-
Title
-
Muzea / LUD 1948-51 t. 39
-
Description
-
LUD 1948-51 t. 39,s.444-519
-
Date
-
1951
-
Format
-
application/pdf
-
application/pdf
-
Identifier
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:111
-
Language
-
pol
-
Publisher
-
Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
-
Relation
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:129
-
Rights
-
Licencja PIA
-
Text
-
445
MUZEUM
W RZESZOWIE
Dzia ł Etnograficzny
MUZEA*
:1
MUZEUM
W TARNOWIE
Muzeum
Ziemi Tarnowskiej
powstało w Tarnowie
w związku
z akcją reformy rolnej w r. 1945 i o,bejmuje zbiór dzieł sztuki pochodzenia
wyłącznie
podworskiego.
Odosobnionymi
eksponatami
sztuki ludowej
znajdującymi się w tutejszym muzeum są: 4 figurki z szopki (grajek, kantor
i 2 królów). Wykonał je Mazur Marian ze wsi Łąki Górne, gm. Pilzno,
pow. Dębica, urodz. w 1928 r. syn rolnika trudniącego się stolarką. Wyżej
wymienione drewniane figurki wykonane były w okresie okupacji niemieckiej"
są polichromowane i mają ruchome człony. \V dziale depozytów tut. Muzeum znajduje się, jako własność Zarządu Miejskiego w Tarnowie, zbiór
ceramiki ludowej z Gręboszowa
pow. dąbrowski,
z Janowie pow. tarnowski i z Rzepiennika pow. gorlicki - pochodzący z XX w.
Na kolekcję ceramiki z Rzepiennika
(sztuk 17) składają się garnki"
wazony, skarbonki w kształcie figury męskiej, baryłka w formie barana,
kałamarz z głową psa i kota oraz fdjka w kształcie głowy męskiej. Powyższe okazy są wykonane z czerwonej gliny i polewane ciemno-brązowo,
jasno-brązowo i biało. Zdobią je barwne motywy roślinne lub też dekoracje
plastyczne i wyciskane. Na wyróżnienie zasługuje garnek dużych wymiarów
(69 X 42 cm), kształtu jajowatego, o dwóch uchach, z pokrywą o dekoracji
plastycznej figurowej, przedstawi2jącej
figurę mężczyzny w rogatywce,
stojącego obok konia, oraz wazony (sztuk 3) w formie krążka, zdobne w orły
plastyczne z ornamentyką
wyciskaną.
W ceramice z Janowie (sztuk 5) z czerwonej gliny, obok wazonów
o polewie ciemno zielonej z ornamentyką
o motywach roślinnych, zwracają uwagę baryłki w formie owiec, o polewach czarnej i jasnobrązowej.
Z Gręboszowa pochodzą figurki z gliny nie wypalanej (owcy, psa
i ptaszka) powleczone pobiałką i malowane kolorami zielonym i czerwonym, wykonane wedlug relacji przez ślepą dziewczynę.
Paulina
Chrzanowska
* O d R e d ak cj ;: Następny rocznik , w którym omawiane są nabytki Muzeum według części świata, wystawy, wykłady, zebrania oraz wprowadzane
reformy.
Lozanna.
zanny).
Musee
du
Vieux
Lozanne.
(Muzeum
Starej
Chur.
Raetisches
Museum
(Muzeum
Retyckie) 1 Dyrektor
dr Joos.
W stolicy kantonu Graubunden,
w prastarym
niegdyś rzymskim
mleSCle, w jednym z najpiękniejszych
zakątków Szwajcarii znajduje się
regionalne
Muzeum Retyckie, posiadające
zbiory prehistoryczne,
etnograficzne i historyczne.
Niestety dział etnograficzny mimo wielu bardzo cennych obiektów
nie daje pojęcia o całokształcie kultury ludowej danego regionu.
Obok kilku urządzonych
wnętrz widzimy tu np. nier:o narzędzi
tkackich, tkaniny i ronny do ich drukowania, rzeźby, wyroby kowalskie,
saneczki na kościanych płozach itd.
Muzea
na wolnym
powietrzu
w postaci urządzonych
zabytkowych budowli spotkać można na różnych terenach Szwajcarii. Landesmuseum w Zurychu posiada spis tych zabytków, poza tym podlegają one
częściowo opiece Landeskulturpflege
w Bernie.
