-
Title
-
Kronika / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1978 t.32 z.2
-
Description
-
Polska Sztuka Ludowa 1978 t.32,z.2; s.124-126
-
Date
-
1978
-
Format
-
application/pdf
-
Identifier
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:4046
-
Language
-
pol
-
Publisher
-
Instytut Sztuki PAN
-
Relation
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4347
-
Text
-
J. Zganiacz:
i l . 13. Ostatnia
Wieczerza,
32 X 59 cm. 1976 г.;
,T.
K
R
O
i i . 14. Ostatnia
Wieczerza,
49 X 62 c m , 1977 r .
Swiderski
N
I
K
A
I-III 1978
15.1 — zmarł w B y d g o s z c z y w
w i e k u 87 l a t T e o f i l O c i e p k a , z n a n y
s z e r o k o w k r a j u i za granicą m a l a r z
p r y m i t y w i s t a . P r z e z w i ę k s z ą część
s w e g o życia O c i e p k a
mieszkał
w
K a b o w i c a c h - J a n o w i e , pracując j a k o
maszynista w kopalni.
z różnych miejscowości
ski i ziemi lubuskiej.
Wielkopol
1 . I I I •— w P a ń s t w o w y m M u z e u m
E t n o g r a f i c z n y m w W a r s z a w i e odbył
się
koncert
zespołu
regionalnego
„Małe Maśniaki".
Imprezy folklorystyczne
i regionalne
I I — w N ą d n i , w o j . zielonogórskie,
odbyła
się
tradycyjna
doroszna
„Biesiada K o ź l a r s k a " , n a którą p r z y
j e c h a l i instrumentaliści — k o ź l a r z e
224
11.III — w Wojewódzkim D o m u
K u l t u r y w Chełmie rozpoczął się
przegląd d o r o b k u k u l t u r a l n e g o m i a s t
i g m i n w o j . chełmskiego. W p r z e
glądzie p r e z e n t o w a ł y s w ó j d o r o b e k :
Włodawa oraz g m i n y : Włodawa, Ł o
p i e n n i k G ó r n y , Białopole i S i e d
liszcze.
19.111 — w D z i e k a n o w i c a c h n a d
J e z i o r e m L e d n i c k i m (poznańskie) o d
była się z o r g a n i z o w a n a
przez M u
zeum Pierwszych
Piastów i m p r e z a
folklorystyczna
„Topienie
Marzan
n y " . W o b r z ę d z i e udział w z i ę ł y r e
g i o n a l n e zespoły a r t y s t y c z n e , m . i n .
„Lędnica" z Ledniogóry
a także
młodzież s z k o l n a .
21 . I I I — w Z i e l o n o g ó r s k i m P a r k u
Etnograficznym
prezentowano
ob
rzęd „ T o p i e n i a M a r z a n n y " ,
zorga
n i z o w a n y przez M u z e u m Z i e m i L u
b u s k i e j p r z y współpracy ze szkołą
podstawową n r 14.
I I I — w K r a p k o w i c a c h (Opolskie)
— rozstrzygnięto w o j . k o n k u r s p n .
„ Z w y c z a j e i obrzędy z a p u s t n o - w i o senne w k u l t u r z e l u d o w e j
Opol
szczyzny".
W
kategorii grup
obrzędowych
nagr. I — nie przyznano. Nagr. I I
o t r z y m a ł Zespół
Marzankowo-Gaik o w y ze S m o ł a m i , n a g r . I I I „ S t e b l i n i a n i e " ze S t e b l o w a .
W innych konkurencjach nagrody
o t r z y m a l i : Zespół w o d z e n i a
niedź
wiedzia z Obrowca, W. Bauch z
Z u z e l i — za m a r z a n k i ; A n n a U l i c z
k a ze S m o l a r n i — za g a i k i , W i e s ł a
w a Z y t k i e w i c z z T u ł o w i c — za p a l
m y , Elżbieta M a l i k z Z u z e l i — za
pająki oraz J a n P l u t a i G e r d a K l i
m e k za k r o s z o n k i .
I I I — w L u b l i n i e o d b y w a ł ssie
p r z e z cały m a r z e c przegląd z e s p o
ł ó w prezentujących
obrzędy j a k :
herody, kusaki, w y z w o l i n y na k o
siarza i t p .
I I I — w D o m u K u l t u r y w Pszo
w i e odbyła się „ b i e s i a d a "
gawę
d z i a r s k a , n a k t ó r e j 14 g a w ę d z i a r z y
miasta i g m i n Wodzisławia o p o w i a
dało w g w a r z e b a j k i śląskie. I m
p r e z a odbyła się w r a m a c h a k c j i
o r g a n i z o w a n e j p r z e z Ośrodek K u l
t u r y w W o d z i s ł a w i u a mającej n a
celu zachowanie d a w n y c h zwycza
j ó w , pieśni i g w a r y t e g o r e g i o n u .
