-
Title
-
Kronika / ETNOGRAFIA POLSKA 1986 t.30 z.1
-
Description
-
ETNOGRAFIA POLSKA 1986 t.30 z.1, s.227-242
-
Date
-
1986
-
Format
-
application/pdf
-
application/pdf
-
Identifier
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:1157
-
Language
-
pol.
-
Publisher
-
Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN
-
Relation
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1253
-
Text
-
K
R
O
N
I
K
„ E t n o g r a f i a P o l s k a " , t. X X X : 1986, z. 1
P L I S S N 0071-1861
JUBILEUSZ 50-LECIA P R A C Y
PROF. DR. JÓZEFA
Staraniem Zarządu G ł ó w n e g o
Etnografii
Uniwersytetu
Polskiego T o w a r z y s t w a Ludoznawczego,
Wrocławskiego
i P r a c o w n i Polskiego A t l a s u
nego I H K M P A N w e W r o c ł a w i u w d n i u 4 m a j a
Archeologicznego
leuszowa.
Składała
s i ę ona
z dwu
i
uniwersyteckie
miejscowe
oraz
z lwowskiego gimnazjum,
w tytule
części, tj. okolicznościowej
w k t ó r y c h uczestniczyli: Jubilat z m a ł ż o n k ą
a
wojewódzkie,
także
gdzie r o z p o c z y n a ł
i ż y j ą c y jeszcze s y n prof. A d a m a F i s c h e r a ,
uroczystość
i z sesji
byli
po
różne
środowiska
uczniowie
studiach
Profesora,
swoją
pracę
te
słowa,
skierowując
nau
nawet
zawodową,
Władysław.
P u n k t u a l n i e o godzinie 11 w i m i e n i u o r g a n i z a t o r ó w u r o c z y s t o ś ć
pisząca
jubi
naukowej,
i licznie zebrani g o ś c i e p r z y b y l i z c a
władze
muzealne,
Katedry
Etnograficz
1984 r. w s a l i o d c z y t o w e j M u z e u m
we W r o c ł a w i u odbyła się wspomniana
łego kraju, reprezentujący
kowe
NAUKOWEJ
GAJKA
najpierw powitanie
zainaugurowała
do J u b i l a t a i jego ż o n y , a
po
t e m do p o z o s t a ł y c h z e b r a n y c h . R ó w n o c z e ś n i e pod a d r e s e m g o ś c i w y r a z i ł a
podzięko
wanie
oraz
z a i c h osobisty u d z i a ł , k t ó r y m
dają
dowód
sympatii
i przyjaźni
c u n k u i uznania dla pracy i o s i ą g n i ę ć n a u k o w o - b a d a w c z y c h
sposób
trud.
i
uzewnętrzniają
Dowodem
pamięci
gratulacje, k t ó r e
specjalnym
swoją
listem
wdzięczność
i
uznania
z kolei
zostały
dla
za
jego
Profesora
odczytane.
J M Rektor Uniwersytetu
W
pedagogiczny
są
również
pierwszym
Wrocławskiego,
PAN w
prof, dr A n n a
W a r s z a w i e , prof,
dr J ó z e f
Burszta
Barabás
nadesłane
dr
Soňa
w
Budapeszcie
w
Debreczynie,
w
B r a t y s ł a w i e , prof. B r o m l e j i prof. B r u k
Kovačevičova
ze
i prof.
Wydziału
Słowackiego
Nauk
w
Atlasu
uniwersytetu
z
Etnograficznego
z Akademii
stytutu
Bałtyckiego w
E d y n b u r g u , doc. dr S t a n i s ł a w
Gdańsku,
prof,
Potocki —
Nauk
Berlinie,
z J e r o z o l i m y , prof. R o d e r y k L a n g e z J e r s e y , dr A l e k s a n d e r
z Muzeum Narodowego w
prof.
uniwersytetu
Z S R R w M o s k w i e , prof, dr H e r m a n n S t r o b a c h z A k a d e m i i N a u k N R D w
prof. D o v N o y
Spo
Poznaniu,
w Lublinie,
Gunda
oraz O l g a G a n c k a j a
je
dr H e n r y k R a
z uniwersytetu
Bela
życzenia
przekazał
K u t r z e b a - P o j n a r o w a i prof, dr h a b . Z o f i a S o k o l e w i c z z
z uniwersytetu
ten
wychowawczy
rzędzie
w W a r s z a w i e , dr J e r z y C i e s z k o w s k i z K a t o l i c k i e g o U n i w e r s y t e t u
Jeno
i
prof,
t a j c z a k , a d a l e j prof, dr W i t o l d H e n s e l — od k i e r o w n i c t w a
łecznych
sza
Profesora bądź w
Fenton
dyrektor I n
dr W i t o l d D y n o w s k i i R e d a k c j a
„Etnografii
P o l s k i e j " w W a r s z a w i e , O d d z i a ł y P T L w Z a k o p a n e m i Ł a ń c u c i e , prof, dr T a d e u s z
L e w i c k i i prof, dr R o m a n R e i n f u s s oraz doc. Z o f i a G a n s i n i e c z K r a k o w a ,
Józef
Kaźmierczyk
i
dr J ó z e f
Majchrzak
z W a r s z a w y , dr L o n g i n M a l i c k i
Kalina
prof,
z G d a ń s k a , dr J a n Piotr Dekowski
lub d ł u ż s z y c h wypowiedzi
dr J a n u s z K a m o c k i ,
ciel R e d a k c j i
DWOK
życzenia
i gratulacje
z Rybnika,
mgr
osób.
i telegramów,
Bukowska-Floreńska
z Łodzi,
r a d W e g n e r z M i i l h e i m , dr D u š a n D r l j a č a z B e l g r a d u i w i e l e i n n y c h j e s z c z e
listów
dr I r e n a
prof, dr
dr J a n K o w a l c z y k
Kon
odczytaniu
z Torunia,
Wrocławia,
dr
Po
Antonowicz
z
w
formie
s k ł a d a l i jeszcze: i m i e n i e m O d d z i a ł u P T L w K r a k o w i e —
n a s t ę p n i e dawni uczniowie
z Poznania, przedstawiciel
g i m n a z j a l n i ze L w o w a ,
doc. dr hab. B a r b a r a
przedstawi
K U L — doc. dr h a b . H e n r y k Z i
m o ń , dr S t a n i s ł a w C h m i e l o w s k i z m u z e u m w L e s z n i e i i n n i . N a s t ę p n i e
uroczystość
krótszych
Bazielich przypomniała
prowadząca
zebranym zarys
działał-
228
KRONIKA
ności
naukowej
i dydaktycznej
prof.
dr. J ó z e f a
Gajka,
wyrażając
mu
przy
tym
w ł a s n e p o d z i ę k o w a n i e za o p i e k ę n a u k o w ą i z a ż e n o w a n i e , ż e obecnie j a k o k i e r o w n i k
Katedry
Etnografii Uniwersytetu
Wrocławskiego
zajmuje
stanowisko,
które
przez
14 lat, od 1953 do 1967 г., s p o c z y w a ł o w jego r ę k a c h .
