-
Title
-
Konkurs na zabawki ludowe w Rabce/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1967 t.21 z.1
-
Description
-
Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1967 t.21 z.1; s.57-61
-
Creator
-
Fryś-Pietraszkowa, Ewa
-
Date
-
1967
-
Format
-
application/pdf
-
Identifier
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:4585
-
Language
-
pol.
-
Relation
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4946
-
Rights
-
Licencja PIA
-
Subject
-
sztuka ludowa - konkursy
-
zabawka ludowa
-
Rabka
-
Text
-
twa
Fryś-Pietraszek
K O N K U R S NA Z A B A W K I
L U D O W E
W
R A B C E
i
Kierownictwo
Muzem
i m . Orkana
w
Rabce,
znane
z pomysłowych i cennych a k c j i (m. i n . k o n k u r s y na p a l
m y w i e l k a n o c n e , podłaźniki, g w i a z d y
i turonie, jarmark
w y r o b ó w l u d o w y c h ) , urządziło n a p r z e ł o m i e l a t 1965/1966
konkurs na ludowe
z a b a w k i . Można
że w k o n k u r s i e udział
karze
wezmą
ze s t a r y c h , dużych
g r a n i c z u p o w . suskiego
nickim,
którzy
znaną d o b r z e
ośrodków
przypuszczać,
ze
swą
produkcją,
O d pewnego
o b s e r w u j e się b o w i e m n a w s i z n a c z n y
upadek
nej wytwórczości z a b a w k a r s k i e j s p o w o d o w a n y
nasyceniem
sklepów
i kiosków
na po
i w p o w . myśle
seryjną
i z Cepelii.
zabaw-
położonych
i żywieckiego
wystąpią
z targów
było
tylko zawodowi
tanimi
czasu
samorod
znacznym
zabawkami
pro
d u k c j i p r z e m y s ł o w e j . C o r a z r z a d z i e j w rękach w i e j s k i c h
d z i e c i spotkać m o ż n a z a b a w k i w y k o n a n e
przez starsze
tyka
rodzeństwo, rodziców
się co n a j w y ż e j
drewniane
konie albo
Tymczasem
się
duża
prymitywne
drewnianych,
lalki
z
Spo
gałganków,
wózki.
na wystawie
ilość
własnoręcznie,
czy dziadków.
pokonkursowej
interesujących,
zaprezentowana
nieseryjnych
przez
grupę
wyróżniła
zabawek
nie znanych
dotychczas twórców z Poręby W i e l k i e j w powiecie l i m a
n o w s k i m . S z c z e g ó l n i e interesującą
spół z a b a w e k
pozycję
stanowił ze
dostarczonych przez Jana R a p c i a k a
(Ina
groda), m i m o p e w n y c h usterek f o r m a l n y c h czy t e c h n i c z
nych.
Jan Rapciak,
Poręba
Wielka,
pow. Limanowa:
Wózek z konikami,
wys. 11 cm, dł. 41 cm.
3
Pokazał
on wózek
II. 1. Bąk, dl. 20 ст. II. 2. Lalki
z
dwukonnym
z wiatraczkiem,
zaprzęgiem
wys. 26 ст. II. 3.
zaznaczyć, że n a j l e p s i z n i c h b r a l i już udział w
konkursach
poprzednio
urządzanych
w
innych
Rabce. T e n n o
w y , interesujący zespół r o z w i n ą ł się p o d w p ł y w e m m u
z e u m rabczańskiego, a l e j e g o k r y s t a l i z a c j a i d a l s z y
wój
zależy o d i n n y c h czynników,
nego
nadzoru
artystycznego
zwłaszcza
oraz
od
możliwości
Poza n i e l i c z n y m i w y j ą t k a m i ,
n i e powstał t u w
typ
do
zabawki,
nadającej
się
W y d a j e się j e d n a k , ż e w
masowego
naszych
czasach
nym
powielania.
z
indywidualnie, utrzymana
charakterze.