Konkursy i
I — w Z a m k u Książąt
Pomor
s k i c h w S z c z e c i n i e c z y n n a była w y
stawa plastyków n i e p r o f e s j o n a l n y c h
zorganizowana
t y m razem w r a r a m a c h a k c j i p n . „Sojusz
świata
p r a c y z kulturą" przez Wojewódzki
Dom Kultury.
N a w y s t a w i e p o k a z a n o 780 p r a c
200 autorów.
1 .II — w Państwowym M u z e u m
Etnograficznym w Warszawie otwar
t a została w y s t a w a
filatelistyczna
„Folklor — 78", zorganizowana przez
M u z e u m i Zarząd Okręgu W a r s z a w
skiego Polskiego Związku F i l a t e l i
stów.
15.11 — w M u z e u m E t n o g r a f i c z
n y m w T o r u n i u o t w a r t o wystawę
p n . „Haft l u d o w y " , n a której za
prezentowano
dorobek
ogólnopol
s k i e g o k o n k u r s u ogłoszonego w u b . r .
p r z e z M u z e u m toruńskie, M i n i s t e r
s t w o K u l t u r y i S z t u k i , Cepelię i
Stow. Twórców L u d o w y c h . Zakres
k o n k u r s u ograniczał się t y l k o do
haftów n a s t r o j a c h , zgodnych z t r a
dycjami
ludowymi
poszczególnych
regionów.
W k o n k u r s i e udział w z i ę ł o 216
autorów, k t ó r z y nadesłali o k . 500
prac. Nagrody I o t r z y m a l i : Stani
sław Budzyński z B u k o w i n y T a
trzańskiej, L u d w i k a G u c z P o d e g r o
d z i a oraz W i k t o r i a P u ł a w s k a z M y s t k o w a S t a r e g o , w o j . ostrołęckie.
A u t o r e m scenariusza w y s t a w y był
d y r . A l e k s a n d e r Błachowski, k o m i
sarzem
—
Lubomira
Tyczyńska,
autorką e k s p o z y c j i — O l g a P i o t r o
wicz.
Wystawa
z o s t a n i e następnie p o
kazana w i n n y c h miastach k r a j u .
O m ó w i e n i e k o n k u r s u zamieścimy
w j e d n y m z najbliższych n u m e r ó w
pisma.
wystawy
10.1 — w M u z e u m H i s t o r y c z n y m
w K r a k o w i e o t w a r t a została d o r o c z
na pokonkursowa wystawa
szopek
krakowskich.
20.1 — w M u z e u m
Etnograficz
n y m w e W r o c ł a w i u o t w a r t a została
w y s t a w a „Nieprofesjonalna p l a s t y k a
n a Śląsku: M a l a r s t w o , rzeźba". W y
stawę p r z y g o t o w a ł o M u z e u m Śląska
Opolskiego w Opolu.
25.1 — w S t a r e j
Kordegardzie,
g a l e r i i T o w . Przyjaciół Sztuk Pięk
n y c h w W a r s z a w i e o t w a r t a została
w y s t a w a m a l a r s t w a p n . „ M ó j świat
malowany".
Organizatorami
byli:
Naczelna Redakcja I n f o r m a c j i i P u
b l i c y s t y k i T V — S t u d i o 2, C e p e l i a
i TPSP w Warszawie. Wystawa sta
nowiła przegląd n a j l e p s z y c h
prac
nadesłanych d o S t u d i a 2.
I — w K o n i a k o w i e , w Beskidzie
Śląskim, w c h a c i e Z u z a n n y G w a r k o w e j o t w a r t o stałą ekspozycję p o
n a d 200 k o r o n e k k o n i a k o w s k i c h .
19.11 — w D o m u K u l t u r y w K o
z i e n i c a c h o t w a r t a została I z b i o r o w a
w y s t a w a rzeźby l u d o w e j . P o k a z a n o
80 p r a c z a r ó w n o z n a n y c h już, j a k
i początkujących rzeźbiarzy, k t ó r z y
zaprezentowali prace
zróżnicowane
w t e m a t y c e i rozwiązaniach f o r m a l
nych.
20.11 — w I n s t y t u c i e W z o r n i c t w a
Przemysłowego w Warszawie o t w a r
t a została w y s t a w a p n . „ R o d z i m o ś ć
we w z o r n i c t w i e " . Pokazano t u prze
de w s z y s t k i m p r z y k ł a d y
wykorzy
stania l u d o w y c h wzorów w t k a n i n i e
i częściowo w c e r a m i c e w g p r o j e k
tów 34 zespołów działających w r ó ż
n y c h r e g i o n a c h k r a j u p o d opieką
z a w o d o w y c h plastyków.