Z r e f e r a t u w y n i k a ł o , ż e prof, dr J ó z e f G a j e k s t u d i a z z a k r e s u etnografii
Adama
Fischera
na
uniwersytecie
im.
Jana
Kazimierza
we
Lwowie
w
1930 r. i r ó w n o c z e ś n i e p o d j ą ł p r a c ę . N a j p i e r w j a k o n a u c z y c i e l l i t e r a t u r y
w
gimnazjum
we
Lwowie, a niedługo
potem jako asystent
u prof.
zakończył
polskiej
prof. A . F i s c h e r a .
wybuchu I I wojny ś w i a t o w e j a n g a ż o w a ł się w pracy Instytutu B a ł t y c k i e g o w
ni i Instytutu Pomorzoznawczego
łudniowo-Wschodnich
we
w
Lwowie.
Toruniu,
p r o b l e m ó w etnicznych i n a r o d o w o ś c i o w y c h
grafii
Kaszub,
zakończeniu
a
pracę
działań wojennych
niebawem
zostaje
nadto o d r ę b n ą
także
w
profesorem
a na końcu
Opublikował
też
UMCS
w
się i rozpoczyna
Poznaniu,
funkcję
a w
dwa
kierownika
lata
Lublinie.
i podejmuje
później
liczne
na Uniwersytet
Katedry Etnografii
kanem i dziekanem na Wydziale
W
niedługim
badania
Ogólnej
i
we
Zaraz
też
terenowe
Wrocławiu.
Słowian.
czasie
na L u -
Uniwersytet
Tutaj
Był również
pełnił
prodzie
do o r g a n i z a c j i i r o z b u d o w y
studiów
etnogra
ficznych w Polsce. Stopniowo j e d n a k c i ę ż a r swojej energii p r z e n i ó s ł na prace
tem i redaktorem
metodyki
czania
mapowania
ich z a s i ę g ó w
cych z Polską.
etnograficznej
P T L oraz w Р А Е , k t ó r e g o j e s t t w ó r c ą , a t a k ż e
po d z i e ń d z i s i e j s z y . Jego z a i n t e r e s o w a n i a
badań,
komentowania
one
także
zjawisk
z kulturą
koncentrują
kulturowych
grup
się
oraz
pogranicznych
etnogenezy, e t n o g r a f i c z n e j
orga
konsultan
i
wokół
wyzna
sąsiadują
regionalizacji
Polski,
k a r t o g r a f i i itp. D o p r a c y tej w c i ą g a s w o i c h u c z n i ó w , a t a k ż e s z e r o k i
krąg współpracowników
nia badawczo-naukowe,
gę i obecność
nych
i
i konfrontowania
Dotyczą
po
Filozoficzno-Historycznym.
Prof. G a j e k p r z y c z y n i ł się walnie
nizacyjne i wydawnicze
Po
zakresu
pracę w K U L ,
b e l s z c z y ź n i e i w R z e s z o w s k i e m . W 1951 r. prof. G a j e k p r z e n i ó s ł s i ę n a
w
Ziem
z
wierzeniach ludowych.
Jubilat habilituje
uniwersytecie
Instytucie
opracowań
oraz k u l t u r y m a t e r i a l n e j P o d o l a i e t n o
o kogucie w
nadzwyczajnym
w
kilka
Do
Gdy
z terenu c a ł e g o k r a j u . Ponadto
jego w y n i k i i
doświadcze
z w ł a s z c z a w r e a l i z a c j i a t l a s u etnograficznego, ś c i ą g a j ą
naukowców
specjalistycznych
wielu krajów
europejskich. Wyniki
wydawnictwach
oraz
referuje
na
uwa
te p u b l i k u j e w
konferencjach
i
róż
sympo
z j a c h p o l s k i c h i z a g r a n i c z n y c h , a ponadto s a m jest i n i c j a t o r e m , w y d a w c ą i r e d a k t o
rem wielu wydawnictw i publikacji, z k t ó r y c h na czoło w y s u w a j ą się D W O K
Wszystkie
Oskara Kolberga), P M E (Prace i M a t e r i a ł y
(Dzieła
Etnograficzne), A P S L
(Atlas
Polskich S t r o j ó w L u d o w y c h ) , „Lud", A r c h i w u m Etnograficzne, „Literatura L u d o w a "
i inne. J e s t t a k ż e c z ł o n k i e m p o l s k i c h i z a g r a n i c z n y c h t o w a r z y s t w
r a d n a u k o w y c h , np. I H K M P A N , K o m i t e t u Antropologicznego,
naukowych
oraz
Komitetu Slawistycz-
nego P A N i n a d a l c z y n n i e u d z i e l a s i ę w ż y c i u n a u k o w y m o r a z k o n t y n u u j e
podjęte
p r z e z siebie d z i e ł a .
W
dowód
uznania
zasług
w
zakresie
Polskiego T o w a r z y s t w a Ludoznawczego
norowego
członka.
Aktu
tego
prac
organizacyjnych
i
wydawniczych
w r ę c z o n o następnie Jubilatowi dyplom
dokonała
prezes
Zarządu
Głównego,
ho
dr A n n a
Ko
w a l s k a - L e w i c k a , k t ó r a p o p r z e d z i ł a to w y p o w i e d z i ą p r z y p o m i n a j ą c ą d z i a ł a l n o ś ć
Pro
fesora n a tej n i w i e . D a t u j e s i ę ona od 1926 г., lecz dopiero po I I w o j n i e
nabrała
szerokiego
rozmachu
i
potoczyła
się
w
d z i e l i ł a z J u b i l a t e m jego ż o n a , dr O l g a G a j k o w a ,
różnych
światowej
kierunkach. Zasługi
k t ó r e j organizatorzy
złożyli
te
rów
nież gratulacje, p o d z i ę k o w a n i e i bukiet k w i a t ó w .
Kwiaty,
i
drobne u p o m i n k i i k s i ą ż k i w r ę c z a l i z k o l e i z e b r a n i g o ś c i e . G r a t u l a c j o m
życzeniom
swoje
nie
było
podziękowanie
wszystkim
do s w o i c h
końca.
i
Zamknęła
refleksje
mistrzów
Czekanowskiego oraz wszystkich
odniósł
je
ostatecznie
nie
tylko
i poprzedników:
do
wypowiedź
Jubilata,
organizatorów,
prof. A d a m a F i s c h e r a ,
współpracowników.
ale
prof.
który
przede
Jana
229
KRONIKA
Okolicznościowa
część
uroczystości
rzyskim z toastem na cześć
Po
p r z e r w i e , o godz. 13,30
naukowa, poświęcona
zakończyła
się
rozpoczęła
się
problemom kartografii
„Prof. dr J ó z e f
doc.
dr
hab.
druga część
Pokropek
„Regiony
porządkujący
uroczystości,
towa
czyli
z Katedry
etnograficzne
i systematyzujący
a
w
sesja
wystą
k t ó r y w y g ł o s i ł referat na
G a j e k — t w ó r c a P o l s k i e g o A t l a s u Etnograficznego".
