Cyfrowa Etnografia

http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/3527.pdf

Media

Part of Kronika/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1960 t.14 z.3

extracted text

K

R

Wystawy
W marcu i kwietniu otwarta była
w salonie w y s t a w o w y m C P L i A —
„Długiej Sieni" w G d a ń s k u
ogól­
n o p o l s k a w y s t a w a w s p ó ł c z e s n e j ce­
ramiki ludowej.
Najbogatsze
były
zestawy ceramiki kaszubskiej Leona
N e c l a i J ó z e f a K a ź m i e r c z a k a . Poza
tym
reprezentowani
byli
licznie
garncarze: z
Kieleckiego — Fryde­
r y k Bąbel, Józef Gałuszko i Jadwi­
ga K o s i a r s k a , z K u r p i ó w — Z d z i ­
s ł a w Plagowski, z Podlasia — K a ­
zimierz
Rogowski
i
Władysław
Gładzki oraz członkowie spółdziel­
ni
garncarskich
z
Lubelszczyzny
i Rzeszowskiego. O b o k c e r a m i k i l u ­
dowej pokazano n o w o c z e s n ą
cera­
m i k ę a r t y s t y c z n ą i ludowe plecionki
ze s ł o m y .

O

N

z Mościsk oraz W a c ł a w a
Skirzyńskiego. T w ó r c z o ś ć w s z y s t k i c h
wy­
m i e n i o n y c h r z e ź b i a r z y oscyluje
na
pograniczu sztuki ludowej i ama­
torskiej.
Najbardziej
interesujące,
a
zarazem najbliższe
tradycyjnej
sztuce l u d o w e j , m i m o w s p ó ł c z e s n e j
tematyki, b y ł y prace Ruszkowskie­
go, k s z t a ł t o w a n e w b r y ł a c h z w a r ­
tych, statycznych, nie
przeładowa­
nych naturalistycznymi szczegółami.
Niezły poziom przedstawiały • także
prace Krajewskiego,
powtarzające
tradycyjną tematykę
i
schematy
kompozycyjne
Madonny
Skępskiej
i Chrystusa Frasobliwego.

I

K

A

mierzą
nawiązać
kontakt
CPLiA.
O k o ł o 300 n a j l e p s z y c h p r a c z a k u ­
piło Muzeum w
Białymstoku.
*

21 k w i e t n i a o t w a r t o w M u z e u m
Etnograficznym w
Krakowie
wy­
stawę
sztuki
ludowej
zamieszka­
ł y c h w Polsce B i a ł o r u s i n ó w , L i t w i ­
n ó w , Rosjan, S ł o w a k ó w , U k r a i ń c ó w
i Ż y d ó w . K o m i s a r z e m w y s t a w y jest
m g r M a r i a W o l e ń s k a , kustosz M u ­
zeum Narodowego w Krakowie. W y ­
stawa przygotowana została w
ra­
mach obchodów Tysiąclecia, z ini­
cjatywy
Ministerstwa
Kultury
i
Sztuki, przez M u z e u m Etnograficz­
ne w K r a k o w i e . Na w y s t a w i e zgro­
m a d z o n o o k . 500 e k s p o n a t ó w ,
re­
prezentujących zarówno unikatowe
j u ż dziś okazy muzealne, j a k t w ó r ­
czość
współczesną
wymienionych
grup narodowościowych. Założeniem
wystawy było zobrazowanie zjawisk
przenikania i wzajemnych
wpły­
w ó w polskiej sztuki ludowej i sztu­
ki ludowej mniejszości narodowych.