W y s t a w a obrazowała e f e k t y d z i a
łalności
pracowników
naukowych
P r a c o w n i Środowiskowych I n w e n c j i
Plastycznych, k i e r o w a n e j przez prof.
W a n d ę T e l a k o w s k ą . M i a ł a także n a
c e l u nawiązanie i zacieśnienie w s p ó ł
p r a c y z przemysłem l e k k i m .
Z o k a z j i w y s t a w y odbyło się 21.11
s e m i n a r i u m , n a którym po zagaje
n i u doc. d r J a n a Czarneckiego, d y
r e k t o r a I W P r e f e r a t y wygłosili m . i n . :
p r o f . W a n d a T e l a k o w s k ą —• „ S p o
łeczne a s p e k t y p r o b l e m u włączania
twórczości
nieprofesjonalnej
do
w z o r n i c t w a " , p r o f , d r Józef B u r s z t a
— „Sztuka l u d o w a a z a g a d n i e n i a
ciągłości k u l t u r o w e j " .
22.11 — w L u b e l s k i m D o m u K u l
t u r y o t w a r t a została w y s t a w a k i l i
mów
wykonanych
przez
opolskie
t k a c z k i w g projektów a r t . p l a s t y k a
P i o t r a G r a b o w s k i e g o oraz p o r c e l a
n y m a l o w a n e j przez opolskich twór
ców l u d o w y c h .
Organizatorami
wystawy
byli:
O p o l s k a Spółdzielnia P r a c y
Ręko
dzieła L u d o w e g o
i
Artystycznego
Cepelia oraz Stowarzyszenie
Twór
ców L u d o w y c h .
25.11 — w P a ń s t w o w y m M u z e u m
E t n o g r a f i c z n y m w W a r s z a w i e odbył
się p o k a z g r u p y 8 szczególnie w a r
tościowych rzeźb l u d o w y c h p r z e k a
zanych w depozyt przez M u z e u m w
Sierpcu.
Wśród
prezentowanych
obiektów szczególnie cenną pozycję
stanowiła l u d o w a P i e t a g o t y c k a ( d a
towana chyba nader pochopnie na
X V w i e k ) , o r a z k a p l i c z k a słupowa
z X V I I I wieku.
I I — w Państwowym
Muzeum
Etnograficznym w Warszawie otwar
to b . s t a r a n n i e przygotowaną w y
stawę p n . „ P o l s k a biżuteria l u d o
w a " . Był to p i e r w s z y pokaz cało
ściowy t e j d z i e d z i n y twórczości. W y
s t a w i o n o 500 eksponatów pochodzą
c y c h ze z b i o r ó w różnych m u z e ó w
i kolekcji prywatnych.
Szczególnie b o g a t o
prezentowała
się biżuteria l u d o w a z k r a k o w s k i e
go, P o d h a l a i Śląska o r a z słynny
bursztyn kurpiowski.
Wystawę przygotowała m g r B a r
b a r a K a z n o w s k a , k i e r o w n i k Działu
Stroju I Tkanin PME.
I I — w Muzeum w Kielcach czyn
n a była p o k o n k u r s o w a w y s t a w a p l a
s t y k i obrzędowej w o j . kieleckiego,
radomskiego i piotrkowskiego.
I I — w Wojewódzkim
Ośrodku
K u l t u r y w Gdańsku o t w a r t o V I I
doroczną w y s t a w ę p l a s t y k i a m a t o r
s k i e j . P o k a z a n o 208 p r a c 83 a u t o
rów.
I I — w czasie Z i m o w y c h D n i K r y
n i c y c z y n n a była, j a k
corocznie,
w y s t a w a m a l a r s t w a N i k i f o r a oraz
w y s t a w a rzeźb l u d o w y c h Józefa C i taka, Juliusza Kołodziejczyka, K a
zimierza Boreckiego — z K r y n i c y
oraz Józefa S i k o r s k i e g o z M u s z y n y
i Michała S m i l e n i a z T y l i c z a .
I I — w M u z e u m i m . Jana Dzier
żenia w O p o l u z o r g a n i z o w a n o w y
stawę u l i p s z c z e l n y c h
z różnych
epok. M . i n . pokazano ule f i g u r a l n e
d a w n e i współczesne.
125
l . I I I — w Muzeum Regionalnym
P T T K w G o r l i c a c h o t w a r t a została
w y s t a w a prac rzeźbiarzy l u d o w y c h
ziemi gorlickiej.