Marian
przedstawił
spotkaniem
etnograficznej. J a k o pierwszy
p i ł dr J a n u s z B o h d a n o w i c z , o b e c n y k i e r o w n i k Р А Е ,
mat
miłym
Jubilata.
Etnografii Uniwersytetu
zróżnicowanie
kultury
Warszawskiego
ludowej
sposób akademicki pojęcia
te
Następnie
w
Polsce",
z
określe
związane
n i e m „ r e g i o n " , k t ó r y ł ą c z y w sobie t r e ś c i geograficzne, h i s t o r y c z n o - a d m i n i s t r a c y j n e ,
etnograficzne, g o s p o d a r c z o - s p o ł e c z n e
ferat
dr
Soni
Kovačevičovej
z
oraz ś w i a d o m o ś c i o w e . T r z e c i m
Słowackiej
Akademii
Nauk
w
z kolei b y ł
re
Bratysławie,
pt.
„ O b l a s t i a regiony S l o v e n s k a n a podklade E t n o g r a f i c k é h o A t l a s u Slovenska". Z u w a
gi j e d n a k n a n i e o b e c n o ś ć a u t o r k i , r e f e r a t ten z o s t a ł p r z e t ł u m a c z o n y n a j ę z y k p o l s k i
i odczytany przez mgr. A d a m a S z y m a ń s k i e g o z Р А Е .
P o k r ó t k i e j p r z e r w i e r e f e r a t y w y g ł o s i l i jeszcze: m g r
tedry
Etnografii
Uniwersytetu
Wrocławskiego
a zróżnicowanie kulturowe w świetle Р А Е
Mieczysław Trojan z K a
omawiający
„Pogranicze
etniczne
i A t l a s der d e u t s c h e n V o l k s k u n d e " , oraz
dr Z y g m u n t K ł o d n i c k i , t a k ż e z w r o c ł a w s k i e j K a t e d r y
Etnografii, na temat proble
m ó w typologii w p r a c a c h k a r t o g r a f i c z n y c h .
W
dyskusji,
Gajkowa,
doc.
dząca
część
tę
jaka
następnie
dr H e n r y k
dr
wynikła,
głos
zabierali:
prof.
Gajek
Z i m o ń z K U L oraz i n n e j e s z c z e osoby, po
Anna
Kowalska-Lewicka
zamknęła
sesję
i
i
dr
czym
Olga
prowa
zakończyła
całą
uroczystość.
Barbara
Bazielich
K U L T U R A WSI MAZOWSZA I PODLASIA
W Z B I O R A C H M U Z E U M R O L N I C T W A IM. K. K L U K A
W
Ciechanowiec jest m a ł y m ,
zbawionym
ciekawą
większego
historię.
Miłośników
wizacją
W
liczącym
przemysłu,
szukali
oraz
nad
ok.
4 tys.
o d d a l o n y m od
jego d z i e j a c h
Ciechanowca
miasteczka
CIECHANOWCU
działacze
i
miasteczkiem,
kolejowej, m a j ą c y m
istniejącego
natchnienia
sposobem
mieszkańców
linii
od
1962
inspiracji
pokazania
do
piękna
r.
Towarzystwa
pracy
i
po
jednak
nad
akty
wszystkiego,
co
je o d r ó ż n i a od i n n y c h m a ł y c h m i a s t e c z e k n a p o g r a n i c z u M a z o w s z a i P o d l a s i a .
Prawa
władał
miejskie
ród
Kiszków,
uzyskał
po
Ciechanowiec
których
do
dziś
ok.
1429
pozostały
r.
1
W
ślady
XIV-XVI
w
w.
miastem
postaci resztki
ruin
z a m k u nad N u r c e m . W X V I I I w. miasto z n a l a z ł o się w podlaskich dobrach O s s o l i ń
skich.
Intesywnie rozwijało
się, p o w s t a w a ł y
nowe budowle, jak
barokowy
kościół
(1736-1739), z e s p ó ł s z p i t a l a i k l a s z t o r u s z a r y t e k . B u d o w l e te z a c h o w a ł y s i ę do d z i ś —
kościół w
p r a w i e nie
zmienionym k s z t a ł c i e , a z e s p ó ł szpitala i klasztoru przebudo
w a n o (obecnie m i e ś c i s i ę t a m r ó w n i e ż szpital).
1
D a n e d o t y c z ą c e h i s t o r i i C i e c h a n o w c a p o d a j ę za: Z . P i ł a s z e w i с z,
Ciecha
nowiec, woj. łomżyńskie,
B i a ł y s t o k 1977 ( S t u d i u m h i s t o r y c z n o - u r b a n i s t y c z n e do p l a
n u zagospodarowania przestrzennego w y k o n a n e na zlecenie U r z ę d u W o j e w ó d z k i e g o
w Ł o m ż y , W y d z i a ł K u l t u r y i S z t u k i , W o j e w ó d z k i e g o K o n s e r w a t o r a Z a b y t k ó w przez
Przedsiębiorstwo P a ń s t w o w e Pracownie Konserwacji Zabytków. Pracownia Doku
m e n t a c j i N a u k o w o - H i s t o r y c z n e j , mpis., a r c h i w u m M u z e u m R o l n i c t w a i m . K . K l u k a
w C i e c h a n o w c u ) ; S. K w i a t k o w s k i ,
Ciechanowiec,
O l s z t y n 1983;
Uszyński,
1980.
230
KRONIKA
W
parafii ciechanowskiej
ksiądz Krzysztof
1739 r . w
księcia
w
XVIII
K l u k — duchowny
w. w
okresie
i uczony
polskiego O ś w i e c e n i a
przyrodnik. Urodził
s i ę 13
działał
września
C i e c h a n o w c u w rodzinie a r c h i t e k t a , s p r o w a d z o n e g o t a m z W a r m i i
Maksymiliana Ossolińskiego. K l u k kształcił
się w
j ą c y c h w p r o g r a m i e s z e r o k i w a c h l a r z n a u k p r z y r o d n i c z y c h . W 1770 r . o b j ą ł
w
Ciechanowcu i poświęcił
mineralogią
i rolnictwem,
Działalność
rzystwa
ruiny
ks. Krzysztofa K l u k a w
myśl
Realizacji
się pracy naukowej.
czego r e z u l t a t e m
o
utworzeniu
pomysłu
muzeum
sprzyjał
XIX-wiecznego
fakt,
pałacu,
jest
Zajmował
się botaniką,
13 t o m ó w
dzieł
Ciechanowcu podsunęła
rolniczego
że w
i nazwania
przed
wojną
w
zoologią,
2
działaczom
Towa
imieniem
Kluka.
go
zachowały
posiadaniu
jego m u r y
zachowały
Miłośników
Ciechanowca
mieszczenia
muzealne.
cu
i
gromadzenia
się w
postanowili
muzealiów.
na
cele m u z e a l n e
uzyskało
od
Prezydium
Ministerstwa Kultury
go
muzeum,
netrować
pałac
Miejskiej
Rady
Okręgowego
muzeum.
i gromadzić
muzealia w
zajęły
czął samorzutnie
już w
terenu
początku
w
lokal
przeznaczyć
na
Białymstoku
należało
1963
po
muzealiów
Od 1 V
r.
po
czasowo
Towarzystwo
byłym
kinie,
i organizację
— obietnicę
zgodę
społeczne
pomocy
me
1963 r . z a c z ę t o s y s t e m a t y c z n i e
pe
u z y s k a n y m n a ten
to przede
z punktu widzenia
U s z y ń s k i . Osoby
cel
pomieszczeniu.
wszystkim:
potrzeb
lekarz
Paweł
muzealnych
te z r a c j i w y k o n y w a n e g o
duży kontakt
ze s p o ł e c z e ń s t w e m ,
a każdą
terenu,
pozyskiwano
dary jako
liczne
mieszkańców
wolną
chwilę
rozpo
Ciechanowca.