Lo-
Muzeum to założone w 18g8 roku mieści się na wzgórzu, w zabytkowym gmachu w Starej Lozannie.
Zbiory zgromadzone
tam w postaci urządzonego
wnętrza domu
ilustrują życie i prace domowe sprzed paruset lat.
Widzimy w kuchni charakterystyczne
sprzęty gospodarskie, urządzenie jadalni,
salonu etc., a poza tym narzędzia
rolnicze, przyrządy
tkackie, stroje regionalne na modelach lalek, zamki żelazne, lektyki, karoce etc. związane z terenem Lozanny i okolicy.
Szwajcaria
posiada szereg
mieszkają właściciele. Zdarza się,
żone na inny teren. Takie właśnie
obejrzeć w Diablerets i w dolinie
Sion. Musee
de Valere.
Departement
de l'instruction
du canton du Valais (Muzeum Regionalne Kantonu Valais).
Rapperswil.
(Musee
Polskie
w Rapperswilu.
Polskie
publique
zbiory
zabytkowych
chat, w których nadal
iż takie zabytkowe budynki są przewoprzepiękne chaty z roku 1654 mogłam
Saviese.
etnograficzne
Polonais
w Szwajcarii.
Chateau
Rappersvii).
Muzeum
W monumentalnym
starym zamku nad Jeziorem Zurychskim mieszczą się jeszcze dziś pozostałości niegdyś cennych zbiorów polskich, które
przed wojną zostały wywiezione do kraju i w większości spłonęły.
Obok pamiątek po internowanych,
pewnej ilości grafiki, obrazów
i rzeźb znajdują się tam kolekcje etnograficzne, obejmujące okazy kultury
ludowej z Podhala, Śląska, a także ;magazynowane
zbiory z Huculszczyzny
i Polesia.
Są to przeważnie takie obiekty, jak: ceramika, kafle, pisanki, obrazy
na szkle, hafty, łyżniki, skrzynie, spinki i stroje ludowe, a także liczne
fotografie.
Wąskie uliczki prowadzą na wysoką dominującą nad miastem górę,
na której szczycie w starym, do kościoła przylegającym zamku, mieści się
to piękne muzeum. Maleńkie okienka zamku odsłaniają szeroki widok
na doliny i góry.
Muzeum to przede wszystkim odtwarza zabytkowe wnętrza kuchen
i izb mieszkalnych poczynając od XIV do XVII wieku.
Mamy tu doskonały przegląd charakterystycznych
gospodarskich
wyrobów metalowych, rzeźbionych form do wyrobu masła, przQślic, kołowrotków, oraz przepięknych rzeźbionych skrzyń z XII-XV
wieku, dalej
kołyski, żarna itp.
Niezwykle cenną kolekcję stanowi zbiór religijnych rzeźb figuralnych,
z da tą XI i XII wieku.
Niestety w dziale tym brak dos ta tecznej ilości instruktywnych
napisów.
l Podkreślam, iż oprócz poznanych
najważniejszych muzeów lub działów
etnograficznych (z W)jątkiem St. Gallen), omawiam tylko te, które zwiedzałam,
nie wymieniając nawet szeregu innych, mniejszych muzeów, posiadających również
cenne materiały etnograficzne.
.
!
J
.
.
5°3
Problem Muzeum w Rapperswilu jest bardzo aktualny, gdyż Muzeum to dzięki temu, iżjest zwiedzane przez tysiączne rzesze cudzoziemców,
może odegrać dU'żą rolę naukową, informacyjną
i dydaktyczną.
Dział etnograficzny
powinien da wać poj ęcie o dawnej i dzisiejszej
ludowej kulturze Polski ze szczególnym uwzględnieniem
różnorodności
sztuki ludowej reprezentując
równocześnie
należyty
poziom muzealnictwa polskiego.
Bern. Bernisc
His toryczne).
he s His to risches
Museum.
(Berneńskie
Muzeum
Muzeum posiada kolekcję okazów etnograficznych,
stanowiących
przedwojenny
dar Rządu Polskiego i dra H. Wandera z Berna.
Zbiór ten składa się z przedmiotów
zgromadzonych
przez doc. dra
Tadeusza
Seweryna z Krakowskiego
i Podhala.
Inne przedmioty
z Huculszczyzny
- zostały zebrane przez dra Hansa Zbindena z Berna.