Nie
każda
z
nich
zaintereso
niebanal
w
tradycyj
może
liczyć
r ó w n e p o w o d z e n i e u d z i e c i . Z a w s z e chętnie
n e będą p r z e z n i e f i g u r k i
zbytu.
zasadzie
w a n i e m spotkać się p o w i n n a w ł a ś n i e z a b a w k a
na, opracowana
zabawki
narzędzi
i
ruchome.
sprzętów
zwierzęce, niezależnie o d
Natomiast
miniatury
gospodarskich,
nie
są
prostu
k t ó r e naśladują
natomiast
znane
n i e potrafią
t y p u drobiazgów
w
Z
karetki
Jednak
zapewnione
zabawki
jako
powodzenie
mają
k o n i k a m i , wózki
przedstawionej
zabawkarzy
(10
uczestników
i Tarnawy
kać m o ż n a
w powiecie
było
nego.
Uwagę
Anny
Kwaśny
także
zwracał
z
stać się
ludowej.
natomiast
konkursu),
na
konkur
ze w s i
Koszarawy,
Lacho
Pewelki
Sucha obok w y m i e n i o n y c h
zabawki
typu
wdzięczny
Pewelki,
seria
Ijak:
karuzelki, ko
nie, k o l e b k i , p t a s z k i i t p . W
zawodowych
po
tego
lokalna,
sztuki
sie
wice
które
wiele
z drewna, barwnie malowane,
z czerwonymi
twórczości
dorosłych,
pamiątka, ą n a w e t
zbieraczy
już
przez dzieci
miasta,
m o ż e znaleźć n a b y w c ó w
zainteresowania
dawna
jarmarczne
wiejskich
zajęcia
z
się n i m i .
a t r a k c y j n a , bo niecodzienna
przedmiotem
zabawie
dzieciom
bawić
spo
wszel
wychodzących
p o w o l i z użycia, b y w a j ą j e s z c z e p r z y j m o w a n e
wiejskie,
na
przyjmowa
s o b u w y k o n a n i a , r ó w n i e ż l a l k i , w ó z k i , a zwłaszcza
kie
roz
rozsąd
mniej
samochodzik
pastelowych
spot
powszech
( i l . 5)
koników
5
4
( i l . 3) o r a z b a r d z o p r o s t e , p r y m i t y w n e z a b a w k i
jak:
mężczyzna
drewniane
no
—
żarnach
wiatraczku
poruszane
silą
( i l . 2). O w a
chałup
Rapciaka,
przedstawiająca
kategorie
Rapciak
i
i odziane
wiatru,
szczytach
poza
a także d z i a d
lalki podmalowane
przy
ozdoby
przy
w
lniane
para
czasem
wykonali
Ten
także
sam
małe
kołatki
twórca
toczone
oraz
zestaw
w
białym
to
figurki
postacie
odmiennych
bączki
(il.
karłów
i
1)
drewniane.
w
typie
l u b lekkoróżowym
dzikich
już
Józef
Pierwszą nagrodę otrzymał również Stanisław
za
na
kompozycja
orkę wołami, wykraczała
zabawki.
—
płót
przypomina
umieszczane
wiejskich. Wielofiguralna
różnego r o d z a j u
ruchome
i baba
zabawek,
surowym
domowych
Stożek
rzeźbionych
drewnie.
zwierząt,
Były
groteskowe
( i l . 8) i s m u k ł e b i a ł e p t a s z k i .
Podobną
c z ę ś c i o w o t e m a t y k ę obrał Józef Stożek ( I I n a g r . ) , z k t ó
rego
wyrobów
towaniem
także
zwracały
bryły
cały
figurki
komplet
oraz
—
tych
drobno
stosując
Z
zabawek
tradycyjny
ogonem
Jana
sposób
i
czerpaki,
szufelki
się r z e ź b y
tego
rozsuwania
klocka
—
nacię
ptaszka
(II
drewnie
nagroda)
miniatur
wyróżniała
sprzętów
do
różnego r o d z a j u , k o r y t
( i l . 6). M n i e j
ciekawie
przedsta
twórcy.
