http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/4227.pdf
Media
Part of Kronika/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1963 t.17 z.1
- extracted text
-
architektury, rzeźby, fotografował stroje ludowe, chło
pów przy pracy itp. Powstało w ten sposób archiwum
o dużej wartości naukowej. Większość bowiem zdjęć
Świeżego stanowi dziś dokument jedyny i niepowta
rzalny.
Poza pracą naukową J. Świeży prowadził jako
etnograf bardzo żywą i rozległą działalność społecz
ną. Był długoletnim prezesem Lubelskiego Oddziału
Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, członkiem
Towarzystwa Teatrów i Chórów Ludowych, współ
pracował blisko z Muzeum Lubelskim, Wydziałem
Kultury WRN i lubelskim Domem Kultury, pomagał
w organizowaniu konkursów i wystaw sztuki ludo
wej, wygłaszał na terenie Lublina i województwa
mnóstwo odczytów i pogadanek na tematy etnogra
ficzne, współpracował z zespołami pieśni i tańca,
K
projektując dla nich stroje ludowe. Zasługą Świeżego
było wskrzeszenie i wprowadzenie na scenę stroju
krzczonowskiego, który stał się dziś reprezentacyj
nym ubiorem ludowym Lubelszczyzny.
W roku 1960 Janusz Świeży nawiązał bliższy kon
takt z Katedrą Etnografii i Etnologii UMSC w Lub
linie, gdzie prowadził naukę rysunku dla studenfów,
zdobywając sobie, dzięki walorom osobistym i nie
zwykłej sumienności w pracy, ogólną sympatię wśród
kolegów i uczniów. Zgon J. Świeżego, który po krót
kiej nieuleczalnej chorobie nastąpił w dniu 9 paź
dziernika 1962 r., okrył głęboką żałobą wszystkich,
którzy kiedykolwiek zetknęli się z tym wartościowym
i do głębi dobrym człowiekiem.
Roman
N
Reinfuss
K
prof. dra Józefa Burszty Podczas narady pokazano liczne
Opieka nad plastyką ludową raty:
sprawowana w 1962 r. przez Ze „Podłoże historyczne kształtowania prace rzeźbiarzy przywiezione przez
spół do Spraw Sztuki Ludowej się kultury ludowej wsch. Rze nich do CPLiA. W pierwszym dniu
odczyt dla
przybyłych
MKiS koncentrowała się, podobnie szowszczyzny", doc. Franciszka Ko narady
jak w latach ubiegłych, głównie tuli „Typy budownictwa wiejskie 30 rzeźbiarzy wygłosił prof. dr
na zagadnieniach organizacji wy go w Rzeszowskiem", dr Olgi Ga- Tadeusz Seweryn. W drugim dniu
staw i konkursów, przydzielaniu jekowej i mgr Jadwigi Kleczkow- dokonano przeglądu i oceny przy
stypendiów szczególnie uzdolnio skiej „Problemy etnograficzne i folk wiezionych prac, po czym nastąpiła
którą
zapoczątkowała
nym twórcom ludowym oraz udzia lorystyczne w nauczaniu języka dyskusja,
le w konferencjach, zjazdach itp., polskiego" oraz kilka komunika dłuższa wypowiedź red. A. Jackow
poświęconych sprawom związanym tów naukowych (mgr Antoni Ku- skiego. Zebrani wysłuchali rów
nysz „Badania nad średniowiecz nież podczas narady wypowiedzi
ze sztuką ludowa.
W ciągu roku zorganizowano nym osadnictwem Rzeszowszczyz przedstawicieli CPLiA na temat
ogółem 24 konkursy i wystawy. ny", Jan Micał „Ludowe zespoły organizacji zakupów, spraw surow
Przyznano 180 nagród na sumę weselne w Łańcuckiem", mgr Te ca itd. Organizatorzy umożliwili
144 600 zł. Zakupiono na wystawach resa Szetela „Lasowiackie piece twórcom ludowym zwiedzenie War
969 eksponatów dla muzeów za malowane", mgr Irena Kłak „Współ szawy oraz zbiorów sztuki ludo
sumę 204 950 zł. Przyznano 64 sty czesne garncarstwo ludowe w po wej w Muz. Kultur Ludowych w
wiecie łańcuckim", dr Władysław Młocinach. Rzeźbiarze zamieszkali
pendia na sumę 100 300 zł.