Jako
Niewiarowskich,
Moczulskich,
zawodu
poświęcały
eksponaty
do
na
muzeum.
hi
miały
penetrację
W
pracy
najaktywniejszych
n a l e ż y : W . i S. R u t k o w s k i c h , R . i L . Ł u k a s z e w i c z ó w ,
chórzewskich,
i
spalony,
Towarzystwa
l a t a c h p o p r z e d n i c h , oraz n a u c z y c i e l , a z w y k s z t a ł c e n i a
storyk sztuki, K a z i m i e r z
wielu
pałac
Narodowej
się tym bezpośrednio,
penetrację
uczestniczyło
Członkowie
odbudowany,
Na
i S z t u k i n a gromadzenie
Olszewski, który
skąd
został
pomieszczenie.
organizowaniu
które
stanie*.
odremontować
Zanim
inne
a od M u z e u m
teren
Osoby,
dobrym
O d 1963 r. p r a c e s z ł y w d w ó c h k i e r u n k a c h : o d b u d o w y p a ł a
wynająć
rytorycznej w
dosyć
się
hrabiowskiej
r o d z i n y S t a r z e ń s k i c h . W 1941 r. n a s k u t e k d z i a ł a ń w o j e n n y c h p a ł a c z o s t a ł
ale
ma
parafię
naukowych .
Ciechanowcu-Nowodworach
będącego
przez
szkołach pijarskich,
tej
1
wymienić
B . i J . S z u l c ó w , rodziny B a -
Chochlewów,
Ksenię
Ostanek,
Jana
Bondarenko, L e o n a Ś l u s a r s k i e g o , R y s z a r d a K o z a k i e w i c z a i in.
Sezon
mont
w
letni
budynku
terenie,
wszystkie
dzenia
Joanny
poświęcono
na
muzealnego,
zbieranie
wiosną
1964
rozpoczęto przygotowania
eksponaty,
i nazwiska
na
jesienią
r. natomiast,
przeprowadzono
kontynuując
do o t w a r c i a m u z e u m .
ofiarodawców.
5 działów:
Wystawę
narzędzia
narzędzia
obróbki
1964 r. w
obecności
włókna,
ok.
1000
gazynowej
zbiorów.
Od
tego
Okręgowego
uprawy
Krzysztof
osób
zorganizowano
z Muzeum
Na wystawie
Kluk
roli,
i
sprzęt
historia
pokazano
ich pocho
przy fachowej
w
pomocy
Białymstoku.
gospodarstwa
4
Ciechanowca .
Zbiory
domowego,
Dnia
5 VII
dokonano uroczystego o t w a r c i a e k s p o z y c j i
czasu
rozpoczęto
systematyczne
re
poszukiwania
k t ó r e z o s t a ł y zebrane, w s k a z u j ą c na m i e j s c o w o ś c i
Maciejewskiej, etnografki
podzielono
eksponatów,
udostępnianie
ma
eks
pozycji z w i e d z a j ą c y m .
W 1964 r. o p r ó c z M u z e u m O k r ę g o w e g o w B i a ł y m s t o k u m ł o d e M u z e u m p o z y s k a ł o
sobie j e s z c z e jednego o p i e k u n a
merytorycznego.
Była nim Katedra
Etnografii
w e r s y t e t u W a r s z a w s k i e g o k i e r o w a n a w ó w c z a s przez prof. dr. W i t o l d a
Pracownicy
łecznym
Katedry,
w
organizatorom
tym
szczególnie
Muzeum
1964 r. s t u d e n c i etnografii
doc.
fachowych
dr M a r i a n
porad
Pokropek,
różnych
form
udzielali
pomocy.
odbywali w Muzeum w Ciechanowcu praktyki
2
Brzęk,
1977.
' P i ł a s z e w s k i , op. cit.;
Uszyński,
1966.
4
i
Uszyński,
1980.
Uni
Dynowskiego.
spo
Od
muzealne.
231
KRONIKA
Pomagali
w naukowym
opracowaniu
zbiorów,
poszukiwali
eksponatów
w
terenie,
b r a l i u d z i a ł w k o n s e r w a c j i z b i o r ó w i o p r o w a d z a n i u z w i e d z a j ą c y c h . P o m o c ze s t r o n y
Katedry Etnografii kontynuowana
była r ó w n i e ż później, kiedy Muzeum
upaństwo
wiono.
W
1965 r . t y g o d n i k
rolniczy „Nasza
Wieś" objął uroczyście
patronat
nad two
r z o n y m M u z e u m . W 1966 r . n a w i ą z a n y z o s t a ł k o n t a k t z I N C O , k t ó r e do d z i ś
świad
c z y n a r z e c z M u z e u m d u ż ą pomoc w dziedzinie k o n s e r w a c j i z b i o r ó w .
D n i a 23 V I I 1968 r . M i e j s k a R a d a N a r o d o w a
o
przejęciu
placówki
Społecznego
Muzeum
oraz p r z y l e g ł e
tereny
Mazowsza
pałacowo-parkowy
został
mgr Kazimierz Uszyński.
zabytkowym
zeum.
Pałac
Od Towarzystwa
otwarto
w
i nadaniu
i P o d l a s i a . Jego s i e d z i b ą m i a ł
Ciechanowcu-Nowodworach.
Czasowe
pomieszczenie
czworaku przy ul. P a ł a c o w e j
przekazano
tomiast
w Ciechanowcu podjęła
im. K . K l u k a
uchwałę
mu
statusu
p a ń s t w o w e j . Obszarem działania Muzeum było w ó w c z a s woj. białostockie
zespół
w
Rolnictwa
Miłośników
w
czerwcu
następnych.
grudnia
1971 r . P r z e j ę c i e
w
latach
w
dwu zespołach w parku przypałacowym.
W 1971 r . o p r a c o w a n o
z Uszy, X V I I I - w i e c z n y
lamus
z Rudki,
przyszłości
biurowe
placówki
to j e d e n
pokój
w s ą s i e d z t w i e p r z y s z ł e j siedziby M u
Ciechanowca
dla Muzeum w k o ń c u
być w
Kierownikiem
przejęto
ok.
1200
eksponatów.