Rzeźby
Hurasa,
z
wyjątkiem
T r ó j c y Ś w i ę t e j , wzorowanej na p ó ź nogotyckiej rzeźbie znajdującej
się
w kościele
w
Sierpcu, s t a n o w i ł y
przykład
ujemnego w p ł y w u
oleo­
d r u k ó w i złych ilustracji
książko­
W k w i e t n i u w d o m u k u l t u r y cu­ w y c h na t w ó r c z o ś ć
amatorską.
k r o w n i G r a b ó w o t w a r t a b y ł a regio­
*
nalna wsytawa współczesnej sztuki
ludowej okolic Grabowa. W y s t a w a
W Wojewódzkim Domu
Kultury
zorganizowana została z inicjatywy w Opolu odbył się w k w i e t n i u kon­
K l u b u T w ó r c ó w i A r t y s t ó w L u d o ­ kurs na
tradycyjne ludowe
kraK a t a l o g w y s t a w y , w y d a n y przez
w y c h p r z y P o w i a t o w y m D o m u K u l ­ szonki, p i e r n i k i , p a l e m k i i
hafty
Muzeum
Etnograficzne w
Krako­
t u r y w P u ł a w a c h . Pokazano w y c i ­ z regionu opolskiego oraz k o n k u r s
wie, zawiera obszerny w s t ę p oma­
n a n k i Ignacego D o b r z y ń s k i e g o i j e ­ na przeprosy, wiersze i najlepszych
wiający założenia wystawy,
napi­
go w n u c z k i , u c z e n n i c y s z k o ł y p o d ­ p i e ś n i a r z y , b a j k a r z y i g a w ę d z i a r z y .
sany przez M . W o l e ń s k a , b i b l i o g r a ­
stawowej, w y r o b y z rogu i metalu N a j w i ę k s z y m
powodzeniem
cieszył
f i ę , opis e k s p o n a t ó w o r a z 21 p l a n s z
B r o n i s ł a w a P i e t r a k a , p i s a n k i Z o f i i s i ę k o n k u r s k r a s z o n e k . 75 t w ó r c ó w
f o t o g r a f i c z n y c h . W d n i a c h 19—21 m a ­
M i s z t a l o w e j i F r a n c i s z k i S m o l a k o - p r z e d s t a w i ł o do o c e n y 321 z d o b i o ­
ja odbyło się w związku z wysta­
w e j oraz z a b a w k i w y k o n a n e przez n y c h jajek. P r z y z n a n o d z i e s i ę ć r ó w ­
wą
trzydniowe
seminarium,
na
Teresę Bogutę.
norzędnych
pierwszych i
dziesięć
k t ó r y m w y k ł a d y wygłosili: prof. T.
drugich
nagród.
Konkurs
prze­
Seweryn, m g r K . P i e t k i e w i c z oraz
kształcił się w imprezę poświęconą
mgr M . Woleńska.
13 k w i e t n i a
otwarta została
w
ludowej
twórczości
artystycznej.
Krakowie,
w
gmachu
Biblioteki
O d b y ł y się pokazy haftów, rzeźby,
Miejskiej,
pokonkursowa
wystawa
palemek wiosennych oraz
korowo­
artystycznego k o w a l s t w a ludowego
W
kwietniu
otwarta została
w
d ó w marzankowych i gaikowych.
województwa
krakowskiego. Orga­
Muzeum w Łowiczu wystawa wy­
nizatorami wystawy byli:
Sekcja
*
cinanki
łowickiej
na
przestrzeni
Badania Plastyki Ludowej
Insty­
stulecia jej istnienia. W y s t a w a ta
W Sokółce o d b y ł a się w k w i e t n i u
t u t u Sztuki P A N oraz W y d z i a ł K u l ­
wejdzie w skład działu
etnografii
w y s t a w a s z t u k i l u d o w e j tego po­
tury W R N w Krakowie.
stałej
galerii
muzealnej.
Recenzję
wiatu.
Znaczną
większość
ekspo­
zamieścimy
w
następnym
nume­
n a t ó w stanowiły dywany dwuosnorze.
wowe, najbardziej reprezentatywna
W k w i e t n i u o t w a r t a b y ł a w B y d ­ d l a Sokolskiego g a ł ą ź l u d o w e j t w ó r ­
goszczy
pokonkursowa
w y s t a w a czości plastycznej. Pokazano z a r ó w ­
W związku z obchodami Tysiąc­
sztuki l u d o w e j i p a m i ą t k a r s t w a w o j . no t k a n i n y w y k o n y w a n e w s p ó ł c z e ś ­ lecia i 700-leciem Opoczna, W y d z i a ł
bydgoskiego.
(Por.
Polska
Sztuka nie, j a k i z a b y t k o w e ( w mniejszej K u l t u r y P R N w Opocznie i m i e j ­
L u d o w a , 1960, n r 2). O r g a n i z a t o r z y l i c z b i e ) .
scowa spółdzielnia C P L i A
„Opoczw y s t a w y i k o n k u r s u p r a c u j ą obec­
nianka" ogłosiły konkurs sztuki l u ­
*
nie nad
przygotowaniem
drugiego
dowej
Ziemi
Opoczyńskiej.
Kon­
Wydział Kultury W R N
w
Bia­
etapu k o n k u r s u , w oparciu o do­
k u r s , t r w a j ą c y do dn. 1 m a j a , o b e j ­
łymstoku zorganizował
w
marcu
ś w i a d c z e n i a obecne.
m o w a ł wszystkie ż y w o t n e dziedzi­
i
kwietniu
konkurs
pisankarski.
ny
sztuki
ludowej.
Nagrodzone
Z nadesłanych eksponatów urządzo­
i w y r ó ż n i o n e prace złożą się
na
W k o ń c u k w i e t n i a o t w a r t a b y ł a no w y s t a w ę , k t ó r a b y ł a o t w a r t a w
w y s t a w ę sztuki ludowej, k t ó r a od­
c
i
ą
g
u
m
a
j
a
.
N
a
k
o
n
k
u
r
s
n
a
d
e
s
ł
a
n
o
w Powiatowym Domu Kultury
w
b ę d z i e się w Opocznie, a n a s t ę p n i e
S i e r p c u w y s t a w a m a l a r s t w a a m a ­ p o n a d 500 p r a c z t e r e n u w o j . b i a ­
w Kielcach i innych miastach wo­
Naj­
t o r ó w i prac r z e ź b i a r z y
ludowych łostockiego i koszalińskiego.
jewództwa.
z a m i e s z k a ł y c h na t e r e n i e p o w i a t u . w a r t o ś c i o w s z e p o d w z g l ę d e m a r t y ­
*
Zgromadzone na
wystawie
r z e ź b y stycznym prace p o c h o d z i ł y z o k r ę ­
w
liczbie
o k . 40
r e p r e z e n t o w a ł y gu augustowsko-siemiatyckiego. Cie­
5 czerwca o t w a r t a z o s t a ł a w Pa­
z łacu Sztuki w Krakowie
twórczość
współczesną:
Mieczysła­ kawe prace n a d e s ł a n o również
wystawa
w a Ruszkowskiego i Franciszka H u - nieznanego dotychczas terenu pow. polskiego m a l a r s t w a i d r z e w o r y t u
W konkursie brało
u d z i a ł ludowego, zorganizowana przez To­
rasa z Sierpca, W i n c e n t e g o K r a j e w ­ L a p y .
skiego z Z a w i d z y , C z e s ł a w a
K ę p ­ 130 o s ó b . W y r ó ż n i o n o 17 a u t o r ó w . w a r z y s t w o P r z y j a c i ó ł S z t u k
Pięk­
c z y ń s k i e g o i H e l e n y G o ł ę b i o w s k i e j Z a u t o r a m i p r a c n a g r o d z o n y c h za- n y c h i M u z e u m E t n o g r a f i c z n e
w

