Cyfrowa Etnografia

http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/514.pdf

Media

Part of Kronika / ETNOGRAFIA POLSKA 1965 t.9

extracted text

K

R

O

MIĘDZYNARODOWA

N

I

K O N F E R E N C J A
L U D O W E J

W

dniach

Konferencja
terenach

od

16 d o

górskich,

wie.

Obrady

(do

spraw

plenarne,

cim

Konferencji

Karpat,
stawa

tam

też

również

góralskiej.

nich

pomieszczeniach,

wątpliwie
W
muzea

3

zjazdu,

i

polskich

i

zjazdu,
o

imprezy

uczestniczyło

też

tematyce

w

sąsiednich
w

czterech
się

w

obcych

elementów

wy­
kul­

programu

w

artystyczne,

odpowied­

wpływała

osób

reprezentujących

prawie

PAN:

a)

Ludowej

w

kultury
wzięło

Warszawie;

c)

d)

Pracownia

Atlasu

i

Pracownia

i

w

archeolodzy,

Etnografii

Małopolski

IHKM;
Instytutu

Polskich

Zakładu

oraz

2

Poza

etnografa­

innych

dyscyplin

historycy,

w
b)

arehi-

Krakowie,

Pracownia

Folklorystyczna

Agrarnych

Gwar

Karpatach.

28 p r z e d s t a w i c i e l i

Pracownia

Badań

i Słownika

udział

Pracownie

Archeologii

Krakowie

w

ludowej

językoznawcy,

Zakłady

Zakład

nie­

wszystkie

naradach

oraz

terenu

Biblioteki

w

Placówki

trze­

z

naukowej.

135

antropolodzy,

w

dotyczących

badaniami

to:

gmachu

etnograficznej

się

Byli

Krako­

podkomisji

wyświetlano

pomieszczeniach

t y m walory

na

P A N

toczyły

tam

nadesłanych

wszystkich
przy

jak

budownictwa)

biuro

i

I H K M

zajmujące

Warszawie

Sztuki

całość

Etnografii

Międzynarodowa

naukowo-badawczenaukowo-badawczo-dydaktyczne

i folklorystami

1

się

posiadających

K U L T U R Y

placówki

naukowych.

i

Krakowie
Karpatach

zorganizowana

koncentracja

na

Konferencji

polskie
mi

dodatnio

w
w

krótkometrażowe

została

Taka

się

Zaklad

rzemiosła

publikacji

BADANIOM

ludowej

Prezydium

znajdowało

filmy

najcenniejszych

tury

przez

folkloru,

Tam

A

K A R P A T A C H

kultury

posiedzenia

pasterstwa,
PAN.

POŚWIĘCONA

W

1964 r. o d b y l a

badaniom

zorganizowana

Oddziału
dniu

19 m a j a

poświęcona

K

Łodzi
Badania

Instytutu

Historii

w

Sztuki

Krakowie;

Językoznawstwa

w

Kra­

kowie.
Katedry

2

Etnografii
Historii

wyższych:

U n i w e r s y t e t y :

a)

Etnografii

Ogólnej

Historii

Narodów

b)

Katedry

c)

Katedra

logii

szkół

Słowian,

Etnografii

UMCS

runiu.
WSP

w

I n n e
w

Historii

i

Uniwersytetu

Lublinie;

e)

W y ż s z e :

b)

Katedra

Zakład

i

Warszawskiego;

d)

Etnografii

Geografii

Ekonomicznej

Melioracji

Katedra
M.

—
w.,

Polskiego;

X V I — X V I I

Etnografii

i

Kopernika

w.;

Etno­
w

To­

Gospodarczo-społecznej

Polski

Wodnych

Krakowie

X V I I I — X X

Języka

Polski

Uniwersytetu

Katedra

U J w

Polski

Antropologii,
Historii

Geografii

Katedra

Muzyki,

Katedry

Etnografii,

a)

Przyrodniczych Podstaw

Budownictwa

Teorii

Łódzkiego:

S z k o ł y

Krakowie;

c) K a t e d r a
tedra

ZSRR,

Uniwersytetu

i Socjologii,

W S R

SGPiS
w

w

Warszawie;

Krakowie;

Budownictwa

i Osadnictwa

Wiejskiego

Zakopanem,

Etnograficzne

w

d) K a ­

Politechniki

Krakowskiej.
3

Muzea:

a)

g o w e :

Bytom,

Rabka,

Żywiec.

Tatrzańskie
Lublin,

w

Rzeszów;

c) r e g i o n a l n e :

Krakowie;

C i e s z y n , Myślenice,

b)

o k r ę ­

Przemyśl,

441

KRONIKA

tekci,

geografowie

i agrotechnicy,

nicy

przybyło

17 d e l e g a t ó w : z C z e c h o s ł o w a c j i ,

że

Bułgarii ,

Katedry

Konferencja
stanu

badań

wiązywaniu
szych

Dalsze
a

w

с)

poza

w

i

seminář,

Muzea:

założenia

Romine,

Brał

(Magyar

b)

w

m.

sytetu

a

7

tak­

Akademii

podsumowaniem
nauk
na
1 0

aktualnego

pomocnych

najbliższy

w

roz­

okres

dal­

nie

tylko

.

powinny

górskie

objąć

Bułgarii

również

i

Jugosławii,

o pogłębienie

zorganizowanie

w

pro

Brnie;

С.

szeroko

dotych­

zakreślonych

Nauk

w

Folclor,

ośrodki

ta

(Akademija

Etnograficznej

oraz

b)

oraz

Etnogra­

J . E . Purkyně;

działające

Republice!

Cluj

(Filiala

Muzeum

Węgierskiej

w

ra­

Populare
Cluj,

Sec­

Ukraińskiej

Aka-

Osoportja)

Debreczynie

(Egyeteml

Néprajzi

ostatniej

chwili

osiągnięcia

Instytutu

(Byłgarska

i

dwaj
Nauk

Instytutu

Intézet),

musieli

odwołać

Bałkanach

tematyki

odwołując

w

tej

ostatniej

w

Budapeszcie

(Magyar
Uniwer­

jedynie

streszczenia

dr

Christo

Wakarelski,

Bułgarskiej
Institut i

chwili

Akademii

Nauk

Muzej).

Jugosławii. Prof.
przyjazd,

dr

nadesłał

Mi­

swoje

badań.

międzynarodowej

przedstawiony

w

Budapeszcie

tj. przedstawi­

przyjazd.

Etnografski

międzynarodowych

przebieg

został

Mystectwo-

Etnograficznego

przedstawił

Etnograficznego

na Naukite

w

delegaci,

przysłali

nie przybyli jedynie przedstawiciele

(Zagrzeb),

Dotychczasowy

na

i Muzeum

Akademija

Konferencję

R S R , Instytut

Etnograficznego

Inni

Akademii

Néprajzi

w

i Etnografii

Ukrainśkoji

Muzeum).

Akademia

perspektywiczny

a)

Etnohrafiji).
Néprajizi

'dotyczące

etnograficzne

Folkloru

Nauk

reprezentant

Gava^zi

Brnie:

University

(Academia

de Etnografie)

Muzeum

pracownik

Českoslo­

(Praga),

Martinie.

Instytut Sztuki,

Kijowie

gdyż

fakulty

vied:

(Bratysława),

(Bratysława); В.
w

współ­

dyscyplin

akademia

védy

folkloristiku

Uniwersytetu

Bukareszcie

Sectia

Slovenská

oddelenle
a

innych

'

Etnograficzne

Na

A.

hudo'tanej

Üstav

filosofické

w

międzynarodowe
badaczy

Instytucje:

etnografii

muzeum

też

ib)

reprezentowała

Akademii

rodzaju

jak

Katedry

seminář

národně

rumuńska

tego

Dialektologioké

Nemzeti

w

Sofii

że

jedynie

referatów,

1 0

tereny

etnografów,

udział

Sekcji

uwagi

i

ustalenie

in. przez

Üstav

Historický

Folkloru

Tudoimányos

9

i

następujące

reprezentowany

znawstwa,

lován

Węgier ,

6

Folklorystyki

innych

poszukiwania

także

(Btraty s ł a w a ) ,

jazyka

Slovenské

Nauk

8

też

Karpat,

sprawę,

były

I n s t i t u t u l de

Był

ciel

jak

planowe

Etnografie).

7

przeglądem

międzynarodowej

zarówno

věd: -a)

Rumuńskiej

6

zagra­

Konferencji

i G r e c j i . Chodziłoby

przecież

(pobočka)

Delegacja

domii

5

i

skali

ale

Albanii

slovenského

fický

em.

celu,

ústav

akademie

oddział

toral

na

badawczych,

sobie

jego

w

nawet

metod

mobilizujące

Üstav

venská

5

i

Karpat,

Reprezentowane

mach

Cele

systematyczne

Národopisný

D.

Rumunii , ZSRR ,

Etnografii

prze­

Z

kompleksowych.

działanie

4

1.

planów

etnograficzne.

9

kulturowych

i

naukowo-badawczymi

badania

Muzea .

zagadnień

Zdajemy

a)

i

etnograficznych,

przyszłości

badań

Etnografii

miała

regiony

czasowych

związane

Instytuty

zarówno

wytycznych

wszystkie

być

4

reprezentujących

a

oraz

winny

pracami

w

Nauk

Karpatach

z których

prowadzanymi

artykule:

akcji

badawczej

oraz

plan

Zarys planu
do Badania Kultury
Ludowej
M.

działalności i organizacji Międzynarodowej Komisji
w Karpatach, „ E t n o g r a f i a P o l s k ą " , t. 6: 1 9 6 2 , s . 1 5 — 4 0 .

G ł a d y s z ,

KRONIKA

442
naświetli

wszechstronnie

do

istoty

ujęcia

dawcze

opracowywaną

występujących

zapewni

gromadzenie

etnograficznych

poszerzonych

Przyczyni

się

zagadnień

dotyczących

rowej

to

m.

karpackich

elementy,
grupy

które

in.

wielowiekowych

jak

współczesnego

stronnej

analizie

kultury
i

podstawowe

elementy

znaczenie

planowanym

ziem

w

dyscyplin.

przy

rozważaniu

struktury

etnicznej

przy

łatwiej

dzieliły
rolę
Z

bądź

łączyły

środowiska

drugiej

ludności
i

nadal
'i

poszczególne

chodzi

o

opartego

środowiskowych,

posiadające

kultu­

geograficznego

strony

góralskiej

i

wyznaczyć

mogące

dalszym

oraz

przedsta­

na

wszech­

które

ujawnią

posiadać

istotne

rozwoju

kulturalnym

górskich.