Są wśród nich cenne, drzeworyty ludowe, obrazy na szkle, stroje
ludowe, kukiełki, zabawki, wyroby z drzewa i metalu oraz rzcźby i pisanki.
Genewa.
Musee
d'Ethnographie
(Muzeum
Etnograficzne).
W Dziale Europejskim polski zbiór przedstawia się wprost żałośnie.
Umieszczony między Turcją a Rosją w pobliżu pięknych zbiorów
ceramicznych i strojów rumuńskich i czechosłowackich,
zawiera tylko parę
małych lalek wyobrażających
młodą parę krakowską, parę metalowych
rzeźb i obrazek Matki Boskiej Częstochowskiej.
Na tle przeglądu polskich zbiorów etnograficznych
w Szwajcarii 1
urasta zagadnienie
należytego ich skompletowania,
tak aby dawały one
pojęcie przynajmniej
o najbardziej
charakterystycznych
cechach polskiej
kultury ludowej, a w szczególności sztuki ludowej.
5. Szwajcarskie
Towarzystwo
Prowadzi
ono szereg różnorodnych
działów
dotyczących
ludoznawstwa. '''' roku 1945 liczyło ono 740 członków
z calej Szwajcarii.
Prace Towarzystwa
idą w kierunku naukowym i naukowo-organizacyjnym.
W ramach Towarzystwa istnieje Instytut Naukowy pod kierunkiem
dra Paula Geigera, w którym to Instytucie koncentrują
się następujące
działy oraz prowadzone są następujące prace:
I. Archiwum
pieśni
ludowej,
prowadzone przez p. dr A. Stocklin, która już od 40 lat z zamiłowaniem
pracuje w tej dziedzinie.
Zebrano już około 30.000 zapisanych
melodyj pieśni ludowych.
Cały materiał został posegregowany
w ramach katalogów kartkowych
według I) zasady geograficznej (pochodzenie)
- ułożony alfabetycznie,
2) według początków słów pieśni i 3) według zbieraczy.
Melodie częściowo zanotowane
są na wałkach fonograficznych.
Teksty znajdują się w osobnych pudłach.
2. Folklor
szwajcarski,
zbierany pod kierunkiem dra P. Geigera
na podstawie drukowanych
lub hektografowanych
ankiet, które Towarzystwo od roku 1932 rozsyła w teren wraz z arkuszami na odpowiedzi, i które
następnie układane są w tekturowych skrzynkach według ankiety. Do tych
samych numerów dołączone są odnośne wycinki z gazet.
Poza tym zapoczątkowane
są też opracowania
monograficzne
wsi
i osad i badania językowe oraz kartoteka
bi bliogra fii e tnogr a fii
szwajcarskiej,
istniejąca od roku 18g7, stworzona przez E. HoffmannKrayera, obecnie prowadzona
przez dra P. Geigera.
Międzynarodowa
bibliografia
ludoznawcza
(Volkskundliche Bibliographie)
będzie nadal wychodziła w Szwajcarii pod redakcją
Johna Mayera z Fryburga w Bryzgowii i dra Paula Geigera. Na ten cel
mają nadejść zasiłki z innych krajów.
Ludoznawcze.
Schweizerische Gessellschaft fUr Volkskunde. Societe suisse des tradi·
tions populaires.
Sozieta svizzera per Ie tradizioni
popolari. Założył je
w roku 1896 prof. E. Hoffmann-Krayer.
Prezes w roku 1945/1946 doc. dr Buhler. Sekretarz - dr Paul Geiger. Adres: Basel. Augustinergasse 19.
Towarzystwo
postawiło sobie za cel badanie i gromadzenie
materiałów dotyczących przede wszystkim szwajcarskiej kultury ludowej oraz
pu blikowanie tych ma teriałów.
l Niestety, nie mam
wiadomości o etnograficznych zbiorach krakowskich,
o których prof. dr. ''IV. Semkowicz pisał tegoż Towarzystwa.
Po całkowitym
przeprowadzeniu
szeroko
zakrojonej
akcji zamierza
się 1:
A) przepracowanie
już posiadanych
materiałów
(plany,
rysunki,
fotografie, opisy):
a) przejrzenie,
zanalizowanie
i ustalenie
zebranego
materiału
na
podstawie literatury,
archiwów
i zbiorów;
b) uzupełnienie
materiałów
oraz wlączenie
ich do Centralnego
Archiwum
w postaci kopii.