10.III — w M u z e u m Okręgowym
Z i e m i K a l i s k i e j o t w a r t a została w y
s t a w a p n . „ D z i e c k o w sztuce l u d o
w e j " . Pokazano t u eksponaty
ze
zbiorów M u z e u m Etnograficznego w
T o r u n i u , pochodzące z k o n k u r s u .
11.III — w Muzeum N a r o d o w y m
w K i e l c a c h o t w a r t a została w y s t a
w a współczesnej rzeźby l u d o w e j ze
zbiorów M u z e u m . Wystawę z o r g a
n i z o w a n o z o k a z j i 70-lecia M u z e u m
w K i e l c a c h . Była t o p i e r w s z a , a do
tego wyczerpująca i d o s k o n a l e p r z y
g o t o w a n a p r e z e n t a c j a rzeźbiarzy l u
dowych z w o j . kieleckiego i r a d o m
skiego. P o k a z a n o 200 p r a c 44 a u t o
r ó w m . i n . L e o n a K u d ł y , Józefa P i
łata, A d a m Z e g a d l y , M a r i a n a B r u d k a . K o m i s a r z e m była B a r b a r a K a
tarzyna Erber. Jej tekst zdobi rów
nież z n a k o m i c i e w y d a n ą z o k a z j i
w y s t a w y publikację — k a t a l o g p n .
„Współczesna rzeźba l u d o w a ze z b i o
rów M u z e u m N a r o d o w e g o w K i e l
c a c h " , K i e l c e 1978. P o z a i l u s t r o w a
n y m tekstem w y d a w n i c t w o zawiera
obszerne n o t y o a u t o r a c h .
13.Ш — w M u z e u m E t n o g r a f i c z
n y m w K r a k o w i e o t w a r t o wystawę
najlepszych
prac
z II
Triennale
P l a s t y k i N i e p r o f e s j o n a l n e j , które w
1977 r . o d b y ł o się w e W r o c ł a w i u .
O i g a n i z a t o r e m T r i e n n a l e był C e n
tralny
Ośrodek
Metodyki
Upo
wszechnienia K u l t u r y w Warszawie.
Komisarzem krakowskiej
wystawy
była m g r Z o f i a B i s i a k o w a .
I I I — w okresie
przedświątecz
n y m w w i e l u miejscowościach o d
b y ł y się k o n k u r s y , w y s t a w y s z t u k i
obrzędowej oraz kiermasze pisanek
i palm wielkanocnych:
— w Białymstoku w M u z e u m w y
stawa pokonkursowa p n . „Ludowe
obrzędy Pólnocno-Wschodnich t e r e
nów P o l s k i " ;
— w Wojewódzkim D o m u
Kul
t u r y w Białej P o d l a s k i e j — w y s t a
wa
wielkanocnych pisanek
ludo
wych, figuralnego pieczywa
obrzę
d o w e g o , p a j ą k ó w ze słomy. W s u
m i e p o k a z a n o w y r o b y o k . 30 t w ó r
ców l u d o w y c h . W y s t a w y i kiermasze
pisanek zorganizowano
również w
P a r c z e w i e , Łosicach i R a d z y n i u P o d
laskim;
— w Ł y s y c h , w o j . ostrołęckie —
doroczny k o n k u r s na p a l m y w i e l k a
nocne zorganizowany
przez
domy
k u l t u r y i Muzea Okręgowe w Łom
ży i Ostrołęce. W k o n k u r s i e udział
w z i ę ł o 200 t w ó r c ó w l u d o w y c h z Ł y
s y c h , K a d z i ł a , Myszyńca, W y k r o t u
i o k o l i c z n y c h miejscowości. Z a n a j
piękniejsze p a l m y n a g r o d y
otrzy
m a ł y : A n t o n i n a P l i s z k a ze w s i D ę
b y , Elżbieta H a ł d y g a z S e r a f i n o r a z
g r u p a uczniów zs szkoły g m i n n e j
w K a d z i d l e . Z a najpiękniejsze k i e r ce — J a n i n a C h r o s t e k z T a t a r , W i e
sława Bogdańska i Czesława K o
n o p k a z Kadzidła. Ponadto
przy
znano szereg wyróżnień. E k s p o n a t y
w y s t a w i o n o w salach M u z e u m
w
Ostrołęce;
126
— w
Muzeum
i m . Władysława
O r k a n a w Rabce — doroczny k o n
k u r s n a p a l m y w i e l k a n o c n e . Udział
w z i ę ł o 73 autorów. N a g r o d ę I o t r z y
mał M a r e k W ó j c i a k z R a b k i - S l o n e go; n a g r o d y I I — K r z y s z t o f D r o ż d ż ,
Stanisław Surówka, J a c e k
Papież,
Grzegorz Kwaśniewski, Dorota G a
cek i T o m a s z J u r z e e — w s z y s c y z
R a b k i ; n a g r o d y I I I — A r t u r Obłąk
z Nowego Targu i Krzysztof W o w r o
z Rabki. Ponadto przyznano wyróż
nienia;
— w Muzeum Wsi Opolskiej
w
Bierkowicach —
tradycyjny
Jar
m a r k W i e l k a n o c n y , o t w a r t o także
wystawę „Wiosna i W i e l k a n o c
we
współczesnej
plastyce
obrzędowej
Opolszczyzny". Imprezy organizowa
ne w czasie J a r m a r k u p r e z e n t o w a
ły p l o n k o n k u r s u ogłoszonego d l a
twórców l u d o w y c h a rozstrzygnię
tego 4 — 5 . I I I w K r a p k o w i c a c h . W z i ę
ło w n i m udział 8 zespołów oraz
30 t w ó r c ó w l u d o w y c h ;
— w
Muzeum
Regionalnym
w
W o l i n i e odbył się k o n k u r s n a p i
sanki;
— w
Lipnicy
Murowanej, woj.