Domu Chłopa. Po obradach rzeź
Kontynuowano również ścisłą Balicki „Lecznictwo ludowe w re w
jonie łańcuckim" i „Zbiory etno biarze udzielali wywiadów dzien
współpracę z CPLiA i PTL.
nikarzom i sprawozdawcom Radia.
Z inicjatywy lub przy pomocy graficzne z terenu łańcuckiego"); Nakręcono również film dla Tele
Zespołu prowadzone były penetra ponadto złożono informacje o pra wizji i dla Kroniki Filmowej.
cje terenu i badania sztuki ludo cach muzeów w Przemyślu, Sanoku, W obradach wzięli udział przed
wej. Na terenie woj. olsztyńskiego Rzeszowie i Jarosławiu.
stawiciele Min. Kultury i Sztuki.
przeprowadzono przygotowania do
W
czasie
Zjazdu
otwarta
została
konkursu pamiątkarstwa; na tere
Wśród przybyłych na naradę
nie woj. poznańskiego i bydgoskiego pierwsza ekspozycja Muzeum Re rzeźbiarzy znaleźli się m. in. Ign.
gionalnego
Ziemi
Łańcuckiej
w
prowadzone były badania przygo
Kamiński, Jan Lamęcki, Marian
towawcze do wojewódzkich wystaw Łańcucie, powstałego z inicjatywy Ruszkowski, Stanisław Dużyński,
PTL,
oraz
pokonkursowa
wystawa
sztuki ludowej; przy pomocy Ze
Wincenty Krajewski, Feliks Czaj
społu Muz. Etnograficzne we Wroc ceramiki ludowej z Medyni Gło kowski, Zygm. Skrętowicz, Teofil
gowskiej,
Pogwizdowa
i
Zalesia
ławiu przeprowadziło na terenie
Kożuchowski, Wiktor Rysio, Adolf
Dolnego Śląska badania współczes (recenzję wystawy zamieścimy w Milczanowski, A. i B. Grabscy.
nej plastyki obrzędowej, a Woj. nrze 3/4).
Dom Twórczości Ludowej w Gdań
Konkursy i wystawy
sku wykonał dokumentację hafciarstwa kaszubskiego w celu przy
Wystawa sztuki ludowej pow.
gotowania retrospektywnej wysta
Narada
rzeźbiarzy
ludowych brzezińskiego eksponowana była w
wy haftu.
współpracujących z CPLiA odbyła październiku i listopadzie w Brze
się w dniach 4 i 5 grudnia w War zinach, a następnie przeniesiona
szawie.
Celem
zorginizowanej została do Tomaszowa Mazowiec
Konferencje,
zjazdy
przez CPLiA pierwszej tego tvpu kiego. Wystawę poprzedziły bada
Doroczny, ogólnopolski
Zjazd imprezy było omówienie wspólnie nia terenowe zorganizowane przez
PTL odbył się w 1962 r. w Łańcu z samymi twórcami problemów Muzeum Etnograficzne w Łodzi
Ogółem
cie w dniach od 28 do 30 wrześ artystycznych i warsztatowych ich i w Tomaszowie Maz.
nia.
Tematyka naukowa Zjazdu pracy, sytuacji materialnej i wa zgromadzono ponad 500 zabytko
poświęcona była zagadnieniom l u - runków bytowych, a także spraw wych i współczesnych eksponatów
doznawstwa Rzeszowszczyzny. Wy związanych ze sprzedażą rzeźb z dziedziny tkactwa, garncarstwa,
głoszone zostały następujące refe przez CPLiA w kraju i za granicą. zdobnictwa wnętrz, stroju. Wysta61
wa połączona była z konkursem
na eksponaty współczesne. Pierw
sze nagrody — ufundowane przez
Min. Kult. i Szt. oraz Wydz. Kult.