1969 r . E k s p o z y c j e m u z e a l n e
budynków
gospodarczych
projekt n a z a b u d o w ę
skansenowską
D o tego c z a s u przeniesiono
w i a t r a k ze w s i N i e m y j e
na
nastąpiło
j u ż rnaneż
i chatę
chłopską
ze w s i Ż e r y . P r o j e k t s k a n s e n u o p r a c o w a ł prof. I . T ł o c z e k z W y d z i a ł u A r c h i t e k t u r y
Politechniki
Warszawskiej przy w s p ó ł u d z i a l e
doc. M . P o k r o p k a
z Katedry Etno
g r a f i i U n i w e r s y t e t u W a r s z a w s k i e g o . M . P o k r o p e k jest r ó w n i e ż a u t o r e m
w y s t a w stałych w pałacu i dworskiej
scenariuszy
powozowni.
O d 1971 r . w C i e c h a n o w c u , a p ó ź n i e j w p o b l i s k i e j R u d c e , o d b y w a ł y s i ę c o r o c z
nie
( a ż do 1978 r.) m i ę d z y u c z e l n i a n e
jeżdżali
w
okolice
programem
wych).
w
studiów
Napisano
okolicach
Muzeum
tym
Ciechanowca,
(głównie
kilkanaście
5
terenie
magisterskich
Część
prowadzili
z tych
Ponadto
badania
ramach metodyki
prac
Ciechanowca, a niektóre
Rolnictwa .
wersytetu
w
obozy etnograficzne.
aby prowadzić
studenci
terenowe
etnograficznych
n a bazie
badań
materiałów
prac — również
przy
przewidziane
tereno
zebranych
n a bazie
zbiorów
prac znajduje s i ę w a r c h i w u m Muzeum. Badania n a
również
stypendyści
zagraniczni
K a t e d r y Etnografii
Uni
W a r s z a w s k i e g o . W 1978 r . o d b y ł o s i ę w M u z e u m M i ę d z y n a r o d o w e X S e
minarium Ethnologicum,
pracownicy
i studenci
połączone
etnografii
z badaniami
uniwersytetów
terenowymi.
Wzięli w nim udział
z Polski, Czechosłowacji,
Jugosła
w i i , W ę g i e r , D a n i i . W l a t a c h 1980, 1981 i 1984 p r a c o w n i c y i s t u d e n c i K a t e d r y E t n o
grafii
U W z udziałem
etnografów
z Macedonii
wsiach Piętki i Twarogi zbierając materiały
w
hallu Pałacu Kazimierzowskiego
wystawę
prowadzili
do p l a n o w a n e j
na Uniwersytecie
badania
terenowe
monografii.
Warszawskim
pt. „ M u z e u m - l a b o r a t o r i u m " . J e j c e l e m b y ł o p r z e d s t a w i e n i e
zorganizowano
efektów
współ
p r a c y warszawskiej Katedry Etnografii z Muzeum Rolnictwa im. K . K l u k a w
chanowcu
oraz zaprezentowanie
regionu
poprzez
szereg
we
W 1979 r .
Cie
eksponatów i zdjęć z róż
n y c h dziedzin k u l t u r y m a t e r i a l n e j « ,
Muzeum
Rolnictwa
w
Ciechanowcu
jest
jednym
z
dwu muzeów
rolnictwa
w P o l s c e obok N a r o d o w e g o M u z e u m R o l n i c t w a w S z r e n i a w i e k o ł o P o z n a n i a , p o d l e -
5
A . W o ź n i a k , Współpraca
warszawskiej
Katedry
Etnografii
z Muzeum
Rol•nictica im. K. Kluka
w Ciechanowcu,
W a r s z a w a 1979, r ę k o p i s , a r c h i w u m M u z e u m
Rolnictwa im. K . K l u k a w Ciechanowcu.
« I . G o s z c z y ń s k a , W . K r a s u s k i , P . S t o p n i c k i , Scenariusz
wystawy
muzeum-laboratorium.
Współpraca
warszawskiej
Katedry
Etnografii
z
Muzeum
Rolnictwa
im. K. Kluka
w Ciechanowcu,
1979, a r c h i w u m M u z e u m R o l n i c t w a i m .
K . K l u k a w Ciechanowcu.
232
KRONIKA
g a j ą c e g o M i n i s t e r s t w u R o l n i c t w a ( M u z e u m w C i e c h a n o w c u podlega R e s o r t o w i
Kul
tury i Sztuki).
O d 1970 r . w M u z e u m w C i e c h a n o w c u z a t r u d n i a n i s ą etnografowie,
absolwenci
K a t e d r y E t n o g r a f i i U W . I t a k , w l a t a c h 1970-1974 p r a c o w a ł a t a m m g r W a n d a D o w l a szewicz,
w
latach
1973-1979
mgr G r a ż y n a
Czerwińska,
w
latach
1974-1979 m g r
T o m a s z C z e r w i ń s k i , a od 1980 r. do c h w i l i obecnej — m g r T e r e s a R o m a n o w s k a .
Z biegiem
lat w M u z e u m z a c z ę t o w y o d r ę b n i a ć
budownictwa wiejskiego,
zwierząt
gospodarskich,
poszczególne
działy:
etnografii,
t e c h n i k i r o l n i c z e j , h i s t o r i i u p r a w y r o ś l i n , historii
weterynarii, historyczno-artystyczny,
g r a f i ą z w i ą z a n e s ą ś c i ś l e d w a d z i a ł y : etnografii
hodowli
oświatowy.
Z
i budownictwa wiejskiego,
m a z o w i e c k o - p o d l a s k i , o k t ó r y c h t r u d n o jest m ó w i ć
oddzielnie,
etno
skansen
gdyż większość
staw etnograficznych lokuje s i ę w skansenie. R ó w n i e ż w innych d z i a ł a c h
wy
uwzględ
niane s ą informacje i przedmioty d o t y c z ą c e tradycyjnej i w s p ó ł c z e s n e j k u l t u r y w s i ,
w t y m przede w s z y s t k i m u p r a w y r o l i i h o d o w l i .
Statutowym
terenem
skie, b i a ł o s t o c k i e ,
twa
działania
siedleckie,
M u z e u m jest
ostrołęckie,
obecnie
suwalskie
6 województw:
i bialsko-podlaskie.
te z o s t a ł y w y b r a n e ze w z g l ę d u n a z a i n t e r e s o w a n i e
łomżyń
Wojewódz
M u z e u m regionem
Podlasia
i jego p o g r a n i c z e m z M a z o w s z e m .
Podlasie
zmieniały
dowej
jest obszarem, k t ó r e g o
się niejednokrotnie
w
granice administracyjne, polityczne
ciągu
kilkusetletniej
P o d l a s i a jest b a r d z o z ł o ż o n y . I s t n i a ł o
zykowe,
religijne, s p o ł e c z n e
kiem krzyżowania
tam duże zróżnicowanie
i obyczajowo-kulturowe.
s i ę d w u sfer
historii. Obraz
oddziaływań
Różnorodność
i
etniczne, j ę
t a jest
kulturowych płynących
z
tam ludność
zowszu,
pochodzenia
jak i n a Podlasiu
polsko-mazowieckiego
(zwłaszcza
zachodnim)
zamieszki
i ruskiego. Z a r ó w n o
występowały
wyni
sąsiednich
t e r e n ó w , od z a c h o d u i z r u b i e ż y p ó ł n o c n o - w s c h o d n i e j k r a j u . O d w i e k ó w
wała
etniczne
kultury l u
na M a
duże
zgrupowania
Z b i o r y d z i a ł u etnografii p o c h o d z ą z t e r e n u P o d l a s i a i z p o g r a n i c z a
mazowiecko-
szlachty zagrodowej.
