-
Title
-
Muzea / LUD 1958/59 t.45
-
Description
-
LUD 1958-59 t.45, s.410-426
-
Date
-
1960
-
Format
-
application/pdf
-
application/pdf
-
Identifier
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:163
-
Language
-
pol
-
Publisher
-
Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
-
Relation
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:188
-
Rights
-
Licencja PIA
-
Text
-
z
M
410
cenne, które powinny znaleźć się w przyszłej historii literatury
polskiej.
W niej miłuje autor pokazać, ze humorystyka
literatury
polskiej to nie
tylko humorystyka
literacka
klas panujących,
lecz w równym stopniu,
l~żąca u podłoża polskiej humorystyki
narodowej,
oryginalna
i wysoka
artystycznie
humorystyka
ludowa, ccalala zaledwie w szczątkach
zachowanych ułamków literatury
ludowej.
Aleksander
Zyga
E
A
•
SPRAWOZDANIE
MUZEUM
Z
DZIAŁALNOSCI
ARCHEOLOGICZNEGO
I
DZIAŁU
ETNOGRAFICZNEGO
ETNOGRAFICZNEGO
W
ŁODZI
Muzeum Etnograficzne
w Łodzi powstało w .r. 1930 z istniejącego
od
r. 1911 Muzeum Nauki i Sztuki. Po II wojnie światowej wyodrębniły
się
dwa oddzielne muzea: Archeologiczne i Etnograficzne, mieszczące się w jednym gmachu przy Placu Wolności 14. W 19:56 r. oba muzea zostały połączone
i utworzono Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne
z działami: Archeologicznym, Etnograficznym
i Numizmatycznym.
Dyrekcja, personel administracyjny,
techniczny
i pomocniczy
są wspólne, kierownictwo
naukowe
i personel
naukowy cddzielne. Personel naukowy Działu Etnograficznego
składa się z 11 os6b.
Z b i o r y Działu Etnograficznego
liczą 11.313 eksponatów, w tym obok
eksponatów z zakresu etnografii polskiej znajduje się kilkadziesiąt
eksponatów pozaeuropejskich.
Najbogatszy
z działów, dział stroju i tkanin, liczy
4567 eksponatów,
cJział sztuki 4694 eksponaty,
dział gospodarki
2052 eksponaty.
EI,sponaty
pochodzą
z całego kraju,
najlepiej
jednak
reprezentowany
jest teren woj. łódzkiego. W zakupach planuje się przede
wszystkim uzupełnienie
zbiorów z Polski centralnej,
a w związku z realizowaniem
skansenu
rozbudowany
zostanie
specj alnie dział przemysłu
i przetwórstwa
ludowego.
W y s t a w a. Obecna wystawa została otwarta w lutym 1957 r. Scenariusz wystawy został tak pomyślany, żeby rozporządzając
stosunkowo niedużą przestrzenią,
wydobyć i pokazać to wszystko, co dla kultury ludowej
jest najbardziej
istotne, tj. zakres umiejętności i technik związanych z gospodarką,
technik
rękodzielniczych
i artystycznych,
proces
przemian
zachodzących
na wsi od końca XIX w., oraz wpływ twórczości ludowej
na twórczość ogólnonarodową.
Wystawa mieści się w 8 salach i korytarzu
(powierzchnia
ogólna wyst.awy wynosi 385 m2). Chcąc powiązać wystawę
etnograficzną
z archeologiczną ze względu na to, że muzea tworzą obecnie
jedną placówkę, poświęcono pierwszą salę na przedstawienie
okresu feudalnego, wypełniając w ten sposób lukę między okresem badanym przez archeologię i etnografię. Materiał umieszczony w tej sali stanowią głównie ilustracje, które przedstawiają
życie, pracę i dolę chłopa w tym okresie. Oprócz
nich umieszczono
tu również
kilka eksponatów
(pług koleśny,
bronn
laskowa, stępy) pochodzących wprawdzie z drugiej połowy XIX w., używar.ych jednak niewątpliwie już znacznie wcześniej. Sala druga ma na celu dać
412
syntetyczny
obraz ludowej kultury tradycyjnej.