W

nawiązaniu

których

łącznie

do

Konferencji

prof,

Władysław

żywym

dr

serdecznym

i

„kręgosłupem,

tury,

które

się

wywarły".

ze

Karpatami
na

tym

tował

prof.

Szafer,

polskiego,
tych

dla

Rumuńskich,
kowych

sobą

że

po

gdzie

mogącej

przynieść

o

nich

Akademii

Nauk

Już

—

jak

na

siebie

z

nich

doceniali

Pol

dowodził,

zacy­

dla

narodu

W.

należąc

Prof.

Karpatach,

Szafer

poczynając

od

uważa

współpracę

międzynarodową

drogę,

zmierzającą

do

jak

gospodarczych.

dla

ważne

zazębiają

właśnie
rozwinięcia

wyniki

się

praca

nieraz

na

międzynarodowej

nie tylko

naszej,

ale

jedyną

zadań

bogaty

zagadnienia

Karpatach

do

Karpat

za

wykonania

Wskazując

w

znaczenie

znajomością

Wisły,

że

wpływ

jak

trudną,

referatach

—
kul­

zaintereso­

choć

i

swoim

wielki

tradycji

Wincenty
zasadniczą

doko­

w
różne

źródła

badawcze

na

określił

wyrosły

stuletniej

przyszłości".
w

które

które

pierwsi
jest

pracowali

podkreślając

rozwoju

już

należący
i

wiele

Karpat,

mieszały,

przeszło

teraźniejszości

w

pole

obrady,

PAN,

historycznym

Karpat

stwierdził,

wybrane

znaczenie

w

polskich.

Do

humanistycznych,

przyrodnicze,

przebiegały

Polskiej

rzeczywisty

„znajomość

którzy

badawczych

Prezydium

członek

krzyżowały,

badaczy

wybraną,

Konferencji,

imieniu

wspomniał

jego

aż

założeń

którego

obszarze.

uczonych,

właściwie

w

obrad

referatów.

przemówieniu

Ponadto

badań

47

Szafer,

wokoło

wania

Przebieg

powyższych

wygłoszono

Otwarcia
nał

i

innych

spojrzenia
tym

ba­

materiałów

też

zagospodarowywaniu

2.

są

porównywalnych

dokumentacją

warunków

tradycyjne

wydatnie

się

kontaktów.

obrazu

się

postępowanie

jak

określić

historycznej

Takie

Da

historycznym

różnorodnych

wienie

genezy,

również

i

obiektywnego

ludnościowych.

procesie

etnograficzne,

ugruntowanych

i

przyczyniając

kulturowych.

jednolitych

bardziej

zarówno

grup
w

bardziej

do

tematykę,

zjawisk

nau­

program

humanistyczne

stanowi

najtrafniej

inicjatywy

naukowej,

i

światowej

Jan

Pazdur,

nauce

i

kul­

turze.
Dyrekcję
oraz

prof,

mawiając
rych
z

I H K M

dr
w

P A N

Witold
imieniu

przedmiotem

reprezentowali

Dynowski,
Instytutu

jest

proces

poznania

przyrody

przez

obserwując

procesy

kulturowe

Karpaty,

może

ność

panowania

na

losach

Jawna

nad

dowodów,

praw

łatwo

dekomponując
i

sił

dalszym

ciągu

nurtująca

badaczy

znaczenie

cywilizacyjny.
i

właśnie
że

dr

Prezydium.

podkreślił

człowieka

przyrodą

cywilizacji,

wykorzystywanie
W

dostarczyć

prof,

członek

Prof.
badań

wicedyrektor,

J . Pazdur

elementy

dostosowanie

się

jej

w

regionie

przyrodniczym,

w

wielu
do

środowisko

prze­

etnograficznych,

trwałe

prowadzi

Jego

dr

do

wypadkach

któ­

wynikają

praw.

Etnograf

takim

jak

współczesna

dąż­

wypaczeń,

które

odbijają

ludzkie

przez

niewłaściwe

się

przyrody.

przemówienia
myśl

prof.

współpracy

J .

Pazdur

zwrócił

międzynarodowej

w

uwagę,
zakresie

że

od

kultury

KRONIKA

ludowej

w

Karpatach

warunkach

znalazła

organizacyjno-naukowych
w

jakim

to

Badania
nych

podjęte

tej

W
badaczy

zainteresowanych

podjęcia

referatów,

współpraca

na

wiele

jak

przez

jedność
jest

wokół

warunki

poczynając

w

obecnych

nowych

możliwości

do p r z e p r o w a d z a n i a

skupionych

złożył

oprawę,

Program

badań,

cywilizacyjną.

związków

regionu

i

wspól­

karpackiego.

historyczne

może

od tej K o n f e r e n c j i ,

referaty

pomimo

w
w

na­

zakres

szczególnie

dyscyplin,

udział

za

z

I H K M

trud

którymi

się n i e o d z o w n a .

Dyrekcji

posiedzenia
,

1 2

ująć

w

plenarne

folkloru

kilka

różnorodności
oraz

staje

Mieczysław

P A N

W

za­

za

sta­

1 3

,

oraz

1 1

rzemiosła

w

i

czterech

wytwórczości

.

1 5

można

kompleksowości

a

dr

t a k liczny

sesji.

pasterstwa

dużej

i

prof,

oraz

Karpat,

nauki

Wydziałowi

obejmował

spraw:

obrad

przedstawicieli

rozwoju

I

tej

budownictwa

Wygłoszone
których

nadano

kultury

strony

obecnym

Konferencji
oraz

1 4

w

ze

zebranych

owocnych

problematyką

podziękowanie

do

powitał

życzenia

zwłaszcza

jaką

podkomisjach

Konferencji

z a wyrażone

etnografów

kończeniu

nieniu

wskazują,

i przejść,

organizatorów

dziękując

w

rzutuje

wytworzona

Gładysz,

domowej

warunki

dopiero

tych

myślenia.

imieniu

ranną

dogodne

przyrodniczy
narodów

być przełamana

podstawy

powstaniu

etnografów

rodzime

naukowa

czasach

szerszego

przez

w

Zaściankowość

region

realne

Dzięki

zaistniały

zakresie

celów

szych

swe

społeczno-politycznych.

443

zasadniczych

tematycznej

ujednoliceniu

grup

merytorycznych,

koncentrowano

się n a

zagad­

i

planowanych

prac

wygłoszone

n a początku

obrad

prowadzonych

badawczych.
Do

grupy

plenarnych,

pierwszej

które

w o l s k i e g o ,
dzie

badań

badań

w

zaliczyć

poza

czł. k o r e s p .
nad

kulturą

Karpatach

i

P A N , mającą

sąsiednich

krajach,

tj. w

nad

ludową

Karpatach),

kulturą

z

badania

kultury

nia

kulturą

nad

Stan
w

w

(M.
w

górskich,

G ł a d y s z ,

ludności

góralskiej

w

i

organizacji
w

Badania

(J. P o d o iák,

Czechosłowackiej

Rumunii),

w

ZSRR

ludową

w

Karpatach

Badania

nad

Bratysława,

Komisji

do
Bada­

(A. P o r y c k i ,

Kijów,

Ukraińskich)

kulturą

po­

polskie

S t a h 1, B u k a r e s z t ,

w

k i , Sofia,

meto­

o

i

przeprowadzanych

nad kulturą

(Ch. W a f e a r e i s

staniu

Kraków,

Rumunii-(P.

D o b r o ­

{Uwagi

teoretyczny
dotyczyły

Czechosłowacji

Karpatach),

dr. K a z i m i e r z a

oraz

ludności

góralskiej

posiedzeniu

plenarnym

Bułgarii).
Druga

dotyczyła

1 1

relski

Na

grupa

1 2

zator
1 3

doc.

głównie

posiedzeniach

(Sofia),

dyr. dr
(Łódź)

Obradom

1 4

1 3

dr

Przewodniczył

plenarnych
Božena

i

Bronisława

Przewodniczył

prof,

dr

dr

prowadzonych

Christo

Waka-

Kazimiera

Zawisto-

(Warszawa),

organi­

(Bratysława).
Berezowski

Kopczyńska-Jaworska
Sobieski

(Łódź).

(Warszawa);

organizator

Podkomisji

(Zakopane);

organizator

Podkomisji

(Toruń).

inż. H e n r y k

d r Ján M j a r t a n

(Kraków).

na

archiwalnych

przewodniczyli:

dr Stanisław

doc. dr M a r i a n
mgr

również
części

i(Bratysiawa),

dir J á n M j a r t a n
prof,

po

kolejno

Zambrzycka-Kunachowicz

Gładyszowa

a

Mílová

Klimaszewska

Przewodniczył
Anna

przedstawionych

terenowych,

przewodniczył

Podkomisji
dr Jadwiga

mgr

referatów

prac

wicz-Adamiska

ria

charakter

Międzynarodowej

w

prof.

Karpatach)

obszarach

ludowej

badawcze

w

Polsce

działalności

i zadania

Bułgarii

w

referaty

inauguracyjną

pasterską

szczególnych

Sprawozdanie

należy

prelekcją

Jost

(Kraków).
(Bratysława);

organizator

Podkomisji

dr M a ­

KRONIKA

444
przez

te

dyscypliny

uwagę

przy

referaty

z

naukowe,

zakresu:
dla

sława,

Słowiański

atlas

B o b i ń s k a ,

A.

Małopolski

w

(C.
wsi;

H.

badania

badań

górskich

w o l s k a ,

drugiej

stan

wędrówek

Kraków,

Z

A.

nad

terminologią

XVIII

w

stanie

z

wczesnym

ilościowym

i

nad

w

Karpatach

systemami

archeologii

(A.

tere­

D o b r o ­

przestrzennym

struk­
Obecny

Warszawa,
(K.

F i g u ł a,

terenu

rolnictwie

w

pastwisk

Karpatach

we

średniowieczu).

