http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/5506.pdf
Media
Part of Swat wygłasza orację do młodych podczas zaręczyn/ Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego (mapy)
-
extracted text
-
23. Swat wygłasza orację do młodych podczas
zaręczyn
Opracowała Agnieszka Pieńczak
Objaśnienia znaków:
Swat wygłasza orację do młodych podczas zaręczyn: 1 - zjawisko istnieje, 2 - brak tradycji, 3 - brak odpowiedzi.
Uwagi:
1. Mapę opracowano na podstawie badań terenowych przeprowadzonych w latach 70. XX wieku przez Pracownię Polskiego Atlasu Etnograficznego.
2. Mapa dotyczy stanu zjawiska od połowy XIX wieku do lat 70. XX wieku.
3. Znak z kropką w środku oznacza, że zjawisko występowało w przeszłości.
4. Punkty z pionową kreską oznaczają informacje pochodzące od ludności napływowej (przesiedleńcy z Kresów Wschodnich i osadnicy z różnych stron Polski).
5. Mapa została uzupełniona o punkty dodatkowe (spoza stałej sieci badawczej PAE):
- punkty oznaczone kolorem szarym zostały zaczerpnięte z literatury XIX-wiecznej (prace Kolberga),
- punkt y podkreślone zostały zaczerpnięte z literatury XX-wiecznej (Olesiejuk, 1971).
Mapę opracowano na podstawie odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu PAE nr 9. Zwyczaje i obrzędy weselne, oprać. Józef Gajek przy współudziale Feliksa Olesiejuka:
29. Czy we wsi istnieje jeszcze zwyczaj zawierania „zaręczyn" ?a jeśli tak, jak nazywają partnerów (np. narzeczony, narzeczona lub inaczej)? Czy zaręczyny następowały w jakiś czas
potem, po zmówinach?
30. Jeśli zwyczaj ten zaniki, określić przybliżony czas zaniku: przed l wojną, po l wojnie, lub po II wojnie?
34. Jaką rolę odgrywają osoby obecne? Jakiego zachowania wymaga obyczaj? Czy wygłaszają jakieś formuły, oracje? Jeśli tak zapisać tekst. Czy w akcie zaręczyn zatwierdzano
umowę przez podanie rąk? Kto komu podawał i jaka przy tym była rola swata dziewosłęba?
35. Czy ktoś przewodniczy uczcie zaręczynowej? swat? przyszły starosta? ojciec mlodej?lub kto inny. Co należy do jego obowiązków?
a) wiąże i rozłącza ręce młodych,
b) podaje młodym wianki lub rózgę,
c) doprowadza ojców młodych do przybicia rąk jako widomego znaku zawarcia umowy?
d) inicjuje przypicie umowy? jaką przy tym wygłasza formułkę?
e) czywwypadkach późniejszych sporów o posag, wiano, o niedotrzymanie umowy bywał wzywany do sądu jako świadek lub przeprowadzał polubowne rozstrzygnięcie sporów.