188

Krakowie. W y s t a w a gromadzi oko­
ł o 400
eksponatów.
Recenzję
za­
mieścimy
w
następnym
numerze
Polskiej Sztuki Ludowej.
Katalog
w y s t a w y , w y d a n y przez T o w a r z y ­
stwo Przyjaciół Sztuk P i ę k n y c h
w
Krakowie,
zawiera
krótki
wstęp
pióra
prof.
Tadeusza
Seweryna,
opis e k s p o n a t ó w oraz 9 i l u s t r a c j i .
*

W czerwcu eksponowana była w
łowickim Muzeum wystawa
twór­
czości w y c i n a n k a r s k i e j trzech
po­
koleń Strycharskich. Recenzję
wy­
stawy zamieszczamy w
następnym
numerze.
*

Wystawa
malarstwa
Nikifora,
która w roku ubiegłym i pierw­
s z y m k w a r t a l e r o k u b i e ż ą c e g o cie­
szyła się d u ż y m zainteresowaniem
w Europie Zachodniej, otwarta by­
ła w kwietniu w Haifie w Muzeum
Sztuki Nowoczesnej. W y s t a w ę zor­
ganizował A. Banach.
*

Wystawa polskiej w y c i n a n k i
lu­
dowej,
zorganizowana
na
wiosnę
br. przez prof. Roberta W i l d h a b e r a
w Muzeum Etnograficznym w
Ba­
zylei, b u d z i ł a ogólne zainteresowa­
nie. K o m i s j a do u p i ę k s z a n i a s z k ó ł
szwajcarskich
zwróciła
się
do
C P L i A z l i c z n y m i z a m ó w i e n i a m i na
w y c i n a n k i , przeznaczone do
deko­
racji klas szkolnych.
*

W k w i e t n i u o d b y ł a się w Tasz­
kiencie w y s t a w a pt. P o l s k a i n i c j a ­
tywa ludowa we wzorach przemy­
słowych. Największe
zainteresowa­
nie
zwiedzaj ąeych
budziły
prace
koronkarek z Koniakowa, tkaniny
m a l o w a n e przez c h ł o p k i z Z a l i p i a
oraz w y r o b y fajansowe z W ł o c ł a w ­
ka.