Trzecią

grupę

lub

zamierzeniach

tury

ludowej

wiednich
rakter

w

ogólny,

albo

(Brno),

Znaczenie

packiej

kultury

a

i

przy

wymagały

rolnictwa

wa),

Współczesne

dach;

W.

(Cluj),

ciami

ludności

Karpat

odpo­

posiadające

cha­

się w

żadnej

z

zagadnienia,

jakie

dotychczas

krajowych,

Były

handlu

jak

to

referaty:

w

kształtowaniu

R.

potrzebie

Karpatach

Polskich;

M.

B i e r n a c k i e j
i

nad

(drugą

część

badań

kulturalne

bibliografią

etnograficznych

się

kar­

nad

sta­

(Warsza­

w

Bieszcza­

Podhala;

nad

referatu

między­

J e ř á b k a

O

społeczno-gospodarcze

zorgani­

też

(Kraków),

Prace

kul­

w

N.

D u -

na

pod­

tradycyjnymi

autor

zaję­

wygłosił

pasterskiej).
iz

referatów

i

stan

tych

referaty:
Ze

poszczególnych

Tak

w

zagadnieniami

więc

w

problematyce

studiów

były

W

w

referacie

polskich

ludowych

sumujące

dorobek

pewnego

kultury,

podkomisji

Z a m b r z y c k i e j - Ku n а с h o w i с z

Rzemiosła

drzewne

pomyślane

dwa

w
w

rzemiosła
Karpatach

Karpatach

opracowania

pasterstwem

i

folkloru

okresu

czy

wytwórczości
i

(problematyka
przedstawione

na

też

niektóre
Stan

(Kraków),

Polskich,

Z

Również

posiadały

pasterstwa

M.

J .

karpackim;

(Warszawa),

góralskich.

na

wiejskim

na"d
spraw

działal­
wygłosili

etnograficznych;

szałaśnictwem
do

A.

przemysłem

rozwoju

badań

pieśni

badawczy

spraw

pasterstwa

Etapy

J . S a d o w n i k a

określonej • d z i e d z i n y
do

spraw

prac

ogólną

zakres

do

nad

podkomisji

w

(Warszawa),

współczesnych

węgierskich

Karpat.

przedstawiały

wchodzącymi

podkomisji

porównawczych

Przegląd

(Budapeszt),

podkomisjach

nad

K u t r z e b a - P o j n a r o w a

uwzględnieniem
logicznej

w

badań

podkomisji.

A.

Karpatach

matykę

dziedzin

B i a ł e g o

Rumuńskich

Pierwsze

zawarte

i

poszukiwaniach

wygłoszone

referaty

zarówno

dyskusji.

badaniach

problematykę

(Brno),

jedynie

podejmowały

(Zakopane),

nowych

O

zostały

n i e mieściły

karpackich,

przeobrażenia

P a r y s k i e g o

пате

swą

transportu
w

aktualnych
podstawowych

i c h tematyką

szerszych

Z.

o

kilku

stanowiły

tym

komunikacji,

rozwojem

z

tematyką

sesjach

ludowej;

nem

H.

Wyjątek

na

traktujące

dotyczących

Zgodnie

które

podkomisji,
omawiane

narodowych,

referaty

badawczych

podkomisjach.

były

komisji

stanowiły

Karpatach.

bardziej

zowanych

i

a r a-

na

(M.

agrotechniki
O

В. В

hodowli

zagospodarowania

Kraków,

połud­
kultury
Historyczne

etnografii;

ekonomicznej

Polskich),

Z а к i,

wsi

poznania

B e r e z o w s k i ,

melioracji

Braty­
historii

Kraków,

zróżnicowaniem
S.

to

języko­

życia

regionalizacja

geografii

Polskich;

z

dla

pod

Były

pasterską),

źródło

P o d r a ż a ,
przydatność

geograficzne

pasterskich

i

A.

brane

H a b o v š t i a k ,

jako

i ich

1773—1914),

Karpatach
nad

w.

być

Znaczenie

Kraków,

Dokumenty

Kraków,

połowie

w'latach

w

badań

karpackich)

bo

Karpatach;

gospodarczymi

Studia

Kraków,

kulturowych

w

w
badania

G r a d o w s k a ,

Galicji

tur

ności

a

winny

kulturowych.

K a r a ś ,

ludowej

językowy

Zmiany

n o w s к i, Łódź,

nie

kultury

regionami

badawcze
zagadnień

(M.

M a d u r o w i с z - U r b a ń s к a,
nad

nach

wyniki

podstawowych

językoznawstwa

znawstwa

niowej

których

opracowywaniu

L.

Š t i k a

F o 1d e s

ze

szczególnym

powyższe

elementy

problematyki

teksto-

znaczenie

ogólniejsze,

wysuwające
referaty

domowej,

a

badań

nad

proble­

wygłoszone
mianowicie
rzemiosłem

M a ś l i ń s k i e g o

(Kraków),

badawcza).

Podobnie

podkomisji

do

zostały

budownictwa,

KRONIKA

tj.

Stan

J

M j a r t a n a

(Bratysława),

Słowacji,

oraiz

Gł a d y s z o w e j

M.

budownictwem

ludowym

Pozostałe

przeprowadzanych
ność

w

referaty

badań.

monograficznie

awansowanych

badań

Przy

prac

budownictwem

podkomisjach

tym

na

.stanowiły

podkreślenie

tematów.

przedstawiono

Obok

tematykę

referatów

koncentrujących

się

posiadała

sporo

porównywalnych

do

to

wymowny

międzynarodowej

wygłosili:
w

В.

t y m odcinku

akcji

badawczej.

Słowacji;

Polskich.

Z

folkloru

zakresu

S o b i e s k i

(Kraków),

gorczańskich

na

Analogie
wsi

Improwizacja

jów

oraz p e w n y c h

s k a

charakterze

i

terenie

Karpat

i

polaniarska

pasterskiej

na

pieśniami
pow.

Nowy

wariacyjna

w

zachodniokarpackiej

na

temat

również

poszukiwania

Przeobrażenia

na

pozycji

terenie

a

O.

wierzeń

górali

E l s c h e k
mu­
i

zwycza­

Drzewa

(Kraków),

Karpat

społecznej

oraz

J . K l i m a s z e w s k a

T. K a r w i e k a

ludowych

tatrzańskich

Targ,

prace:

S z u r m i a k -

między
technika

górali

A.

łazach
mleczna

Ochotnica,

hodowlane;

zwyczajach

(Warszawa),

monograficznym

Polskich;

zagadnień społecznych, a m i a n o w i c i e :

i

współ­

Gospodarka

organizacji

przedstawili

na

kulturą

przystąpienia

zaawansowane

Zasygnalizowano

magii

czasu

daleko

Dudy

ludowej.

rzeniach,

z

zorganizowanej
od

Polskich;

bacy

na

za­

badań.

ogólnokarpackiej.

muzycznego

przykładzie

rolnicze

znacznie

Gospodarka

(Bratysława),

Zwyczaje

skali

bo

(Łódź),

Formy

różnorod­

(Łódź),

zyce
ruń),

o

aktualnie

duża

związanych

w

rezultatów

Referaty

przegląd

rozpoczętych

zagadnień

najwcześniej,

(Bratysława),

(Warszawa),

- B o g u c k a

nad

K o w a l s k a - L e w i c k a

A.

Karpatach

M.

pozytywnych

na

J. P o d o l á k

środkowej

wokół

K o p с z у ń s к a - J a w ог s к a

Karpatach;

w

elementów

przykład

zapoczątkowanej

na

badań

niektórych

dopiero

pasterską
pracy

ludowym
stan

aasługuje

Większość
Stanowi

i

Problematyka

Polskich.

w

opracowywanych

już

nad

(Kraków),

Karpatach

wygłoszone

445

w

В. В

(To­
wie­

a z i ń-

przykładzie

Skalnego

Podhala.
W

podkomisji

renci

kilka

tematy

w

to

szerszym

referaty:

H.

współczesnego
zarobkowe

na

w

J. P l u c i ń s k i

C z a j k o w s k i
i

(Kraków),

Budownictwo

Sądeckim;

nictwem

referatach

badawcze

ubiegłego

staje

coraz

innych

etnografów
obecnie

(Chochołów),

Budownictwo

w

pięciolecia,

dyscyplin

w

w

przeprowadzanymi

Z

poiouńe

X I X i

nad

opra­
funkcją

(Praga),

Koliby

(Zakopane),

Dom

w

Chochołowie;
wiejskiego

D.
X X

T y l k o w a
w.

w

budownictwem

Beski­
i

osad­

Żywieckim.
stosunkowo

j a k też

się

badaniami

pełnym

aktualnie
i

zakresie

opracowywanej

traktowana

rozwiązywaniu
staje

Łosie.

budownictwa
Pogórzem;

stu­
Migra­

określoną

drewniane

badań

dla

przykłady

V a řek a

cechy

drugiej

zróżnicowana

c z y folklorystów

ściśle

Były

S t a ň ­

(Łódź),

wieś

J o s t o w a

przyległym

(Kraków),

Beskidzie

omówiono

bardziej

z

J.

W.

Charakterystyczne

konfrontacji

gospodarcze
w

je:

>ze

J .

Města

stanowiły

związanych
badań;

Starého

Maziarska

(Lublin),

refe­

wybrane

historycznych.
Podhalu;

M i s i ń sк a

budownictwa

Przedstawili

i

na

ze
M.

najnowszych

J . K o l e b a c i z

polaniarskim

się

w

1а к

budownictwa

(Kraków),

Bojków

znaleziska
Karpatach;

spraw

świetle

Łemków

i

form

do

historycznych.

w

u

udział

M. В г у

przemian

J.

