http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/4780.pdf
Media
Part of Kronika/ LUD 1948 t. 38
- extracted text
-
KRONIKA
WYCIĄG Z PROTOKÓŁU Z X X I I I W A L N E G O
ZGROMADZE
NIA POLSKIEGO T O W A R Z Y S T W A LUDOZNAWCZEGO
X X I I I W a l n e Zgromadzenie Polskiego T o w a r z y s t w a L u d o
z n a w c z e g o odbyło sie w K r a k o w i e w d n i a c h 9 i 10 k w i e t n i a 1948
roku w S e m i n a r i u m S o c j o l o g i i i E t n o l o g i i U n i w e r s y t e t u Jagiel
lońskiego. Na zjeździe o b e c n i : prezes — prof, d r K. Moszyński,
y - p r e z e s i : prof, d r .1. Czefcnmwsiki, fprof. d r E. F r a n k o w s k i , s e k r e
tarz g e n e r a l n y : prof, d r Л. Gajek, s k a r b n i k : p r o f , d r M . Z i e m n o w i c z , członkowie Zarządu: prof, d r St. Byslroń, T D e l i m a t d r J
K r a j e w s k a prof, d r К K o r a n v i dyr J 2 M a n n j ^ i e w i c z p of d r
S. Nosek, d r M. Z n a m i c r o w ^ k a - P r u f f e r o w a ,
dr R.
Reinfuss,
doe da- T S e w e r y n dyr J Świeży r>ro4 d r L W V o v y m n v i e z
H
Z w o l a k i e w k - z - c z ł o n k o w i e -' p r o f d r W " A n t e n i e w i c z 'nrof d r F '
B u i a k p r o f di- T G r a b o w s k i p r o f dr" T M i l e w s k i ' orof d r к '
Ni-isch b r o f dr В * S t e l m a c h o w s k a doe d * E B u l a n d a T I
L f
dr S Ś/Lotka k s orof d r В R a d o m s k i d r G Ciołek d r Ś F i ¬
/ak d r G Frenkłowa d r w ' I l e i n o s z d r \ Jaworeźak dyr J
K l i m a s z e w s k a d r ^ K r i t r ^ e b i a n k a nJ W F i s c h e
n i СГ G a i
I,™
ш и Н и
mir M G ł a d w o w a d r M G h d y s z
nXI
If«™ X s
m i К Piet k i e w i e т m <*r 7 Re n f n s s o l t
n.ti
i'«п1^^Лill!;!I?/^IST;
M > у ^ ^ Г я S t z
I P b t a
чк, П nSvmt^lOcf I I ^ m w t ^ . , T
S
i W
Sio"
rlvr F ^hUn nor I V
S
^ w i n t E ,
V \ьГ™^
\ ° W ^ n e ^ k T
Sopocko, 1 . VVvrobek. H . B i t t n e r . S ^ I i m d a m e n t
C i s t e r ^ a S ^
d, W.
Medwe.ki
teprczenlard
W a l n e zgre,m:a.dze;nie oiwcmzvt prezes Oddziału K r a k o w s k i e g o ,
prof. Leopold
W ę g r z y n o w i c z , który powitał w
serdecznych sło
w a c h gości oraz zgromadzonych członków -i o d e s ł a ł l i s t m i n i s t r a
2<>*
4Л2
Stefana Dybowskiego. Po u c z c z e n i u ipamicci z m a r i v c h w o s t a t n i m
r o k u członków: p r o f , d r K a r o l a S t o j a n o w s k i e g o i p r o f , d r Jerzego
K o w a l s k i e g o prz^Ktnmiał p i w a i obowiązki W a l n e g o Z g r o m a
dzenia, i odczytał porządek o b r a d . Z k o l e i * .prof, d r K . Moszyński
wygłosił odczyt i , t v a u i r u r a c v i i i v «Ewolue,ionizm k r y t y c z n y i i a tle
m c U K l e t n o l o g W c b (re/erai jest d r u k o w a n y w d z i a l e ' r o z p r a w
w t o m i e 3 8 ) . Z k o l e i s e k r e t a r z g e n e r a l n y - p r o f . J . G a j e k złożył
w v c z e r p u i a c e siwawozdatfiie ze s t a n u p r a c y T o w a r z y s t w a za r o k
IM?
rozstawiać
k o l e i n o ' nastopuijare działy: a) b u d ż e t ó w , a m a c h którego o m ó w i ł również możliwości f i n a n s o w e T o w a
r z y s t w a ( b i l a n s za i-ok 1947 zamieszczony iest o s o b n o w d z i a l e
s ó W o z d a ń ) b) w v d a w m i c z y c) m u t o w v d ) bibUotcccmv e) a r ć ii w a l ;
П o S S n v
W ranmchspraw w X w n i c z v c h
•mówił d o r o b e k T c w z v s t w a W o o s K c i w v d a d a 37 I Ó ^ T L S U "
i сГ «IV*
« l S i \bterKłow F m o '
-
"i
*
w
W z w S K
nr^miiiad
«Pol4kim S a s m i
i
'
Ffao"
?lwS nSrS т^:ЛЗГГ
l o w ^ E n b ^
nl
iSń^-ditJScydl i ^ i n ^ j Ł j ^ y c b ^ c
warchlw^TowSi zvstw -Й •
Prace n a d k a ^ o g o w a n i e m biblioteki również posuwają się
naprzód, wymagają o n e j e d n a k jeszcze dużego wysiłku w c e l u
p r z y g o t o w a n i a katalogów r z e c z o w y c h .
' 4Tpu,rzadkowano również a r c h i w u m T o w a r z y s t w a , w którym
z n a j d u j e sie Ó86 rękopisów l w o w s k i c h , z g r o m a d z o n y c h przez "śp.
prof. A. F i s c h e r a oralz spuścizna ,po ś,p .prof. S. P o n i a t o w s k i m
w iilości 100 teczek.
W d a l s z y m ciągu swego s p r a w o z d a n i a s e k r e t a r z g e n e r a l n y
oświadczył, że" p e w n e z a n i i o c e n i a T o w a r z y s t w a n i c doszły jeszcze
<io s k u t k u , d o t w y to . P o l s k i e g o A t l a s u Przesiedleńczego* ' i « L u d o z n a w c v » . N a koniec, o m ó w i ł sprawę corocznego z w o ł y w a n i a
W a l n e g o Zgrouuadzeuia. P o s p r a w o z d a n i u s e k r e t a r z a generalnego
odbyła sic d y s k u s j a n a d o d c z y t o m i i m u n i r a c y j m i n , w której w y
p o w i a d a l i sie- p r o f . J Czekanówski p r o t K . Ślołyhwo, d y r . J . M a Hulewicz d r К I k J a n d a prof l i Frankowski p r o f ' j
Gajek
Mówcy .podkreślali zgodnie w y s o k i poziom o d c z y t u i obiektywizm
w u j m o w a n i u prubfemów
''
Z kolei d r M. Z r r a n i c a w ^ k a - P r u f f e r o w a zreferowała sprawę
zorganizowania p a w i l o n u w m u z e u m w Rapperswilu. Po czym
p r o f . E . F r a n k o w s k i wygłosił r e f e r a t n a t e m a t «Stan i *>otrzeby
polskiej etnografii*.
Po . r a m k n i e c i u szerokiej d y s k u s j i n a t e m a t r e f e r a t u p r o f .
F r a n k o w s k i e g o cidczyUmo r e f e r a t nieobecnego n a z e b r a n i u p r o f .
f
.
,I
i
1
.. j
453
.». K r z y ż a n o w s k i e p i . «Bajka l u d o w a j a k o w M I S Z wzajemności
słowiańskiej >> (referat d m k o W i v w 38 t o m i e ) . '
W d r u g i m d n i u z j a z d u odbyły s i e s p r a w o z d a n i a O d d z i a ł ó w :
K r a k o w s k i e g o , Poznańskiego, Toruńskiego, M s z a n y D o l n e j , W r o
cławskiego i L u b e l s k i e g o , p o c z y m zostało o d c z y t a n e s p r a w o z d a n i e РГ..1." d r L . H a l t e d z e w s p ó L p r a c y , z C o m m i s s i o n I n t e r n a t i o
nale des A r t s et T r a d i t i o n s P o p u l a t e s .
Następnie s k a r b n i k T o w a r z y s t w a p r o f , d r M . Z i e m n o w i c z
odczytał s p r a w o z d a n i e K o m i s j i R e w i z y j n e j oraz postawił w n i o s e k
w i m i e n i u tej K o m i s j i o u d z i e l e n i e pełnego a b s o l u t o r i u m Zarzą
d o w i . W łącznej d y s k u s j i n a d w s z y s t k i m i s p r a w o z d a n i a m i w n i o
sek K o m i s j i R e w i z y j n e j został całkowicie a p r o b o w a n y , p o d k r e
ślono również, że g o l p o d a r k a i p o l i t v k a f i n a n s o w a T o w a r z y s t w a
jest b a r d z o oszczędna, c e l o w a i z a p o b i e g l i w a .
*
'
Po części s p r a w o z d a w c z e j d r A. K u t r z e b i a n k a wygłosiła r e
f e r a t : « U w a g i n a m a r g i n e s i e badań t e r e n o w y c h n a Z i e m i L u b u
s k i e j * , po c z v m d r R. Reinfuss złożył s p r a w o z d a n i e ze s t a n u b a
dań n a d . k u l t u r a m a t e r i a l n a Z i e m i K r a k o w s k i e j , połączone z p o
kazem niektórych przykładów z d o b n i c t w a l u d o w e g o . '
Przystępując d o u s t a l e n i a p r o g r a m u p r a c y n a r o k 1948 p o
stanowiono:
•*
1) T o w a r z y s t w o będzie pracować w r o k u И)Ш w o p a r c i u
0 u s t a l o n y przez Zarząd p r e l i m i n a r z , w którym pozveja d o c h o ¬
dów w y n o s i p o n a d 6 m i l . , pozveja rozchodów około 3,999.000.
a ) W p l a n i e w y d a w n i c z y m p r z e w i d z i a n o w y d a n i e 38 t o m u
1 p r z y g o t o w a n i e 39 t o m u «Lud'u»;
b ) p r z y g o t o w a n i e i n d e k s u , który zostanie w y d a n y w 40 t o
mie . U i d u i ;
'
*
'
c ) w y d a n i e V I I i V I I I t o m u «Ргае i Materiałów E t n o g r a f i c z
nych..;
'
d ) w y d a n i e П cz. «Ргае E t no l o g i c z n y c h * , z pracą p r o f . Т .
Milewskiego .Rozmieszczenie języków* i Atlas języków;
e) w y d a n i e I I t o m u «Ргае E t n o l o f i i e z n v c b 'z p r a c a prof.
K l i n g e r a : '«W cho<lnio-europejskie rusałki i p o k r e w n e postaci d e
m o n o l o g i i l u d o w e j , a t r a d y c j e grecko-rzvmskie». oraz p r z y g o t o w a
nie tomów nastepm-ch z r o z p r a w a m i : W . S c h m i d t a . R T l m r n w a l d a , B. M a l i n o w s k i e g o , K. Moszyńskiego, W . A n t o n i e w i c z a , J .
Czekanowskiego. .1. K u b a r e g o . S. K o r z y ń s k i e g o , J . K r z y ż a n o w
skiego.
S
P o s t a n o w i o n o również, o i l e M i n i s t e r s t w o K u l l u r v i Sztivki
przeznaczy jakieś s u b w e n c j e n a rzecz P o l s k i e g o A t l a s u Strojów
L u d o w y c h , przystąpić do w y d a n i a p i e r w s z y c h zeszytów.
455
454
L A N S
BI
POLSKIEGO
O b r o t y za r o k 1947
1. K a s a
531.991,70
536.585,50
2. D o t a c j e I .
1,010.000,—
3. D o t a c j e I I .
i
195,—
23.050,-
I
!
109.878,—
109.878,—
G. I>. K. 0 .
192.262, -
470.936,—
21.320.—
7. N . В. P.
2,Ш.168,87
2,219.777,55
628.691,32
5. S p r z e d a ż
wydawnictw
8. A d m i n i s t r a c j a
120.860,19
38 301,80
82.558,69
9.
Personalia
81.000,-
2,571.851,50
84.000.—
1».
Wydawnictwa
11. Kowsty
1,170 301,25
1,132.707,80
183.150,(50
228.781,19
:w;i.52i,
119.510.
153.981, -
11. l ' . Л. K.
217.702,10
22.720,-
195.030,10
15. B i b l i o t e k a
1,717.473,50
73.455,-
1,074.018,50
75.745,-
0.230,-
(59.515 —
137,427,-
20.135,—
1S. K o m i s j a
wierzyciele
Religiozn.
157.562,
53.974,—
21.
2,158.480,
22. S t r a t y i z y s k i
1,010.000,¬
1,010.000,—
1,509 800,—
1,509.800,—
22.859,—
22.859,—
i
i
i
82.558,69
251 . Ж , 11
951,390,12
13,012.122,88
13,012.122,88
195.030.40
Lli74.018.50
09 515.—
[
20.135,-
i
53.974,—
2,412 209.02
!
|
i
37.593,15
i
5,735.240,27
2,112.209,02
2,458.460.—
5,735.240,27
5,105.099,18
i
2,753.489,56
2,7X1489,50
5,105.099.18
3.328 039Лк5
•ł
3,323.039,65
1
i
J
L u b l i n , d n i a 1 s t y c z n i a 1948
:
153.981,- •
37.593,45
951.390,12
84.000,—
254.360,11
2.458.400.-
Antycypacje
Nadwyżka
21.320.—
2.112 209,02
gotowe
wyników
028.091,32
53.974,-
19. K a p i t a ł
20. W y d a w n i c t w a
Bilans
Niedobór
780.384,1)5
12. P a p i e r
17. Dłużnicy i
Saldo
inwentarza
• 780.381.-
1.4. N a u k o w e
l i i . Ruchomości
według
i
:
1,794.400,85
wydiUMiiczc
R O K 1948
1.593,80
'
1
6.000,-
4. Składki
głównej
S a l d o księgi
1.593,80
ZA
LUDOZNAWCZEGO
TOWARZYSTWA
K s i ę g o w y : Edward
Skarbnik:
ini. Henryk
Michna
(—)
Zamorowski
INWENTARZ
POLSKIEGO
TOWARZYSTWA
LUDOZNAWCZEGO
na dzień 1. I. 1948 r .
A k t y w a :
K a s a : pozostałość
gotówki
P. K. O. pozostałość
1.593,80 zł
na rachunku
21.320,--
-
N . В. V. pozostałość n a r a c h u n k u
028.091,32
»
A n t y c y p a c j e przedpłaty
37.593,45
„
Papier, remanent
ksiąg
254.360,11
»
1,674.018,50
»
(39.515,—
»
20.135,-
»
wykazu
Dłużnicy, naifeżiiości
W v-dawnic t w a
gotówką
papieru
Biblioteka, remanent
Ruchomości, w g
•
wg
wykazu
g oto w e
I
2,458.100,— •>
5,105.099.18 7.1
«1
'u
P a s у w a:
Kapitał
2,112.209,02 zl
Porównanie:
•Ste
Aktywa
5,105,699,18 d
1 'asy w a
2,412.209,62
Nadwyżka
л
2.753.4«9,56 zl
L u b l i n , d n i a 1 s t y c z n i a 19-18 r.
Księgowy: Edward
S k a r b n i k : in:.