1
Aktion Bauernhausforschung
in der Schweiz. Februar
1946. (Hektogram).
506
B) koordynacja
samej akcji z podobnymi
usiłowaniami
innych
instytucyj, związków (np. Heimatschutz
etc.) i również - o ile to możłiwe włączenie odnośnych
materiałów
do Centralnego
Archiwum
w postaci kopii.
C) dokonanie
nowych
zdjęć
i uzupełnienie
dawniej
zrobionych.
Aby uzyskać należycie rozmieszczone punkty zdjęć w całej Szwajcarii
należałoby ich dokonać 20.000.
Przy wystarczającym,
lecz mniejszym zagęszczeniu
punktów, dla
zrobienia
zdjęć ważnych,
typowych obiektów byłaby dostateczna
ilość
5.000 zdjęć.
Dokonanie zdjęć ogólnych i szczegółowych, a także technicznych,
jest obliczone na 70.000 dni pracy, czyli na około 6 lat. Zdjęcia ogólne
przy r.ooo dni pracy 3-osobowych grup są w tym obliczone na 2 lata.
Został obliczony kosztorys koniecznych zdjęć dła wszystkich kantonów, wynoszący razem ponad I milion fr. szwajc.
Poza tym projektowane
są osadnicze
gospodarczo-geografic.zne
zdjęcia budownictwa
ludowego, a także filologiczne zapisy, dotyczące
terminologii związanej z budownictwem,
dokonane przez diałektologów.
W ramach prowadzonej
akcji wydano w lutym 1946 r. poradnik,
w którym szczegółowo omówiono następujące
kwestie: wybór obiektów,
plan pracy, zdjęcia techniczne, zdjęcia zasadnicze, zdjęcia uboczne, rysunki,
fotografie, ankiety, opisy obiektów, zdjęcia osadnicze, osadniczo-geograficzno-gospodarcze,
mapy zwykłe,' mapy specjalne, opisy uzupełniające,
z~pisy dotyczące historii, historii sztuki, terminologii
oraz zestawienie
całego materiału wraz z materiałem źródłowym.
Do poradnika dołączone są ankiety z iłustracjami oraz mapki przedstawiające dokonane prace, np. ilość zrobionych w każdym kantonie zdjęć
technicznych
etc.
.
Materiał już zebrany w ramach omawianej akcji robi imponujące
wrażenie nie tylko dzięki szerokiemu zakrojeniu pracy, lecz również dzięki
wspaniałym,
niezmiernie
interesującym,
gruntownie
zebranym
danym,
dotyczącym
pięknego ludowego
budownictwa
szwajcarskiego.
Widzimy
je na mapach, na których nalepione są czerwone kółka z numerami zbadanych budowli, zaś materiały ze zbadanych terenów ułożone są w skrzynkach alfabetycznie
według kantonów,
co daje przejrzysty obraz dokonanych prac.
Akcja ta była finansowana przez władze państwowe przy uzyskaniu
współpracy wolnych w danej chwili architektów,
inżynierów, technikówtopografów, filologów, geografów, historyków, ludoznawców i nauczycieli.
8. Kolekcje
dra E. Baumanna
tografij, zebranych
·'0 ."~'._
•.•
~~.""
.•••
obrazów
wotywnych
(ex voto), prowadzone przez
obejmują
ponad 10.000 obrazów łub odnośnych fow całej Szwajcarii, po wsiach i kościołach, a malowa-
nych np. przez wie.jskich artystów na zamówienie osób cierpiących w celu
ofiarowania
ich jako wota do kościoła.
9. Kolekcja
form cukierniczych,
gromadzona
pod kierownictwem pani dr M. Pfister-Burckhalter.
Zawiera ponad 650 form w drzewie, wypalanej glinie i metalu oraz
odnośnych fotografij.
10. Materiały
historyczne
dotyczące folkloru szwajcarskiego,
uzyskane na podstawie badań dra H. G. Wackernagla w archiwum w Zurychu i w Solurze, na razie nie dały większych rezul ta tów, z powodu braku
personelu pracującego w tym kierunku.