W

Podhalu;

w

„kram"

orawski;

dzie

włókienniczego

ludowej

przedstawili

ujmujących

środowiskowych

mechanice

O

domowej

monograficznego

uwarunkowań

(Zakopane),

podkomisji

regionalnych

tle

zwane

aspekcie

i wytwórczości

typu

włókiennictwa

na

Referaty

rzemiosła

opracowań

Znaczenie

(Praga),

dium

cowań

spraw,

J o s t

k o v á
cje

do

rodzajów

a

terenowymi.

podejmowanych

szczególnie

pilny

Sporo

głosów

też

wyniki

tematyki,

wielopłaszczyznowo.

problemów

konieczny,

zarówno

w

która

Dlatego
przez
związku

w

dysku-

KRONIKA

446
sjach

kierowano

pod

adresem

gromadzeniu

historyków

pomocy

w

krojach

h i s t o r y c z n y c h , j a k też u s t a l e n i a

rekonstrukcyjnych,
nikania.
z

W

też w

Jakkolwiek
postulat

wspomnieć,
stu

pozostaje
laty,

sobie

badań

n a d kulturą

z

nawzajem

i

wtedy

i

drugim

nia

utworzą

to będzie
polu

mogło

poprzedziły

dopiero

kończyć

Wiemy

także,

koznawstwa
też

całość,

chcąc

kałkuł

iść p e w n y m

konsekwencje

zarówno

d l a genezy

badanych

wyrazów

1 9

stoków

,

do

wynikają

.

okresie

bada­

współpracy

języ­

n a d kulturą

zwłaszcza

znakomitego

amerykańskiego

E.

przyczyniły

się m . i n . d o u g r u n t o w a n i a

etnologicznych,

a

3. W a ż n i e j s z e
Dyskusja
tych

w

wanych

16

w

badawczych,

Zgodnie

referatów

także

podnoszono,

poszczególnych

„Nauka

Nowoczesna

nieco

krajach

Polska",

R.

problematyka

że

w

historii

poza

teoretycz­

rozszerzeniem

zawar­

do pogłębienia

stoso­

nowych

konfrontacja

tendencje

gromadzonych

wyników

badaw­

doprowadzić

muszą

w dziedzinie

1 (37), s . 1 7 3 — 1 7 9 ;

nauki,

kierunku

analizowania

wzrost

i ich wzaiemna

Światowe

badań

językoznawcy

dyskusji

wnikliwszego

10: 1962 n r

odcinku

21

zmierzających

znaczny

jak

poczy­

anthropology .

przyniosła,

uwag

j a k też

Zob. n p .E . K u j a w s k i ,

wych,
(42),

treścią

wiadomości,

metod

materiałów.
czych

wywołana

nich

elementy

na

nowego

social

mianowicie

ludową,

międzywojennym

dyscyplinami,

M

kraju, ale

.

tymi

naukach

się

jednym

działalnością

w

to

objaśnią

rodzaju

tego

wywołane

Sapira ,

wygła­

n a

terenowych,
nego

rozwoju

Wówczas

prace

z e ścisłej

badań

w

l a

przed

Jagiellońskiego,

poznania

n a którym

krokiem"

już

w

z e sobą,

monograficzne

dla rozwoju
Przecież

bo

Karpat".

się kiedyś

1 7

form

prac t e n

prelekcjach

Uniwersytetu

prowadzącą

talk

międzydyscyplinowej,

ona znaczenie

ażeby

o

kompli­

też n a t y m m i e j s c u

pierwszy,

swoich

zejdą

i

rozlicznych

posiada

północnych

potrzeba,

trudności

Należy

sesjach

postulatu

tym w

geografii

i historyka

pomiędzy

tego

współpracy

o

wypływające

podejmowanych

P o l bodaj

ważne
Pisał

profesor

etnografią

integracyjne

planowania.

dróg

lat n a licznych

realizacja

odcinkach

konieczność

z

nania

od kilku

Wincenty

t e n spotężony

j a k ważne

prze­

wymagają

rzetelną

można,

ich

i

korzyści

naukowe

n a wielu

n a etapie

nastąpić,

celach

badania

„Etnografią

etnografa

w

poważne

X I X w. jako

słuchaczy

prze­

wytworów

napotyka

Karpat.

że „prace

są

chociaż

do i c h
w

nasilenia

że

, t o przecież

j a k niezmiernie

wywodził,
zanim

1 6

odnośnie

kulturowych

tradycyjnych

wykrywaniu

polskiej

ludności

zjawisk

nauki

wysuwał

sprawę,

połowie

zapoznając

nadal

nazw

omawiane

jednak

etnografii

zdając

w

to

językoznawców

wspomnieć,

naukowych

współczesne

że w

kilkunastu

szanych

przy

dla rozwoju

zespołowego,

i

do ujmowania

t y m należy

międzydyscyplmowej
znaczeniu

działania
ważki

z

czasopismach

doniosłym
kacje.

szczególnie

związku

integracji

czy

materiałów

„Nauka

B.

Polska",

badań

nauko­

S u c h o d o l s k i ,
R.

1 0 : 1962 n r 6

s . 18 n .
Kałkuł

18

W . P o l , Rzut

1 5

Zob. К.

M o s z y ń s k i ,

Wrocław

1 9 6 2 , s . 39 n .

wian,
2 0

Kilka

s.
2 1

o

'rachunek,

oka na północne

Zob. E . S a p i r ,
uwag

(45),

(łac.)

calculus

1 7

O

sposobach

Language,

językoznawstwie

obliczenie,

stoki

New

kalkulacja'.

Karpat,

Kraków

1851, s. 112.

badania

kultury

materialnej

Prasło-

J . K u r y

ł o w i c z ,

York

amerykańskim,

1921; P o r . też
„Nauka

Polska",

R . 1 1 : 1963 n r 3

162.

Z o b . J . H e r s k o v i t s , Man

and

his Works,

New York

1956, s. 8 n .

447

KRONIKA

do

rewizji

Karpat.
być

dotychczasowych

Istniejące

traktowane

szerzenia

i

jako

port,

Północnych.

wśród

innych

Dzięki

czynności

badanej

kultury.

cona

na

zagadnienia

czych

braków

wiane

w

idące

przeobrażenia

kultur

w

cały

całym

ludności

z

zostanie
a

tym

tych

drugiej
i

zajęć
Tak

mówił

szereg

elementów

osiągnięć

badawczych

także

jego

badaczy

zajęć

handel

i

trans­

w

Kar­

rola

pasterstwa

udział

w

rozwoju

głównie

zbyt

wiele

ludności. Niektóre
X I X

wieku

np. z

rozwojem

obcych,

roz­

innych

była

istnieje

inż. H . J o s t —

powinny

zwłaszcza

określona

przeto

połowie

kulturowe.

o czym

a

ludności

i

konieczność

szeregiem

samym

uwaga

kultury

na

góralskiej,

właściwiej

pasterstwem,

z zakresu
w

społeczne

uwagę

metalurgiczne",

związane

metalurgicznych" —

i

rozwój

niewystarczające

„przemysły

dotychczasowa

jeszcze

i

się

również

rolnictwem

produkcyjnych,

materiałach

karpackich

stają

egzystencji
temu

Ponieważ

Karpatach

pochodzenie

Zwrócono

nad

podstawę

patach

mysłów

badań

j a k rzemiosło,

stanowiących

na

syntetyczne

tymczasowe.

pogłębienia

produkcyjnych,

poglądów

opracowania

zwró­

zasadni­

z nich

upra­

wywoływały
dawnych

wszedł

stosunkowo

daleko^

do

„prze­

miejscowych

odległych,

głównie

zachodnioeuropejskich.
Wobec

nowych

nieczność

ostrożniejszego

tych

na

wej.

Toteż

używania,

dotychczasowych
wiele

zagadnień

z

nich

dotyczących

będzie

stanowiło

obcych

izapożyczeń.

przynieść

ruchów

wyznaczenie

z

w

zakresu

etnicznych

na

przez

karpackim

jako

badanym

kulturo­

dużą

pomoc

krajów

zrębu

elementów

może

z

Takie

rozwiązujących

opar­

rozwiązywaniu

obszarze

kulturowych.

dla językoznawców

W

tych

postępowanie

zagadnienie

dialektach karpackich, o którym mówił

ko­

definicji

struktury

każdego

rozmieszczenie
fal

i

robocze.

językoznawców
zaś

zachodzi

niektórych

etnogenezy

tylko

zróżnicowanie

z korzyścią

regionie
rewizji

traktować

Kartograficzne

i nosiciela terminów

w

nawet

hipotezach
należy

dokładniejsze

będzie również

a

dr W.

twórcy

Truszkowski

(Kraków).
Zwrócono
w

także

Północnych

uwagę

Karpatach

na

z

karelski). Elementy kulturowe,
żytności,

czynią

riały

rekonstrukcji

w

do

ogóle

dążyć

gólnych
w

ten obszar

Karpatach.

ności K a r p a t

jednym

z

chronologii

przy

na tych

się

rezerwatów

europejskich

2 2

zadecydowały

wyróżnić

i Bałkanów, j a k również

badaniach

.

W

kultury
Ch.

Wa-

staro­

dających

mate­

badań

należy

toku

działających

z

strukturze

kulturowej

o

zjawiska

te, które mają

(dr

t e r e n a c h z odległej

nasilenia wpływów

które

tym powinno

się

przedsłowiańskich

poważniejszych

kultur

cywilizacyjnych,

Przy

liczenia

elementów

które przetrwały

wczesnych

do ustalenia

centrów

konieczność

istnieniem

wspólne

cechy lokalne

dla

poszcze­

całej

(dr C h .

lud­

Waka-

relski).
Należy
karpacką,

t u podkreślić,

że d l a s z e r e g u

stawiających

jasno

uniwersalny
staje

i

schematyczny,

się r a ż ą c o

sposobów

nów, w

których dokonują

Obok
ków

tego

rodzaju

badawczych
zadań

znajdujemy

2 2

ratu:

potrzeb.
przecież

Zwrócił
Znaczenie

na

całkowicie

przyjąć

to dążenie

do używania

Stąd

przystosowywanych

się n i e c o

do

w

zagadnieniami
jednorodne

również

karpackiej

nie tyle

istotnymi
dla

prof.

z "punktu

В.

całych

dla

sposób

odrzucić

nie

można,

różnorakich

pogłę­

zjawisk

nawet

myśl

niewielkich

w

etnologii

regio­

kulturowych.

koncentracji

badań w

Karpat

G u n d a
widzenia

tematyką
w

pewnej

zakresie planowania

z

metod

najmniejszych

dążyć

należałoby

uwagę

do

ani

przeobrażenia

Poza

to

stosowanie

odmiennie

elementy

kultury

związanych

których

m a t e r i a l n y c h , co do k o o r d y n a c j i

wysuwanych

głęboko

problematykę,

niewystarczające.

bionych

badaczy

jej

i

nawet

środ­
ogólnie

obszarów
Bałkanów,

streszczeniu

refe­

europejskiej.