Henryk
Miclina
{—>
Zamorowski
rn
457
W
dziale prac b a d a w c z o - n a u k o w y c h
postanowiono:
a ) ukończyć ' k a r t o t e k i osobowe i s e k c y j n e P. A. E.,
b ) gromadzić materiał b i b l i o g r a f i c z n y ,
r.) opracować instrukcję do A t l a s u P o l s k i c h Strojów L u d o
wych,
d ) opracować i n s t r u k c j e do i n d e k s o w a n i a e t n o g r a f i c z n y c h ,
puhlikacyj,
e) zorganizować p r z y p o m o c v Naczelnej D y r e k c j i Muzeów
C e n t r a l n y K a t a l o g Zbiorów E t n o g r a f i c z n y c h ,
f ) utrzymać współpracę z С. I . A. P..
g) p r z v s l a p i c do o p r a c o w a n i a i n s t r u k c j i d l a m o n o g r a f i i r e
gionalnych."
Po p r z e d y s k u t o w a n i u wniosków odnoszących sie. d o s p r a w :
zwoływania W a l n e g o Zgromadzenia, p r o j e k t u z m i a n y nazwy T o
w a r d s I w a , f o r m a t u « L u d u » , d o k o o p t o w a n i a 'Л członków do Z a
rządu, prof, d r S. N o s k a , p r o f , d r M . Z i e m n o w i c z a , w i z . J . Ś w i e
żego, n a d a n i a członkowstwa h o n o r o w e g o prof. F . B u j a k o w i , L .
W ę g r z y n o w i c z o w i i L . Popiołkowi, a następnie, zaproszenie spe
cjalistów poszczególnych działów k u l t u r y , którzy p r z y g o t o w a l i b y
o d p o w i e d n i e a n k i e t y d l a g r o m a d z e n i a materiału w czasie f e r i i
l e t n i c h , badań n a M a z u r a c h , W a r m i i i P o m o r z u , wygłosił referat
doc, d r T a d e u s z S e w e r y n p t . «Znaezenie gestu o b y c z a j o w e g o . .
W zakończeniu z j a z d u prezes — p r o f . К. Moszyński w y r a
z i ! w i m i e n i u z e b r a n y c h u z n a n i e d l a i n t e n s y w n e j działalności' se
k r e t a r z a generalnego i W y d z i a ł u w y k o n a w c z e g o ; złożono też p o
dziękowanie Oddziałowi K r a k o w s k i e m u za prace n a d z o r g a n i z o
w a n i e m X X I I I W a l n e g o Zgromadzenia Polskiego T o w a r z y s t w a
Ludoznawczego.
T. D.
SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI ODDZIAŁU K R A K O W
SKIEGO
POLSKIEGO T O W A R Z Y S T W A LUDOZNAWCZEGO
Oddział k r a k o w s k i P T I . ukonstytuował sie n a z e b r a n i u
w d n i u 15. 111. 1947 r . wybierając Zarząd w składzie następują
c y m : prezes p r o f . L . W ę g r z y n o w i c z , zastępca prezesa prof, d r К..
D o b r o w o l s k i , członkowie Zarządu: M . Gładyszowa, J . K l i m a s z e w
ska, A . K u l r z e h i a n k a . T . S e w e r y n , J . S p y t k o w s k i . W następnych
miesiącach d o k o o p t o w a n o do Zarządu p p . Z D o m a n i e w s k a ' Z.
W e n z i ó w n ę i S l . R r o n i e z a . Członków l i c z v oddział 54. P o n a d t o
dzięki osobie nrezesa zasłużonego działacza n a n o l u r u c h u k r a
j o z n a w c z e g o ndodKiez'y. oraz' dzięki p. Z. D o m a n i e w s k i e j n a w i a -
•158
zano seislv k o n t a k t z k r a k o w s k a młodzieżą g i m n a z j a l n a , która
brała tłumny udział w e w s z y s t k i c h o r g a n i z o w a n y c h przez 'oddział
i m p r e z a c h . W s t o s u n k o w o m n i e j s z y m s t o p n i u brała w n i c h udział
młodzież a k a d e m i c k a , rekrutująca'się przeważnie spośród geogra
fów, polonistów, p r c h i s l o r v k o w i oczywiście n i e l i c z n y c h
etno
grafów.
Podejmując, pracę w środowisku k r a k o w s k i m po długiej,
więcej niż w o j e n n e j p r z e r w i e (rozpoczęliśmy j a c y k l e m odczytów
p o p u l a r n o - n a u k o w y c h : poświeconych z a g a d n i e n i o m s z t u k i l u d o w e j (doc. T . S e w e r y n ) , obrzędom d o r o c z n y m (dr .1. K l i n u w z e w ska), l i r y c e chłopskiej ( d r ,1. S p y t k o w s k i ) , b a d a n i o m n a d k u l t u r a
z i e m i . k r a k o w s k i e j ( d r R. R e i n f u i s ) , j a k również nawiązaniom .po
między e t n o g r a f i a a p r e h i s t o r i a A l . Trzepaczówna) i a n t r o p o l o
gia' (doc. E . StołYhwo). A. K o w a l s k a opowiadała o wrażeniach
z p o b y t u u I n d i a n S z i p i b o , dr M . Romankówna referowała poglądy
i prace O r z e s z k o w e ! nr of St P i » o ń mówił o własnych w s p o
m n i e n i a c h w i e j s k i c h . ' N a p r z e s t r z e n i 1"/.. r o k u odbyło sie 12 o d c z v l o w p r z y przeciętnej f r e k w e n c j i ok. 50 osób.
Z n a c z n i e większa' f r e k w e n c j a cieszyły sie w y c i e c z k i , których
było 7 w najbliższe okolice K r a k o w a ( R r o n o w i c e , Z i e l o n k i , D ę b n i k . D u b i e , P a e z o l t o w i c e . Giebułtów, T y n i e c ) o d b y t y c h p o d k i e i n n k i e m etnografów k r a k o w s k i c h , oraz* wspólne z w i e d z e n i e w y
s t a w y s z t u k i l u d o w e i objaśnianej przez doc T . S e w e r y n a
Duże
p o w o d z e n i a miała również p o r a d n i a n a u k o w a e t n o g r a f i c z n a p r o U d / o n a przez d r J K l i m a s z e w s k a K o r z y s t a l i z n i e j p r o f e s o r o
w i , i u c z n i o w i e szkół k r a k o w s k i c h i z a m i e j s c o w y c h
(Miechów.
R y b n i k i i.).
'
N i e podejmując w o m a w i a n y m okresie większych p r a c b a
d a w c z y c h Zarząd oddziału .krakowskiego dołączy! sie do p r o j e k t o w a n e i przez centralę F P L p r a c y n a d .Polskim Atłasem E l n o g r a f i r z m m . .luż w okresie o r g a n i z a c y j n y m oddziału wziął udział
przez s w y c h członków w z o r g a n i z o w a n i u w l u t y m 19-17 w K r a
k o w i e k o n f e r e n c j i poświęconej m e t o d z i e i w y t y c z n y m tej p r a c y
Rozeslano następnie w teren z i e m i . k r a k o w s k i e j ' o p r a c o w a n y przez
d,r K l i m a s z e w s k a i w y d r u k o w a n y w o p a r c i u o l O r l i L o t » k w e s t i o
n a r i u s z dotyczący z w y c z a j ó w w i o s e n n y c h i także i w t y m celu
b y otrzymać d a n e o r i e n t a c y j n e co' do -możliwości p o z y s k a n i a na
t y m terenie korespondentów d l a a t l a s u W lecie 1048 przystąpiono
na polecenie R e d a k c j i A t l a s u do z b i e r m h
odpowiedzi'^kwe
stionariusze A t l a s u poświęcone z b i e r a c t w u .
"
Ъ
- 1
j !
Щ
-'
?
1
i
Г
-
•• >
„
SL
^
1
W k w i e t n i u 1918 r . oddział k r a k o w s k i wziął udział w o r g a n i z a c j i odbvw.ajace.go sic w K r a k o w i e X X I I I W a l n e g o Zgromadzęn i n P T L . W d n i u 12 października teeoż r o k u o d b v b s i e W a l n e Z e -
W
**;
459
branie Oddziału, na .którym uchwalono wyrazić serdeczne podzię
k o w a n i e ustępującemu n a .skutek c h o r o b y " p r e z e s o w i , którego n i e pożyta e n e r g i a i niesłabnący izapał d o p r a c y l u d o - i k r a j o z n a w c z e j
był" w z o r e m d l a nas w s z y s t k i c h młodszych. Prezesem Oddziału
na okres następny w v b r a i i y został prof. К. Moszyński.
A. Kui
SPRAWOZDANIE
ODDZIAŁU POLSKIEGO T - W A
Z N A W C Z E G O W L U B L I N I E 1917 R
LUDO
Oddział l i c z y 22 członków. Posiedzeń Zarządu Oddziału bvlo
1 - posiedzeń P r e z y d i u m 3 i j e d n o posiedzenie z z a p r o s z o n y m i
.gośćmi. R a z e m 8 posiedzeń.
Realizacja
p l a n u
p r a c y . Zorganizowano
Komisje
badań n a d religijnością pod k i e r u n k i e m p r o f , d r l ^ o n a H a l b a n a
oraz K o m i s j e z w y c z a j ó w p r a w n y c h p o d k i e p u n k i e m prof, d r J .
M a z u r k i e w i c z a D o p r a c t e r e n o w y c h zaliczyć należy w y j a z d y a s y
stenta T a d e u s z a Dełimala do ośrodków g a r n c a r s k i c h ' l u b e l s k i c h .
W p o w . puławskim przeprowadził
studia nad b u d o w n i c t w e m
drzewnym
Z o f i a M a l e w s k a zajęła sie z b a d a n i e m k o l e k c j i .gorsetów b i ł
g o r a j s k i c h ж zbiorów Józefa B r a n d t a , znajdujących się w M u
z e u m L u b . , a d l a uzupełnienia studiów wyjeżdżała do K r a k o w a
i w biłgorajskie.
P. H e n r y k Z w o l u k i e w i e z przeprowadził w b i b l i o t e k a c h l u
b e l s k i c h p o s z u k i w a n i a materiałów do o p r a c o w a n i a b i b l i o g r a f i i
etnograficznej.
Oddział'wysiał ankietę «Zwyczaje Bożego N a r o d z e n i a * oraz
a n k i e t y .-Miejsca o d p u s t o w e . . O t r z y m a n o dotąd 400 o d p o w i e d z i .
O p r a c o w a n o a n k i e t o dotycząca r o l i k o b i e t y w p r a w i e . Oddział
b r a l udział w urządzeniu w y s t a w y e t n o g r a f i c z n e j M u z e u m L u
belskiego w r a m a c h F e s t i w a l u S z t u k i w m a j u 1947 r .
W у g 1 o s z o n o r e f e r a t v i o d с i v t v. Prof, d r Józef
Gajek wygłosi! referat «Zagadnienie m o n o g r a f i i e t n o g r a f i c z n e j
L u b e l s z c z y z n y * . O h . H e n r y k Z w o l a k i e w i c z «Stan badań e t n o g r a
ficznych w w o j e w . l u b e l s k i m . .
'Publikacje
o . g ł o s z o n e . Dr Mircrdawa Zakrzewska
ogłosiła d r u k i e m «.Rrocesv i . c z a I T W L u b l i n i e , z X V I — X V I I I w .
w V I łomie Prac i Materiałów E t n o g r a f i c z n y c h i w odbitce, n a
kładem P. T - w a L u d o z n a w c z e g o w L u b l i n i e ' 1 9 1 7 r. A s y s t e n t T a
deusz D e l i r n a l "Materiały do b u d o w n i c t w a l u d o w e g o w p o w . p u
ławskim*, w y d a n e j a k w vżej. Z o f i a M a l e w s k a « Z i n w e n t a r z y m u :
460
zealnvch Muzeum Lubelskiego., z ilustracjami H . Zwolakiewicza
wydane j a k wyżej.
P r a c e w d r u k u . H e n r y k a Z w o l a k i e w i c z a «Stan badań
e t n o g r a f i c z n y c h wojew. l u b e l s k i e g o . , w y d a n e przez T o w . P r z y j a
ciół N a u k w L u b l i n i e .
Prace przygotowane
d o d r u к u . Asystent Tadeusz
D e l i m a t «Ceramik a l u b e l s k a * , — J a n u s z Świeży «Czepki t i u l o w e
lubelskie., — H e n r y k Zwolakicwiez " B i b l i o g r a f i a etnograficzna
wojew. lubelskiego.;
Prace zamierzone.
Dalsze p r o w a d z e n i e badań t e r e
n o w y c h w związku z " M o n o g r a f i a L u b e l s z c z y z n y . .
Oprócz n o r m a l n y c h prac b a d a w c z y c h Zarząd Oddziału p o
stanowił wprowadzić' dział o d c z y t o w y ' i d y s k u s y j n y d l a z a p r o
szonych gości.
' O d с z v l v d l a p u b l i с z n o ś с i ( p r o j e k t ) . 1) .Cele i z a
d a n i a e t n o l o g i i . , wygłosi p r o f , d r J . Gajek, 2 ) «Socjologia a e t n o
g r a f i a . , w v g f o s i - p r o L d r J . Gajek, 3) « P r a w o z w y c z a j o w e a p r a w o
pisane». wygłosi p r o f , d r L . H a m a n , 4) «Slan ' i p o t r z e b y badań
p r e h i s t o r y c z n y c h w Lubelszczyźnie., wygłosi prof, d r St. Nosek,
f>) - R u b i k e t n o g r a f i c z n a n a Lubelszczyźnie.. wygłosi asystent T .
D e l i m a t , G) « ś l a d y ludożcrstwa w w y k o p a l i s k a c h z L u b e l s z c z y
z n y * w v s l o s i d r t R o a a l s k i 7^1 « Т У О У sfroiów l u d o w y c h oróba
regionalizacji,,
w y k o s i Janusz świeży
8 ) ^Przemysł łutlowy
w L u b e l s z c w ż ń i c . ; wygłosi H . Z w o l a k i e w k z .
W d a l s z y m ciągu p r z e w i d u j e sie posiedzenia n a u k o w e człon
ków i o m a w i a n i e - l i t e r a t u r y f a c h o w e j .
Na zakończenie s p r a w o z d a n i a Zarząd Oddziału p o c z u w a sie
do miłego obowiązku złożenia serdecznego podziękowania p r o f ,
d r Józefowi G a j k o w i i p r o f , d r L e o n o w i H a l b a n o w i za • t r o s k l i w e
i n t e r e s o w a n i e sie p r a c a m i Oddziału.
J V i n u s r Świeży
SPRAWOZDANIE ODDZIAŁU POLSKIEGO TOW.
ZNAWCZEGO W MSZANIE
DOLNEJ
LUDO
Oddział T o w . L u d o z n a w c z e g o
w M s z a n i e D o l n e j został
u t w o r z o n y z K o l a T o w . L u d . n a p o d s t a w i e upoważnienia przez
Zarząd Główny w L u b l i n i e . P i e r w s z e W a l n e Z e b r a n i e Oddziału
odbyło sie d n i a 1 l u t e g o 1947 г.. które wyłoniło Zarząd i пактеślilo ogólny p l a n p r a c y . Praca członków Oddziału polegała n a
g r o m a d z e n i u materiału do a n k i e t nadsyłanych przez Zarząd Glów n y . N a d t o prezes Oddziału d v r . S. Fl'izak' wygłosi! d n i a 3 1 . I I I .
r
!
.