Ośrodek w P o r ę b i e W i e l k i e j
reprezentowało —
n i e z w y m i e n i o n y m i p o w y ż e j — ośmiu t w ó r c ó w .
58
on
rolniczych
skrzydłami.
Misiury
m o w y c h , j a k masielnica, skopce
wiały
ukształ
( i l . 7). W y k o n a ł
drewnianego
się g r u p a d ł u b a n y c h w
ka,
interesującym
m i n i a t u r o w y c h narzędzi
końców
z wachlarzowatym
uwagę
zwierzęce
łącz
Trzeba
П. 4. Tracz
przy
pracy,
wys. 33 cm. Wyk.
Józef Faculak,
Lipnica
Mała, pow. Nowy
Targ.
II. 5.
chód, wys. 14 cm. Wyk.
Anna
Kwaśny,
Pewelka,
pow. Sucha.
II. 6. Miniatury
naczyń domowych.
Jan
Misiura,
Poręba
Wielka,
pow. Limanowa.
II. 7. Świnka,
wys. 13 cm, dł. 21 cm. Wyk. Józef
Poręba
Wielka.
II. 8. Kapela,
wys. 26 cm. Wyk. Stanisław
Stożek, Poręba
Wielka.
Samo
Wyk.
Stożek,
II. 9. Wózek
z karuzelą,
wys. 17 cm,
dl.
29 cm. Wyk. Józef Rumiak,
Lachowice,
pow.
Sucha.
11. 10. Gwizdki
gliniane.
Wyk.
Adam
Kościelniak,
Rabka,
pow. Nowy
Targ.
11. 11.
Pociąg (fragm.),
wys. 20 ст.. Wyk.
Władysła
wa Sikora,
L a c f i o w i c e . I I . 12. Konie,
wys.
19 cm. Wyk. Stanisław
Biegun,
Lachowice.
60
12
( i l . 12) S t a n i s ł a w a
Bieguna
(il.
przez
z
11)
zrobiony
Lachowic.
mniejsze
stylu
ona
zabawki
Nie
i
Rumiaka
włączyli
innego
się
a
do
wypalania).
zentatywnym
w
Wysokim
wyróżniały
się
wyroby
ośrodka
nieco
w
Osieczanach
wykonuje
cechuje
zbli
(II
z Lipnicy
pokazał
skich, nieco
koło
Myślenic.
zwierzaki,
Małej
na
konkursie
Wypracował
sylwetki
on
koni
na wystawie,
n p . osiołka
klepek,
a
dobierając
zabawne
swej
zwierzęta
w
czeniu
—
niektóre
do
Białej
rzeźb
a po
czy
Niektórzy
konkursu,
z
pokazał
chego w
powiecie
urządzania
skromnie
wykonał
za
Prillowej,
syn
figurki
a
także
glinie i tera
(13), l i m a n o w s k i e
nie
spełnili
nego
t u również
w
s t o s u n k u do
z
różnobarwnych
zakopiańskiego
J u r y k o n k u r s o w e , które obradowało w d n i u 4 lutego
po
450 zł
nisław
Józef
Kościelniak
(Józef
Biegun
Stożek
pierwsze
p o 800 zł
Rumiak,
Władysława
Anna
mielnej
się
k u r s u była m g r M a r i a L e c h o w s k a - B u j a k o w a ,
formie
i
Stanisława
wykoń
(III
nagroda)
Obrochty
nadadzą
się
z Ci
doskonale
grupy
n i a n y c h w y r ó ż n i a ł y się m a l o w a n e
wyrobów
i glazurowane
kształtach
muzeum
konkursu
gli
gwizd
( i l . 10), w y
Fot.