t a r n o w s k i e , odbył się k o n k u r s n a
palmy wielkanocne;
— w Muzeum Etnograficznym we
Wrocławiu — w y s t a w a
rękodzieła
t w ó r c ó w l u d o w y c h połączona z k i e r
maszem pisanek i p a l m w i e l k a n o c
nych;
— w Muzeum L u b u s k i m w Zie
lonej Górze — k i e r m a s z l u d o w y p l a
s t y k i obrzędowej, n a którym ofero
wano
pisanki,
koszyczki,
palmy
wielkanocne,
pieczywo
obrzędowe
z t e r e n u zielonogórskiego;
— w Zamościu — k i e r m a s z p i s a
nek l u d o w y c h ;
— w „Cepelii" k a t o w i c k i e j , wzo
r e m l a t ubiegłych — k i e r m a s z p i
s a n e k i p a l m w i e l k a n o c n y c h połą
czonych z pokazami zdobienia.
I I I — odbyły się k o n k u r s y w r a
mach akcji organizowanej we wszy
s t k i c h w o j e w ó d z t w a c h p o d hasłem
„ A r t y s t y c z n e rękodzieło w s i " . O r g a
n i z a t o r a m i b y l i „Cepelia", C e n t r a l
ny Związek Kółek Rolniczych, Fe
deracja
Stowarzyszeń
Przyjaciół
S z t u k P i ę k n y c h , a całości p a t r o n o
wało M i n i s t e r s t w o K u l t u r y i S z t u k i .
Do k o n k u r s u dopuszczeni b y l i t y l
k o t w ó r c y n i e współpracujący d o
tąd z „ C e p e l i ą " i p r a c e , które n i e
były dotąd w y s t a w i a n e i n a g r a d z a
ne n a i n n y c h k o n k u r s a c h .
Prace nagrodzone i wyróżnione w
k o n k u r s a c h wojewódzkich z a k w a l i
fikowane
zostały n a ogólnopolską
wystawę w Łodzi.
K o n k u r s pozwolił na z o r i e n t o w a
n i e się z a r ó w n o w p o t e n c j a l e i s t n i e
jących jeszcze t r a d y c j i d a w n e g o r ę
kodzieła l u d o w e g o , j a k też i w t y m .
co rzeczywiście w y k o n y w a n e
jest
o b e c n i e n a własny użytek. N i e j e d
n o k r o t n i e b y ł y to p r z e d m i o t y o e w i
d e n t n y c h cechach k i c z u , koszmarnie
zdobione poduszki, l a l k i , w y r o b y z
k o r z e n i , łusek i t p . M i m o w i ę c d u
żej l i c z b y uczestników
przyznano
n i e w i e l e nagród, a wśród p r a c w y
różnionych znalazły się t a k i e , które
odrzucono z w y s t a w y centralnej.
P r z y k ł a d o w o : w E l b l ą g u — 432
p r a c e , I n a g r o d y nłe p r z y z n a n o , j e
d y n i e t r z y I I ; w Gdańsku — 563
p r a c e , t r z y I n a g r o d y , t r z y I I (za
h a f t y ) , w B y d g o s z c z y — 669 p r a c ,
trzy I nagrody, dwie I I . Przeważnie
n a g r a d z a n o z n a n y c h już l u d o w y c h
twórców.