"• 7*
:
"' I
f \
i
461
1947 r. odczyt w D o m u L u d o w y m w M s z a n i e D . p t . « Z przeszło
ści M s z a n y D o l n e j i okolicy.., a 2. I I 1918 r. w g i m n a z j u m w M s z a
nie D. o d c z y t d l a publiczności i uczniów p t . « J * z e m f e n v w k u l
t u r z e m a t e r i a l n e j o k o l i c z n e g o l u d u o d 1800 г.». P o n a d t o prezes
Oddziału ogłosił' w p r a s i e artykuł «Złoto górskie — w a l u t a r e
gionalna..
Oddział liczył 19 członków. Roczna wkładka członkowska
wynosiła 120 z l . W a l n e Z g r o m a d z e n i e wybrało Zarząd w t y m s a
m y m składzie. W m i e j s c e zmarłego k s . W ł a d y s ł a w a M a g i e r y w y
brało W a l n e Z g r o m a d z e n i e w i c e p r e z e s e m p r o f . A n t o n i e g o IJoczalskiego. Poza t y m .pozostał Zarząd w t y m s a m y m składzie.
7
'
SPRAWOZDANIE
Sebastian
ODDZIAŁU POZNAŃSKIEGO
ZNAWCZEGO
Flkak
P. T .
LUDO
W r o k u s p r a w o z d a w c z y m Oddział Poznański P. T . L . liczył
'20 członków. Siedziba Oddziału jest I n s t y t u t E t n o l o g i i U . P. O d
dział Poznański zawarł p o r o z u m i e n i e z P. T . G e o g r a f i c z n y m o d
nośnie wspólnych posiedzeń, w r a z i e g d y b y referat, którego bądź
y. Oddziałów miał znaczenie d l a o b u T o w a r z y s t w .
Z e b r a n i a T o w a r z y s t w a o d b y w a ł y sie w soboty o godz. 18.
Zostały wygłoszone następujące o d c z y t y : '
1. Prof, d r W i t o l d K l i n g e r , a V s c h o d n i o - e u r o p e j s k i e rusałki
i pokrewne postaci d e m o n o l o g i i l u d o w e j , a tradycje g r e c k o - r z y m
skie*.
2. Prof, d r E . F r a n k o w s k i . .Twórczość l u d o w a w Związku
Radzieckim..
;:. M g r T a d e u s z W r ó b l e w s k i , «Kosmogonia ludów p i e r w o t
nych:..
1. D r M a r i a F r a n k o w s k a , . P o l s k i A t l a s E t n o g r a f i c z n y i jego
problemy...
а. M g r W a n d a W c p n i k ó w n a , - W i e ś K o s z a r y w p a w . l i m a
nowskim...
б. Prof, d r E . F r a n k o w s k i , . T e c h n i k a s i a t k o w a w k u l t u r z e
ludów słowiańskich i jej przeobrażenia n a świecie...
7. Prof, d r E. F r a n k o w s k i , . T e c h n i k a odlewów b r a z o w v e h
n a w o s k t r a c o n y w k u l t u r z e ludów...
W a l n e Z e b r a n i e Oddziału odbyło sie d n i a 15 m a r c a 1948 r .
przy u d z i a l e 18 członków.
E.
Frankowski
462
S P R A W O Z D A N I E Z DZIAŁALNOŚCI T O W A R Z Y S T W A
ZNAWCZEGO W
TORUNIU
za okres ort 18. I I I . 1947 r. do 1. I V . 1948 r .
LUDO
Towarzystwo Ludoznawcze
Oddział w T o r u n i u , założone
d n . 18. I I I . 1947 г., c z y l i istniejące d o p i e r o r o k , l i c z y 50 członków,
w l v i n 11 osób stanowią n a u c z y c i e l e Siedziba T o w a r z y s t w a jest
Dział E t n o g r a f i c z n y M u z e u m M i e j s k i e g o w T o r u n i u . "
Obecny skład Zarządu: prezes — p r o r e k t o r prof, d r K a r o l
K o r a n v i , w . prezes — p r o f , d r Bożena S t e l m a c h o w s k a , sekretarz
I — cfc M a r i a Z n a m i e r o w s k a - P r u f f e r o w a , sekretarz I I — M a r i a
Polakiewiczówna, s k a r b n i k — B o n i f a c y Z i e l o n k a ; członkowie Z a rządu: p r o f , d r .łan Zabłocki, red. Mieczysław Dereżyński; K o r n i sia R e w i z v i n a : p r o f . Józef Błoński nacz. Józef A r k u s z e w s k i d r
Stefan H r a b e c .
Z e b r a i i i a n a u k o w c. W okresie s p r a w o z d a w c z y m o d
były sie 2 posiedzenia Zarządu oraz 4 z e b r a n i a o c h a r a k t e r z e n a u
k o w y m . D n . 20. V I . 1947 r. d r M a r i a Z n a m i e r o w s k a - P r u f f e r o w a
wygłosiła referat p t . « L u d o z n a w s ł w o w S z w a j c a r i i " . D n . 10. I I .
1948 r. o d b v ) się. odczyt p. Heleny P i s k o r s k i e j p t . « W i e ś p o m o r
ska w X V I I I w.» i ^Bartnictwo'toruńskie,. D n . 2. I I I . 1948 r. •
p A n n a L u d w i k a Czernv w v g l o s i l a odczvt p t «Sen nocy l e t n i e j
j a k o l u d o w e m i s t e r i u m tancczne». D n . 16. I I I 1948 r . odbył się. o d c z y i П I Pod«óreozneso n i «Zao*trowierze na tle z w y r z a i ó w
i 'obyczajów...
' '
'
'
t
_!
i
•'
i
*
I
'
J
Prace
or g a n iz а су j n с
i
l e r e n o w o - m u z e a l n e.
Z u c h w a l o n y c h -kilku sekcji, j e d y n i e p o d k i e r u n k i e m p.
K o n r a d a S m i e m i a k a powstała Se.kc.ja. M u z y k i L u d o w e j i Tańca.
L i c z y o n a 1Л osób, w l v m n o w y c h członków 7-. W p r o w a
d z o n e j przez n i a p r a c y b a d a w c z e j n a terenie K u j a w brał udział
K . S n i i e r n i a k . -B. Z i e l o n k a i Chełmiński. Z a n o t o w a n o 120 m e l o d v j
i zapisano 120 tekstów oraz z zasiłku K u r a t o r i u m Okręgu S z k o l
nego P o m o r s k i e g o w y d r u k o w a n o odnośne k a r t o t e k i ("Kartv p i e śni) Sekcja ta nawiązała b l i s k i k o n t a k t z d y r . M . S o b i e s k i m , z I n
s t y t u t e m B a d a n i a S z t u k i L u d o w e j (Sekcją M u z y c z n a w P o z n a n i u ) .
Z inicjatywy Adama Krzemienia w Liceum Budowlanym
w T o r u n i u została zapoczątkowana praca o charakterze l u d o z n a w
c z y m w organizującym sie kole w starszych k l a s a c h l i c e a l n y c h
Została l a m p r z e p r o w a d z o n a odnośna a n k i e t a oraz d n . 7 l u t e g o
1948 . odbył sie wykład dr M a r i i Z n a m i e r o w s k i e i -Prufferowe i p t .
. W a r t o ś ć b u d o w n i c t w a l u d o w e g o i jego ochrona... W Kole tvm
projektowane są terenowe prace młodzieży s z k o l n e j , dotyczące z a -
"
*'
r
. ;,, L
p
b v t k o w c g o b u d o w n i c t w a l u d o w e g o oraz z b i e r a n i a materiałów m u
zealnych.
W okresie s p r a w o z d a w c z y m k u r a t o r d r Czesław S k o p o w s k i
przyczynił sie w y d a t n i e do p o d n i e s i e n i a p r a c l u d o z n a w c z y c h ,
udzielając zasiłku Działowi E t n o g r a f i c z n e m u na w y d r u k o w a n i e
p o r a d n i k a terenowego oraz drukując w D z i e n n i k u Urzędowym
K u r a t o r i u m w e z w a n i e do n a u c z y c i e l s t w a .
Należy też podkreślić o g r o m n e usługi, j a k i e oddają Działowi
E t n o g r a f i c z n e m u M u z e u m w T o r u n i u niektórzy członkowie t o
ruńskiego Oddziału ТОЛУ. L u d o z n a w c z e g o . N p . d y r . L e o n Szestak o w s k i , które n i c t y l k o dostarczał i n f o r m a c j i o z a b y t k a c h l u d o
w y c h w terenie, lecz s a m składał l i c z n e d a r y i d e p o z y t y , a n a d t o
dzięki jego p o m o c y u z y s k a n o a u t o ciężarowe w c e l u p V z e w i c z i c n i a do M u z e u m k o l a ' g a r n c a r s k i e g o , ław i żaren g a r n c a r s k i c h
z D o b r z y n i a n a d Drwęca, dostarczenie szeregu przedmiotów z za^
k r e s u r o l n i c t w a transportu i k o m u n i k a c j i oraz p s z c z e l n i c t w a ( i m
cenna i r z a d k a barć z Borów T u c h o l s k i c h ) . B. Z i e l o n k a gromadził
m e l o d i e nieśni l u d o w y c h z t e r e n u K u j a w - i dostarczał" l i c z n y c h
i c e n n y c h obiektów m u z e a l n y c h z z a k r e s u w i e l u d z i e d z i n k u l
tury ludowej.
P r o f . J a n Zabłocki ofiarował .cenne książki z z a k r e s u r o l n i
c t w a , u n a d t o zbierał n a z w y d l a M u z e u m roślin używanych
w lecznictwie l u d o w y m w o j . pomorskiego. Wojciech Gajdus z N a W T V pomagał w g r o m a d z e n i u zbiorów d l a M u z e u m , szczególnie
z z a k r e s u obrzędowości l u d o w e j .
W o b e c ustąpienia z prezesury Zarządu Oddziału ob. k u r a
tora d r Czesława S k o p i o w s k i e g o ' u c h w a l o n o jednogłośnie nastę
pujący w n i o s e k : «Zgromadzeni na W a l n y m Z e b r a n i u T o w a r z y
s t w a L u d o z n a w c z e g o Oddział w T o r u n i u członkowie T o w a r z y s t w a
stwierdzają z żalem ustąpienie z prezesury ob. k u r a t o r a d r Cze
sława S k o p o w s k i e g o i składają gorące podziękowanie za wydatną
i serdeczna pomoc w p r a c y ' i wyrażają n a d z i e j e , że ob. K u r a t o r
zechce j a k o członek T o w a r z y s t w a n a d a l współpracować i udzielać
swej cennej p o m o c y i r a d y » .
-"
I
4
д
Propaganda
1 u d o z n a w s t w a. T o w a r z y s t w o
Ludo
znawcze w r a z z Działem E t n o g r a f i c z n y m M u z e u m
Miejskiego
w T o r u n i u d w u k r o t n i e zwracało sie w «Glosie P o m o r z a * do s p o leczeństwa z a p e l e m w s p r a w i e p o m o c y w g r o m a d z e n i u zabytków,
związanych z obrzędami W i e l k a n o c y i Bożego N a r o d z e n i a , '
Ariele 1e pozostały całkowicie bez echa w b r e w t e m u . co g ł o
siły p i s m a w a r s z a w s k i e o d a r a c h , l i c z n i e napływających do M u z e u m M i e j s k i e g o w T o r u n i u j a k o r e a k c j a n a apele w p r a s i e .
404
T o w a r z y s t w o L u d o z n a w c z e p r a g n i e prowadzić badania t e r e
n o w e i w t y i n c e l u r o b i s t a r a n i a o u z y s k a n i e zasiłków n a p o k r y
cie kosztów l o k o m o c j i , zorganizowanie* b i b l i o t e k i etc.
Należy podkreślić, że Oddział Toruński T o w a r z y s t w a p r a
c u j e w b l i s k i m k o n t a k c i e z Działem E t n o g r a f i c z n y m M u z e u m
Miejskiego w T o r u n i u .
O s t a n i o -uchwalono niektóre posiedzenia odbywać wspólnie
z Towarzystwem
Geograficznym.
M.
Priifferowa
ETNOGRAFIA I ETNOLOGIA W
SZWAJCARII
W L A T A C H 1930—1947
Siedmioletnia izolacja, orazu częściowa zaś później zupełna,
w j a k i e j znalazła się S z w a j c a r i a podczas o s t a t n i e j w o j n y , w p ł y
nęła niemało n a rozwój e t n o l o g i i i e t n o g r a f i i tegoż k r a j u . Z w y
b u c h e m w o j n y została p r z e r w a n a n a r a z i e łączność tvlko z k r a
j a m i europejskimi, objętymi pożarem w o j n y , później także i z z a
m o r s k i m i , powodując p r a w i e zupełny zastój w p r z v p l v w i e m a t e
r i a ł ó w e t n o g r a f i o z n y c h z t y c h .krajów. N a t o m i a s t udało się e t n o
l o g o m s z w a j c a r s k i m bawiącym w c h w i l i w y b u c h u w o j n y w k r a
j a c h z a m o r s k i c h jeszcze wrócić n a czas do k r a j u z b o g a t y m i z b i o
rami.
' '
'
'
i z o l a c j a częściowa względnie zupełna skierowała zaintereso
w a n i e etnologów i etnografów s z w a j c a r s k i c h n a j p i e r w k u f o l k l o
r o w i ludów e u r o p e j s k i c h , jeszcze w ó w c z a s n i e wciągniętych w za
wieruchę w o j e n n a . S t a n t e n j e d n a k trwał z b v l krótko,' b y mógł
wydać n a m a c a l n i e p o z y t y w n e w y n i k i . Z w y p o w i e d z e n i e m w o j n y
przez W ł o c h y F r a n c j i ' S z w a j c a r i a znalazła'sie w zupełnej i z o l a
c j i , trwającej p r a w i e aż do końca 1945 r o k u . R o k 1946 przyniósł
znaczne rozluźnienie tejże i z o l a c j i
skutkiem t w o
liczniejsze
g r u p y m i s j o n a r z y k a t o l i c k i c h i p r o e s t a n r k i r h korzystając z u l "
d e w i z o w W n i- p a s z p o r t o w y c h wyjechały do m i s v j p r z e d - w s z y s t
k i m do k o l o n i i f r a n c u s k i c h w A f r y c e ale i młody ч przedsiębior
czy e t n o g r a f z N W h a t e ! p r o f d r Jean Gabue odbył już d w i e krót
sze w M o r a w v n a u k o w e s a m o l o t e m do T u a r e - ó w L i nu w A f r y c e
oółnoćriei i d z i e z e b e d ^ k a z n y m a w i a ł e t m S d i c z ^ i y
Mimo
w s z y s t k o кЬтю1у
^
w a ż n i e w S e i h c z n eisz^
morskich coJednak
hlmnbco n V o r i e
Я
l ^ e d t y n i e ta
™
n
i
n S n w f e n ^
р ^ ш ч о ч у Т Ж
e
wnłvwa z M d
-№Г>
n i o n a rozwój e t n o l o g i i . etnografii i l u d o z n a w s t w a
j a k w y n i k a z następujących wywodów.
szwajcarskiego,
I. P o d r ó ż e i w y p r a w y n a u k o w e d o k r a j ó w p o
zaeuropejskich.