.
paręset
dra
I I. Film
A. Biihlera.
etnograficzny
rozwija
się
pod
kierunkiem
docenta
Już od roku 1946 zostały sfilmowane: bednarstwo, sianokosy, przędzenie i tkanie, pieczenie chleba, wiejskie zespołowe pranie popiołem,
koszykarstwo, zbieranie siana w zimie.
Film~ są sprzedawane
lub wypożyczane.
12. Wydawnictwa
Towarzystwa
Ludoznawczego:
I. Schriften
der Schweizerischen
Gesellschaft
fiir Volkskun de. Materialien,
Untersuchungen
und Darstellungen
zur Volkskunde.
Od roku 1902 do roku 1943 ukazało się 27 tomów prac w języku
wszystkim
folklorowi
niemieckim
i francuskim,
poświęconym
przede
Szwajcarii.
II. Volkstum
der Schweiz.
Do roku 1943 ukazały się 4 bogato ilustrowane tomy, poświęcone
szwajcarskim
bajkom, sztuce ludowej itd.
II I. S c h wei z e ri s c h e s A r c h i v fii l' Vol k s k u n d e. A l' C h i v e s
suisses
des traditions
populaires.
Ilustrowany
kwartalnik
naukowy,
założony w roku 1897 przez
dra E. Hoffmann-Krayera.
Redaktor - dr Paul Geiger.
Artykuły drukowane są w trzech językach krajowych. Dotyczą one
przede wszystkim szwajcarskiej
etnografii.
Do roku 1946 ukazały się
43 tomy tego wydawnictwa.
IV. Schweizer
Volkskunde
- Folklore
Suisse.
Korrespondenzblatt
(Bulletin) del' Schweizerischen
Gesellschaft fUr Volkskunde.
Założony przez dra E. Hoffmann-Krayera.
Adres: Basel, Chrisehonastrasse 57. Redaktor - dr Paul Geiger.
Jest
to naukowo-popularny
kwartalnik
ilustrowany,
drukujący
powszechnie
interesujące
artykuły
i przyczynki,
w szczególności
dotyczące szwajcarskiej etnografii, a także recenzje z prac etnograficznych
i etnologicznych.
5°9
508
Ukazuje
się w dwóch niezależnych
wydaniach:
po niemiecku
w sześciu numerach rocznie i po francusku w czterech. Obie części stanowią
kompletny rocznik.
Roczna składka Towarzystwa
Ludoznawczego
wynosiła 5 fr. szw.,
zbiorowi członkowie płacili 10 fr., dożywotni 150 fr.
Członkowie
Towarzystwa
otrzymują
bezpłatnie
biuletyn
(Korrespondenzblatt)
«Schweizer Volkskunde - Folklore Suisse» w języku niemieckim lub francuskim oraz znaczne ulgi przy nabywaniu
wydawnictw
Towarzystwa.
Poza tym członkowie
mają prawo korzystać
ze Szwajcarskiego
Instytutu Ludoznawczego
(wypożyczanie książek oraz korzystanie ze zbiorów dotyczących
szwajcarskich
pieśni ludowych)
budownictwa,
medycyny ludowej, zbiorów rycin, przeźroczy itd).
Członkowie biorą udział w kursach i dorocznych zebraniach Towarzystwa oraz korzystają z urządzanych
odczytów.
Budżet Towarzystwa
w roku 1945 wynosił (po stronie wpływów
i wydatków) ponad 80.000 fr., w tym subwencje federalne i kantonalne
dla Instytutu
wynosiły ponad
10.000 fr., sprzedaż wydawnictw
ponad
9.000 fr., oraz zasiłek z «Funduszu ś""iąt narodowych» ponad 42.000 fr.
Zaś spośród wydatków najpoważniejsze sumy, gdyż ponad 21.000, wynosiły
publikacje i ankieta dotycząca budownictwa
(ponad 16.000 fr.).
Towarzystwo
Ludoznawcze
mieści się przy ulicy Augustinergasse
nr 19 na parterze,
prawie naprzeciwko
wielkiego
gmachu
Muzeum
Etnograficznego,
z którym też bardzo współpracuje.
Dr A. Buhler, kustosz Muzeum bierze bardzo czynny udział w pracach Towarzystwa
i pomaga
w pracy kierowniczej
drowi Geigerowi.
Zamiłowanym
i oddanym
sekretarzem
całego Towarzystwa
była
do roku 1946 p. Dorothea Boder-Sauer.