-podlaskiego.
S k a n s e n obrazuje budownictwo
pogranicza Mazowsza i Podlasia. T r a
d y c y j n e b u d y n k i m i e s z k a l n e n a P o d l a s i u t w o r z ą pod w z g l ę d e m u k ł a d u
dwa
typy:
a) c h a ł u p y
jednotraktowe
(przewaga
Podlasiu wschodnim, a w skansenie p r z y k ł a d e m
łupa
z okolic B i e l s k a P o d l a s k i e g o ) ; b) c h a ł u p y
tego
typu
chałup
pomieszczeń
występuje
tego t y p u b u d o w n i c t w a
dwutraktowe
na
jest
cha
( p r z e w a g a tego
typu
c h a ł u p w y s t ę p u j e n a Podlasiu zachodnim; w skansenie są p r z y k ł a d y c h a ł u p z okolic
Ciechanowca). B u d y n k i dwutraktowe
dzielą s i ę z kolei na dwie
g r u p y : a) z c e n
t r a l n y m u k ł a d e m p o m i e s z c z e ń p r z y k o m i n i e , z s i e n i ą n a r o ż n ą i b) z o s i o w y m
dem p o m i e s z c z e ń o t a c z a j ą c y c h komin komorowy, z sienią
B u d y n k i i n w e n t a r s k i e n a P o d l a s i u s ą j e d n o t r a k t o w e , dzielone poprzecznie
n a m i n a j c z ę ś c i e j n a trzy pomieszczenia z oddzielnymi w e j ś c i a m i . Jedno
nie przeznaczone b y ł o n a o g ó ł n a s t a j n i ę , drugie n a o b o r ę
pomieszczenie
dla
ukła
7
środkową .
ścia
pomieszcze
d l a b y d ł a , a trzecie n a
d l a ś w i ń . P o n a d t o w m i a r ę potrzeb w y d z i e l a n o w k o m o r a c h z a g r o d y
owiec, c i e l ą t l u b d r o b i u . W s k a n s e n i e p r z y k ł a d e m
takiego b u d y n k u jest
obora
ze w s i T y m i a n k i A d a m y u s y t u o w a n a w zagrodzie s z l a c h e c k i e j .
Podlaskie
kraju.
Pomimo
nież
stodoły
Wyróżniają
s i ę od tego r o d z a j u b u d y n k ó w
funkcją,
konstrukcją
młóconego
sąsieki
przeznaczone
zboża. Niejednokrotnie
w
innych
i formą
i s t n i e n i a oddzielnego s p i c h l e r z y k a n a z i a r n o , s t o d o ł a
odgrodzone
7
różnią
s i ę one z ł o ż o n ą
na przechowywanie
regionach
architektoniczną.
często posiada
niewielkich
ś c i a n a p o p r z e c z n a dzieli s t o d o ł ę
partii
na dwie
rów
wynieza-
T .
C z e r w i ń s k i ,
Z a g r o d a i zmiany
w zakresie
j e j funkcji
we wsi
Piętki
od, końca
XIX w. do chwili obecnej,
1976 ( m a s z y n o p i s p r a c y m a g i s t e r s k i e j n a p i s a n e j
w Katedrze Etnografii U W , archiwum Muzeum Rolnictwa im. K . K l u k a w Ciecha
nowcu.
233
KRONIKA
leżne części posiadające
w ł a s n e k l e p i s k a . C z a s a m i z a s t o d o ł ą stoi szopa
ochraniająca
drewniany kierat. T a k a
nie.
stodoła
Jest
to
ze
wsi
stodoła
Tymianki
z maneżem
Dębosze
maneżowa
znajduje się w
usytuowana
w
skanse
zagrodzie
drobno-
szlacheckiej.
Uzupełnieniem
stodoły
s ą spichrze. Podlaskie
spichrze
gospodarskie
t u j ą szereg o d m i a n r ó ż n i ą c y c h s i ę p r o g r a m e m , r o z m i a r a m i , f o r m ą
i
in.
Najliczniejszą
grupę
stanowią
jednokomorowe
c h ł o p s k i c h i drobnej szlachty. W gospodarstwach
ogół
spichrze w i ę k s z e , wielokomorowe.
łości
techniczne
J e d n e i drugie s ł u ż y ł y
właścicieli
s p i c h r z y jest n i e z w y k l e
o w y r a z estetyczny.
w
gospodarstwach
dworskich i plebańskich były
n i e w i e l k i e j i l o ś c i z i a r n a oraz do m a g a z y n o w a n i a
Wykonanie
spichrze
reprezen
architektoniczną
pasz t r e ś c i w y c h
na krótki
staranne, ś w i a d c z ą c e
W skansenie
na
do p r z e c h o w y w a n i a
okres.
o dużej
znajduje się 7 m a ł y c h
dba
spichrzy
0 r ó ż n e j konstrukcji i 2 spichrze dworskie.
Na
uwagę
siedztwie
również
piwnice
ustawione
w
b u d y n k u mieszkalnego.
Piwnice
wznoszone
były
podziemne
zasługują
ściany
wykonane
nych bali („krawędziaków")
z głazów
obrębie
narzutowych, a
łączonych systemem
podwórza
w
jako ziemianki.
nadziemne
wieńcowym.
—
z
są
Miały
drewnia
Taką piwnicę
można
z o b a c z y ć w s k a n s e n i e w zagrodzie d r o b n o s z l a c h e c k i e j .
Skansen
mazowiecko-podłaski
usytuowany
jest
w
dwu
zespołach,
umownie
z w a n y c h A i B , z n a j d u j ą c y c h s i ę po obu s t r o n a c h p a ł a c u . Z e s p ó ł A m a z a z a d a n i e
pokazać
z a g r ó d w i e j s k i c h z drugiej p o ł o w y
X I X w.
1 p o c z ą t k ó w w i e k u X X z pogranicza Mazowsza i Podlasia. Na e k s p o z y c j ę
przekrój
społeczny
składają
się zagrody ustawione
wyrobnika
złożona
w kolejności mówiącej
tylko
izbę, sień i k o m o r ę ;
typowych
o z a m o ż n o ś c i gospodarzy:
z b u d y n k u mieszkalnego
(półtrakt)
b) z a g r o d a c h ł o p a m a ł o r o l n e g o
a) zagroda
posiadającego
z ł o ż o n a z domu
obory i brogu n a siano; c h a ł u p a d w u t r a k t o w a p o s i a d a i z b ę , a l k i e r z , i z b ę
i s i e ń ; c) z a g r o d a d r o b n o s z l a c h e c k a , n a k t ó r ą
składa
się chałupa,
jedną
mieszkalnego,
dziadków
obora i
stodoła
z m e n a ż e m , spichrz i piwnica. D o m d w u t r a k t o w y posiada izbę, alkierz, p o k ó j i sień.
