-
Title
-
Materiały inwentaryzacyjne do budownictwa i architektury ludowej zgromadzone przy Katedrze Architektury i Planowania Wsi Politechniki Warszawskiej / ETNOGRAFIA POLSKA 1959 t.2
-
Description
-
ETNOGRAFIA POLSKA 1958 t.2, s.404-405
-
Creator
-
Cywińska, Izabela
-
Date
-
1959
-
Format
-
application/pdf
-
application/pdf
-
Identifier
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:379
-
Language
-
pol.
-
Publisher
-
Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN
-
Relation
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:418
-
Text
-
i
'l'
IZABELA
CYWIŃSKA
MATERIAŁY
INWENTARYZACYJNE DO
BUDOWNICTWA
I ARCHITEKTURY LUDOWEJ
zgromadzone p r z y Katedrze A r c h i t e k t u r y i Planowania W s i P o l i t e c h n i k i
Warszawskiej
W Materiałach zgromadzonych p r z y Katedrze A r c h i t e k t u r y i Plano
w a n i a W s i P o l i t e c h n i k i Warszawskiej z miejscowości rozrzuconych głów
nie w północnej i środkowej Polsce specjalny nacisk położono na rysunek
i p o m i a r y wyjaśniające formę, konstrukcję, rodzaj b u d u l c a oraz u s y t u o
wanie b u d y n k u Największą wartość, ze względu na wieloaspektowe podejście do za
gadnienia, przedstawiają przedwojenne materiały K a t e d r y A r c h i t e k t u r y
Polskiej P o l i t e c h n i k i Warszawskiej, w których wykreślony w skali w y
m i a r o w y rysunek opatrzony jest kwestionariuszem omawiającym zagad
nienia daleko wykraczające poza dziedzinę t e c h n i k i b u d o w l a n e j , k o n
s t r u k c j i i t d . Poza wiadomościami dotyczącymi układu w s i , u s y t u o w a n i a
b u d y n k u i zagrody, pochodzenia materiału budowlanego i wiadomościami
o czasie powstania o b i e k t u zawierają one również informacje dotyczące
składu klasowego w s i . Badania inwentaryzacyjne z tego okresu, p r o w a
dzone według jednolitego w z o r u , dawały d l a każdej miejscowości p o m i a r
3 budynków m i e s z k a l n y c h : najstarszego, najpowszechniejszego
i naj
nowszego, oraz k i l k u zasługujących na specjalną uwagę budynków go
spodarskich. W w y p a d k u występowania na d a n y m terenie zdobnictwa
zanotowane są także elementy i f o r m y zdobnicze, a w w i e l u w y p a d k a c h
przeprowadzona jest również statystyka typów dachów. Ponadto szeroko
omówiona jest l u d o w a a r c h i t e k t u r a sakralna.
Powojenne badania tejże k a t e d r y , choć mające t y l k o charakter notat,
posiadają również dużą wartość naukową, a to ze względu na i c h szeroki
zakres t e r y t o r i a l n y oraz ogólną orientację w zagadnieniach, z którymi
można spotkać się w terenie. Materiały te, powstałe w w y n i k u prac o cha
rakterze sondażowym, wymagają dalszego w e r y f i k o w a n i a i rozszerzenia.
Część z t y c h materiałów, określonych nazwą „schematy", przewyższa
MATERIAŁY
INWENTARYZACYJNE
DO BUDOWNICTWA
LUDOWEGO
40,5
pod względem wartości pozostałe „notaty" ze względu na dużą ilość
obiektów z i n w e n t a r y z o w a n y c h w jednej miejscowości, co pozwala na
ustalenie podstawowego, charakterystycznego dla danego t e r e n u t y p u
b u d o w n i c t w a . Dodatkową zaletą t y c h materiałów jest i c h pochodzenie
w dużej części z t e r e n u Z i e m Zachodnich, a więc z obszarów, w których
zagadnienie b u d o w n i c t w a ludowego w nauce polskiej n i e mogło być
dotychczas uwzględnione. O b i e k t y w t y c h materiałach są w większości
datowane, a ponadto p r z y n a z w i s k u właściciela zaznaczona jest ilość
ziemi, którą on dysponuje. I choć w t y m . w y p a d k u jakość i r o z m i a r
b u d y n k u n i e jest w zasadzie m i e r n i k i e m wzrastających l u b malejących
potrzeb ludności, gdyż obecni mieszkańcy w p r o w a d z i l i się do budynków
już istniejących, t y m n i e m n i e j dane te mogą być przydatne d l a badań
p r o w a d z o n y c h n a d zagadnieniem przystosowywania się różnych w a r s t w
ludności wiejskiej do n o w y c h warunków życia.
Ze względu na-zakres zbliżone do wyżej omówionych p r z e d w o j e n n y c h
materiałów K.A.P. P o l i t e c h n i k i Warszawskiej są obecnie gromadzone
materiały p r z y Katedrze A r c h i t e k t u r y i Planowania W s i . Są to prace
studenckie, pochodzące z l a t powojennych, głównie z t e r e n u Pomorza,
prowadzone według schematu: dom najstarszy, najpowszechniejszy, n a j
nowszy. Duże znaczenie posiadają także materiały zebrane w ostatnich
latach przez K.A. i P.W. P o l i t e c h n i k i Warszawskiej, w których główny
nacisk położony jest na b u d o w n i c t w o mieszkaniowe, t y p o w e z p u n k t u
widzenia wymogów higieny.
Duża ilość z i n w e n t a r y z o w a n y c h w jednej w s i obiektów (przeważnie 10)
i każdorazowe i c h datowanie pozwala wyciągnąć pewne w n i o s k i odnośnie
do historycznego r o z w o j u f o r m b u d o w n i c t w a ' i zachodzących zmian.
K o m e n t a r z e m do rysunków i pomiarów jest ankieta-kwestionariusz, o d
powiadająca n a p y t a n i a związane z sytuacją zagrody i budynków,, w i e l
kością i wyposażeniem pomieszczeń, jakością materiału budowlanego
i , stosunkami r o d z i n n y m i .
Materiały te posiadają dla badań etnograficznych duże znaczenie.
W p r a w d z i e nie zawsze w zdjęciu o b i e k t u uwzględniono daty jego p o
wstania, n i e m n i e j j e d n a k p r z y zastosowaniu j e d n o l i t y c h a n k i e t o t r z y
mano materiał wyrównany co do poziomu opracowania i zakresu p o r u
szanych zagadnień, dający podstawę źródłową do poważnych studiów
porównawczych.