WRN i PRN — przyznano Józefie
Wojciechowskiej z Zawady (za wy
cinanki), Józefowi
Butkiewiczowi
z Tomaszowa Maz. (za ceramikę)
i Mieczysławowi Kubackiemu z Godaszewic (za pisanki), a także
Agnieszce Karpiowej z Łaznowa
(za kołacz weselny). Z okazji wy
stawy wydano katalog.
nisława Kosiarska. Z okazji wysta niu ub. r. i styczniu br. wystawa
sztuki ludowej woj. szczecińskiego.
wy wydano katalog.
*
W Miami na Florydzie, w MuZ końcem listopada otwarta zo seum of Modern Art, odbyła się
stała w lubelskim Klubie MPiK w listopadzie wystawa współczes
wystawa malarstwa Nikifora. Na nej polskiej sztuki ludowej i pry
wystawie zgromadzono kilkadzie mitywnej. Ekspozycja obejmowała
siąt prac malarza oraz aktualne głównie rzeźbę w drzewie, tkactwo
zdjęcia fotograficzne obrazujące co i malarstwo. Osobny dział wystawy
dzienne życie i twórczość Nikifora. stanowiły prace profesorów i wy
Odczyt o Nikiforze wygłosił mgr chowanków Liceum Technik Pla
A. Jackowski. Wystawa, zorganizo stycznych im. A. Kenara w Zako
wana przez J. Ziółkowskiego, po panem. Znaczną część eksponatów
siada wydany później (po zamknię zakupiono do stałych zbiorów Mu
Wojewódzki
Dom
Twórczości ciu ekspozycji) katalog.
zeum. Z okazji wystawy wydano
Ludowej i Wydział Kultury PWRN
ilustrowany folder.
*
w Gdańsku zorganizowały wystawę
*
pt. „Sprzęt tradycyjny i sztuka
ludowa Powiśla". Wystawę pokaza
Sztuka ludowa z powiatu Wy
Muzeum Polskie w Chicago
no w gmachu PDK w Kwidzynie sokie Mazowieckie pokazana była urządziło w listopadzie wystawę
(w październiku i listopadzie), a na wystawie otwartej w grudniu polskiej sztuki ludowej na wiel
następnie (w grudniu) przeniesiono w Wysokiem Maz., zorganizowanej kiej wystawie sztuki ludowej róż
ją do Elbląga. Zestaw eksponatów przez Muz. Okręgowe w Białym nych narodów. W salach Muzeum
zgromadzonych na wystawie stwo stoku i Wydz. Kult. PWRN. Była odbyła się w tym samym czasie
rzył możliwość założenia muzeum ona rezultatem penetracji tereno wystawa malarstwa na szkle He
regionalnego. Wśród blisko 500 eks wej przeprowadzonej w 80 miejsco leny Roj-Ciaptakowej. Na wystawie
ponatów znalazło się wnętrze cha wościach. Zgromadzono Ók. 100 eks zgromadzono 37 obrazów malowa
ty z umeblowaniem i wyposaże ponatów trzydziestu autorów •— nych już w Chicago, gdzie Ciaptaniem gospodarskim, wyroby ozdob z zakresu tkactwa i stroju, ple kowa przebywała u krewnych.
ne z żelaza, plecionki, sprzęt ry cionkarstwa, zabawkarstwa i sztuki
backi. 30 twórców współczesnych obrzędowej.
nadesłało na wystawę rzeźby, haf
W listopadzie 1962 otwarto w
ty, plecionki, malarstwo na szkle.