W części A znajduje się także chałupa
budownictwa
łupa
W
jednotraktowa,
dalszej k o l e j n o ś c i
ski,
użytkowany
wędzarnia
częścią
posiadająca
pod
usytuowane
niegdyś
jako
dworska. Oprócz
A, w
wschodniopodlaska
c h a r a k t e r y s t y c z n y dla Podlasia
pobliżu
dwór
myśliwski.
pomiędzy
dynki
komorę,
Obok
sień, izbę
dworku
dziedzińcem
dworskiej stoją
parterowy, trzykomorowy, a drugi p i ę t r o w y ,
niesione na t e r e n p r z y p a ł a c o w y
dachem
Jest
s ą tu: d w o r e k d r o b n o s z l a c h e c k i i d w ó r
tego,
powozowni
jednym
typu białoruskiego
północno-wschodniego).
pałacu
i
znajdujące
cha
oborę.
ziemiań
myśliwskiego
a
stoi
omówioną
dwa spichrze dworskie —
czterokomorowy.
i uzupełniające
(typ
to
S ą to o b i e k t y
się tam
już
jeden
prze
dworskie
bu
gospodarcze.
W
drugim
przemysłowe
zestaw
zeum,
typów
dwie
zespole
skansenowskim
(B) e k s p o n o w a n e
i m i e s z k a l n e . O b i e k t y gospodarcze
są
to: z e s p ó ł
obiekty
wyczerpujący
i r o z w i ą z a ń k o n s t r u k c y j n y c h s p o t y k a n y c h n a terenie
stodoły
(o
konstrukcji zrębowej
obora. O b i e k t a m i p r z e m y s ł o w y m i
i
ryglowej,
gospodarcze,
spichrzy
działania
obijane
są: kuźnia, wiatrak-koźlak
oraz
wodny.
Dwa
i młyn
b u d y n k i m i e s z k a l n e to c h a t y d r o b n o s z l a c h e c k i e ( j e d n a z a g o s p o d a r o w a n a
nie, a
druga w y k o r z y s t y w a n a jako
dom
pracy twórczej
artystów
Mu
deskami)
ekspozycyj
plastyków).
E k s p o z y c j ę s k a n s e n o w s k ą u z u p e ł n i a m a ł a architektura: płoty, studnia, g o ł ę b n i k ,
zagospodarowanie przyrodnicze o b i e k t ó w skansenowskich.
W
zbiorach działu
etnografii
ze
względu
na profil M u z e u m d o m i n u j ą
ekspo
n a t y m ó w i ą c e o p r a c y r o l n i k a i jego ż y c i u , a w i ę c g ł ó w n i e n a r z ę d z i a r o l n i c z e i s p r z ę
8
ty g o s p o d a r s t w a domowego .
8
С z e r w i ń s к a, 1979;
Romanowska,
1982.
234
KRONIKA
W
grupie e k s p o n a t ó w
się: radia,
sochy,
pługi
będących narzędziami
roboty
tradycyjnej u p r a w y roli
kowalskiej i fabryczne, brony laskowe,
i ż e l a z n e , w i d ł y , s z p a d l e , m o t y k i , s i e r p y , k o s y , szufle
we, n a r z ę d z i a
zwierząt
(kosy,
nie"
do u p r a w y z i e m n i a k ó w
gospodarskich
do
przenoszenia
przygotowania
i
wiążą
sierpy, p ó ł k o s k i ) ,
sprzęt
do
jego
się takie
siana, narty
karmy
dla
trzody
przetwórstwa
do w i a n i a z b o ż a , w a ł y
i roślin okopowych.
eksponaty,
sieczkarnie ręczne,
tzw.
błotne,
oraz
Z tradycyjnym
jak: narzędzia
lady,
„kluczki"
szafliki, siekacze
chlewnej,
naczynia
kołatki
znajdują
beleczkowe
do
i
palo-
chowem
do z b i o r u
do s i a n a ,
tłuczki
służące
przechowywania
przywiązywane
bydłu
traw
„rezgi-
do
szyi,
kije
i t r ą b y pasterskie, zwane t a m „ l i g a w k a m i " . T r a d y c y j n ą u p r a w ę roli o b r a z u j ą
wystawy — w pałacu i w
Dodatkowymi
łowiectwo
można
na wystawie
skansenu
pokazane
wystawie
plenerowej
wiectwem
W
rolnika na Podlasiu były: r y b o ł ó w s t w o ,
wiejskie. Część
w
zgromadzonych
dworku myśliwskim.
są narzędzia
w
W j e d n y m ze
pszczelarskie, a
części A . Nieliczne
narzędzi
zespół
eksponaty
uli eksponowany
jest
na
z tradycyjnym ło
skansenowskich.
cieśli,
pracy
szewca
i
zgromadzono
zobaczyć
zespole В
tracza,
rymarza,
wiejskich
spichrzy w
tokarza, stolarza, bednarza, k o ł o d z i e j a , naczynia d ł u b a n e , w y r o b y i n a r z ę d z i a
garncarza,
rzemiosł
pszczelarstwo,
rybackich
związane
z n a j d u j ą się w magazynach i pomieszczeniach
dziedzinie
dwie
pawilonie.
zajęciami
i rzemiosła
do
mleka
plecionkarza.
nych z drewnem znajduje się w
narzędzia
Wystawa
pracy
rzemiosł
wiejskich
spichrzu dworskim z Rudki, rzemiosł
związa
związanych
ze s k ó r ą ( g a r b a r s t w o , r y m a r s t w o , s z e w s t w o ) — w s p i c h r z u z W y k n a , g a r n c a r s t w a —
w spichrzu z D m o c h ó w , plecionkarstwa — w spichrzu z Olszy. N a o d d z i e l n ą
wśród
rzemiosł
wiejskich zasługuje
tkactwo.
Na
Podlasiu
prawie
każda
uwagę
wiejska
kobieta, z a r ó w n o c h ł o p k a jak i szlachcianka, u m i a ł a s a m a prząść i t k a ć . N a w y s t a
wie tkackiej w p a ł a c u , a t a k ż e w magazynach M u z e u m i obiektach
znajdują
się narzędzia
pracy u ż y w a n e
p r z ę d z e n i a i tkania. Ponadto
li,
ręczników,
obrusów,
dwuosnowowych
i
można
je
z Podlasia
itp.
charakteryzują
grupie
pościelowe
-czarnym
i niektóre
haftem
Wśród
można
na
znajdują
pochodzą
głównie
pierwszej
grupie
graniczącego
było
dywanów
W
skansenowskich,
obróbki
tylko
to w
niektóre
miejskim, wykonanego
z
Podlasia
się
Tkaniny
s ą one
typu koronka, m e r e ż k a ,
czasem
z a s ł u g u j ą tzw. b r a ń s k i e
dywany
okolicach Ciechanowca w
elementy
z
szydełkową,
o wiele
tkaniny
pościelowe
ubioru
materiałów
mereżką
tkanych
bogaciej
itp. W
ręcznie.
