
zajęć
obserwowanej
podstawie
danych
wszystkie
tym
zanotowanymi
(T. Wróblewski),
ubiór
na
oświetlającymi
'(A.
sobą
(w
istnienia
pomiędzy
niejednolite
domowe
ze
współczesnej
następujące
zagroda
dzia
w
niemal
1. R e d a k c j a
się
odtworzyć
tradycyjnych
indywidualne
d
Przedmowie
w
się
techniki
na
systematyzującym
w
artykułów
zapewne
tor
opisem
je
opracowaniom
zem
powiązanie
różniące
niektórych
fragmentarycznie
na
wykorzystywanie
ustalanie
powiązań
Nacisk
łączącym
notowanymi
W
opisu
odtwarzanej
zakresie
inne
źródłach
też
dającą
w
w
lub
ogół
rysem
historycznej
pozwalającej
na
i
pracy
cechą
wsi
ustnych.
charakterystycznym
ratury
na
ujętym
technikę
i
występowania
terenowych
więc
tematy
budownictwa
odzieży.
Redaktor
artykułu
wiejskiej.
ski
Podobnie
inny
artykułów.
tyką
zresztą
ten
w
odrębności
rębnością
autorzy
—
tegoż
obecnie
W
t y m tomie
obrazu
wyraźnie
grupy
—
pełni
rolę
zarysowujące
tradycyjnej
dopiero
w
już
się
kultury
X I X w.)
„tła
wstępny
ludowej
oraz
tornu
ludności
ludowej
historycznego"
artykuł
Wielkopol
badawcze
lub
j a k podkreślają
podkreślonym
w
do I n n y c h
sugeruje
Wielkopolski
się —
początek
nazwy
geograficzno-historyczny,
zainteresowanie
(zaznaczającą
na
lokalne
Zarys
jak gdyby
—
i
t . 1 Kultury
w
Wielkopolska.
dodajmy
historycznego
wprowadzenia
regionalne
jak umieszczony
autora,
artykuł
sposób
jej rozwoju
przyczynę
Wielkopolskie
zapewne
artykuł
wprowadzony
słabo
tomu
L. Gomoleca,
kilku
bardzo
problema
raczej
od
niektórzy
artykułach
RECENZJE
wewnętrznym
w
tym
zróżnicowaniem
zwłaszcza
autorów
w
ten
oczywiście
ską
w
i
dalszym
sadniczych
czasie)
toku
badań
w
całej
tomu
elementów
od
jako
w
się
oraz
w
przez
i
obrębie
poznań
W
jednemu
łatwo
ten
postulat
spo
wysunięty
z
dwu
„za
regionalnych
przestrzennego
powstania
(ulegający
Wielkopolski
badaniu
dane
Ustalony
kultury
wypełni
odpowiadający
których
historycznej
sprzeczności.
etnograficznych":
źródła
i c h przekształcania
i
większość
różnic.
rozpoczętych
różnic
kultury,
że
teren
model
toku
prowadzący
miejsc,
się
cały
wewnętrznych
w
kulturowych
tych
na'
tej
jednak,
etnograficznym
uchwycenie
je
działów
się
dzielnicy
obecnie
badaniach
uchwycenia
tych
atlasem
zespół
redaktora
odmian
oraz
nad
przez
ich przemieszczania
kulturowe
dla
będzie
prac
przez
„dla
wstały,
w
wiadomości
uchwycić
jednolity
kierunków
lokalnych
kultury
Wydaje
się
uzupełniony
Przedmowie
w
i
pozornie
etnografii
sprawdzalny
niektórych
gospodarczego.
posiadane
starając
zmianom
katedrę
sób
uogólniała
nie
sposób
geograficznym
budownictwa
chętnie
Wielkopolski,
563
zróżnicowania
wytwory
kulturowe
wędrówki
w
konkretnych
inne
po
obszary
kultur
regional
nych".
Czy
wydane
Wielkopolski,
dotyczących
z
kolei
do
chwili
stanowiące
założeniom
tego
—
zdaniem
autora
towana
w
oznaczonym
towana
„jako
wybranych
turalnych
i
na
wysuwane
terenie,
w
innych
1)
obserwacji
kultury,
woju;
historyków
nień
ków
a
kultury
życia
obrazie
studia
w
może
typu
—
w
okresach
większym
studiów.
procesu
studiów
podobnie
Jest
rozwoju
szczegółowe
monografie
i rodzaju
teorii
i
wy
wery
przemian
kul
pozwolą
rów
rozwoju
na podstawie
współczesnych
tradycyjnej
badań
wnioski
ogólniejsze,
określonego
dotyczących
chłopskiej
przemian
wiele
stopniu
próbą
niż
i
studiów
starających
w
innym
w
się
kultury
ludo
w
jej
prowadzonych
coraz
obrazu
większej
związanych
współczesnych
te i n n e
znalezienia
chłopskiej
źródłoznawcze,
prace
—
miejsca
ii p i e r w s z y m
jak
ogólnej
teorii
historycznego
h i s t o r y c z n y c h , Kultura
prac
bezpośredniej
dotyczące
etapu
źródłoznawozych
a
jak
kultury
zarówno
sugerować,
monografie
sprawdzających
n a w s i wielkopolskiej,
dotyczących
typami
ludowej
gospodarki
różnych
zajmuje
raczej
giego
kultury
materialnej,
funkcjonowania
polski
okresach
po
historycznych.
weryfikować
szczegółowych
dalsze
opracowania
chyba
c z y też
trak
elementów
odpowiedzą
charakterze
wyprowadzanych
skrajnymi
teorii
zbiór
monograficzne
kulturalnych,
ukształ
historycznych"
j a k należałoby
etnoigraficzno-socjoloigicznych,
terenowej
c z y też
2)
warunkach
dwoma
studiów
—
przed
ludu,
histoiryczno-etnograficzne
studia o
wniosków
chłopskiej,
„którego
luźny
w n i o s k i , dotyczące k i e r u n k u
różnych
ogólnych
kultury
Pomiędzy
wej:
w
całość
m. in.
odpowiadają
konkretnego
jako
ludowej
badań,
Ludowej,
warunkach
nie
może,
regionów
dalsze
Polsce
przynoszące
Być
dalszych
etnograficznych,
zarazem
przykładowe
obecnie
weryfikację
a
do
jest kultura
funkcjonalna
izolowanych
zachodzących
w
badaniach
—
t . 3 Kultury
zapowiedziany
życia
poznańskiego
także
i
wprowadzenie
konkretnych
szczegółowych.
bardziej
współczesnej
w
zwarta,
przykładowo w s i . T e
fikujących
w
Przedmowy
historyczne,
jako
zostaną
mniejszych,
kierunku
ośrodka
tematów
opracowane
nież
lecz
prace
2 tomy
tylko
przeobrażeń
terenie
zjawisko
kulturowych",
branych
razie
współczesnych
miotem
głębione
obecnej
na
m.
in.
mierze
z
roz
przez
zagad
nią
warun
ludowa
Wielko
etnografów
polskich,
miejsce
zbliżone
Wielkopolski
w
wprowadzeniem
do
dru
ogólnym
w
dalsze
teoretyczne.
Anna
Kutrzeba-Pojnarowa
RECENZJE
564
B I B L I O T E K A
i
ich
kultura,
Trzy
kłej
rami
ków
wym
wstępem
również
daje
że
cytując
mapkę
„już
orientującą
w
X I X wieku
określenie
nie
daje
niejsza
wydaje
wstępie
są,