KRONIKA

448
a

przy

t y m interesujące

scypliny.

W

tych

wanych

w

planowaniu

winno
do

nastąpić

bliskiej

zywania

—

współpracy,

etnografii,

co

krajów,
i

ale

także

inne

instytucji

jest

zaangażo­

podejmujących

Dobrowolskiej

oczywiście

sesji

w

poznanie

rozproszenie

której
z

dorobek

—

doprowadzić

naukowy

badanego

2 3

podobną

może

do

dy­

problematykę,

porozumienie,

posiadał

obszaru.

t e m a t y c z n e , zrozumiałe

przedmiot

w

etnografów

Karpatach

troska
jak

o

jest

coraz

miarę

rozwoju

zajmujących

świadomy

pełniejsze

badawczej

syntetycznych,
też

całych
Poza

gólne

i

ogólnym

ośrodki

zmierzające

szybkiego

wszelkie

Ujemną
zresztą

i zmian

rozwią­

cechy

jego

rzetelnego

stroną

wobec

jej

dziłoby

Wśród

konieczność

podkomisji,

co

o

było

rozległego

społecznej

wymianę

pomocy

może

zakresu

roli

poszerza

różnych

dróg

przeglądu

etnograficznych

łoby

gruntowniej

na
za

ski).

głębszym

tendencją

Należy

kologiczny,
ludową
nik)

2 3

tu

wymienić

mgr

Aneks

ficznej

tematyce

ośrodki

naukowe.

stawa

planszowa

pasterstwo)
Krakowie,

kowie

A.

wybrane

Zob.

t e n sposób
tak

zespół

wysuwane

do

kultury

I I . Ostatnie
z

ilustrująca

spraw

Sztuki

PAN),

Krakowie,

a

5-leciu

oraz
także

Łodzi

i

a

m.

celów

publi­

in.

zwró­

związanych
tema­

badawczego
nimi

zosta­

problemy

celu

rozwoju

mgr

mo­

Z.

(org.

muzy­

i

mgr

przez

Sadow­

w

czasie

badawcze

Zakłady

Etnografii

Polskiej

Sztuki
nimi

o

etnogra­

poszczególne

przez

z

melodykę
J.

J . Klimaszewska).

Pracownię

współpracujące

wnio­

Biały),

poinformowanie

wyniki

robocze

(zob.

Sobieski)

zademonstrowana

Lublinie.

tech­

stałe

o n o w e zespoły

M.

doc. d r

podjętej

ostatnim

z

słownego

na

terenowe

słownictwa

do

(org.

doc. d r

folkloru

miały

niektóre

przy
akcję

naświetleniu.

Karpat

uzupełniała

opra­

podejmowanych

związku

(org.

także
ożywić

rozszerzyć

również

warsztatu

rolnictwa

duchowej

ale

również

się

razie i c h dalszego
(org.

Cho­

poszczególnych

dyscyplin,

zostały r o z b u d o w a n e
w

przede

kontaktów.

niezbędnych

ludowego

referaty

i Warszawie

winno

z obecnie

w

poszcze­

współpracy

wysunięto

się

tak

byłoby

obszaru

Komunikaty
w

wiele

wszechstronniejszym

podkomisji

badawczej

w

a

jak

monotematycznych,

archiwalnych

wzbogaconego

instrumentalistykę

działy

Łodzi

Uniwersytetów

i

np.

pokrewnych

Szurmiak-Bogucka),

osiągnięte

(Instytut

W

jak

przez

planów,

Winno

itd. Nadto

źródeł

do u s a m o d z i e l n i e n i a

obejmujący

(org.

oraz

badawczych

pomocą

regionów,

obrębie

uzgodnienie

itd. Konieczne

udostępnianie

Niektóre z istniejących
z wyraźną

pasterstwa

opracowanych,

na

w

gospodarczych,

leksykalnych,

etnograficznymi.

tów

map

zoologicznego

wyników

uwagi

zyskać

spotkań

dokładne

celu

stałych

kwestionariuszy

kowanie

głyby

tego

postaci

opracowań

trwałej

opracowań

poszerzeniem

form

w

botanicznego,

z potrzebami

do

naukowych

nicznego,

większej

i

badawczych.

przygotowywania

cenie

stosowanych

wyników

rolnictwa,

się

badawczych

i

osadnictwa,

jako

wyczerpujących

metod

roboczych

stała

współczesnego,

pogłębieniem

częstotliwość
na

zarówno

wyodrębniających

wielorakich

nie tylko

ludowej
jest

górskich.

wiodących

nawiązywania

kultury

dowodem

k o n k r e t n y c h faktów

przyszłych

kierunków
dalszym

bibliograficznych,

badaniach

do

badaniem

Najlepszym

kulturowego

o pomnożenie

nad

pozwoliłoby

doświadczeń,

obrazu

obszarów

zwiększoną

wymianę

uwag.

poszczególnych

omówieniem

głównie

cowań

dla

rzetelnie

tych

oparcie

sąsiednich

dyskutowano

międzynarodowej.
wszystkim

przecież

dającej

zarówno

Karpat

się

wymowy

ujmowanie

też p r z e s z ł e g o . C h o d z i

podstawy

w

a

M.

wielu

dyscyplin

nieustannie.
Każdy

w

prof.

na

wkładu

wielkie

się

szereg

zadań.

trwałego

zbyt

etnografów

gdzie

regionalnym,

zdaniem

Przedstawiony
i

nie tylko

wypadkach,

polskie

obrad

wy­

(budownictwo,
I H K M

Ludowej

Katedry

w

PAN
Kra­

Etnografii

449

KRONIKA

4. Z a k o ń c z e n i e
W

ostatnim

dniu

obrad

uchwalono

doc. d r A . K u t r z e b a - P o j n a r o w ą ,
komisjach

oraz

Program

naradzie

obrad

oświatowych
Na

na

i

został

(53

osoby)

w

Zubrzycy

tekturą

na

Prezydium

zamknięty

Orawę

i Podhale

Górnej,

wieś
a

także

Ostatnim

Muzeum

Tatrzańskiego

jącymi

się

sumie

wych

jednym
była

końcowych

dr

K.

w

podsumowaniu

laty

przez

uzgadniania

metod

na

nie

w

Wyświetlono

2 4

pod

Turbaczem",

„Obrzędy
stare

Program

2 5

w

„Na

wycieczki
Zubrzycy

„Janos

został

Górnej

Dano

wyraz
(prof,

J . Mjartan)

oraz

polegało

sześciu

do

do

zakresu

wspólnej

naukowego,

poszczególnymi

Ta

dbałość

przez

polskich

rozbudowy
instytu­

i

rozszerze­

badaczy

naukowo-badawczym.

Filmów

Oświatowych

„Hej,

z

Dębna",
dwór".

bystra

„Jan

jako

Dodajmy,

pt.:

woda",

Chyboń

naro­

tematyki

warsztatu

wzbogacony

krajów.

działalności

współpracujących

o zacieśnienie

na

pięcioma

pomiędzy

stoi

.

temu

Konferencji

co

2G

krajów

poszerzonej

beton",

wysta­
znajdu­

Międzynarodo­

tak

Wytwórni

Orawie

z

przed

froncie

i

się

zapoczątkowanej

szczególnie

„Drewno

.

2 7

podejmowania

wzbogacenia

archi­
Doliny

zbiorami

P. S t a h l , dr

zarówno

kierunku

pomyślanym

wiosenne",

f

skansen

etnograficznych

Polsce

naukowo-badawczej
w

produkcji

rzeźby",

dr

obecnie

potraktowana

filmy

„Ratujemy
tanecznego

też

„Kacwin",

opowieść",

a

2 8

wniosków,

indywidualnych.

szeroko

w

Znaczenie

Karpat

międzynarodowych,

została

czynnik

szereg

zmierzały

kontaktów

współpracy

Istotny

Gładysz).

obszarze

jego

poszczególnych

Ch. Wakarelski,
M.

z

najpożyteczniejszych

zorganizowanych

dr

jak

z

przedstawicieli

dr

(prof,

jedna

także

się

wylotu

zapoznanie

magazynów

badawczych,

też

było

u

.

2 4

autokarem

podhalańską

pasterskie

wycieczki

filmów

Karpat

rozbudowujący

urządzonych

Czechosłowację,

cjami,

jak

trasy

terenu

zachowaną

najlepiej

uchwalono

kontaktów

zwiedzili

dobrze

pod­

1).

wycieczka

a

naukowo-organizacyjnej,
i

jednodniowa

przez

plenarnych w

najnowszych

z

Zakopanem,

współpracy

naukowych

projekcją

zabudowania

niewątpliwie

wytyczne

się
z

zreferowanych

Aneks

w

obrad
i

(zob.

etnograficznej

Uczestnicy

Etnograficznych

Polskę

Główne

.

przemówieniach

Konferencji

dów.

odbyła

punktem

Zawistowicz-Adamska,

ugruntowaniu
Na

to

Konferencji

w

z

dwugodzinną

tematyce

typowe

Chochołowskiej.
w

2 5

wniosków

na posiedzeniach

Konferencji

Chochołów

wami
W

o

Konferencji

drewnianą,

kilkanaście

a wysuniętych

dokumentalnych

zakończenie

Konferencji

Hat

„Gdzieś

„Pasterska
Jachimiak",

przez

występ

miejscowego

zespołu

oraiz ( m ł o d z i e ż o w e g o

zespołu

szkolnego

w

Chocho­

zapoznał

Uczestników

łowie.
Z

2 G

prof.

wystawami

Muzeum
Muzeum.

Jedyną

poważniejszą

2 7

„II

w

1927 r.

Zjazd

sunkowo

nych

niezbyt

przez
wielki,

Polsce,

sprawie

i

Ludomira

albowiem

obecną

jak

utworzenia

też

na

poprzedziło
w

o

charakterze

Etnografów"
Sawickiego.

42

wygłoszone

kilka

spotkań

Czechosłowacji.