Tkaniny
czerwonoporównaniu
ornamentowane.
l u d o w y c h z n a j d u j e s i ę s t r ó j l u d o w y z okolic B i e l s k a P o d l a s k i e g o
latach
tradycyjnego
e l e m e n t y s t r o j u zdobione s ą c h a r a k t e r y s t y c z n y m
koronką
poście
północnego
znajdują
się tkaniny z Podlasia p ó ł n o c n o - w s c h o d n i e g o .
pierwszej
włókna,
wielonicielnicowych,
z Mazowszem.
d y w a n ó w na u w a g ę
krzyżykowym,
z tkaninami z grupy
rach
grupy.
chodzi o s t r ó j l u d o w y ,
spotkać
wzorowanego
drugiej
fartuchów,
tkackie
dwie
etapach
l i c z n e w y r o b y t k a c k i e w postaci
s i ę bardzo s k r o m n y m z d o b n i c t w e m
dwuosnowowe. Jeśli
stroju
na
monogram.
powojennych
W
koszul, s p ó d n i c ,
północno-zachodniego
haftowany
i
zgromadzono
Wyroby
podzielić
na poszczególnych
W
zbio
podobny
do
stroju białoruskiego.
Tak
-koźlaki
ważną
w
dla rolnictwa dziedzinę, j a k ą
skansenie
c h o w a n y in situ
duje
i w
filii
Muzeum we
jest m ł y n a r s t w o ,
wsi Drewnowo
obrazują
oraz m ł y n
wiatraki wodny
n a terenie p a r k u p r z y p a ł a c o w e g o . W e w n ą t r z m ł y n a w o d n e g o
się ekspozycja p o ś w i ę c o n a
i wag u ż y w a n y c h
za
znaj
m ł y n a r s t w u . Pokazane są tam różne rodzaje miar
przy odmierzaniu ziarna i m ą k i , r ó ż n e rodzaje ż a r e n i s t ę p y
do
robienia kaszy.
Obok m ł y n a r z a n i e z b ę d n y m dla w s i r z e m i e ś l n i k i e m w i e j s k i m b y ł kowal. W s k a n
senie z n a j d u j e s i ę k u ź n i a w i e j s k a z p e ł n y m
Transport
wiejski eksponowany
jest
wyposażeniem.
w
powozowni
dworskiej. Pokazano
tam
235
KRONIKA
uprząż
i różnego
rodzaju pojazdy:
wozy
gospodarcze
i odświętne,
sanie
robocze
ozdoby
wnętrz
i w y j a z d o w e itp.
E k s p o n a t y z dziedziny gospodarstwa
domowego, meble
ludowe,
i w y t w o r y sztuki ludowej w y p o s a ż a j ą w n ę t r z e skansenowskie i z n a j d u j ą się w m a
g a z y n a c h M u z e u m . W p r z y g o t o w a n i u jest w y s t a w a s t a ł a d o t y c z ą c a p r z e m i a n w w i e j
s k i m gospodarstwie
d o m o w y m od X I X w .
W c i ą g u 20 lat i s t n i e n i a d z i a ł u etnografii
22 w y s t a w y
czasowe.
C i e k a w s z e z n i c h to: „ K o w a l s t w o p i ę k n e i u ż y t e c z n e " (1977 г.), „ P l a s t y k a
obrzędo
wa
zorganizowano
c y k l u z i m o w e g o i w i o s e n n e g o " (1974 г.), „ R y b o ł ó w s t w o d o r z e c z a B u g u i
(1977
г.), „ G a r n c a r s t w o
„Stroje
(1979
podlaskie"
i plecionkarstwo
(1978
Białostocczyzny
г.), „ T r a d y c y j n e
г.), „ W a l o r y estetyczne
zdobnictwo
dawniej
wnętrz
Narwi"
i d z i ś " (1974 г.),
chałup
podlaskich"
t k a n i n p o d l a s k i c h " (1981-1982).
N a z a k o ń c z e n i e k i l k a u w a g n a temat r o l i , j a k ą p e ł n i M u z e u m R o l n i c t w a w
c h a n o w c u . P r z e d e w s z y s t k i m dba ono o z a c h o w a n i e
n u . W dziale etnografii
M u z e u m gromadzone
kultury w s i i eksponaty
s t w u poprzez w y s t a w y
z tej
dysponuje
Cie
regio
s ą i n f o r m a c j e o stanie i p r z e m i a n a c h
dziedziny. M a t e r i a ł y
te u d o s t ę p n i a n e
są
społeczeń
i publikacje. Muzeum w Ciechanowcu, w p o r ó w n a n i u z i n
n y m i muzeami w Polsce, m a stosunkowo
etnografii
obrazu k u l t u r y ludowej
wnętrzami
duże m o ż l i w o ś c i ekspozycyjne, g d y ż
skansenowskimi
oraz n i e k t ó r y m i
salami w
dział
pałacu
i w p r z y p a ł a c o w y c h b u d y n k a c h gospodarczych. E k s p o n o w a n e s ą tam prawie wszyst
kie
dziedziny k u l t u r y ludowej
równo
p o g r a n i c z a M a z o w s z a i P o d l a s i a . P o k a z a n a jest z a
p r a c a r o l n i k a , j a k i jego d o m o w e ż y c i e . E k s p o z y c j a
s k a n s e n o w s k a nie
m a r t w a . W n ę t r z a s ą t a k w y p o s a ż o n e , a b y s p r a w i a ł y w r a ż e n i e , ż e gospodarze
z
nich przed c h w i l ą .
gospodarcze
we
przydomowych
nia
W zależności
wnętrzach
świętami.
W
celu
niedziele
w
skansenie,
wiejskich
dział
ożywienia
zespołów
1978,
by kowalskie, w
to
w
ludowi
sprzedają
dwa
1981,
ramach
konkursy
1974 —
W
odbywają
w
wymienione
tu
i spopularyzować
muzeach łatwiej),
wsi.
Wpływają
wyroby,
współpracy
cykliczne:
ale
również
formy
nie
również
się
na
odbywają
z
roku
się
twórcami
tkaninę
również
są
występy
ludowymi
dwuosnowową
(od
1975
corocznie
1973 r . — n a w y r o
imprezy
pracownicy
materialną
dawne
tzw.
wnętrz
nawiązujące
do
kolędnicze.
działalności
tylko
zmie
wykonywane
1979 — • n a t r a d y c y j n e z d o b n i c t w o
na pisanki, w
t r a d y c j i , np. d o ż y n k i l u b k o n k u r s n a z e s p o ł y
Poprzez
razy w
1984) oraz k o n k u r s g r y n a l i g a w c e
Muzeum
prace
ogródkach
dorocznych
zagrodach
o d b y ł y się w Muzeum inne konkursy: w
podlaskich.
przedstawić
swoje
W
rekwizyty związane z tymi
są kilka
poszczególnych
artystycznych. W
г.). P o n a d t o
odpowiednie
ekspozycji organizowane
kiedy
organizuje