Wysul:ię:e w :1.ie! zaga~cienia dotyczą kultury
całego kraju,
bez uwzględmema
zrozmcowama
regionalnego.
Salę otwiera tablica z ukazem uwłaszczeniowy~.
Pierwsza
część sali poświęcona jest drugiej polo\vie XIX w., kIedy pozlOm kultury
był jeszcze niski, a wieś \v dużym stopniu samo\vys.tarc.z~l~a. Pokazane są
tu prymitywne
narzędzia
i sprzęty, wylwnane
na)Częscle] przez samych
gos~odarzy, craz proste zarówno w kolorach jak w. uszyciu części ubrania.
W drugiej części sali pokazana jest wieś z pierwsze) polowy XX w. o wyz-
413
•
I
•
ekspozycji w salach poświęconych regionom jest podobny. Duża fotografia
umieszczona na pien'v"szym planie wprowadza
w charakterystyczny
kraj··
obraz,
mapa
zaś pokazuje
położenie
i wielkość,
tabela
użytkowania
ziemi - stosunki gospodarcze, a fotografie i eksponaty zaznajamiają
z budownictwem,
sprzętami,
narzędziami
i sztuką. W sali opoczyńskiej
dld
bliższego zaznajomieni~
ze wsią pokazano fragment
izby, w podhalańskiej
I
RyC'. 1. Narzędzia rolnicze. Fragment
wystawy
etnograficznej
w Muzeum
Archeologicznym
i Etnograficznym
w Łodzi. Fot. K. Wecel, 1959
szym poziomie kultu;ry, wyrażającym
się w używaniu ulepszonych narzędzI
i rozwiniętej
sztuc~ (meble, strój, wycinanki).
Szereg dużych fotografii
zwraca tu rÓwnież uwagę na bogatą obrzędowość ludową. Zróżnicowanie
regionalne naszego kraju pokazują trzy dalsze sale, poświęcone regionom:
Opoczyńskiemu,
Podhalu i Kurpiom.
Opoczyńskie
zostało wybrane
jako
region najbardziej
charakterystyczny
dla Polski centralnej,
Podhale i Kurpie jako jedne z naj ciekawszych regionów Polski, różniące się jednocześnie
bardzo wyrażnie
zarówno charakterem
jak typem gospodarki.
Schemat
Fragment
Ryc. 2. Wnętrze izby wiejskiej w Opoczyńskiem.
wystawy etnograficznej
w Muzeum Archeologicznym
ficznym \V ł~odzi. Fot. K. Wecel, 1959
Etnogra-
zwrócono specjalną uwagę na pasterstwo,
charakterystyczne
dla regionów
górskich, zaakcentowano
pozatem dużą rolę sztuki podhalańskiej,
zwłaszcza
plastyki
i sztuki taneczno-wokalnej.
W sali kurpiowskiej
podkreślone
zostały dziedziny
gospodarki
związane
z lasem: myślistwo,
bartnictwa,
wytapianie
smoły oraz inne charakterystyczne
dla Kurpiów
zajęcia, j8k
r~'bołówstwo, wytapianie
rudy i bursztyniarstwo.
Regiony te nie obrazują
415
414
pelr.cgo zróżnicowania
regionalnego
Polski, brak mIeJsca zmuszał jednak,
do ograniczenia.
Uzupełnienie
obrazu
kultury
wsi dają
dwie
sale
następne,
pcświf,cone
obróbce drzewa
i garncarstwu,
technikom
należącym co najbardziej
i~totnych dla wsi. Tkactwo pominięte zostało z tej
racji, że fragmentarycznie
pokazano
je w innych
salach. Ekspozycja
poświęcona obróbce drzewa uwzgl€;dnia tokarstwo,
stolarstwo,
ciesielstwo,
kołodziejstwo,
bednarstwo,
technikę dłubania, trepiarstwo,
plecionkarstwo
i zabawkarstwo.