N a j n i e k o r z v s t n i e j s i e d m i o l e t n i a i z o l a c j a w p l v n e l a n a prace
i b a d a n i a n a u k o w e , wymagające bezpośredniegoГI ciągłego k o n
taktu i porozumienia z uczonymi i instytucjami n a u k o w y m i i n
n y c h krajów. Nastąpił p r a w i e zupełny zastój we w y m i a n i e czaso
p i s m n a u k o w y c h z i n n y m i krajami,'które podczas" w o j n y z a w i e
siły zupełnie l u b częściowo w y d a w a n i e s w y c h periodyków- z w i e
dzanie mu/eów przez gości z a g r a n i c z n y c h osiągnęło na'iniaszy
s t a n ; międzynarodowa w y m i a n a i współpraca w ctziedzinic e t n o
l o g i i i e t n o g r a f i i przestała w t v m czasie p r a w i e istnieć
Podobny
los spotkał w y p r a w y do krajów z a m o r s k i c h w celach n a u k o w y c h
M i m o to w t v m okresie p r z e p r o w a d z i l i w v p r a w v n a u k o w e nastę
pujący b a d a n e szwa j V a i i y :
'
*
'
P
i
D r P. W i . - U zwiedził K a s z m i r , T y b e t i I n d i e , gdzie szcze
gólne b a d a n i a przeprowadził n a d szczepem Naga. Bogate * z b i o r y
przesiał d l a m u z e u m w B a z y l e i . Tenże badacz odbvł w r. 1941 p o
dróż do A m e r y k i Południowej, a w 1942 r. prowadził b a d a n i a
naukowe na W i e l k i c h A n t y l a c h .
H . E. K a u f m a n n o d b v l wyprawę d o I n d i i , g d z i e s p e c j a l
ne b a d a n i a poświecił szczepowi N a g a ; cenne i l i c z n e zbiory e t n o
g r a f i c z n e tegoż szczepu przekazał m u z e u m w B a z y l e i .
H o d e'] K r . zwiedził w celach n a u k o w y c h A m e r y k a Połud
n i o w a i badał szczególnie g r o b y slaro-peruańskie.
R i i t e i- I I a n s odbył'ekspedycje do L a p o n i i .
H i m m e 1 h e b с r podróżował
królko p r z e d
wybuchem
w o j n y m i e d z y E s k i m o s a m i Cieśniny B e r i n g a i Z a t o k i P o i n t B a r
row."
' '
G a b u s . l e a n , badał w l a l a c h 1938—1939 Eskimosów t z w .
Caribous n a d Z a t o k a Hudsońska: w l a t a c h 194) i 1947 p r z e p r o w a
dził b a d a n i a e t n o g r a f i c z n e m i e d z y T u a r e g a m i w A f r y c e północ
n e j , skad przywiózł bogate zbiory' d l a muzeów w B a z y l e i i N e u G l o w n v m z a d a n i e m w y m i e n i o n y c h podróżujących bvło z b i e
r a n i e i g r o m a d z e n i e obiektów e t n o g r a f i c z n y c h d l a muzeów s z w a j
c a r s k i c h , które też te w y p r a w y przygotowały i pieniężnie w s p i e
rały.
II. M u z e a i i c h d z i a ł a l n o ś ć .
Każdy n i e m a l k a n t o n p o s i a d a własne m u z e u m , z których
najważniejsze są: w Bazylei, w Z u r y c h u , w G e n e w i e , w B e r n i e ,
I.Uf!. T .
XXXVIII
30
466
w X e u c h a t e l u , B u r g d o r l i e , w St. G a l l e n i we F r y b u r g u . Aż do
r o k u 1944 S z w a j c a r i a n i c posiadała wspólnego m u z e u m n a r o d o
wego; w t v m to r o k u m u z e u m w B a z v l e i przeznaczono n a . M u
seum f u r V o l k e r k u n d e u n d Schweizer'isches M u s e u m f u r V o l k s kunde». T o m u z e u m p o s i a d a największe z b i o r y i obecnie jest n i e
wątpliwie największym m u z e u m e t n o g r a f i c z n y m w zasięgu j e
ż y k i n i e m i e c k i e g o - w 1943 r tzn po
latach istnienia'liczvlo
m n i e i więcej 80 000 obiektów e t n o g r a f i c z n y c h z czego około 17 2Ó0
p r z y p a d a ' n a f o l k l o r e u r o p e j s k i M u z e u m \v Śzafuzie zostało p o d
czas n a l o t u /niszczone n a t o m i a s t i n n e m u z e a n i c n i e ucierpiały
podczas w o i n v ' j e d y n i e z b i o r y b a r d z i e j wartościowe usunięto
z muzeów i przeniesiono w miejsce bezpieczniejsze
Działalność muzeów s z w a j c a r s k i c h ograniczała sie aż do w y
b u c h u w o j n y przede w s z y s t k i m do g r o m a d z e n i a obiektów e t n o g r a
f i c z n y c h . W t e j d z i e d z i n i e m u z e u m w B a z y l e i osiągnęło i n e w a t p l i w i e najlepsze w y n i k i ; starało sie ono poza t v m przede w s z y s t
k i m o g r o m a d z e n i e oryginałów, a j e d y n i e z b r a k u tvrhże, zastę
p o w a n o j e k o p i a m i i naśladownk-lwarai. T e n zapal ' g r o m a d z e n i a
cechuje w s z y s t k i e m u z e a lecz w y n i k i zależą w głównej mierze od
s t a n u finansów stojących do d y s p o z y c j i zaś pod t v m w z - l ę d e m
s p r a w a p r z e d s t a w i a sie' n i e z b y t k o m i n i e Większa 'cześć zbiorów
m u z e a l n y c h pochodzi od h o j n y c h ofiarodawców Toteż z b i o r y te
w v i W v
m r/eum w B a z y l e i z d r a d / a b . b a k planowości i " s y
s t e m a t y k i - sa to w dużo i m i e r z e m a - a z n v obiektów elno<>rafie'zi i v c h M u z e u m w B i - d o r f e różni sie' od i n n y c h muzeów t v m
że mieści o b i e k t y w H c z n i c f o l k l o m s / w a i c a . - k i e - n z , s / c z e l
n y m u w ź i d n i e n i e m L ow.de ^
wieiskie-o Inne' muzea
w y k ^ ^ w e l k ^
S
m
ludów^^SnJch^
rodzmiego!
S i e d m i o l e t n i a izolacje należy'bezwarunkowa uważać za pożą
d a n a d l a z o r g a n i z o w a n i a uporządkowania, p r z e b u d o w y względnie
r o z b u d o w y muzeów s z w a j c a r s k i c h . Zastój w dopływie m a t e r i a
łów e t n o g r a f i c z n y c h z .krajów z a m o r s k i c h zmusił poniekąd e t n o
logów i etnografów s z w a j c a r s k i c h do zajęcia się f o l k l o r e m o j c z y
s t y m , ale przede w s z y s t k i m do p o d n i e s i e n i a p o z i o m u muzeów, bv
z n i c h uczynić i n s t r u m e n t s p r a w n y d o b a d a n n a u - k o w v r h . Czas
i pieniądz ' przeznaczony n a zakup'obiektów względnie w y p o s a
żenie e k s p e d y c j i do krajów z a m o r s k i c h zużyto n a p r z e p r o w a d z e
nie r e m o n t u ' budynków m u z e a l n y c h za-kup" w i l r v n ' ka'taln-iizaeje
przedmiotów e t n o g r a f i c z n y c h k o n s e r w o w a n i e
i ' magazynowanie
zbytecznych obiektów, z n a k o w a n i e i w y s t a w i a n i e okazów. M u
zeum w B a z v l e i zrobiło n i e w u o l i w i e w t v m k i e r u n k u n a i w i e k s z e
postępy. P r z y niektórych m u z e a c h u f u n d o w a n o stałe posady k u -
467
sloszów, gdyż d o t y c h c z a s w i c i e p r a c m u z e a l n y c h zostało załatwia
n y c h bezpłatnie przez w o l o n t a r i u s z o m
Z w i e d z a n i e muzeów przez publiczność, szkoły i g r u p y w o j
s k o w y c h wzrosło n i e p o m i e r n i e ; dzięki z n a k o w a n i u okazów oraz
o p r o w a d z a n i u zwiedzających przez f a c h o w y c h znawców e t n o g r a
f i i oraz dzięki przystępnym c e n o m publiczność często zwiedzała
muzea z w i d o c z n y m zainteresowaniem.
III.
Wystawy.
W związku z uporządkowaniem i s y s t e m a t y z a c j a zbiorów
m u z e a l n y c h urządzano c o r o c z n i e w y s t a w y czasowe w poszczegól
n y c h m u z e a c h . B o k 1941 był p o d t y m względem " p r a w d z i w ą p o
wodzią w y s t a w * . Niektóre z tych wysław p o w t a r z a n o i w k i l k u
i n n y c h m i a s t a c h ; często w y s t a w y były o r g a n i z o w a n e przez k i l k a
muzeów. Najważniejsze z ' t y c h ' w y s t a w c z a s o w y c h były: « W y
s t a w a sztuki'chińskiej i japońskiej* w Genewie" w 1942" i tamże
w с. 1943 «W\-s!awa m a s e k * ; " W y s t a w a p l a s t y k i d r e w n i a n e j ,
w B a z y l e i w г. 1943. t u t a j urządzono już w r. 1941 i 1942 . W y
stawę fszluiki ludów P o l i n e z j i i M e l a n e z i»- w Z u r y c h u wysławiono
«Stftuke afVykańd;a» w 194.Г w B e r n i e i B a z y l e i urządzono c i e
kawą wvs.tawe . l ) a s >Kinder pielzen«>>' w B e r n i e B a z y l e i i Z u r y
c h u urządzono w 1941 r. w s p ó l n y m i " iłami wystawę ^Sztuki a" j a lyckiejs.
S
IX.
К o n g r e s y.
R e k o m p e n s a t a częściowa z b r a k u kongresów międzynarodo
w y c h były k o n g r e s y k r a j o w e , o r g a n i z o w a n e przez «Societć suisse
d ' a n d n o p o l o g i e " e t ' d e t h n o l o g i c * w ,r. 1940 w L o k a r n i e . w 1941
w B a z y l e i , w 1912 w S y j o n i e , w 1943 w Szafuzie. w 1914 w Sils.
w 194Ó w e F r y b u r g u , w 194(3 w Z u r y c h u , w 1947 w Genewie.
V . P u b i i к а с j e.
1
k
!
I
i
>
I z o l a c j a , uniemożliwiając w y m i a n ę czasopism n a u k o w y c h
z z a g r a n i c a , przyczyniła s i e ' n i e m a ł o d o r o z w o j u e t n o g r a f i c z n e j
l i t e r a t u r y w S z w a j c a r i i . O i l e m i w i a d o m o , żadne z p r z e d w o j e n n y c h c z a s o p i s m l a d o z n a w c z n y c h n i e przerwało redagowania a n i
też nie przestało pojawiać sie. p r z e c i w n i e powstały n o w e p e r i o d v k i . częściowo l u b całkowicie poświecone z a g a d n i e n i o m l u d o ¬
znawstwa l u b etnologii j a k
A c t a T r o p i c a , Z e i i t s c h r i t l f u r Tropenwissenschaft u n d T r o ¬
p e n m e d i z i n , B a z y l e a 1944. t o m I .
L e s Musees de Geneve, B u l l e t i n Menswel d e s Mu sees et Col¬
lections de la Y i l l e de Geneve. Geneve 1944.
30*
468
B u l l e t i n fie la Societe Suisse des A m i s de Г Е х 1 г ё т е O r i e n t .
Z u r y c h 194-1.
Cahiers F e r d i n a n d de Saussure, Geneve 1941.
N e w ZciLscbrif-t f u r M i s s i o n s w i s s e n s c h a i l ( N o u v e l l e Revue
do science m i s s i o n n a i r e ) , SehuneckłBeokenńed 1945.
S e h w e i z e r i s c h e Z e i l s o h r i f t f u r P s y c h o l o g i e . 1944.
A n n a l e n d e r P h i l o s o p h i s e h e n Gesellschaft Inner.schwerz. 1944.
A f t t h r a p o s , R e v u e Internationale d ' E t h n o b g i e et de L i n g u i s l i q u e ; redakcje tegoż c z a s o p i s m a przeniesiono w r. 1939 z W i e
d n i a do F r y b u r g a
Oprócz łych czasopism
j a k пр.:
pojawiły sic wartościowe
'
publikacje
4-
IIoffmanii-Kraver
E d u a r d ; «Feste u n d B r a u c h e des
S e h w e i z e r v o l k e s * . O p r a c o w a n i e n o w e pnzez P. Geigera, Z u r y c h
1940. R u I» i O b r . : «Volksfcunst a m B e m e r B a u e r n h a u s * . S c h w e i zerisebe Gesellschaft f u r Votkskund-e, Basel 1942. S p e i s e r F . :
Л'егяисЬ einer S i e d l u n g s g c s c h i c h i e
d e r Sud,see» (De-nkschriften
der Schweiz. Natm-foraohenden G e s c l k e h a f l , t o m L X X V I I , Z u n - c h
19 W . W a l l e r
E . : « I i i stor ische M c her d e r S c h w e i z u n d i h r e
E n t w i e k l u n z u r hetiti«en Eindeokun.«» Z u r y c h 4 e u 1 i K a r o l " S c h w e i z c r Masken u n d M a s k e n b r a u c h e . . Z u r y c h 1943. Z n a c z n a
cześć t y c h p u b l i i k a c y j jest poświęcona f o l k l o r o w i s z w a j c a r s k i e m u .
0
VI. K a t e d r y
I
etnologii
i
etnografii.
P r z e d w o j n a ]>olrzeba k a t e d r e t n o l o g i i n a u n i w e r s y t e t a c h
s z w a j c a r s k i c h nie b v l a zbvt a k t u a l n a , ze względu n a łatwość s t u
d i o w a n i a na w s z e c h n i c a c h państw sąsiednich, p r z e d e w s z y s t k i m
we W i e d n i u , w Paryżu, H a m b u r g u . B e r l i n i e . W o j n a j e d n a k u t r u
dniła względnie w p r o s t uniemożliwiła s t u d i a za g r a n i c a , wobec
tego nowsla-lv n o w e k a t e d r y e t n o l o g i i w k r a j u . I tak u t w o r z o n o
we F r v b u r - u w 1939 katedrę e t n o l o g i i i p o w i e r z o n o i a e t n o l o g o w i
światowej sławy p r o f d r W
S c h m i d t o w i profesorowi e t n o h ^ i i
na u n i w e r s y t e c i e wiedeńskim' założycielowi i d y r e k t o r o w i I n s t y t u l u A n t h r b p o . s - . n o a n e k s j i A u s t r i i przez Rzesze p-rof S c h m i d t
przeniósł' sie т ca v m i n s t y t u t e m d o F r o i d e v i l l e pod F r y b u r g i e m
U i e sie też mieści r e d a k c j a czasopisma «Anlhropos» N a u n i w e r svtecie w B a z y l e i w v k l a d a e l n 1 » e ogólna
snccialna orof d r
F e l i k s Speiser ' o d 1939 W G e n e w i e i s t r u ^ i e o d d a w n a k a t e d r a a n trooolo^i
H.olcafH
^ Г ^ Ы с ^
Z r i m . T r
' i 2 Uóti
r ^ w u i z o m d ćentc o d r M W Z
C i i 'v, „ j ' P r t - C } l
etnob
" e od r P> 0 r ' A l f i e d Svińma^in N a u n i w m v ^ i i e
I
I
I
I
I
n
I
\t YuZbuZIul
469
t e l u utworzono docenturę etnografii
prof, d r J . Gabus.
w
1916, która
powiemmo
VII. L u d o z n a w s i w o w S z w a j c a r i i .
N i e w ą t p l i w i e największa korzyścią, która i z o l a c j a w o j e n n a
przyniosła e t n o g r a f i i s z w a j c a r s k i e j polega n a r o z b u d z e n i u z a i n
t e r e s o w a n i a sie f o l k l o r e m r o d z i m y m . Zaś z a i n t e r e s o w a n i e to r o z
b u d z o n o w sama porę, gdvż k u l t u r a l u d o w a zaczyna p o d w p ł y
w e m nowoczesnej c v w i l l z a e j i w S z w a j c a r i i szybko zanikać. Ce
l e m g ł ó w n v m l u d o z n a w s i t w a s z w a j c a r s k i e g o jest n a r a z i e z b i e r a
nie zabytków k u l t u r y l u d o w e j . W t y m c e l u ' S z w a j c a r s k i e
Towa
r z y s t w o ' L u d o z n a w c z e (Schweizerisehe Geselłschait f u r V o l b k u n dc) o r g a n i z u j e p l a n o w e b a d a n i a w całym k u a i u , połączone z ->rom a d z c n i e i n w s z e l k i c h zabytków k u l t u r ' v Ludowe i Działalność T o
w a r z y s t w a L u d o z n a w c z e g o S z w a j c a r s k i e g o o b e j m u j e następując*
dziedVinv k u l t u r y l u d o w e j - medycynę l u d o w a p o d k i e r o w n i c t w e m
S t o l l a i H o f f m a i m - J v r a y e r a pieśń i poezje l u d o w i p o d k i e r H o f f m a r m - K r n e r a i John
" m i e s z k a n i e w i e j s k i e p o d k i e r dhiż H S d w a b , i H a " s i iХ а Г ' s z t u k ę l u d o w a p i l k i e P Ge - e r a
В" W e i s s a m i e sca u a l n l c z e ' P i e l . r z y n r k i w o r v w v m i d k i e r F r ic-sia E
i
a
S
m
' Sstonrznn-ludo/n^wcM и
' kier
П
W a T i S
1 to'
z na w c z v e h
W celu
ш , г 2 1
K n w o ^ S i
7 h ^ n i . r m a t e r i X п г п Г ы е о ^ , ^ \yr-uLn i i ł L E m T n
./v
\ t m d l i ^
Г !