I I I — w M u z e u m i m . Władysława
O r k a n a w R a b c e c z y n n a była w y
s t a w a p n . „ K o b i e t a w sztuce l u d o
wej". Wystawa
połączona była z
k o n k u r s e m , do którego z a p r o s z o n o
imiennie k i l k u n a s t u twórców l u d o
w y c h z w o j . nowosądeckiego. N a
grody o t r z y m a l i malarze na szkle:
I nagrodę — Z o f i a Gąsienica-Roj z
Zakopanego, I I — E w e l i n a Pęksowa, Władysław Walczak
i Janina
Jarosz — wszyscy z
Zakopanego,
I I I — J a n i n a Sierosławska z R a b k i
oraz
Halina
Konopacka,
Jolanta
P ę k s o w a i Zdzisław W a l c z a k z Z a
kopanego.
I I I — w R y b n i k u , w Teatrze Zie
mi Rybni:kiej otwarto pokonkurso
wą wystawę wojewódzką p n . „Wieś
m a l o w a n a i rzeźbiona". O r g a n i z a t o
r a m i k o n k u r s u b y l i : W o j . Ośrodek
K u l t u r y i Wydział K u l t u r y Urzędu
Wojewódzkiego w K a t o w i c a c h .
N a k o n k u r s w p ł y n ę ł o 232 p r a c ,
z czego n a w y s t a w i e z a m i e s z c z o n o
116 o b i e k t ó w 42 autorów.
Otwarcia
wystawy
dokonał d y
r e k t o r W o j . Ośrodka K u l t u r y w K a
towicach,
Wiktor
Szmajduch,
w
obecności p r z e d s t a w i c i e l i K W P Z P R ,
miejscowych
plastyków i autorów
wystawionych prac.
J u r y pod przewodnictwem dr B a r
bary
B a z i e l i c h przyznało
nagrody
u f u n d o w a n e przez Wydział K u l t u r y
i
Sztuki
Urzędu
Wojewódzkiego.
W d z i e d z i n i e m a l a r s t w a nargodę I I
o t r z y m a ł a D o r o t a Poznańska z R y b
n i k a za z e s t a w p r a c o
tematyce
w i e j s k i e j , nagrodę I I I — Wiesław
W ą t r o b a z B a b i c za o b r a z „ W r o n y " .
Ponadto przyznano 5 wyróżnień.
K r o n i k a n i e r o z u m i e tytułu w y
s t a w y . M o ż e chodziło o „ w i e ś m a
lującą i r z e ź b i ą c ą " ? a m o ż e o „ w i e ś
w m a l a r s t w i e i rzeźbie"?
I I I — w Siemiatyczach rozstrzyg
nięty został k o n k u r s ogłoszony d l a
twórców l u d o w y c h r e j o n u n a d b u żańskiego, a z o r g a n i z o w a n y
przez
Białostockie T o w a r z y s t w o P r z y j a c i ó ł
S z t u k P i ę k n y c h , S i e m i a t y c k i Ośrodek
K u l t u r y i T o w . Przyjaciół S i e m i a
tycz. Nagrody o t r z y m a l i : w dziedzi
nie t k a c t w a i k o r o n k a r s t w a — P a u
l i n a S m o r c z e w s k a ze w s i Obniżę, w
d z i e d z i n i e rzeźby — L u c j a n B o r u t a
z Drohiczyna, w dziedzinie
dywa
nów
dwuosnowowych
—
Jozefa
K i e r s n o w s k a ze w s i K r y n k i - J u r k i ,
za p a l m y — O l g a P i w o w a r c z y k z
Żerczyc. P r z y o k a z j i k o n k u r s u z o r
ganizowano w S i e m i a t y e k i m Ośrod
k u K u l t u r y wystawę sztuki l u d o w e j ,
na k t ó r e j p o k a z a n o p r a c e k i l k u d z i e
sięciu t w ó r c ó w .
I I I — w k l u b i e „ P a x " w Rzeszo
w i e c z y n n a była k o l e j n a I I R z e
szowska W y s t a w a L u d o w e j S z t u k i
S a k r a l n e j . W ś r ó d p o k a z a n y c h 100
eksponatów n a j l i c z n i e j
reprezento
w a n a była rzeźba, następnie c e r a
m i k a , h a f t oraz i n t a r s j a . N a g r o d y
o t r z y m a l i : I — K a r o l B r e j a z Jasła
Inne
(rzeźba, c e r a m i k a ) ; I I — A n t o n i T o b o r o w i c z z Z a g ó r z a (rzeźba, płasko
rzeźba) i W ł a d y s ł a w a P r u c n a l z
M e d y n i G ł o g o w s k i e j (rzeźba c e r a
miczna); I I I — Władysław Kamiński
z Brzozówki (rzeźba). P o n a d t o p r z y
znano 3 wyróżnienia.
10.Ш — w k o n s u l a c i e a m e r y k a ń
s k i m w K r a k o w i e o t w a r t a została
w y s t a w a amerykańskiej m a l a r k i —
p r y m i t y w i s t k i M a r y Bruce Sharon.