Fotegrafie
zapoznają z technikami
rzemiosł, a jako uzupełnienie umieszczone ~ą obok odpcwiednie narzędzia i wytwory. 'Wstęp do
sali poświęconej garncarstwu
stanowi gablota, w której umieszczono charakterystyczne
dla poszczególnych
okresów naczynia począwszy od neolitu
GŻ do XVI
w. naszr-j ery. Dalszy ciąg ekspozycji
stanowią
fo~(),;rafie
i rys1mb, które zapoznają ze zmianami, jakie zaszly od czasu poj"1wienia
się garncarshva
do chwili obecnej w technice wykonywania
i wypalania
naczyil
glinianych.
Celem
bezpośredniego
unaocznienia
pracy
garnc'~.rza urządzono
fragment
pracowni
garncarskiej
z używanym
współcześ:Jie kołem
l:ezspOl1C'wym. Naczynia
umieszczone
w dalszych
Gablotach zapo:mają z technikami
zdobienia naczyń glinianych:
gładze.niem,
gJa7.tJrowaniem, malovvaniem
i ryciem. Ostatnia
sala pokazuje
ludową
twórczość artystyczną
i jej wpływ na sztukę ogólnonarodową:
poezję,
muzykli i sztuki plastyczne
oraz próby zastosowania
wzorów ludowych
we wzornictwie przemysłowym.
Pokazano tu proces, jaki przechodzi motyw
dekoracyjny
od pisanki cio tkanin produkowanych
w !ódzkich zakładach
włókienniczych,
wykorzystywanie
wzorów dawnych desek drukarskich
na
wzory dla tkanin i motywów dekoracyjnych
z ludowych czepców w kcro'lkach f?brycz~ych.
W koryt;uzll,
w d'Jżej 14-0 metrowej
gablocie zostały
pokazane stroje ludowe z różnych okolic, a w mniejszych gablotach drobniejs~e akcesoria stroju: czepce, gorsety, pasy, klamry, spinki, wstążki Itp.
Wystawa została wykonana pod kierunkiem
i zgodnie z koncepcją kiere,wnika Działu Etnograficznego,
prof. dr K. Zawis~owicz-Adamskiej,
11]
Z S:UM FUER
VOELKERK UNDE
W LIPSKU
",iuzeum fuel' Voelkerkunde
należy do muzeów posiadających
dawną
dobrą tradycję,
Częśc!owo zniszczone podczas wojny szybko dźwiga się
z ruin, wyknując
ogrcmną żywotność, zarówno jeżeli chodzi o pozyskiwanie nowych zbiorów, jak i organizację
licznych wystaw
oraz pracę
naukową·
Kilka tygodni
spędzonych
we wzorowo po~tawionym
muzeum
przynio'10 mi wiele korzyści. Poza głównym celem mojej podróży, jakim było
zebranie
dokumentacji
naukcwej
dla zbiorów egzotycznych
w Muzeum
Kultury
i Sztuki Ludowej w Warszawie,
zaznajomiłam
się z wewnętrzną
pracą dziaiową, a więc ze sposobami pozyskiwania
zabytków,
ich katalo~;owaniem i inwentaryzacją.
Na tym miejscu pragnę podać garść uzyskanych
hlteresujących
informacji.
"V i\luzeum tym cała korespondencja
dotycząca zakupu zabytku spiętq
jest razem i znajduje
się w osobnej teczce, Po zakupieniu
przedmiot
;,ostaje wpisany do księgi wpływów, a w chwili skatalogowania
otrzymuje
numer w rubryce "uwagi", Katalogowanie
prowadzi się w Lipsku na bi\~żąco: Przecimiot
jest również
natychmiast
trwałe
znakowany
lakierem
lub tuszem na metryczce,
Istnieją Gwa rodzaje kntalogów:
katalog księgowy, odpowiadając}'
n,1szej ksi,:di_e inwentarzowej
i katalog kartkowy.
Katalog ksi('gowy posiad