Jiim^
w kOVrvrn L
S• m i i e i R M n "
d o z n a ^ ^
Pora
Szwajcarskim
T o w a r z y s t w e m L u d o z n a w c z y m 'także
i n n e i n s t y t u c j e niemało się przyczyniają do b a d a n i a i g r o m a d z e
n i a zabytków k u l t u r y ludowej j a k ; s e m i n a r i a g e r m a m s t v k i i r o m a n i s t v k i n a u n i w e r s y t e t a c h , i n s t y t u t y geograficzne i a r c h i w u m
f o n o g r a f i c z n e na u n i w e r s y t e c i e w " Z u r y c h u , i n s t y t u t y l i n g w i s t y
czne zajmujące się o p r a c o w a n i e m słownika narzeczy
szwajcar
s k i c h oraz towarzystwa n a u k o w e w poszczególnych k a n t o n a c h
L u d o z n a w s l w o s z w a j c a r s k i e o g r a n i c z a się na r a z i e do z b i e
r a n i a zabytków k u l t u r y l u d o w e j ; podział na t e r y t o r i a l u d o z n a w
cze, k w e s t i a w p ł y w ó w i p o c h o d z e n i a poszczególnych elementów
k u l t u r y l u d o w e j n i e jest jeszcze a k t u a l n a , lecz wołno ż y w i ć u z a
s a d n i o n e nadzieje, że i te z a d a n i a zostaną pomyślnie rozwiązane,
gdyż s u m i e n n a p r a c a u c z o n y c h , i c h wytrwałość i zapał oraz za i n i e r e s o w a n i e się społeczeństwa i . j e g o ' j a k i władz państwowych
•i70
przychylność są jHM-yka. że eeje te zostaną osiągnięte. P u b l i k a c j e
i w v k l u d v popularyzują w y n i k i badań, zwracają uwagę społe
c z e ń s t w a ' n a wartość i znaczenie k u l t u r y l u d o w e j ; p o p i e r a sie
i o r g a n i z u j e wvs.te.pv w s t r o j a c h l u d o w y c h , pielęgnuje się świad o m i c g w a r v i narzecza l u d o w e i t o n i e t v l k o wśród l u d u lecz
i w sferach'intelektualnych.
W s z y s t k i m t v m p r a c o m l u d o z n a w c z y m przyświeca jeden c e l ;
u p r a c o w a n i e a t l a s u e t n o g r a f i c z n e g o S z w a j c a r i i . P o r ó w n y w a sie
często S z w a j c a r i e do z w r o t n i c y , dzięki r o l i j a k a o d g r y w a w
W
m u n i k a c j i m i e d z y k r a j a m i E u r o p y północnej i południowej oraz
z a c h o d n i e j i w s c h o d n i e j . R o l e z w r o t n i c y - k u l t u r , p o s u w a j a c y r h sie
7. z a c h o d u n a wschód, CZA- n a odwrót ' S z w a j c a r i a odgrywała n i e
t y l k o w epoce h i s t o r y c z n e j lecz już w o k r e s i e p a l e o l i t u j a k w y
kazują w y k o p a l i s k a ' i jeszcze pokażą b a d a n i a e t n o g r a f i c z n e .
'
Frvburg,
Szwajcaria.
7'.
С. 1. А.
P.
Chodiidlu
INFORMATION"
«-Biuletm C o m m i s s i o n I n t e r n a t i o n a l e des A r t s et T r a d i t i o n s
P o p u l a t e s * który b v ł o d d a w n a o c z e k i w a n y , ukazał sie nareszcie
w l i p c u hr. W v s z e d ! n r 1 i 2. Jest o n w v r l a w a n v w języku f r a n
c u s k i m i a n g i e l s k i m . Na razie rozmiary jego są bardzo' s k r o m n e ,
ale m a m v nadzieję, że i pod t y m względem nastąpi z m i a n a . Mała
objętość b i u l e t y n u p o w o d u j e z konieczności n i e z m i e r n i e zwięzłe
u j m o w a n i e ciekavvvch n a ogol i n f o r m a c j i . W n i e j e d n y m w y
p a d k u pragnęłoby sic dowiedzieć czegoś więcej zwłaszcza jeżeli
r h o d s i o , p r a w y 'które już p o p r z e d n i o były d a w a n e n p w t p r a w o z d a n i u z H f W a l n e g o Z g r o m a d z e n i a С I A P j a k i w szeroko
rozesłanych l i t o g r a f owa n y d , materiałach o b r a d ' tegoż
Zgroma
dzenia. '
Możliwe j e d n a k , że z u z a s a d n i o n y c h i poważnych powodów
S e k r e t a r i a t G e n e r a l n y widział sie z n i e w o l o n y do p o n o w n e g o p r z y
p o m n i e n i a i to z p e w n y m i uzupełnieniami wiadomości zasadniczo
już z n a n y c h .
Z szczególną radością d o w i a d u j e m y się z n r 1, że wreszcie
z początkiem r o k u 1949 zacznie wychodzić « L a o s » , którv wypełni
dotkliwą pustkę powstała w s k u t e k zaprzestania w y d a w a n i a w r.
1946 «M.useion» i «Rechere.hes.».
N i e m n i e j trzeba z. w i e l k i m u z n a n i e m powitać, że inicjaływa,
z którą n a W a l n y m . Z g r o m a d z e n i u wvstapHi członkowie I V S e k
cji С. I . A . P., a t o d r V i r g i l B u r b i r o , p r o f . G. de A p a r i c i o i p . G. H .
471
R i v i e r e , znalazła l a k szvbka realizacje pracz zwołanie w d n i a c h
9—12 października be, międzynarodowej k o n f e r e n c j i d l a s p r a w
zagadnień b u d o w n i c t w a , względnie o d b u d o w y we i , która się o d
będzie w Rudapew.de. Szczególny n a c i s k w p r o g r a m i e o b r a d kła
dzie sie n a uwzględnienie i w y z y s k a n i e w budownictwie w i e j s k i m
elementów f o l k l o r y s t y c z n y c h . " 2e rzad węgierski udzielił t e m u
przedsięwzięciu daleko idącej pomocy zawdzięcza sie n a t u r a l n i e
w p i e r w s z y m rzędzie M i n i s t r o w i O d b u d o w y i R o b o l P u b l i c z n y c h ,
u J Darvas iak i podsekretarzowi stanu d r Rorbiro N i e n m i e i
e d n a k jest ^ z n a m i e n n y m że koncepcje pr/yjete w r 1047 przez
W a l n e Z g r o m a d z e n i e ' С / 1 \ P sa u z n a w a n e j a k o pożylec/n/
i podzielane nrzez węgierskie" koła'of ic i a l n e 7 dalsze-o c i a - u h i u etvnu d o w i a d u h o n v < e o DOSIOBach w ^ i m z a c i i w y m a n y wv
l a w n ctw ustanowieniu s voemliuw d a s
a ów m l k l m y s t y c z
v d o ł cokraiowró w w Кчп-idzic W l e i soirawie w s r e 4 k i c l i w a
dtmmści^fJ^
Paryż, X V I , A v e n u e ^ K l e h e r H I
D y s k u t o w a n a na' W a h i v m Z g r o m a d z e n i u s p r a w a M i e d z y n a - '
r o d o w y c h A r c h i w ó w M u z y k i ' L u d o w e j w G e n e w i e została należy
cie załatwiona. A r c h i w a pozostają n a d a l w Genewie p o d zarzą
dem prof. E u g e n i u s z a P i t t a r d <i. t v m , że k i e r o w n i c t w o n a u k o w e
obiela С. I . A / P T O rozwiązanie ułatwia i stolnic, prace I X Sekcji
( m u z v k a i tańce) C. L A . P.', oraz wyłonionemu s p e c j a l n e m u k o
mitetowi m u z y k o l o g i c z n e m u który o p r a c o w u j e w l e j c h w i l i j e d
nolite zasady'techniczne zbierania i U w a l a n i a m u z y k i l u d o w e j .
W a ż n a ' jest dalej wiadomość, że Międzynarodowa R a d a M u
zealna uchwaliła przystąpienie do ścisłej współpracy z С. I . A. P.
O b o k krótkich sprawozdań o obeenvm stanie 'badań n a u k o
w y c h w nas/.vm zakresie w L u k s e m b u r g u . B e l g i i , i n a Cyprze,
b i u l e t y n i n f o r m u j e , że w d n i a c h 9 — 1 2 września odbędzie sie
w T u r y n i e piaty Narodowy Kongres d i Tradi-zioni Popolari, a w r e
szcie podaje d a t y i m i e j s c a o d b y w a n i a w r o k u bieżącym m i ę d z y
n a r o d o w y c h kongresów a to n a u k a n t r o p o l o g i c z n y c h { e t n o l o g i c z n v c h w B r u k s e l i i geografii w L i z b o n i e
'
B i u l e t y n n r 2 rozpoc/лпа sie u w a g a m i prof. A r n o l d a V a n
Gcneppa n a t e m a t p o t r z e b y j e d n o l i t e j t e r m i n o l o g i i międzynaro
d o w e j n a u k e t n o g r a f i c z n y c h , ezvm j a k w i a d o m o obszernie z a j m o
wało się o s t a t n i / W a l n e Z g r o m a d z e n i e С I . A. P. D a l e j p o r u
szono t a k bardzo a k t u a l n a sprawę p o m o c y zakładom n a u k o w y m
z n i s z c z o n y m przez wojnę i zwołanej p r z e z U . N . E . S. C. O.
w d n i a 2 6 - 2 9 l i p c a do Paryża k o n f e r e n c j i , której z a d a n i e m s t w o
rzenie światowego k a t a l o g u dolvichczas zebranej m u z v k i l u d o w e j
Treść te uzupełniają krótkie s p r a w o z d a n i a o o b e e n v m stanie b a
dań e t n o g r a f i c z n y c h i ' ełnolo"icznvch w Jugosławii i t d
472
COMMISSION
I N T E R N A T I O N A L E DES ARTS ET
POPUEAIRES,
TRADITIONS-
której stała siedziba z n a j d u j e sie obecnie w Paryżu, odbvl-a.
w d n i a c h 1 - 5 października 1947 s w o j e trzecie W a l n e Z g r o m a
dzenie.
P r z e d m i o t e m o b r a d była r e o r g a n i z a c j a samej K o m i s j i , p r z e dusikowanie zadań w o b l i c z u z m i e n i o n y c h stosunków p o w o j e n
n y c h , o d n o w i e n i e s t a r y c h i zadzierzgniecie
n o w y c h kontaktów
m i e d z y b a d a c z a m i e t n o l o g i i i e t n o g r a f i i różnych krajów, a w r e
szcie u s t a l e n i e w s k a l i międzynarodowej współpracy n a u k o w e j .
O d razu trzeba zaznaczyć, że b a r d z o duże j e s t ' z a i n t e r e s o w a
nie d a l s z y m i s t n i e n i e m C. L A . P.'u i o d c z u w a n i e p o t r z e b y stałego
k o n t a k t u i ścisłej współpracy iniędzy n a u k o w c a m i różnych k r a
jów. Znalazło (o swój w y r a z v w ilości krajów reprezentowanych
i iiczeslniezac.vc.li w obradach. Świadczy o t y m i f a k t , że udział
w n i c h wzięli także j a k o o b s e r w a t o r z y p r z e d s t a w i c i e l e V. N . E .
S. C. O. (zastępca generalnego dyrektora, p r o f . Лап T h o m a s i M i s s
Y e n e t l L a w ł e r ) oraz Międzynarodowego B i u r a Pracy ( p a n i M o
reli).
Następujące k r a j e wysiały s w y c h p r z e d s t a w i c i e l i : 1) A n t y l e ,
2) Argentyna';;.?) A u s t r i a , ' 4 ) B e l g i a , ó) B r a z y l i a , (i) W i e l k a B r y
t a n i a / 7) ' Bułgaria, 8 ) Czechosłowacja, 9 ) ' D a n i a , 10) F r a n c j a .
11) Grecja, 12) H o l a n d i a , 13) I r a n , 11) I n d o c h i n y , 15) I t a l i a . .
Ifi) L i b a n , 17) M e k s v k . 18) R u m u n i a , 19) P o l s k a . 20) P o r t u g a l i a , .
21) S z w a j c a r i a , 22) S t a n y Zjednoczone A. P., 23) Szwecja. 21)'Ти,гcja, 25) W ę g r y .
'
'
Niektóre kra je, które biorą udział w p r a c a c h С. I . A. P. z róż
n y c h powodów nie mogły przysłać s w o i c h zastępców, co j e d n a k
zostało uwzględnione С znalazło swój w y r a z p r z v w v b o r r e n o
w y c h władz n a okres 1947—1950. N a d t o w o b r a d a c h brały udział
i nieiktóre osoby, które nie występowały w charakterze delegatów-..
Otwierając Obrady prezes Ć. I . A." P.'u p a n A I h e r l M a r i n u s ( B e l g i a ) przedstawił znaczenie f o l k l o r u d l a a k c j i zbliżenia
narodów. T r z e b a podkreślić, że obranie tego właśnie t e m a t u było
bardzo szczęśliwe. J a k p o w s z e c h n i e w i a d o m o , na ogól mówiąc
w zbliżeniu k u l t u r a l n y m kładziono dotychczas naprawdę główny
nacisk n a w z a j e m n e i n f o r m o w a n i e s i ę ' t y l k o o p e w n y c h p r z e j a
w a c h i osia«niee.iaeh k u l t u r a l n y c h B i a i i o przy t v m p o d uwagę
n p w liter^aWze autorów rzeczywiście n a j w y b i t n i e j s z y c h , l u b
c h w i l o w o najbardziej r o z r e k l a m o w a n y c h a podobnie przedstawia
sie i s p r a w a w i n n y c h działach osiągnięć k u l t u r a l n y c h Na tym
w s z y s t k i m wycisnęły swoje piętno p r z e k o n a n i a i z a p a t r y w a n i a , .
