http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/5505.pdf
Media
Part of Swat przewodniczy zaręczynom/ Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego (mapy)
- extracted text
-
22. Swat przewodniczy zaręczynom
Opracowała Agnieszka Pieńczak
Objaśnienia znaków:
Swat przewodniczy zaręczynom: 1 - zjawisko istnieje, 2 - brak tradycji, 3 - brak odpowiedzi. Czerwoną szrafurą oznaczono udział swata w zaręczynach we wsiach zamieszkanych przez
autochtonów.
Uwagi:
1. Mapę opracowano na podstawie badań terenowych przeprowadzonych w latach 70. XX wieku przez Pracownię Polskiego Atlasu Etnograficznego.
2. Mapa dotyczy stanu zjawiska od połowy XIXwiekudo lat 70. XX wieku.
3. Znak z kropką w środku oznacza, że zjawisko występowało w przeszłości.
4. Punkty z pionową kreską oznaczają informacje pochodzące od ludności napływowej (przesiedleńcy z Kresów Wschodnich I osadnicy z różnych stron Polski).
5. Mapa została uzupełniona o punkty dodatkowe (spoza stałej sieci badawczej PAE):
- punkty oznaczone kolorem szarym zostały zaczerpnięte z literatury XIX-wiecznej (praceO.Kolberga),
- punkt podkreślony został zaczerpnięty z literatury XX-wiecznej (Olesiejuk, 1971).
Mapę opracowano na podstawie odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu PAE nr 9, Zwyczaje i obrzędy weselne, oprać. Józef Gajek przy współudziale Feliksa Olesiejuka:
29. Czy we wsi istnieje jeszcze zwyczaj zawierania „zaręczyn" ? a jeśli tak, jak nazywają partnerów (np. narzeczony, narzeczona lub inaczej)? Czy zaręczyny następowały w jakiś czas
potem, po zmówinach?
30. Jeśli zwyczaj ten zaniki, określić przybliżony czaszaniku:przed l wojną, po l wojnie, lub po II wojnie?
34. Jaką rolę odgrywają osoby obecne? Jakiego zachowania wymaga obyczaj? Czy wygłaszają jakieś formuły, oracje? Jeśli tak zapisać tekst. Czy w akcie zaręczyn zatwierdzano
umowę przez podanie rąk? Kto komu podawał i jaka przy tym była rola swata dziewoslęba?
35. Czy ktoś przewodniczy uczcie zaręczynowej? swat? przyszły starosta? ojciec młodej? lub kto inny. Co należy do jego obowiązków?
a) wiąże i rozłącza ręce młodych,
b) podaje młodym wianki lub rózgę,
c) doprowadza ojców młodych do przybicia rąk jako widomego znaku zawarcia umowy?
d) inicjuje przypicie umowy? jaką przy tym wygłasza formułkę ?
e) czy w wypadkach późniejszych sporów o posag, wiano, o niedotrzymanie umowy bywał wzywany do sądu jako świadek lub przeprowadzał polubowne rozstrzygnięcie sporów.