*
Wystawa
chińskiego
ludowego
rzemiosła
artystycznego,
ekspono­
wana w P a ł a c u K u l t u r y w Warsza­
w i e na jesieni u b i e g ł e g o r o k u , od­
była
w
pierwszym
półroczu
br.
w ę d r ó w k ę po m i a s t a c h w o j e w ó d z ­
kich. W marcu i kwietniu otwarta
była we Wrocławiu, w maju — w
Bydgoszczy.
Pokazano eksponaty
z
zakresu
ozdób stroju, t k a n i n y dekoracyjne,
naczynia porcelanowe i w y k o n a n e
z kamieni szlachetnych, a
także
wycinaki i lampiony.

W
maju
w
salach
redutowych
Teatru Narodowego w
Warszawie
otwarta była wystawa współczesnej
rzeźby i grafiki Eskimosów kana­
dyjskich.
Wystawa
zorganizowana
została
przez
Biuro
Współpracy
Kulturalnej
z Zagranicą
i
Mini­
sterstwo K u l t u r y i Sztuki. Zestaw
eksponatów
przysłany
do
Polski
pokazywany był uprzednio w wie­
l u stolicach europejskich. N a
wy­
s t a w ę złożyło się około stu
rzeźb
wykonanych przeważnie w
kamie­
niu, t a k ż e w drzewie i kości, oraz
kilkadziesiąt prac graficznych.

Staraniem Towarzystwa Społecz­
no-Kulturalnego Czechów i Słowa­
k ó w w Polsce z o r g a n i z o w a n a zo­
stała w Krakowie, w Domu Kultu­
ry Z a k ł a d ó w Mechanicznych,
wy­
s t a w a czeskiego s z k ł a i s ł o w a c k i e j
ceramiki
ludowej,
pochodzących
z wiosek Modrej i Hesoru. Wysta­
wa otwarta była w ciągu
kwiet­
nia.
„

Różne
Po k i l k u l e t n i m o k r e s i e p r z y g o t o ­
w a ń otwarto
Okręgowe
Muzeum
w Z i e l o n e j G ó r z e . J e d n y m z czte­
rech d z i a ł ó w
muzeum
jest
dział
etnograficzny.
*
Na
zaproszenie M u z e u m
Sztuki
i Kultury Ludowej w
Warszawie
b a w i l i w Polsce d w a j rzeczoznaw­
cy U N E S C O w s p r a w a c h e t n o g r a ­
fii i sztuki ludowej — d r Robert
Wildhaber
z
Bazylei
i dr
Erik
A n d r e n ze S z t o k h o l m u .
Zwiedzali
oni m. i n . muzea na Rzeszowszczyźnie: w Ł a ń c u c i e , Rzeszowie i
Sa­
noku, oglądali także zabytki
ludo­
wej
architektury
oraz
czynne
ośrodki
rękodzielnictwa
ludowego.
Następnym
terenem
szczegółowo
poznanym
przez
rzeczoznawców
UNESCO była
Lubelszczyzna.
Dr
W i l d h a b e r z a k u p i ł szereg ekspona­
tów
współczesnej
sztuki
ludowej
dla kierowanego przez siebie M u ­
zeum Etnograficznego
w
Bazylei.