173
*
J
'l
!
•
i
1
'••
:
v
'
!•
•'
:i
f
: !
4
r
n i e d a w n o powszechne, a i d z i s i a j jeszcze dosyć s i l n i e z a k o r z e
n i o n e , które m o ż e m y określić j a k o e l i t a r n o - i n t e l e k l u a t i s t y e z n e .
N i e wchodząc w wartość obiektywną poszczególnych elementów
lego w s z y s t k i e g o , eo p r z y z w y c z a j o n o się nazywać k u l t u r a jakiegoś
n a r o d u , w przeciwieństwie d o jego f o l k l o r u , t r z e b a j e d n a k p o d
kreślić, że d l a p r a w d z i w e g o i trwałego zbliżenia narodów -które
bez należytego w z a j e m n e g o p o z n a n i a n i e jest możliwe f o l k l o r t a k
często t r a k t o w a n y z p e w n y m lekceważeniem, p o s i a d a n i e n m i e i sze, a n i e r a z n a w e t i większe znaczenie. O b r a z u j e n a m b o w i e m
zarówno duchową, j a k i ' m a t e r i a l n ą kulturę s z e r o k i c h DIRS 11 tł.rodu.
Jest to przecież co innego, aniżeli n a w e t c i e k a w e osiagnięcia n i e r a z małych, l u b większych g r u p intelektualistów. M o r z y
l a k łatwo ulegają złudzeniom, że d a j a w y r a z p r a w d z i w e j k u l t u r y
swego k r a j u . J a k takie nieporozumienie''może u j e m n i e zaciążyć
także i w zakresie p o l i t y k i , tego n a j l e p s z y m d o w o d e m wyobraże
n i a o N i e m c z e c h przed i p o r o k u 1933. T o w s z y s t k o co doszło w t e d y
do głosu z osiągnięciem władzy przez H i t l e r a określano j a k o o d .lępslwo o d ' p r a w d z i w e j k u l i m y n i e m i e c k i e j T v l k o że ta t a k
zwana p r a w d z i w a k u l t u r a była'przede w s z y s t k i m t o w a r e m eksp o r t o w e i cieszącym sie n a rvnini w c w n c l r z n v m b a r d z o o g r a
n i c z o n y m p o p y t e m : Bezstronne'zaś b a d a n i a etnołogiczno-hutor v r v n e na każdym n i e m a l k r o k u w v k a z v w n l v że k u l t n r a т я ч i I n
b i z w v J l e d u n a w e ) n a różnice ' w s t o p n i u wykształcenia p r z e d s t a wiała % r S o l a inaczej
w\«szuucenia p r z c u s i a
Poza prezesem M a r i n u s e m porusza! także to z a g a d n i e n i e o d nośnie zresztą t y l k o do jednego działu, d a w n y prezes С. I . A. P/u
prof, d r O t t o L e h m a n n . N i e mogąc osobiście uczestniczyć
w o b r a d a c h przesłał Z g r o m a d z e n i u swoje u w a g i i sugestie p t .
« Znaczenie i wartość s z t u k l u d o w y c h w życiu m i e W ™ a r o d o w v i n ,
( L m r p o r t a n e e et la y a l e u r d e A r t P o p u l a i r e d a m l a y i e I n t e r n a
tionale).
Zresztą trzeba t u nadmienić, że p o d t v m w z g l ę d e m n i e i s t
nieje różnica zapatrywań w łonie С. I . A. P., której obowiązujący
statut, a r t . 2 wyraźnie p o w i a d a : « G ł ó w n v m с e ł e m j e s t p i o¬
wad zenie
badań
porównawczych
nad 'obycza
jami i z w y c z a j a m i
ludów, j ак 'rów n i eż miedzyn a r o d o w a k o o r d y n a c j a badań
e t n o g r a f i c z n y c h
i f o Lk 1о г у s t y c z n у с h. W o g ó l n o ś c i z m i e r z a
ona
( K o m i s i a) w t у m z a k r e s i e
do r o z w i j a n i a
W Z 'diemneeo
z r o z u m i e n i a
sie ludów
przez
odslan i a n i e w s p ó l n y c h p o d s t a w c y w i l i z a c j i i 7 <м> d ności
/Msadniezvch
d'! żeń
człowieka.
474
W r e f e r a t a c h , w y p o w i e d z i a c h i r e z o l u c j a c h znalazła pełny
w y r a z szerokość c e l ó w " С I . A . P.'u, dotychczasowe poważne osią
gnięcia i konieczność uzupełnienia d a w n i e j s z y c h ujęć różnych z a
gadnień. N a d t o zwrócono uwagę i n a n o w e p o t r z e b y , j a k i e p o w o
d u je z r e o r g a n i z o w a n i e
pracy w odmiennych, a pod n i e j e d n y m
względem n o w y c h w a r u n k a c h p o w o j e n n y c h .
S a m e r e f e r a t y i bodące i c h w y n i k i e m rezolucje można bv
podzielić n a : a ) s p r a w y o c h a r a k t e r z e o r i e n t a c y j n y m , b ) d o t y
czące zagadnień o r g a n i z a c y j n y c h , c) m e t o d o l o g i c z n y c h , a w r e s z c i e
d) problemów s p e c j a l n y c h
'
Duża uwagę poświecono w czasie Z g r o m a d z e n i a
informa
c j o m d o s t a r c z o n y m przez członków С I . А. P., a które d o t v c z v l v
badań f o l k l o r v s t V e z m c h i e t n o g r a f i c z n y c h w poszczególnych k r a
j a c h . Uwzględniono ' t a k ż e z m i a n y , j a k i e zaszły o d r o k u 1940,
a w r e s z c i e " i s t r a t y p e r s o n a l n e i' rzeczowe s p o w o d o w a n e p r z e z
wojnę. Dalsze z b i e r a n i e i uzupełnianie odnośnych d a n y c h z a l e
cono S e k r e t a r i a t o w i G e n e r a l n e m u , który pozostaje p o d "energiczi r v m i w y i r a w n v m ; k i e r o w n i c t w e m pana
d ouк id e
N i c w v m a - a omówienia konieczność stałe-o Gromadzenia w e l k i c h materiałów i n f o r m a c y j n y c h przez S e k r e t a r i a t
Genialny
W l e n t y l k o przecież snosób inożna umożliwić w s z v s l i k i m człon
k o m d o k ł a d n ą , a d l a i c h ' p r a c niezbędni} orientację.
vVvra7i.-m powszechnego o d c z u w a n i a
tej
polrzeby
bvla
i u c h w a l o n a l e z o h i c j a treści następującej: «C. i . A. P. s t w i e r d z a ,
że m i m o w s z y s t k i c h w v s i l i k o w , " j a k i e zostały podjęte od
c h w i l i ukończenia w o j n y , celem z e b r a n i a wiadomości o " p r a c y
n a u k o w e j w l a t a c h 1940—45, zebranie t y c h i n f o r m a c j i pozostaje
i n a d a l j a s k r a w o niewystarczające w zakresie e t n o g r a f i i , f o l k l o r u
i nauk pokrewnych;
że p u b l i k a c j a zbiorów, b i b l i o g r a f i i r e t r o s p e k t y w n e j r o z p o
częta w r o k u 1945 z i n i c j a t y w y Międzynarodowego Urzędu M u
zeów, z współpraca С. I . A.* P. została p r z e r w a n a , o i l e c h o d z i
o cześć e t n o l o g i e z n a .
W o b e c lego w z y w a sie Zarząd i S e k r e t a r i a t G e n e r a l n y do
ożycia w s z e l k i c h właściwych środków celem p o n o w n e g o p o d j ę
cia tej pracy.
W z y w a sie p r z y t v m w s z y s t k i c h członków С. I. A. P., j a k
również i n s t y t u c j e e t n o g r a f i c z n e i f o l k l o r y s t y c z n e , b y zechciały
udzielić j a k n a j d a l e j idącej p o m o c y celem " z a p e w n i e n i a p o w o d z e
n i a ternu n o w e m u wysiłkowi.
Korzystając z Lej sposobności p r z y p o m i n a sie konieczność,
stałej wymiany publikacji i wiadomości
biblio-
475
g r a f i c z n y c h pomiędzy członkami С. I . A. P. oraz k r a j o w y m i ,
zainteresowanymi instytucjami.
"
W r e s z c i e zaleca sie S e k r e t a r i a t o w i G e n e r a l n e m u z o r g a n i z o
w a n i e w l v m c e l u o d p o w i e d n i e g o •biura, oraz u p r a s z a sie o p o
m o c o r g a n i z a c j e międzynarodowe, których p r o g r a m p r z e w i d u j e
działalność w i v m z a k r e s i e . .
'
I n n a sprawę dotycząca k o n c e n t r a c j i materiałów i n f o r m a c y j
n y c h , celem łatwiejszego i c h uprzystępnienia w s z y s t k i m z a i n t e
r e s o w a n y m poruszył p r o f . С. B r a i ł o i u ( R u m u n i a ) . C h o d z i
m i a n o w i c i e o Międzynarodowe A r c h i w a M u z y k i L u d o w e j , które
p o m y ś l i d a w n i e j s z y c h starań С. I . A. P. zostały s t w o r z o n e ' w r o k u
1943 n a p o d s l a w i e specjalnego s t a t u t u i umieszczone w M u z e u m
E t n o g r a f i c z n y m w Genewie.
Powzięto następująca uchwałę: «С. I . A. P. zważywszy, że
s t w o r z e n i e w r o k u 1943 Międzynarodowych A r c h i w ó w M u z y k i
L u d o w e j p r z v M u z e u m E t n o g r a f i c z n y m w Genewie, s t a n o w i r e a
lizacje p r o j e k t u , który zaliczył do p r o g r a m o w e j działalności С. I .
A. P . ' u już K o n g r e s ' o d b v l v w r . 1928 w P r a d z e , p o c z u w a sie do
obowiązku wyrażenia podziękowania twórcom A r c h i w ó w , j a k n i e
m n i e j władzom m i a s t a i k a n t o n u G e n e w y , których p o m o c umożli
wiła .to t a k ważna realizację.
Z w a ż y w s z y z d r u g i e j s t r o n y , że te A r c h i w a sa przeznaczone
do n i e s i e n i a i s t o t n e j ' p o m o c y p r z v b a d a n i a c h e t n o g r a f i c z n y c h
i f o l k l o r y s t y c z n y c h , j a k n i e m n i e j w p r a c y S e k c j i M u z y k i С. I .
A. P.... p r z y j m u j e sie do wiadomości, życzenie wyrażone przez
założycieli A r c h i w ó w Międzynarodowych M u z y k i L u d o w e j , p o d
d a n i e i c h władzy С. I . A. P.
W o b e c tego p o s t a n a w i a sie przyłączenie t v e h A r c h i w ó w do
С. I . A. P.'u i poleca Zarządowi u r e g u l o w a n i e w p o r o z u m i e n i u
z k i e r o w n i k a m i .Archiwów warunków Lego przyłączenia i za]>ewnienia ich w y k o n a n i a * .
W ś r ó d s p r a w o r g a n i z a c y j n y c h duża uwagę zwrócono n a
s t w o r z e n i e p o m o c y t e c h n i c z n e ] ' z e s t r o n y С. I . A . P.'u w o r g a n i
z o w a n i u badań
folklorystycznych
i etnograficznvch w krajach,
które jeszcze n i e posiadają o d p o w i e d n i c h własnych
instytucji.
Oprócz tego z a s t a n a w i a n o sie n a d sposobem z o r g a n i z o w a n i a p o
mocy d l a i n s t y t u c j i b a d a w c z o - n a u k o w v e h , które ucierpiały w s k u
tek w o j n y .
Z a g a d n i e n i e m p i e r w s z y m zajęli się s p e c j a l n i e p. M e h d i
B a r k e c h l i ( I r a n ) i prof.' F . D e A p a r i z i o
(Argentyna).
D r u g i e , podkreślając, że jest o n o b a r d z o a k t u a l n e i ważne,
przedstawili prof, dr O s h a n A l i s b a h ( T u r c j a ) , prof. F. D e
(70
A p a r i с i о,
prof. S i g u r d
H г i x o n ( S z w e c j a ) , prof. S t .
К у r i a , k i d i s ( G r e c j a ) , dx I . C. P e a t e ( W i e l k a B r e t a n i a ) , p r o L
d r A n d r z e j M e l i с h e r c i k (Czechosłowacja), d r H a n - V i F е n g ( C h i n v ) i p r o f . К. P. С h a 11 o p a d h v a v ( I n d i e ) .
P o s t a n o w i o n o , powierzając t e c h n i c z n e wv-konanic S e k r e t a r i a
t o w i G e n e r a l n e m u , zebrać z w s z y s t k i c h krajów dotkniętych s t r a
t a m i w o j e n n y m i d a n e dotyczące'szkód w z b i o r a c h , urządzeniach
i l d . Równocześnie postanowiono, że wszyscy
członkowie m a j a
zgłosić w j a k i m s t o p n i u m o g l i b y ze s w o i c h zasobów przyjść z p o
mocą p o s z k o d o w a n y m .
B a r d z o w i e l e u w a g i i referatów poświecono
zagadnien i o m m e t o d o 1 o g i с z n у m . Stanowią one bezwzględnie n a
der poważny d o r o b e k o b r a d i p o w i n n y zostać dokładnie osobno
rozważone. Nie jest to m o ż l i w e w krótkim s p r a w o z d a n i u , którego
celem jest p o i n f o r m o w a n i e o p r z e b i e g u W a)nego Z g r o m a d z e n i a .
Sadzę n a w e t , że w s z y s t k i e r e f e r a t y tego działu p o w i n n y b v zostać
przełożone n a język p o l s k i , co ułatwiłoby dokładne zazna j W . e n i e
się z treścią i u m o ż l i w i ł o szersza i bardzo c e l o w a i potrzebna d y
skusję.
T
Prof. R a f a ł
C o r s o ( N e a p o l ) m ó w i ł na temat «Pożytku,
j a k i b v osiągnięto przez s k o o r d y n o w a n i e różnych zapatrywań d o
tyczących z a k r e s u i p r z e d m i o t u folkloru» ( U t i l i t e d ' u n e c o o r d i n a
t i o n des d i f f e r e n t * p o i n t de vue c o n c e r n a n t ]e d o m a i n e e l 1'objet
d u f o l k l o r e ) . P r z s ^ o m i n a m , że p r o f . Corso jest n i e t v l k o w y b i t
n y m u c z o n y m , ale i r e d a k t o r e m t a k b a r d z o cenionego * F o l k l W » .
Cieszący sie w i e l k a powszechną p o w a g a
A r n o l d
Van
G e n u е р ( F r a n c j a ) poruszył sprawę-konieczności u s t a l e n i a m i ę
d z y n a r o d o w e j t e r m i n o l o g i i n a u k e t n o g r a f i c z n y c h (Necessite d W
t e r m i n o l o g i e " i n t e r n a t i o n a l e d a n s les Sciences' c l h n o g r a p h i q u e s ) .
D o k t o r P. J . M e e r t e n s
( H o l a n d i a ) zgłosił
uchwalona
przez z e b r a n y c h rezolucje o «Konieczności przyjęcia p e w n y c h r e
guł międzynarodowych" dolvcsaeyeh układania atlasów e t n o g r a ПгагуеЬ».