Muzeum Historii
Włókiennictwa
Dnia 13.XII.1962 rozstrzygnięto w Łodzi wystawę norweskiej sztu
*
konkurs na zdobnictwo w drewnie, ki ludowej, zorganizowaną w ra
obejmujący 26 wsi woj." krakow mach umowy kulturalnej polskoWystawa sztuki ludowej Ziemi skiego. W konkursie wzięło udział norweskiej. Zgromadzono ekspona
Płockiej otwarta była w Muzeum 59 autorów, którzy nadesłali ok. ty ze wszystkich dziedzin norweskiej
Płockim w październiku i listo 300 prac z zakresu rzeźby figural sztuki ludowej: rzeźbę i malarstwo,
padzie. Pokazano eksponaty prze nej, bednarstwa, snycerki, zabaw strój i tkaniny, meble i sprzęty
ważnie zabytkowe, pochodzące ze karstwa i plecionkarstwa. Otwar gospodarskie, także wyroby ze skó
zbiorów muzealnych (Muz. Kult. cie wystawy pokonkursowej prze ry i rogu. W pierwszym kwartale
Lud. w W-wie, Muz. Diec. w Płoc widuje się w kwietniu br. Organi br. wystawa pokazana będzie w
ku). Reprezentowane były: rzeźba zatorami konkursu byli: Pracownia Warszawie.
w drzewie, meblarstwo, zdobnictwo Badania Plastyki Ludowej IS PAN
*
wnętrza, ceramika, zabawki, stroje. i Wydz. Kult. WRN w Krakowie.
W salach Muzeum w Będzinie
otwarta została z końcem 1962 r.
*
*
wystawa sztuki ludowej Indonezji.
Pokazano lalki z teatru marionetek
Objazdowa wystawa wycinanki
Dwudziesty, jubileuszowy kon
kurpiowskiej czynna była w paź kurs na szopki krakowskie, zorga i cieni, tkaniny batikowe, ozdobną
dzierniku w sali Ratusza Miej nizowany przez Muz. Historyczne broń itp. Eksponaty pochodzą z da
ru wybitnego polskiego uczonego,
skiego w Pułtusku.
m. Krakowa, odbył się 14.XII.1962. botanika prof. dra Mariana Raci
Na konkurs nadesłano 73 szopki. borskiego.
*
Cztery równorzędne pierwsze na
*
grody przyznano: Zygmuntowi Gra
Wystawę
kieleckiej
ceramiki barskiemu, Zbigniewowi Grzechowi,
W ramach wymiany kulturalnej
ludowej otwarto w Iłży w listo Ferdynandowi Sadowskiemu i Sta
padzie. Wystawa zorganizowana — nisławowi Paczyńskiemu. Recenzję z Węgrami w dniach 5—20.X.1962
w ramach obchodów Roku Ziemi z konkursu zamieszczamy na in przebywał na Węgrzech dr Kazi
mierz Pietkiewicz, zapoznając się
Kieleckiej — przez Wydział Kul nym miejscu.
z badaniami nad sztuką ludową
tury PWRN i cepeliowską Spół
oraz z muzealnictwem etnograficz
*
dzielnię „Chałupnik" w Iłży miała
nym. W czasie pobytu w Budapesz
charakter retrospektywny, ze szcze
wygłosił
gólnym uwzględnieniem dorobku
W grudniu rozstrzygnięty zo cie dr K. Pietkiewicz
artystycznego ludowych ceramików stał w Lublinie konkurs na ludowe w Muzeum Etnograficznym odczyt
kieleckich z lat ostatnich. Pokazano kowalstwo artystyczne woj. lubel o polskiej sztuce ludowej.
zarówno wyroby garncarskie jak skiego. Akcję konkursową prowa
*
i rzeźby ceramiczne. Pierwszą na dziły, w porozumieniu z Wydz.
grodę na wystawie otrzymał po Kult. PWRN, krakowska Pracow
Na wniosek Prezydium MRN
śmiertnie Andrzej Rokita z Rę nia IS PAN i Muz. Lubelskie.
w Krynicy Sąd w Muszynie po
dzina. Wśród 9 ceramików odzna
stanowił ustalić akt urodzenia Ni
czonych drugimi nagrodami zna
kifora. Na podstawie posiadanych
leźli się m. in.: Stanisław Pastuszinformacji za datę jego urodzenia
kiewicz, Franciszek i Tadeusz Bab
W salach woj. Domu Kultury przyjęto — 1 stycznia 1895 r. Na
lowie, Konstanty Ciepielewski, Sta w Szczecinie otwarta była w grud dano Nikiforowi nazwisko Krynicki.
62
v