Wśród
imprez
zorganizowanych
*
z okazji D n i K r a k o w a znalazł się
kiermasz
sztuki
ludowej
regionu
25 m a r c a o d b y ł s i ę w
Powiato­
krakowskiego.
Kiermasz
odbywał w y m Domu Kultury w
Puławach
s i ę o d 12 c z e r w c a n a R y n k u G ł ó w ­ z j a z d t w ó r c ó w l u d o w y c h
powiatu
nym.
Imprezę
tę
przygotowała puławskiego.
Obrady
poświęcone
CPLiA.
były omówieniu problemów
zwią­
zanych z rozwojem twórczości l u ­
5 c z e r w c a o d b y ł s i ę na P l a c u L i ­ d o w e j w t y m p o w i e c i e .
tewskim
w
Lublinie
cepeliowski
kiermasz sztuki ludowej
regionów
*
Lubelszczyzny — przede w s z y s t k i m
ceramiki i tkanin. G ł ó w n ą atrakcją
W k w i e t n i u odbył się w Wejhe­
kiermaszu był pokaz pracy garn­ rowie uroczysty jubileusz z okazji
carzy J ó z e f a N o w o r o l a i Mateusza 60-lecia u r o d z i n
rzeźbiarki-amatorStarka z Ł ą ż k a Ordynackiego.
ki i propagatorki kaszubskiej sztuki
*
ludowej, Otylii Szczukowskiej, po­
W k w i e t n i u o t w a r t y b y ł w D o m u ł ą c z o n y z w y s t a w ą jej prac. Szczucórka
znanego
badacza
Twórczości
Ludowej
CPLiA
na kowska,
Franciszka
Rynku
Staromiejskim w
Warsza­ Kaszub i Kociewia —
brała
wraz
z
ojcem
w i e kiermasz p o ł ą c z o n y z w y s t a w ą Szornaka,
w
poszukiwaniach
tereno­
tkanin
ludowych
wykonywanych udział
pracowała
w
placówkach
przez s p ó ł d z i e l n i e C P L i A na tere­ w y c h ,
nie w o j . olsztyńskiego. Do najcie­ z a j m u j ą c y c h się o c h r o n ą i propa­
Obecnie
kawszych
eksponatów
należały gowaniem sztuki ludowej.
dziale sztuki
szmaciaki mazurskie Stefanii
B ę ­ zatrudniona jest w
benkowej z Wielbarka.
Pokazano ludowej W o j e w ó d z k i e g o D o m u K u l ­
wiele tkanin dekoracyjnych i ubra­ tury i w s p ó ł p r a c u j e też z C P L i A .

niowych opartych na motywach l u ­
dowych.
Wzornictwo i kolorystyka tkanin
w y k o n y w a n y c h obecnie w O l s z t y ń ­
s k i e m coraz częściej w y k a z u j e
za­
p o ż y c z e n i a ze s z t u k i i n n y c h r e g i o ­
n ó w ; przede wszystkim
widoczny
jest
wpływ
tkaniny
wileńskiej.
*
P r z y c z y n ą tego z j a w i s k a jest osied­
W k w i e t n i u i m a j u o t w a r t a b y ł a lenie s i ę na t y c h terenach znacznej
w D o m u K u l t u r y przy u l . Elekto­ liczby r e p a t r i a n t ó w z Wileńszczyzralnej w Warszawie w y s t a w a b ę ­ ny.
*
dąca przeglądem węgierskiego
rę­
kodzielnictwa ludowego i drobne­
17 m a j a s p ó ł d z i e l n i a
CPLiA
w
go p r z e m y s ł u . P o k a z a n o m . i n . s t r o ­ Ż y w c u z o r g a n i z o w a ł a
jednodniowy
je ludowe, l a l k i w ubiorach regio­ pokaz w s p ó ł c z e s n e j sztuki ludowej
nalnych,
hafty
charakterystyczne regionu
żywieckiego,
połączony
dla poszczególnych r e g i o n ó w etno­ z j u r y k o n k u r s u na hafty ż y w i e c ­
graficznych
i
ceramikę
l u d o w ą . kie. Sprawozdanie z obu tych i m ­
Wystawa
obejmowała
t w ó r c z o ś ć prez z a m i e ś c i m y w n a s t ę p n y m n u ­
współczesną.
merze.

*
W ramach obchodów
Tysiąclecia
wmurowano kamień węgielny
pod
Muzeum
Regionalne
w
Sidzinie
koło Jordanowa. Inicjatorami
bu­
dowy muzeum są: P a ń s t w o w y Dom
Wczasów Dziecięcych i społeczeń­
stwo powiatu. Jako zaczątek zbio­
r ó w przyszłego
muzeum
zgroma­
d z o n o m . i n . szereg z a b y t k ó w s z t u ­
ki ludowej.
*

5 kwietnia otwarty został w No­
wym
Jorku sklep CPLiA.
Wiele
p o w a ż n y c h pism a m e r y k a ń s k i c h po­
dało
entuzjastyczne
sprawozdania
z uroczystości otwarcia. Nowojorski
sklep
odwiedza
codziennie
ok.
200 o s ó b .

189