Międzynarodowej

patach,

„Etnografia

Polska",

w a, V

Konferencja

Międzynarodowej

patach

(Smokowiec

17—20

29 - .rtnoĘrafia

naukową

Geografów

prof.

Tatrzańskiego

międzynarodowym

zorganizowany

Wkład

etnografów

referaty

w

Polsce
był

przypadało

sto­
tylko

etnograficznej.

Konferencję
w

imprezą

Słowiańskich

głównie

tematyce
2 8

w

historią
dyrektor

Zborowski,

był

6 o

oraz

Juliusz

P o l s k a , t, I X

X

t. 4 :
1962),

Zob.

Komisji

1 9 6 1 , s.
Komisji

i

M.

Badań

339—343; A .
do

„Etnografia

Badań
Polaka",

narad

roboczych

Kultury
K u t r z e
Kultury

urządza­
Konferencja

G ł a d y s z ,
Ludowej

w

Kar-

b a - P o j n a r o Ludowej

w

t. 7 : 1 9 6 3 , ,s. 4 9 2 — 4 9 5 .

Kar­

KRONIKA

że

chociaż

na

Konferencji

są

jeszcze

dujących

całość
nadal
o

kontakty

powiązań

się

całości

kowym,

a

Ta

posiada

perspektywy

rozwoju

w

wytyczonych

to przecież

o wiele

żywsze

i

skuteczniejsze

poszczególnych

badaczy

aniżeli

instytucji

współdziałania,
osobiste

podejmowaniu

rozwój
na

akcji

ramach

zobowiązań.

nawet

akcji

co

w

badawczej

powikłania
rezultacie

decy­

formalne

hamują

niekorzystnie

odbija

o tak poważnym

znaczeniu

nau­

politycznym.

szeroko

pomyślana

impreza

rozwoju

naszej

dyscypliny.

Przyczyniła

których

badaczy

zespołowego

Przeróżne

naukowo-organizacyjnych,

międzynarodowej

pomyślnego

naukowa

przeprowadzających

współdziałania,

jak

to

się

posiadała

swoją

bywa

jeszcze

mianowicie

do

działalność

np.

u

inne

scalania
naukową

większości

znaczenie

dla

wysiłków

nie­

poza

formami

pracowników'

muzeów

regionalnych.
Każdy

zjazd

naukowy

utrwala

i

powiększa

a

nade

wszystko,

w

dalszej

rodzaju

tego
II), a

nade

innych

zowskiego,

B.

chęci n a u k o w e j

świadczy

najlepiej,

oraz

kulturą.

ich

(Aneks

I),

przez

żywe

jest

Uchwalone
1.

Wniosek

w

mającym

związku
się

z Kongresem

odbyć

w

również
prof.

Moskwie

być

wykorzystane

naukowa

i

aż

nadto

przemyślane

refe­

i pogłębienia

osobiście

M.

czy W.

bliskiej

zadeklarowana

Dobrowolską,

S.

Bere­

Paryskiego.

Ta

atmo­

H.

przedstawicieli

zainteresowanie

A n e k s

badawcze,

sesja

udziału

jak

przez

osiągnięcia,

liczne

prof.

Śmiałowskiego

nowe

możliwości

mogące

tego

dotyczące

współpracy wnoszona
jak

psychiczne

Dowodzą

wnioski

wyrażona
R.

nowe

i społecznej. K a r p a c k a

wszystko

Baranowskiego,

gdy uwidacznia

odkrywa

siły

wydarzenia.

dyscyplin

współdziałania

zadania,

świeże

pracy naukowej

współpracy

sfera

wyzwala

w

(Aneks

gotowość

gdy

swoje

porozumienia,

owocnej

obfitowała
raty

spełnia

zakres

regionem

różnych

Karpat

i

dyscyplin
Bałkanów

I

wnioski
Nauk

Antropologicznych

i Etnologicznych

1 9 6 4 г.:

Z a l e c a się S e k r e t a r i a t o w i G e n e r a l n e m u M i ę d z y n a r o d o w e j K o m i s j i d o B a ­
dania
Kultury Ludowej
w
K a r p a t a c h i sąsiednich
t e r e n a c h górskich,
aby
zwrócił
się
do
poszczególnych
Akademii
Nauk
państw
zainteresowanych
w . w . b a d a n i a m i o poparcie w n i o s k u , j a k i zostanie złożony U n i i n a u k
antro­
pologicznych i etnologicznych na Kongresie w Moskwie
o utworzenie w r a ­
m a c h tejże U n i i stałej M i ę d z y n a r o d o w e j K o m i s j i do B a d a n i a K u l t u r y
Ludowej
w
K a r p a t a c h i sąsiednich o b s z a r a c h górskich, która z k o l e i m o g ł a b y
swoją
działalnością o b e j m o w a ć także i n n e o b s z a r y górskie. ( W n i o s e k w y s u n i ę t y p r z e z
prof. dr. M . Gładysza).
2.

Wnioski

dotyczące

celu

i

zakresu

badań

M K K K :

A b y uniknąć j a k i c h k o l w i e k nieporozumień w związku z a k t u a l n y m i
pole­
m i k a m i w l i t e r a t u r z e n a u k o w e j , K o n f e r e n c j a s t w i e r d z a r a z j e s z c z e , że M i ę d z y ­
narodowa
K o m i s j a do B a d a n i a K u l t u r y L u d o w e j
w K a r p a t a c h m a wyłącznie
n a celu koordynację planów i uzgodnienie metod b a d a w c z y c h , p r z y w s z e c h ­
stronnym poznawaniu kultury ludowej
w jej rozwoju h i s t o r y c z n y m . (Wniosek
delegacji
czechosłowackiej).
W związku z t y m s t w i e r d z e n i e m dr C h . W a k a r e l s k i (Bułgaria)
postuluje
wspólne kontynuowanie
p r a c n a d pogłębieniem m e t o d y k i badań
oraz
danie
pierwszeństwa t y m zagadnieniom,
k t ó r e są w s p ó l n e d l a w s z y s t k i c h t e r e n ó w .
P o n a d t o K o n f e r e n c j a uznała z a ważne podjęcie e k s p e r y m e n t a l n y c h b a d a ń

451

KRONIKA

kompleksowych
dotyczących w y b r a n y c h w s i w poszczególnych k r a j a c h
celem
wypracowania
metod
badań p r z y u d z i a l e specjalistów i n n y c h d y s c y p l i n , j a k
antropologia,
archeologia, historia, socjologia, językoznawstwo, geografia
eko­
nomiczna, agrotechnika
i inne n a u k i techniczne. (Wniosek wysunięty
przez
doc. d r A . K u t r z e b a - P o j n a r o w a .
Z o b . też p k t 3 ) .
3.

Wnioski

dotyczące

podkomisji

już

utworzenia

nowych

podkomisji

i

zmian

w

strukturze

działających:

a) P r o p o n u j e
się u t w o r z e n i e
stałej p o d k o m i s j i
przy M K K K
do
badania
budownictwa
ludowego. W
niektórych k r a j a c h p o d k o m i s j e
takie praktycznie
j u ż istnieją, a b a d a n i a
nad budownictwem
ludowym
są t a k d a l e c e
zaawan­
s o w a n e , że w y o d r ę b n i e n i e tego działu p r a c y i z o r g a n i z o w a n i e
międzynarodo­
w e g o p o r o z u m i e n i a w t y m z a k r e s i e s t a j e się p i l n e i n i e z b ę d n e .
W
związku z t y m n a wniosek
prof. dr. R . Śmiałowskiego
(Politechnika
Krakowska)
postuluje
się i n t e n s y w n i e j s z e n i ż d o t ą d b a d a n i a
coraz
szybciej
ginącego b u d o w n i c t w a
drewnianego
w
Karpatach,
Ponadto
oceniając wartości regionalne, a r t y s t y c z n e i h i s t o r y c z n e b u d o w ­
nictwa
ludowego
występującego
w
dużym
ugrupowaniu
w
Chochołowie,
pow.
Nowy Targ, Konferencja
przyjęła w n i o s e k
wystąpienia do w ł a d z
pań­
s t w o w y c h o u t w o r z e n i e n a terenie tej w s i r e z e r w a t u X V I I I - i X I X - w i e c z n e g o
budownictwa
podhalańskiego i otoczenie ochroną konserwatorską w myśl u s t a ­
w y o „Ochronie D ó b r K u l t u r y i M u z e a c h " istniejących b u d y n k ó w , j a k r ó w ­
nież o z a p e w n i e n i e
odpowiednich
architektonicznych form
i lokalizacji dla
n o w o w z n o s z o n y c h . ( W n i o s e k uczestników p o l s k i c h S e k c j i
Budownictwa).
b) W
z w i ą z k u z z a d e k l a r o w a n ą g o t o w o ś c i ą w s p ó ł p r a c y i z a z ę b i a n i e m się
wielu
zagadnień
w
prowadzonej
akcji
badawczej
proponuje
się
utworzenie
p o d k o m i s j i geografii e k o n o m i c z n e j . ( W n i o s e k prof, d r S . B e r e z o w s k i e g o i prof,
dr M.
Dobrowolskiej).
c) K o n f e r e n c j a
postuluje
utworzenie
podkomisji
do s p r a w
dokumentacji
celem szybkiego i jednolicie dla wszystkich krajów zainteresowanych
potrak­
towanego opracowania materiałów a r c h i w a l n y c h i zbiorów m u z e a l n y c h . ( W n i o ­
sek uczestników p o l s k i c h i czechosłowackich).
W związku z t y m K o n f e r e n c j a przyjęła również w n i o s e k prof, dr B . B a ­
ranowskiego,
postulujący
przeprowadzenie
badań
statystycznych
(kartogra­
f i c z n e ujęcia i c h w y n i k ó w ) n a t e r e n i e b. m o n a r c h i i austro-węgierskiej
doty­
czących z a g a d n i e ń r o l n i c t w a i h o d o w l i w p o d o b n y sposób, j a k to zostało p r z e ­
prowadzone
d l a terenów G a l i c j i końca X I X w.
d) Z a l e ż n i e o d u z n a n i a k o n t r a h e n t ó w p r o p o n u j e
się
pra'c działającej
podkomisji
pasterskiej n a zagadnienia
oddzielnej
podkomisji
rolnictwa. (Dla Polski uchwalono
sowej g r u p y rolniczej do b a d a n i a
rolnictwa).
я

rozszerzenie zakresu
rolnicze,
utworzenie
utworzenie
tymcza­

e) D z i a ł a j ą c a p o d k o m i s j a d o b a d a n i a r z e m i o s ł a i w y t w ó r c z o ś c i l u d o w e j
ze
w z g l ę d u n a n i e c o i n n y d o tej p o r y k i e r u n e k p r a c b a d a w c z y c h w P o l s c e i C z e ­
c h o s ł o w a c j i u t r z y m a tę o d r ę b n o ś ć d o 1 9 6 5 г., p o c z y m o b a k r a j e
przystąpią
do w y m i a n y k w e s t i o n a r i u s z y i uzupełnienia b a d a ń n a o d c i n k a c h , n a których
nie były one prowadzone
przez drugiego z kontrahentów dla u z y s k a n i a m a ­
teriałów w
pełni
porównywalnych.
4.