Instytutjest zwiedzany przez publiczność (w r. 1945 przez 1.713 osób)
Z biblioteki
korzystają
liczni pracownicy
naukowi z całej Szwajcarii
i z zagranicy.
6. Pokrewne
towarzystwa
naukowe.
etnograficznym
Publikacje
o charakterze
Poza wydawnictwami
Towarzystwa
Ludoznawczego,
etnograficznych instytutów naukowych i muzeów, odnośne prace ukazują się w kilku
większych ośrodkach naukowych
Szwajcarii w ramach wydawnictw
towarzystw naukowych z pokrewnych dziedzin, jak np.:
Bazylea
- Geographisch
wydaje «Mi t teil u nge n der
Gesellschaft,)
.
._--~-,~
- Ethnographische
Gese1lschaft
Geogra p hisc h - E thnogra
phisc hen
Bazylea
- Ciba-Aktiengesellschaft
wydaje «Ciba Zeitschrift»
«Ciba Rundschaw). Pisma te zawierają prace o charakterze etnologicznym i dotyczą terenów pozaeuropejskich.
Numery tego pisma bywają
np. poświęcone sprawie tatuażu,
rozpowszechnieniu
używania kokainy,
narzędziom
tkackim, zagadnieniu
człowieka jako motywu w sztuce związanej z tkactwem etc.
Zurych
Geographisch
- Ethnologische
Gesellschaft.
Pub!.
Geographica
Helvetica.
Zurych
- Schweizerische
Gesellschaft
fur Anthropologie,
Ethnologie
und Urgeschichte.
Pub!. Bulletin
del' Schweizerischen
Gesellschaft
fur Anthropologie,
Ethnologie
und
Urgeschichte.
S t. G a 11 e n G e o g l' a p h i s ch - C o m e r z i e IIe - G e s e 11schaft.
Bern
Das
Verein
Deutsch-Schweizerischer
Bienenfreunde
wydaje «Schweizerische
Bienen-Zei
tung». Pismo to niejednokrotnie
umieszczało prace o charakterze
etnograficznym,
np. dotyczące hodowli pszczół w XVIII wieku (O. Morgen thaler,
1944), łowienie
rojów w przeszłości, pszczelnictwo w Oberwallis (M. Sooder, 1944-45).
W roku 1940 omawiany był np. film G. Sekutowicza i dra A. Demianowicza
dotyczący
bartnictwa
w Puszczy Grodzieńskiej
przy zastosowaniu
tzw.
leziwa. W roku 1942 ogłoszono kwestionariusz
na temat dawnej hodowli
pszczół itd.
Neuchatel
Societe
Neuchateloise
de Geographie
wydaje «Bulletin
de la Societe
Neuchateloise
de Geographie».
Genewa
- Societe
Geographique.
Pub!.
Le Globe.
Osobno należy omówić:
Genewa
- Archives Suisses d'Anthropologie
generale. Wydawnictwo samodzielne.
Genewa
- «Les Musees
de Geneve».
Bulletin
Mensuel
des
Musees
et Collection
de la Ville
de Geneve.
J est to ilustrowany miesięcznik, w którym poruszane są bieżące
zagadnienia
dotyczące
wszelkiego rodzaju
muzeów, zbiorów bibliotek,
zabytków, ogrodów, itp. znajdujących
się w Genewie.
Pismo to ma strony podzielone
na szereg stałych rubryk, takich
jak np. biblioteka publiczna i uniwersytecka,
muzea sztuki i muzea historyczne, muzeum przyrodnicze,
muzeum etnograficzne itd.
Niektóre numery tego pisma bywają całkowicie poświęcone jednemu
zagadnieniu
lub jednemu twórcy, np. malarzowi Toepfferowi.
VV takich
wypadkach
wszystkie działy dają artykuły związane z tym właśnie zagadnieniem.
Pismo to, żywo redagowane,
omawia bieżące problemy naukowoartystyczne i muzealne.
SIO
7. Ochrona
kultury
ludowej
Ochrona
kultury
ludowej w Szwajcarii,
do pewnego stopnia
w związku z istnieniem ustroju kantonalnego, nie jest jeszcze ujednostajniona, nie obejmuje też jeszcze całej Szwajcarii. Sprawą powyższą tylko
częściowo zajmują się istniejące w całej Szwajcarii urzędy konserwatorskie,
tzw.