Jan
Gacek
Józef
Sko
nagród. K o m i s a r z e m
kon
kierownik
Rabce.
pokazano
p o n a t y — n a wernisażu w
na
czasowej
—
wystawie
najcenniejsze
krakowskiej Piwnicy
działu
zabawkarskiego,
właśnie
w
uzdrowisk
i
zabawki. Lokalizacja
R a b c e , która
dla
dzieci,
godną n a j w i ę k s z e g o
Swiderski.
a z czasem
stanowi
wydaje
poparcia.
jedno
się
być
takiego
z
w
eks
Pałacu
p o d B a r a n a m i . P r z e c h o d z ą o n e n a własność m u z e m
zaczątek
Sta
ze
rabczańskim, a p o n a d t o
osobnego m u z e u m
dla lalek.
reprezentowanej
Plon
drewniane
starannym
Górnisiewicz
Muzeum i m . Orkana w
i
Pewelki,
Wielkiej,
Na
i 10 t r z e c i c h
Edward
z
też
Białej)
oraz
Sikora
Kwaśny
i J a n M i s i u r a z Poręby
Małej
Wiel
z R a b k i ) , 8 nagród d r u g i c h
z Lachowic,
z Lipnicy
(otrzy
i S t a n i s ł a w Stożek z P o r ę b y
drewna.
proste
tandet
pamiątkarstwa.
wykonał
( i l . 4); a p o n a d t o
skó
c h a r a k t e r u za
przykłady
gatunki
kiwające
i
tradycyjnych
produkdji
malowane,
zwierzęcych
czy m o d e l e
klasyczne
warunków
metalową
przyrządów i sprzętów, które n i e miały
b a w k i . Trafiły
wiel
Ozdobił j e t e c h
jednak
m . i n . galanterię
Faculak
nowotarskim
o fantazyjnych
twór
Gacek,
Rabki,
Klary
rzaną, i n s t r u m e n t y m u z y c z n e
kiej oraz A d a m
typu zabawki —
Józef
pokoików
koło
(17), s u s k i e g o
nich
nadsyłając
bednar
formacie
dużego w a h a d ł a
realistycznej
dalszej
Ł ą c z n i e d o k o n k u r s u zgłosiło się 40 uczestników z p o
wiatów: nowotarskiego
serię w y r o b ó w
domowym.
ludzików,
k a r a b i n k i . Innego
o
do
Edward
kocie.
mali je Jan Rapciak
odpowiednie
z R a b k i . Góralskie m e b e l k i
ki
nieco
Faculak
rzemieślniczej
figurki
pomocy
dziecinne
Ze
nawiązujące
Józef
na Orawie,
doskonałą
zmniejszonych
wypalania,
marginesie
do
14-letni
ze S k o m i e l n e j
Rabki,
zabaw-
tów.
używanych w gospodarstwie
przy
garncarza
uzyskał
1966 г., p r z y z n a ł o 3 n a g r o d y
nagroda)
niką
i p a m i ą t k a r s k i e . D l a zachęty
nagrodę
z
repre
był
błąda.
Bednarz
Kościelniaka
na ich walory
J e d y n y m , chociaż m a ł o
o d ogólnie przyjętych
inne
Adama
ze w z g l ę d u
go (8) i m y ś l e n i c k i e g o (2), dostarczając o g ó ł e m 291 o b i e k
ków, których k i l k a zademonstrował
nadto
czości
garncarza
oceniane
(m.in.
sposoby
i c h przedstawicielem
odbiegające
karskie
w
A n t o n i B u r k a t ( I I I n a g r o d a ) , o d przeszło 20 l a t z a m i e s z
kujący
przez
a wysoko
za p o p i e r s i a i m a s k i w y k o n a n e w s u r o w e j
zabawkarze
znanego,
konane
zdobienia
t e m a t y k a , ale odmienne
zastosowanie
połowę
krowę,
( i l . 9).
konkursu
mniej
o
oraz
technicznym
niestety
tradycyjnego,
pociąg
również
koniki.
z Lachowic
Porębie, p o w . Myślenice, którego
żona
karetki
lachowickie
artystycznym
Józefa
także
j a k też
Sikora,
tu produkowanych
przypominającym
poziomem
z
Wykonała
od z w y k l e
z Lachowic,
Władysławę
jako
może
muzem
największych
i n i c j a t y w ą ' słuszną