Z a g a d n i e n i e m s p e c j a l n y m zajął się p a n M . V. U. S a v c e
(Manchester), a m i a n o w i c i e etnografia .ekologiczna., czvii do
mową i z o r g a n i z o w a n i e m d l a odnośnych badań współpracy m i ę
d z y n a r o d o w e j ( E t h n o g r a p h i c «ecco)og'ique» o u d o m e s l k p . e 'et c o l
laboration internationale).
P. M a r c e l M a g e t ( F r a n c j a ) w v s l a p i l г r e f e r a t e m określo
n y m j a k o « U w a g i wstępne, .które dotyczą M e t o d i T e c h n i k i p o
szukiwań e t n o g r a f i c z n y c h * (Mćthodes' et t e c h n i q u e s dans la r e
cherche ethnogYaphique. T r a e a i l d ' E ' q u p e etc... T e c h n i q u e s : des-
+77
.мп, p h o t o g r a p h i c , f i l m , d i s q u c , n o t a t i o n p h o n o l i q u e s n o t a t i o n e h o r e o g r a p h i q u e . d o c u m e n t a t i o n etc.).
D a l e j nalezv Lulaj wspomnieć o ż y w e j d v s k u s i i , j a k a sie w y
wiązała odnośnie projektów i p o t r z e b w y d a w n i c z y c h , oraz w y
mianę m v s l i w p r z e d m i o c i e o r g a n i z a c j i p r a c v n a u k o w e j i l d .
Wśród z a g a d n i e ń
s p e c j a l n y c !>,' którym się z a j m o
w a n o , n a p l a n p i e r w s z y wysunęła się s p r a w a urządzenia w r o k u
1952 Międzynarodowej W y s t a w y S z t u k i L u d o w e j w B e m i e . Sama
m\śl b v i a już skonkretyzowaną w токи 1931 i t o p r a y u d z i a l e
ówczesnego sekretarza T o w a r z y s t w a L u d o z n a w c z e g o p r o f . U . J . K .
dr. A d a m a F i s c h e r a . Podjęta podówczas przez С. I . A . P.
i n i c j a t y w a została w szeregu krajów p r z y c h y l n i e przyjęta i r o z
poczęto k r o k i wstępne. W y b u c h w o j n v u n i e m o ż l i w i ł
realizacje
lego pożytecznego i celowego z a m i e r z e n i a .
Obecnie i s t n i e j e u z a s a d n i o n a n a d z i e j a , że sie to u d a . W ł a
dze k a n t o n u i m i a s t a B o r n a śluza p r z y t y m p o t r z e b n a pomocą. D l a
uniknięcia nieporozumień trzeba jednakowoż zaznaczyć, że W y
stawa jest pomyślana bardzo szeroko i b y n a j m n i e j n i e o g r a n i c z a
sie do s a m e j s z t u k i l u d o w e j . W skróceniu p o d a j e m y t u t a j rezo¬
lucję p r z e d s t a w i o n a przez p . D a n i e l a B a u d-JJ о v v, prezesa
Szwajearskeigo
K o m i t e t u N a r o d o w e g o S z t u k i L u d o w e j : «C t
A P stwierdzając, że e t n o g r a f i a i f o l k l o r nadają sie w sposób
w v j a i k o w v do o n a n i z o w a n i a w y s t a w i międzynarodowych m a
n i f e s t a c j i ' które by w sposób bezsprzeczny
w'vkazvwalv pokre
wieństwa i a k i e ' i s t n i e i a m i e d z y r ó ż n y m ' i
formami
c y w i l i z a c j i
a równocześnie sadzać' że m o - a one f w y s t a w i )
także .łużyć p o t r z e b o m badań e t n o g r a f i c z n y e h " i f o l k l o r y s t y c z
n y c h "ż\-wiac n i d t o nrzeświadczenie^że te«o r o d y n u i m n i f e s t a c e '
nieuz'vn^
szeroka nubhczność
X n o ^
w n ^ i
w v ^
w C
e
wVsoktei
т ™ ve i I i i do we i
pod auspicjami О I A P
wtrlości
wilio"
l ! I r i n i i i h sie o d b v ć
Z l e r a sie z a t e m Zarządowi: p r z y g o t o w a n i e p l a n u w v s l a w v
i manifestacji o charakterze etnograficznym i folklorystycznym...
który mógłby zostać w niedługim czasie p r z e d s t a w i o n y z a i n t e r e
sowanym' instytucjom...
W r e s z c i e upoważnia się Zarząd, o ile będzie uważał to za
potrzebne do u t w o r z e n i a specjalnego K o m i t e t u , którego z a d a n i e m
b y było z b a d a n i e i z r e a l i z o w a n i e różnych związanych z w y s t a w a
projektów*.
'
'
'
'
-178
O b o l i w v s t a w y p o d o b n e m u c e l o w i m a j a slużvć m i ę d z y n a r o
d o w e festiwale m u z y k i , tańców i w i d o w i s k f o l k l o r y s t y c z n y c h . T e n
p r z e d m i o t referowała t a k szczególnie w t y m zakresie k o m p e t e n t n a
dr E l ż b i e t a B u r e l i e n a 1, przewodnicząca O g n i s k a S z t u k i
L u d o w e j w N o w y m J o r k u i K o m i t e t u N a r o d o w e g o Sztuk L u d o
w y c h Stanów Z j e d n o c z o n y c h A. P.
W ś r ó d tematów s p e c j a l n y c h p o m s z i m v r h n a Z g r o m a d z e n i u
n i c można pominąć m i l c z e n i e m szczególnie o r y g i n a l n e g o r e f e r a t u
dr V i r g i l B o r b i t o , p o d s e k r e t a r z a s t a n u M i n i s t e r s t w a Robót
P u b l i c z n y c h ( W ę g r y ) , p o d tytułem ^Doświadczenia z a r c h i t e k t u r a
chłopską p r z y o d b u d o w i e w s i , i w y w o d y p . G. H . R i v i e r ( F r a n c . j a ) p l / . R o i a folkloru w odbudowie wiejskiej..
O i l e c h o d z i o o r g a n i z a c j e wewnętrzna C. 1. A. P. to p r z y
jęto podział n a 10 s e k c j i f a c h o w y c h , wyposażonych w duża s a
modzielność. Sa one następujące: 1. B i b l i o g r a f i a , 2. T e o r i e ogólne,
M e t o d o l o g i a , T e r m i n o l o g i a , 3. Muzea, Z b i o r y , A r c h i w a , Ośrodki
materiałów i n f o r m a c y j n y c h
4. M i e s z k a n i e , ' praca
technologia
Ó. Społeczeństwo r e l i g i a ' p r a w o 6 L i t e r a t u r a 7 S z t u k a d r a m a
t y c z n a i zabawv 8. S z t u k i p i e p r z n e i d e k o r a c y j n e
kostiumy
У. M u z y k a i taniec, 10. W y s t a w y , ' m a n i f e s t a c j e p u b l i c z n e i f e s t i
wale.
Zarząd Główny n a o k i es 1917—1951) w y b r a n o w składzie n a
stępującym: prezes h o n o r o w y prof, d r O t t o L e h m a n n , prezes S a l
v a d o r de M a d a r i a g a . d r u g i prezes ( P r e s i d e n t - a d j o i n t ) A l b e r t M a r i n u s , v i c e - p r e z e s f prof. L u d w i k da Ga m a r a Cascudo. p r o f . К. P.
Chattopadhvav, dr Duncan E m i i c h . prof. Sigurd E r i \ o n . d r T L
Y u a n . Członkowie: Naji A l A s i l , p r o f . M a r i u s z B w b e a u . P. D a n i e l
R a u d - B o v y , p r o f . C. B r a i l o i u , d r A l f o n s C a r r i z o , p r o f . K a r o l C n o
tek p r o f Mendes Correa p r o f Rafał Corso P P i o l r L u d w i k D u c h a r t r e , p. Searnus O'Du'ilearga p r o f . A r n o l d V a n Gennep, prof,
d r W i k t o r G c r a n i b , p r o f , d r L e o n H a l b a n , p r o f . M e l v i l l e , i. H e r skowilis m o f P e r s i v a l R K i r h v n H a m i t KOS-ЭУ nro'f I я w i n
lajflm p r o f ' c
V a n d c r ' ł ecu w ' p r o f A i v W e i L i n < b l o m p r o f
V T Mcndoza ,чоГ G F a i r W
l-im-bous' p VY J
P h i l Ł
P ' E B
RcKli-iVuez » V 1' s i v e e i r o f I Sedar W h n r
Z f
d r A d o l f Spamer
P
1
Upoważniono Zarząd do uzupełnienia swego składu po p o
r o z u m i e n i u się z właściwymi c z y n n i k a m i niektórych krajów j a k :
Z w i a a a k R a d z i e c k i , F i n l a n d i a , Jugosławia. E g i p t i J a p o n i a . S e
k r e t a r z e m G e n e r a l n y m pozostaje p. E . F o i m d o n k i d i s .
479
KONGRES NAUK
ANTROPOLOGICZNYCH I
NYCH
Bruksela
ETIOLOGICZ
15—23 s i e r p n i a 1<Ш.
I I I sesja K o n g r e s u N a u k A n t r o p o l o g i c z n y c h i E t n o l o g i e z i i v c h zgromadziła w B r u k s e l i p o n a d 200 p r z e d s t a w i c i e l i n a u k i
г całego świata, głównie z E u r o p y i A m e r y k i .
I ^ z e w i d z i a n e bvlv sekcje: antropologiczna, p r e h i s t o r y c z n a ,
e t n o l o g i i A f r y k i , A z j i , A m e r y k i , O c e a n i i , E u r o p y , m e t o d o l o g i i , so
cjologii, muzykologii, sztuki "pierwotnej, l i n g w i s f v k i i fonetyki. D l a
b r a k u dostatecznej ilości zgłoszeń referatów do niektórych s e k c j i ,
k i l k a z n i c h n i e zostało w y d z i e l o n y c h . Odpadła w ten sposób sek¬
cja inuzeologii, co można wytłumaczyć s p e c j a l n y m kongresem
muzeolosów.' j a k i odbył sie w ' c z e r w c u ' w Paryżu, i odpadła r ó w
nież sekcja e t n o l o g i i e u r o p e j s k i e j co j a k na k o n - r e s odbywający
sie w E u i o n i e iesl o b j a w e m dość с e k a w v m Z a g a d n i e n i a e u r o
pejskie nie sa p r z e d m i o t e m zainteresowań etnologów / E u r o p y
z a c h o d n i e j poza n i e l i c z n y m i wyjątkami
specialittów zaś t y c h
zagadnień z E u r o p y środkowej i w s c h o d n i e j ' było n a k o n - r e s i e
zafedwie k i l k u .
•—
i
.
Duże z a i n t e r e s o w a n i e wzbudziła sekcja m e t o d o l o g i i . Z w ł a
szcza referal v. d y r e k t o r a Musee de P H o m m e w Paryżu, prof. Л.
L e r o i - G o u r l i a n . p t . *Les ( r a v u u x d u centre de d o c u m e n t a t i o n et
des recherebes prehistoriques*. Zgromadził o n n a d z w y c z a j liczne
a u d y t o r i u m , które z z a c i e k a w i e n i e m słuchało prelegenta, oraz
oglądało wyświetlana jednocześnie krótkometrażówkę z p r a c w y
kopaliskowych przeprowadzanych pod kierunkiem 'prof. L e r o i G o u r h a n w grocie des F u r t i n s , Berze L a Y i l l e . P o n a d t o r e f e r a t
prof. M . S. I l e r s k o v i t s ' a ze Stanów Zjednocz, n a t e m a t : «Ethnohistory a n d the s t u d y of c u l t u r a l d y n a m i c e * w v w o l a l ożywiona
dvsku'sje zwłaszcza co do wyciągania wniosków z podobieńsw
kulturowych Bardzo c i e k a w y ' p o d względem ujęcia i świetnie
w\-4oszonv i>vl referat d y r e k t o r a Musće du Con«o B c b * w B r u
kseli p r o f d r F r ' Olbrerht's'a o sztuce w K o n « o R e W i j s k i n r
<<LeU.de de Г-irt n l a s t i a u c d u C o n " o " B e l * e - methodes -t resułl a h » w r a z z V zeźroczami pięknych okazów - ł o w n i - s z t u k i B a lubViBakuba
'
^
Na ogół r e f e r a h miały c h a r a k t e r a n a l i t y c z n y , t y l k o n i e l i c z n e
nawały s y n t e t y c z n e ujecie ' t e m a t u . Wśród n i c h wyróżnił się p o l
ski referat d r . P i o t r a Śzinagel-Radwańsikiego ( B r u k s e l a ) p t . : «P,roblemes des syntheses de Ja science de l ' h o n i m e ( d e l a necessite
et du but de lantbropologie s,vnthelique>. Prelegent został z a -
480
pioszonv
do wygłoszenia
go w u n i w e r s y t e c i e
w
Londynie
i w Hadze.
•
'
Prócz w y ż e j
wymienionego
prelegenta
z Polaków
byli
obecni:
ks. p r o f . Rosiński z W a r s z a w y ( r e f era I: « H e r e d i l v o f eve a n d
h a i r colour i n m a n . ) ;
p r o f . K . S i o l v h w o z K r a k o w a (ref.: 1. « L e l a l c o n l e m p o r a i n
et le d e v e l o p p e m e n l de l ' a n t b r o p o l o g i e e n P o l o g n e » , 2. Q u e s t ce
que l e s t le type on f a race anlbiropologique?»);
prof. T . " S u l i m i r , s k i z L o m d v n u (ref.: 1. «Some r e m a r k s o n
the S c y t h i a n e x p a n s i o n i n E u r o p e a b o u t 500 B . C.», 2. . M i x e d
B r i t i s h - P o l i s h m a r r i a g e s a n d t h e p r o b l e m of m a t r i m o n i a l selec
tion);
d r .1. T u w a n ó w n a z Paryża (ref.: - E x p o s i t i o n des c o l l e c t i o n s
e l h i m g r a p h i q u e s dans u n m n s e e » ) ;
p r o f . Falckówna z K a l k u t y .
Oprócz referatów cześć n a u k o w a k o n g r e s u stanowiło n a d a
w a n i e ph-t i pokazy f i l m ó w e t n o g r a f i c z n y c h . S t r o n a d o k u m e n i a m a
t y c h filmów była " n a średnim p o z i o m i e . F r a g m e n t y jednego z a
g a d n i e n i a n i e b v l v z sobą powiązane l u b leż niewspółmiernie, do
s w e j r o l i . p r z e d s t a w i o n e D o b r a bvła krótkometrażówka k a n a d y j
ska o obróbce k a m i e n i a : uwypuklała poszczególne e t a p y t e j t e c h
niki.
K o n g r e s u r o z m a i c o n y bvł przyjęciami przez o f i c j a l n e c z y n
n i k i b e l g i j s k i e , p r z y c z y m n a j e d n y m z n i c h odbyła sie uroczystość
d e k o r a c j i nestora n a u k a n t r o p o l o g i c z n y c h i e t n o l o g i r z n v c h , ' prof,
dr. H . Ś. F l e u r e z L o n d y n u , o r d e r e m L e o p o l d a , j a k o w y r a z u z n a
nia rządu b e l g i j s k i e g o " n i e t v l k o d l a uczonego, ale i * d l a n a u k
przez n i e g o r e p r e z e n t o w a n y c h . D l a muzykologów c i e k a w y m było
usłyszenie w kościele k a t o l i c k i m p r z y a k o m p a n i a m e n c i e ry
t u a l n e j m u z y k i murzynów B a n t u .