Z okazji wystawy wydano katalog
zawierający
słowo wstępne
córki
a r t y s t y k i oraz i l u s t r a c j e z k o m e n
tarzami malarki.
I I — „Polska Sztuka L u d o w a " ,
wystawa w Muzeum Etnologicznym
w B a r c e l o n i e . W y s t a w a duża, p o n a d
1000 eksponatów. K o m i s a r z e m była
m g r H a l i n a Olędzka. W y d a n o k a
talog. Organizator — Państwowe M u
zeum Etnograficzne w
Warszawie.
P o l s k a s z t u k a l u d o w a z a granicą
I — w Wiedniu, w Instytucie Pol
skim, z okazji D n i L u b l i n a otwarto
m.in. w y s t a w y : „Lublin przedstawia
s i ę " i „Sztuka l u d o w a w
regionie
l u b e l s k i m " . O d b y ł y się też w y s t ę p y
Zespołu Pieśni i T a ń c a U M C S .
S
U
M
M
A
R
I
E
S
SUMMARY
A n n a
Kunczyńska-Iracka
— A REVIEW
OF
T H E W O R K S D E V O T E D TO P O L I S H F O L K
PAINTING,
SCULPTURE AND GRAPHICS PUBLISHED
IN
THE
Y E A R S 1964—1977
T h e a u t h o r l o o k s a t t h e r e s u l t s of r e s e a r c h d e v o t e d
to s c u l p t u r e s a n d p a i n t i n g s .
She r e v i e w s o v e r a d o z e n b o o k s a n d o v e r a 100
a r t i c l e s p u b l i s h e d i n t h i s p e r i o d . A m a j o r i t y of these
are m o n o g r a p h i c a n d d o c u m e n t a r y w o r k s .
Teresa
A m b r o ż e w i c z
—
CHURCH
FAIR
BREAD
A n article devoted to the decorative bread baked
for c h u r c h f a i r s b y b a k e r s a n d honey cake m a k e r s i n
s m a l l t o w n s . S p e c i a l k i n d s of b r e a d w e r e m a d e f o r
c h u r c h f a i r s i n h u m a n or a n i m a l f o r m .
C o l o u r e d h o n e y cakes a r e a n e s p e c i a l l y
decorative
k i n d of c h u r c h f a i r b a k i n g w i t h r o o t s i n a t r a d i t i o n of
honey cake m a k e r s guilds w h i c h developed i n P o l a n d
between the X l V t h century and the X l X t h century.
They retain the old patterns i n a very simple f o r m
and w i t h m u c h changed decorative techniques (riders,
babes i n a r m s , st. n i c h o l a s ' , h e a r t s a n d o t h e r s ) .
T h e y h o n e y cakes a r e m a d e i n w o o d e n or m e t a l
forms a n d are decorated after b a k i n g w i t h i c i n g sugar
or w i t h p a p e r d e c o r a t i o n s .
A l e k s a n d e r
(CONT.)
J a c k o w s k i -
A n d r z e j W a j d a zrealizował n a za
mówienie Interpressu 5 0 - m i n u t o w y
film kolorowy o L u d w i k u Zimmererźe i j e g o k o l e k c j i . T y t u ł f i l m u :
„ Z a p r o s z e n i e do w n ę t r z a " .
I I I — „Sztuka N a i w n a z P o l s k i "
— w ośrodku I n f o r m a c j i i K u l t u r y
Polskiej
w
Bratysławie. Wystawę
przygotowało Państwowe
Muzeum
Etnograficzne w
Warszawie.
PICTURES ON
GLASS
T h e a r t i c l e c o n t a i n s a d e s c r i p t i o n of t h e t e c h n i q u e s
of h o n e y c a k e m a k i n g i n t h e p a s t a n d p r e s e n t .
T h e n t h e a u t h o r s e p a r a t e l y discusses p a i n t i n g s b y
c h i l d r e n a n d y o u t h , a m o n g others b y those f r o m Paszyn
n e a r N o w y Sącz ( S o u t h e r n P o l a n d ) , a v i l l a g e n o t e d f o r
i t s w o o d e n s c u l p t i n g . I t is c a r r i e d o u t t h e r e b y m e n a n d
boys w h o h a v e been e n c o u r a g e d b y t h e l o c a l p a r i s h -priest, father N i t k a . As the girls resented i t at f i r s t
t h e p r i e s t o r g a n i z e d f o r t h e m a c o u r s e of p a i n t i n g .
C u r r e n t l y also a d u l t s are engaged i n p a i n t i n g at Paszyn.