Wnioski

dotyczące

aikcji

wydawniczej:

a) M i ę d z y n a r o d o w a
Konferencja
uchwala
zwrócenie
się
do
Dyrekcji
I H K M P A N j a k o jej organizatora o w y d a n i e d r u k i e m materiałów oraz
refe­
ratów wygłoszonych w czasie
obrad.
b) K o n f e r e n c j a
uchwala
zwrócenie
się d o A k a d e m i i
innych krajów
za
pośrednictwem i c h przedstawicieli o uwzględnienie w długofalowych
planach
cyklu wydawnictw
poświęconego k u l t u r z e ludowej
K a r p a t i sąsiednich
obsza­
rów
górskich
wydawanego
pod
wspólnym
tytułem:
„Acta
Ethnographica
Carpathica". Proponuje
się w s p ó l n y j ę z y k d l a t y c h w y d a w n i c t w
(francuski).
c) D l a i n n y c h p u b l i k a c j i d o t y c z ą c y c h r ó ż n y c h z a g a d n i e ń z d z i e d z i n y k u l ­
t u r y l u d o w e j w K a r p a t a c h p r o p o n u j e się — w n a w i ą z a n i u d o u c h w a ł z e b r a n i a
Komisji do badania
kultury ludowej
w
K a r p a t a c h , odbytego w
Smokowcu

KRONIKA

452

w
1 9 6 2 г.
—
ustalenie wspólnego s c h e m a t u wydawniczego
i kolejności i c h
publikowania
w
ramach wydawnictw
krajowych. W
związku z t y m zaleca
się G e n e r a l n e m u S e k r e t a r i a t o w i p o d j ę c i e p r a c n a d u j e d n o l i c e n i e m
koniecznej
terminologii
fachowej.
d) K o n f e r e n c j a
postuluje
jako pierwszoplanowe
kontynuowanie
prac nad
bibliografiami
kultury ludowej
w K a r p a t a c h i sąsiednich o b s z a r a c h
górskich
i podjęcie w y d a w n i c t w
tych bibliografii
w zainteresowanych krajach w
for­
mie
zbliżonej
do
dotychczas
wydanych
bibliografii
polskiej
i
słowackiej
(obejmującej
wydawnictwa
przynajmniej
d o 1 9 6 2 г.), a n a s t ę p n i e
wydawanie
ich w formie powielonej
(z t ł u m a c z e n i e m t y t u ł u n a j ę z y k f r a n c u s k i ) n a b i e ­
żąco co r o k u z m o ż l i w o ś c i ą p r z e d r u k u w
„Carpatica".
e) P o n a d t o
Konferencja
proponuje
podjęcie
wydawnictwa
archiwaliów
oraz
wydawnictwa
albumowego
obejmującego
wytwory
z zakresu
kultury
ludowej
z terenu K a r p a t (przede w s z y s t k i m ze zbiorów muzealnych) oraz w y ­
d a n i e j a k o szczególnie w a ż n e ( n a w n i o s e k p o d k o m i s j i f o l k l o r y s t y c z n e j )
tomów:
Polskie
pieśni
i muzyka
ludu,
seria
Podhale
i B a d a n i e t a ń c a grup
regionalnych
karpackich,
а w n a s t ę p n e j k o l e j n o ś c i Karpackie
instrumenty
muzyczne.
5.

Wniosek

o

nawiązaniu

współpracy

z

innymi

instytucjami:

Konferencja
postuluje,
aby
Komisje
Krajowe
przystąpiły
do
organizo­
wania
badań kompleksowych
z udziałem o d p o w i e d n i c h
placówek
Akademii
N a u k zajmujących się b a d a n i a m i w K a r p a t a c h , a szczególnie a p e l u j e o n a w i ą ­
z a n i e bliższej w s p ó ł p r a c y
z zakładami historii, ekonomii, i geografii
gospo­
darczej,
językoznawstwa
(zwłaszcza
uwzględniającej
prace
atlasowe).
Konferencja
proponuje
zwrócenie się do k a t e d r ' u n i w e r s y t e c k i c h ,
IBL-u
i muzeów o zwiększenie stopnia z a i n t e r e s o w a n i a w i c h p r a c a c h problematyką
karpacką.
6.

Wniosek

o

uczczeniu

jubileuszu

prof,

dr

Jiřígo

Horáka

czł.

ČSAV,

Praga):

W
związku z 80-leciem urodzin prof, dr J . Horáka
(4 X I I 1884) K o n f e ­
rencja
w
u z n a n i u J e g o w i e l k i c h zasług położonych
dla rozwoju
etnografii
i f o l k l o r y s t y k i słowiańskiej oraz Jego współpracy z M K K K postanowiła
prze­
słać M u w y r a z y u z n a n i a i s e r d e c z n e życzenia d a l s z e j o w o c n e j
pracy.
7.

Wnioski

do

krajowych

Akademii

Nauk:

R e p r e z e n t a n c i poszczególnych placówek biorących udział w obecnej
Kon­
f e r e n c j i , j a k też p r z e d s t a w i c i e l e r ó ż n y c h p a ń s t w
p r o s z e n i są o z d a n i e
przez
n i c h s p r a w o z d a n i a z tej K o n f e r e n c j i zarówno a k a d e m i o m n a u k s w o i c h państw
oraz reprezentowanym
i n s t y t u c j o m i z w r ó c e n i e się d o n i c h o a k c e p t a c j ę
pro­
ponowanych
form współpracy międzynarodowej i krajowej
w zakresie badań
kultury ludowej
K a r p a t i sąsiednich o b s z a r ó w
górskich.

A n e к s

Wykaz

powielonych

tez i streszczeń
I.

B a r a n o w s k i
terenach
-survenus,
licie),

de
ss. 2

* Podane
Uość

stron

Bogdan,

górskich

w

Tezy
Zmiany

Galicji

1773—1914,

w
dans

II

referatów

i streszczenia
w

stanie

latach

ilościowym

en

komunikaty

*)

referatów

1773—1914

l'élevage

oraz

rejonizacji

hodowli

na

(Changements-nombre

et

aire-

la

Ga-

regions

i

montagneuses

de

(2).
nawiasach

zamieszczona

w

tłumaczenia

tytułów

wskazują

nawiasach

dotyczy

tłumaczenia.

na

tekst

dwujęzyczny;

KRONIKA

B a z i ń s k a
nego
ple

ąu'en

(Evolutions
fournit

(Etat

SÍS,

3

la

par

Podhale
Obecny
migrations

des

stan

O

Polskich

(De

potrzebie

de

Vagriculture

en

ralne

Bieszczadach

w

contemporaine
B o b i ń s k a

badań

Karpates

les

w

połowie

(Documents

de

la

2e

B r y l a i k

drugiej

moitié

SJcal-

sur

Vexem-

w

les

Karpatach

Karpates

Pol-

de

Pologne),

du

Pogórze

ciami

w

Karpat

les

Volksmusik),
Przegląd
Karpat
tout

(Signification

logie

européenne),

źródło
de

życia

wsi

południowej

poznania

kultury

wsi

au

cours

Méridionale

connaissance

village

huillier

sur

de

budownictwa
Pogórzem

Łemki

et

les

la

culture

Łosie),

ss.

wiejskiego

u

(Traits

Bojki

etnograficznych

3

(2).
Łem­

caracteristiques

comparée

nad

(Nouveaux

avec

celle

tradycyjnymi

recherches

des

technika
und

regions

zaję­

ethnographiques

karpatiques

de

la

Rou-

pastorale),

ss.

2

węgierskich

badań

(Revue

recherches

des
en

la

nad

w

zachodniokarpackiej
in

der

sur

la

i stan
et

Karpates

les

badań

etat

west-karpa-

karpackiej

ze

Karpates),

nad

actuel

polonais),

culture

pasterstwem
hongroises

consideration

szczególnym
vie

pastorale

ss. 2

(2).

budownictwem
des

ludowym

investigations

sur

la

s s . 1 (2).

z punktu

karpatienne

Słowiański
de

Atlas

linguistique

widzenia

du

Językowy

slave

point

etnologii
de

vue

europej­

ďune

ethno-

et

les

a

badania

recherches

nad
sur

terminologią

la

terminologie

(1).

Richard,

Znaczenie

kultury

ludowej

w

Karpatach

du

transport

et

du

2

(3).

karpatique),
O

wariacyjna
Variationstechnik

(1).

kultury

Anton,

ss. 2

culturelle

s s . 2 (1).

(UAtlas

J o s t o w a

i

en
de

pasterską

Henryk,

Petite-Pologne

(Le

(Problemes

B é l a , Znaczenie

hale),

en

les

Problematyka

populaire

skiej

populaire

do

traditionnelles

Polskich

munications,

jako

badaniach

spéciálement

Maria,

Karpatach

rozwoju

z

w.

Rumuńskich

ss. 1

Lászlo,

J e ř á b e k

kultu­

et

(3)

cechy

(Improvisation

uwzględnieniem

H a b o v š t i a k

i

économique

(1).

Improwizacja

thischen

G u di d a

Karpa­

développement

społeczno-gospodarcze

sources

Łosie

2

occupations

ludowej

construction

w

le

(3).