Organizacja kongresu pod k i e r u n k i e m sekretarza general
nego, prof, d r . ' F. O l b r e c h l s ' a , b v l a doskonała. D b a n o nie t y l k o
o pożytek n a u k o w y , ale i o przyjemności uczestników k o n g r e s u .
Do najwartościowszych r o z r y w e k należał n i e c h y b n i e k o n c e r t k u
rantów w katedrze w R a l i n e s .
Dr Janina
Tuwanówna
28 K O N G R E S M I Ę D Z Y N A R O D O W Y
AMERYKANISTÓW
( X X V I Ib- CONGRftS I N T E R N A T I O N A L D E S
AMfiRICANlSTES)
O d 24 do Ж) s i e r p n i a 1917 r. o d b v l sie w Musee de 1'Homme
w P a n żu 28 z rzędu a p i e r w s z y p o w o j e n n y K o n g r e s Międzynaro-
I
481
d o w y A i i i e r v k a n i s t o w , z o r g a n i z o w a n y przez P. Rivet, dvreklora
Musće de Г Н о ш т е i p r e z y d e n t a tegoż kongresu. Dzięki s t a r a n i o m
K o m i t e t u Organizacyjnego i nader p r z y c h y l n e m u u s t o s u n k o w a n i u
sie władz kongres ten miał, m i m o p o w o j e n n y c h t r o s k i kłopotów,
p r z e b i e g n a d z w y c z a j wspaniały. Uczestnicy" kongresu w l i c z b i e
około 200 z e u r o p e j s k i c h i pozaeuropejskich krajów byli z a c h w y
c e n i n a d z w y c z a j n a gościnnością gospodarzy.
25 s i e r p n i a w sali K i n a w M u see. de Г Н о т т е nastąpiło u r o
czyste o t w a r c i e k o n g r e s u w obecności władz państwowych. O god«.
15 odbyło się p l e n a r n e posiedzenie. gdizie ukonstytuowały się 4
sekcje ' n a u k o w e
mianowicie:
archeologiczna,
antropologiczna,
l i n g w i s t y c z n a i ełnologiczna, i gdzie nastąpi! wybór prezydentów
i sekretarzy w s p o m n i a n y c h sekcji. W e w t o r e k rozpoczęły sie p o
siedzenia poszczególnych sekcji i to o d d z i e l n i e P r z e b i e g ' prac b y l
następujący: Codziennie były d w a p o s i e d z i e n i a : o godz 9 3 0 i o 15
godz Każde posiedzenie trwało •> 4 d z i n v po 90 m i n u t o w y c h r e
p e t a c h następowali d y s k u s j a W c h w i l a - h w o l n y c h -oście b y l i
serdecznie p o d e j m o w a n i ' orzez gospodar/v
którzy s t a r a l i sie
o u r o z m a i c e n i e i pożądane o-lrreż^ie P u n k V n i u k u l m i n a c y j n y m i
były ' r r z y i c e i a l u t n i k ó w kongresu or/ez P r c z v ' e n t a R e ' i b l i k i
p' V i n W n " КиххЪ w pałacu F l v s e l ' p r z e z H o r ' ^
.
3
W n i b i ć \-»tionile w P a h l R >mbiun
ОДУ n r / > , l i
, 1
!icv w H o t e l de V i l b Poz-i' t v n
™ i / ó ™
do pieczar p n ; h i s t o r y c z , r y c A
"
° ^ "
- »
- *ш
а
Л
1
/
ю
1
l
L k , t
ł
l
i
e
u
k
l
W sobotę nastąpiło z a m k n i e c i e k o n g r e s u . N a p o s i e d z e n i u
p l e n a r n y m o godz. 10 o d r z r l a n o s p r a w o z d a n i a z prac poszczegól
n y c h sekevj. do których dołączyła sie d y s k u s j a . N a p a s i e d z ^ n i u
końcowym o godz. 15, poza 'różnymi ' i i m v m i s p r a w a m i , o b r a d o ¬
w a n o też nad' sprawą przyszłego Kongresu
Międzynarodowego
A m e r v k a n i = '['>w. Ponieważ o zaszczvt l e n " ubiegaj a s i e ' B o g o t a ( K o
l u m b i a ) Sao P a u l o ( B r a z y l i a ) i N e w Y o r k p r ^ I o ^.rawę o d d a n o
do rozstrzygnięcia K o m i t e t o w i O r g a n j z a r y j n c i n u K o n - r c s u który
po u w ^ e i b r i e n i u w s z e l k i c h d a n y c h ' w y z n a c z y m i e l c e ' i czas
przyszłego' k o n s r e s u .
T e n p o w o j e n n y K o n g r e s Międzynarodowy A m e r v k a n i s t o w .
który zgromadził e k o l o 2 0 0 uczestników z całego świala i klórv
sie o d b v l w atmosferze szczerej przyjaźni i w z a j e m n e g o z r o z u
m i e n i a , zadokumentował potrzebę "współpracy i w y m i a n y w d z i e
d z i n i e w i e d z y . Najpoważniejsza liczbę uczestników kongresu, r o
z u m i e sie. p r z e d s t a w i a l i sami gospodarze. F r a n c u z i z P. R i v e t n a
czele, który dzięki r o / l c d v m znajomościom o s o b i s t y m z p r z e d s t a
w i c i e l a m i władz p a n s t w o w v e h u l a ! w i l gościom z a g r a n i c z n y m f o r
malności p a s z p o r t o w e i d e w i z o w e ; toteż uczestnicy k o n g r e s u z żaLud, T. X X X V I I I
31
482
lem przyjęli wiadomość z ust jego na posiedzeniu końcowym k o n
gresu, że ze względu n a podeszły wiek ustępuje z urzędu dyrektora
Musće de 1'Homme i profesury" Przedstawiciele A m e r y k i "Północ
nej i Południowej byli n i e l i c z n i ; brakowało przede w s z y s t k i m k o
ryfeuszów amerykańskich. S t a n y Zjednoczone b v l v reprezento
w a n e przez Magiret Mead i Alfreda Metraux, Argentyna przez
Aparieio, K o l u m b i a przez F r i e d a i S i l v a C e l i s również i inne
kraje pozaeuropejskie wysłały s w y c h przedstawicieli Z krajów
E u r o p y zasługują n a uwagę przedstawiciele F r a n c j i - R a u l d ' H a r c o u r l i Crcoui-MonLforP RaHestems ojciec i svn ( H i s z p a n i a ) de
Goeje ( H o l a n d i a )
Birket-Sniith ( b a d a )
Izikowiłz
{Szwarc
HŁssink Kulischer ( \ i e m e y ) Kormers i Gusinde ( \ u s t « i a / s u e i s o / f > i c l s e h v G a b u s Saaie i S c h m i d t W ( S z w a i c a r i - O P m f
S c h m i d t o w i " nestorowi' etnolo-ów
n o w i e r z o n t Ь ш
rowe W r e s u bv u c z c i ć T a s ^
e In о I ' H z l / i i
jego'80-lecia. ' "
^
»
P°«"
unoio n
oKazji
m
x
o n e
0
Fryburg, Szwajcaria.
Dr
W.
Saake
781
•
n k ' i i s z Sewervn, Sztuka ludowa w Polsce. Malarstwo, rzeźba, g r a f i k a .
Katalog wvslawv. Kraków 1918 |H. Blumówim)
•seglad SorjologicriiY, K w a r t a l n i k Pol. I n s l y l u l u Socjol. T . V I U - I X .
Lód* 194fr-47 'l A Kułrrcbiaiika i I. Turimii|
deuda-rz dla Mazurów Instytut Mazurski. Koczu. X V I I (!947j, roctti.
X V I I I H94SI (J. G.)
m i a n Reinfass. Z a g a p i e n i a i p o t r z e b y etnograł ii na Śląsku Środko
wym i Dohivm. I n s t y t u t Śląski. Katowice W r o c ł a w 1947 (J. G.)
aria Z n a m i e r o w A a - P H i f f e r o w a ,
Ochrona zabytków kultury ludowej.
P o r a d n i k . C e n t r a l n y Imslvlut K u J l n r v . W a r s z a w a 1947 (J. G.) . .
M I Nasz, Opole. Bibl. A r e h c o l o s k z j i a . Wrocław 1947 (R. Reinfussl .
anisław Hosnonri, Sion i polr«4>v językoznawstwa pot. na Śląsku « •
ж к о М п т м uwagi. D o b u - o śląska. I n s t v t u t Śląski. K a t o w i c e —
Wrocław'1947 ...I O',
.*.
'
'
b i o g r a f i a w Z. S. R R iSowełskuja E t n o g r a f i a , zesz. 3, r. 11148. w v d .
p r z e * Akademia N a u k w Z Ś. R. R.| (Z. Malewska)
i r o d n p i s u v Sboi-nfk, Casopis Nsmidopwncho O u t n i r u Malice Slovenskćj. Koczn. V I — V I I zesz 1--2 i 3—4 11945—194Й1, roczn. V I I I
il947*. z*-sz. 1 i •>. Turr-zaiiski Św. Man-in i.T. Reychman) . . . .
i r m J o u i s n v Sborofk, Casopis X o r n d o p i M i e h o O d b o r u Mat ice S l n w n skej. Коси,. V I I . ws/.. 3, r. 1947
•alior та S l r a i K s k a , Zivotkv a k a b a l k v slovenskveh kraju [Z. Ma¬
i. wsku
' e j l i w s k k wvda.wnklw» e l n n g r n f i c z n * z lat 1945 - 1 9 4 7
lU-vctimani
itova-n liavazzi, Pregled Ktmograf i je Hrvala. Zagreb 1940 |S. P k i ) ..
•ilhelm S c h m i d t . Rajsseu i n u l V o l k e r in Vorgeschicbtv a m i Gesehiclite
das Atvervrvlandes. L u c e r n a J946 li. Bulanda Т. Jr'.
nun I i I.atcruneusi (PubJicaziime del P o n l i i i z i o Museo
Missionary
[ • t i m l o g k o i . l o i n X I , w y d a n y w r. 1947 l b . H a l b a n i
Им-rl M a r i u u s . Le m i l i e u social. B r u k s e l a 1911 ' L . H.i
(udia Keim.ica — revue dv Unguis:!kpie et d V t h o o l o f p c fin-noises. Т. V.
H e l s i n k i 1947 (T. Mi-U-wsk.il
ohert \V. E r i c h . Some Recent T r e n d s in C u l t u r a l Anthropology, Archaeoloav a n d Physical A n t h r o p o l o g y
ohn R. S w a n i o n , The e v o l u t i o n o f n a t i o n s . Citv of W a s h i n g t o n 1942
Iks. F.r. M k e k i
h. E . C b a m b l h , The botany and h i s t o r y ol Z i z a n m Aquatica L. (wild
r i o e i . W a s h i n g t o n 1941 1,1. D.l
olm Crillin, .Moehe a Peruvian Coa-stal Community. .Smthsonian InstiImlion. W a s h i n g t o n 1947 I A. K o w a l s k a !
l a y m o m V K e u n e . l v , C o n t o u r of C u l t u r e i n Indonesia. S m i t h s o n i a n Insti
t u t i o n . W a s h i n g t o n 1943
Dembmskai
H. <•• Deigna.n. Siam land of free m e n . S m i t h s o n i a n I ns l;i I u l;i on.
Washington 1943 i J . D.l
III.
Mm
Mr.
331
335
339
340
.440
341
342
343
355
357
3.V.)
.«И
303
3(55
3li7
374
377
381
41)1
405
407
400
412
f a
Roman Reimfuss. Stan muzealiów etnograf k z i r v c h w woje.-wództwrc
wrocławskim
".'
41li
M a r i a Znanwrowska-Priiffe-mwa,
Dział etnograficzny -Muzeum Miej
skiego w T o i r m i h i
Г
432
L o « g m M a l i c k i , Dział etwografkznv M u z e u m Śląskiego w 20-tecie za¬
. t o i e n i a msiyiucj}
'
m
7S2
.41 г.
J . G. — H i e r o n i m S k u r p s k i , Uwagi o byłych muzeach m -.w 7-.tr* . .
jewódsiwa olsztyńskiego. Instytut Mazurski w ' > • - , : •
:>'7
Maria Z.namieTO^kia-Piriifferowa, Organizacja I>ziału ?
Muzeum w R a p e r s w i l u
.
w
t
IV.
Ш
s
U;,
Kronika
Wyciąg z protokółu X X I I Walnego Zgromadzenia 1> ,,. . . . V л i
r z y s t w a Ludoznawczego (T. D.)
Sprawozdanie k r a k o w s k i e g o Oddziału Pol. T o w . L u d / - . v , - , ^ • » ( J ' .
Kubnebianka)
4">:
Sprawozdanie Oddziału Polskiego T w a Ludoznawcze... , v
1917 r. ( J . Świeży)
150
Sprawozdanie Oddziału Polskiego Tow. L u d r o n » w c « g o -л -P wn:.-. , ч>1
•nej (S. Ełizaik)
,:'н.
Sprawozdamie poznańskiiego Oddziału Pol. T o w . Lud.-./»
.*
: '
Firainkowski)
Hl
Spawuadtmie z działalności T o w . Ludoznawczego w T . - n . - u - /л ;.kr.-s
od 18 I I I 1 8 4 / - 1 I V 194« (M. PHifterowe)
-!(>2
E t n o g r a f i a i etnologia w S z w a j c a * * w latach 1939—194V ( Г ' b
Mii
W sprawie С. I. А. Р. таг wystawy sztuki hi*wwej (.'-. "
W.
. .
!7ft
Commission Internationale dies Arts et T r a d i t i o n * Ho. .\.nvs 1- v
1947
'T'
Kongres Nauk Antropologicznych i Blnologiiczinych. : . fc ..-И 15- .V)
sierpnia 1918 ( J . Tuwanówna)
..
7«
28 Kongres Międzynarodowy Amerykanistów ( X X V I I I * «.олцк-: , Pi-.onational des Aaićricandstcs)
. . . • ł<sn
5
t
V.
Różne
I r e n a Barowa., Bibliografia Etnografii Polskiej z a ,r. • . '
Stelu* K o m i s j i Międzynarodowej d l a s p r a w szftuk-i
tac. <••
С. I . A. P. I Commission Internationale des Arts
T,., = .
pulaires) ( L . Halban)
W sprawie С. I. A. P. oraz wystawy satuki ludowej w
.: с
S l a « .archeologii półnomo-amerykariskiej (Dorota L . к . . ,
W y k a z książek n a b y t y c h przez F . T . L , w r. 1918
r
! •.
U'.
...
\
:
Г
N e k r o l o g i
Jerzy K o w a l s k i (Marian Plezial
W a l e r i a n Batko (Hemrvk Zwolakiinricz)
L u l i o r X k d c r l e (Stefan' Nosek)
V. J . Uans'rkka (Suto Halksonrai)
••
Щ
»-f
*
• »)
;
Resume
Indeks rzeczowy, - L u d » , lom X V I I I
Indeks autorów, c L u d * , tom X V I I I
Indeks nazw etnograficznych, <L«d», tom X V I I I
Indeks towarzystw i instytucji n a u k o w y c h , ' L u t b .
Indeks czas.op.ism i wydawnictw, «Lud», tom X V I I I
l u d e k * rycin, cLud», lom X V I I I
Słownik wyrazów hotentoekk-h, < L u d = , tom X V I I I . .
Imiona H o t e n l o W . «Lud», tom X V I I I
ff|
?*|3j
-Sł
. . . ..
. •••
•
Ш
if*-..:;
Hi
:;jf .i-w •''.
.flW
<t