F i n a l l y t h e a u t h o r d e a l s w i t h t h e p a i n t i n g o n glass
i n r u r a l areas a n d t o w n p e r i p h e r i e s , b o t h r e l i g i o u s p a i n t
i n g ( f i g . 12, 13) a n d d e c o r a t i v e o n e , p a i n t i n g o n t a p e s t r i e s ,
„ s o u v e n i r s " b a c k g r o u n d s t o p h o t o g r a p h s ( f i g . 17).
•
Р
Е
З
Ю
PAST
AND
М
Е
OF ARTICLES
Tadeusz
OF
THE
AREA. A
M.
Trajdos
ARTISTIC
—
CRAFTS
IN
THE
PRESENT
POLISH
SPISZ
SUMMARY
P a r i s h r e c o r d s i n t h e P o l i s h Spisz a r e a c o n t a i n i n
teresting documents w h i c h show that m a n y painters
a n d p o t t e r s , w h o also r a n t h e i r o w n f a r m s l i v e d i n t h e
Spisz v i l l a g e s i n t h e X V I I t h a n d X V I I I t h c e n t u r i e s . T h e
d e s c e n d a n t s of these a r t i s t s i n h e r i t e d t h i s o c c u p a t i o n
a n d t o o k o n s u r n a m e s l i k e „ m a l a r c z y k " ( p a i n t e r ) or
„garcarz" and „garcarczyk" (potter) w h i c h have s u r v i v e d
d o w n to the present century. U p t i l l the X l X t h c e n t u r y
t h e r e w a s a t least one p a i n t e r ' s c r a f t s h o p i n n e a r l y e a c h
v i l l a g e w h i c h p r o d u c e d r e l i g i o u s p a i n t i n g s o n w o o d or
glass
and fulfilled
orders for
parish churches
and
c h a p e l s . T h i s t r a d i t i o n i n e f f e c t d i e d o u t i n t h e Spisz
region in the X X t h century. Today only a few
people
i n t h e w h o l e area, l i k e J a k u b W o d z i a k f r o m K a c w i n
p a i n t or look after the decorations inside the churches
and paint oil paintings depicting pastoral and hunting
scenes as w e l l as a g o o d d e a l of r e l i g i o u s w o r k s . A p a r t
f r o m t h e w e l l k n o w n w o r k of s c u l p t o r A n d r z e j G o m bosz f r o m J u r g ó w w h o s e d a u g h t e r t o t h i s d a y p a i n t s
t r a d i t i o n a l p a i n t i n g s o n glass o n l y a f e w c a r p e n t e r s f r o m
nearby villages like Trybsz still m a k e decorative w o r k s a n d e v e n a r t i s t i c w o r k m a d e o u t of r o o t s .
T h e c u s t o m of m a k i n g d e c o r a t i v e p o t s d i s a p p e a r e d
even before the X l X t h c e n t u r y a n d t h e necessary house
h o l d g o o d s b e g a n t o c o m e f r o m N o w y T a r g or L e w o c z a .
P o t t e r y c e n t r e s s u r v i v e d o n t h e P o d h a l e side of t h e
r i v e r D u n a j e c alone. T o d a y t h e r e isn*t a single p o t t e r y
o r e v e n a t i l e w o r k s h o p i n t h e Spisz r e g i o n — i n c o n
t r a s t t o t h e Sącz r e g i o n . N o t l o n g ago t w o c r a f t s w e r e
c o m m o n l y t o be f o u n d i n t h e a r e a : c a r p e n t r y , e s p e c i a l l y
house b u i l d i n g a n d w e a v i n g ,
a woman's
occupation
w h i c h i n c l u d e d c l o t h i n g as w e l l as d e c o r a t i v e
rugs.
These t r a d i t i o n a l crafts w e r e u t i l i s e d i n t h e recent past
b y C e p e l i a w h i c h e m p l o y e d s e v e r a l w o m e n i n each
v i l l a g e i n t h e Spisz r e g i o n t o m a k e c a r p e t s a n d r u g s
a t h o m e . T h e s e f a b r i c s h a v e l a t e l y s u c c o m b e d to a t e n
dency to standardised decorative motives w h i c h s i g n i f i
c a n t l y d i f f e r f r o m t h e o l d Spisz r e g i o n p a t t e r n s .
Folklore groups i n almost every village
provide
e v i d e n c e o f t h e s t r e n g t h of a r t i s t i c t r a d i t i o n s i n t o d a y ' s
Spisz r e g i o n . T h e y h a v e a f u l l c h o r e o g r a p h i c a n d m u s i c a l
p r o g r a m m e based on l i t e r a r y themes d e r i v i n g f r o m t h e
Spisz d i a l e c t a n d t h e y also c u l t i v a t e t h e t r a d i t i o n a l r e
g i o n a l c o s t u m e a n d w e a v i n g a t t h e same t i m e .
127