Oskar,

G ł a d y s z o w a

et

(2).

z przyległym

nowych

muzyce

prenant

rolnictwa

Vétat

Dokumenty

—

chez

ss.

O

ss. 2

F f i l d e s

wieś

paysanne

ludności

E1 s с h eк

siecle

konfrontacji

Nioolae,

manie),

3

ss. 3
Alicja,

XVIII

XVIIie

avoisinant),

concernant

sur

sociále,

Charakterystyczne

construction

D u n áг e

i rozwojem

(2).

Jerzy,

i Bojków
la

ss.

t

campagnarde

Maziarska

Manía,

de

vie

du

-ss. 2

C z a j k o w s k i
ków

la

stanem

Bieszczady),

Małopolski

K a r a ś

przykładzie
„baca"

pasterskich

recherches

transformation

G r a d o w s k a

J o s t

na
du

(2).

dans

przeobrażenia

(La

dans

paysanne),

nad

polonais)

Celina,

i

2

wędrówek

de

Współczesne

Maria,

w

es.

pastorales

Vopportunité

B i e r n a c k a

en

bacy
sociále

(4).

tach

de

społecznej

la position

Rocheux),

Stanisław,

Zbigniew,

B i a ł y

pozycji

subies

actuel

B e r e z o w s k i
skich

Przeobrażenia

Barbara,

Podhala

453

komunikacji,

ss.

mechanice

ludowej

transportu
(A

commerce
na

i handlu

propos
dans

Podhalu

de
la

w

kształtowaniu

Vimportance

formation

(Mécanique

des
de

populaire

la

com*

cul
en

ture
Pod­

(2).

Wanda,

Mieczysław,

Dom

orawski

Znaczenie

(La

cabane

językoznawstwa

oravienne),
dla

ss. 3
badań

(2).
kultury

ludowej

KRONIKA

454
w

Karpatach

culture

(L'importance

populaire

К а г w i с ik a
terenie
les

dans

Jerzy,

Żywieckim

le

de

dans

Beskid

nad

Żywiec),

(Exploitation

nais),

s k a - L e w i c k a

(Economie

laitiěre

de

la

vie

contemporains),

les

regionami

rique

de

ss.

la

ludowych

croyances,

la

na

magie

et

(2).

osadnictwem
la

polaniarskim

colonisation

et

polaniarska

montagne

dans

ss.

Etapy
prac

pastorale

les

dans

2

clairieres

w

les

Karpatach

Karpates

Polo-

w

ss. 2

rozwoju

Karpatach

Polskich

(2).

pasterstwa

w

Karpatach

(Étapes

du

développe-

etnograficznych
problemes

des

ouvrages

Helena,

P o d r a ż a

Antoni,

i ich

przydatność

dla

ethnographiques

et

l'opportunité

sprzęt

pasterski

de

Historyczne

etnografii

badania

(L'étude

histol'ethno-

pareille

etude

pour

décoratif

et

équipement

(2).

Zdobnictwo

i

(Art

pa-

(2).
Rzemiosło

Michał,

(Metiers

cza

mleczna

Polonais),

Anna,

d'économie

ss. 2

M a ś l i ń s k i

du

bois

drzewne

en

Karpates

de

travail),

w
—

Karpatach

—

problematyka

inhérents

problěmes

badaw­

aux

recherches),

1 (1).

M i s i ń s k a
du

en

Ján,

actuel

des

do l a i k

Migracje

Maria,

Podhale

M j a r t a n

zarobkowe

quite

Stan

badań

recherches

sur

Formy

Ján,

wacji

(Formes

quie

Centrale),

organizacji

Komisji

la

ture

populaire

dans

les

Karpates),

i

potrzeby

Stan

Ukraińskich

Karpates

(Etat

Roman,

(Sur

les

recherches

S a d o w n i k

Jan, Z

Z

T y l k o w a

ss.

(Etat
2

(2).

Środkowej

nad

de

ss.

1

Sło­

de

Slova­

ludowej

pour

l'étude

w

Kar­

la

cul­

de

(1).

des

w

zakresie

recherches

sur

la

kultury

ludowej

culture

populaire

(1).
hodowlą

owiec

Vélevage

de

de

problematyki

kultury

badania

naukowo-badawcze

sujet

na

dans

terenie

Beskidu

Środkowego

b r e b i s e n Moyen-Beskide),

tekstologicznej

textologie

Z

zagadnienia

Danuta,

Budownictwo

Beskidzie

V a ř e к a

Słowacji

polskich

les

chants

ludowych

de

s s . 2 (1).
pieśni

góral­

montagnards

polonais),

(1).

Jaroslav,

sannes

population

d'essouchement

Internationale

objectifs

ss. 4

badań
au

(Problemes
1

na
Slovaquie),

karczowiskach

terrains

do

Commission

et

d'Ukraine),

R e i n f u s s

skich

na
en

en

la

s s . 1 (2).
Międzynarodowej
de

en

de

ludowym

pasterskiej

activités

A.,

(Migrations

populaire

pastorale

{Des

Karpat

(2).

construction

ďorganisation

działalności

P o r y c k i

Podhalu

2

budownictwem

nad
la

na
ss.

patach

w

i
et

Gospodarka

gospodarczymi

Janos,

storaux),

SIS.

zwyczajach
les

Gospodarka

de

współczesnych

region

graphie),

Š t i k a

sur

(2).

Karpates

d u r o w i с z - Uг b a ń s k a

Z

recherches

s s . 3 (3).

nad

M a n g a

—

les

ss. 3

construction

clairieres

Anna,

dans

problematyce

ment

Po

i

dans

Pologne),

Bronisława,

K u t r z e b a - P o j n a r o w a

M a

magii

arbres

budownictwem
la

ss. 2

des

pour

2 (2).

s s . 2 (2).

K o w a l

w

des
de

(Sur

K o p c z y ń s k a - J a w . o r s k a
Polskich

ss.

role

Karpates

badań

Z

Beskidzie

linguistique

wierzeniach,

(Du

les

la

Karpates),
w

Polskich

coutumes

w

les

Drzewa

Teresa,

Karpat

К o 1e b а с z

de

dans

du

Sądeckim
Beskid

Josef,

dénommées

Koliby
„kram?'

studium

(Les

du

Sącz
zwane
a

la

analogii

gospodarcze
constructions
en

2e moitié

„kram"
lumiere

karpackiego

w

drugiej

d'attenances
du

XIXe

w

świetle

des

dernieres

szalaśnictwa,

polowie
et

dans
au

i w

les

fermes

X X " siecle),

ostatnich
recherches),

ss.

XIX

badań
ss.

XX

ss.
(Les
2

(2).

2.
w.

pay1 (1).
huttes

455

KRONIKA

W a k a r e l s k i
cherches

Badania

Christo,

sur

la culture

nad

Z a m b T z y c k a - K u n a c h o w i c z
slem
Ż a k i

wiejskim

w
O

Andrzej,

rolnictwie

Polskich
w

1.

Kultury

blematyka

prac

w

Irena

w

Karpatach

PAN

w

Krakowie,

Sztuki

(Zaklad
na

przemy-*

średniowieczu.

dans

les

Etnografii

terenie
w

Łodzi),
w

latach

Carpates

w

Uwagi
au

Stan

Warszawie),

Bieszczad,

s s . 2.

Badania

Ośrodka

haut-

pro­

i

Łódzkiego

Prace

Krakowie),

1960—1963

E w a (Pracownia

PAN

przez

Krakowie,

w

Badania

działalności

nad

naukowo-badawcze

Zakład

Etnografii

IHKM

w

Gliwicach),
badań

N i z i ń s k a

Sekcji

Katowicach

przeprowadzonych

s s . 2.

naukowo-badawcze

Jagielloński

w

i

W

Krako­

Sztuki

Ludowej

Irena

Etnograficznej

(Zakład

Etnografii

w

Beskidzie

Śląskiego

Instytutu

Śląskim

w

latach

karpacka

w

bada­

dydaktyczne

Krakowie

Zbigniew

(Katedra

Etnografii

Katedry

Etnografii

Słowian

j a k J a n (Katedra

Ludowej

Badania

Katowicach

Z

1961—ШЗ,

Sztuki

Pracowni

ss. 3 .

Krakowie),

w

Placówki

w
w

(Muzeum

Naukowego

skich,

i
s s . 2,

s s . 2.
w

Naukowy

P A N w

Uniwersytet

E u

rzemiosłem

PAN

Etnografii

karpacka

Ludwik

niach

{Re­

s s . 5 (2),

PAN

Instytut

B i a ł y

Bułgarii

s s . 3.

Tematyka

Instytutu

2.

Komunikaty

Etnografii

(Zakład

F r y ś - P i e t r a s z k o w a

I H K M

nad

w

Bułgarie),

powojennym,

wczesnym

II.

Karpatach,

prowadzone

Sztuki

D u b i e l

we

Г agriculture

Anna

(Zakład

ludową

N i z i ń s k a

Śląski

Karpatach

badań
okresie

(Sur

etnograficznych

M i s i ń s к a Maria

wie),

w

Materialnej

K u t r z e b a - P o j n a r o w a

Instytut

en

naoikowo-badawcze

Historii

kulturą

górskiej

s s . 2 (2).

Placówki

Instytut

ludności
montagnarde

Stan

Anna,

Karpatach

historyczno-archeologiczne
-moyen-age),

kulturą

de la population

Etnografii

U J ) , Tematyka

Słowian

Uniwersytetu

Słowian

Jagiellońskiego,

U J ) , Zbiory

karpackie

ss, 6.
w

muzeach

pol­

s s , 4.

O g o r z a ł e k

Grażyna

ludności

wsi

tach

końca

od

(Katedra

Zawoja

(w

XIX

w.

Etnografii

powiecie
do

1961 г.,

Sucha
s s . 4.

Słowian
w

U J ) , Zajęcia

województwie

krakowskim)

pozarolnicze
w

la­

KRONIKA

456
Uniwersytet

Łódzki

M 'i s ii ń s к a

Maria

zob.

Uniwersytet

Marii

Curie-Skłodowskiej

M a r c z a k

Krystyna

Etnografii

i

terenie

3.

Karpat

w

Barbara

renowych

w

śląskiego

Muzeum

i

Etnologii

Marii

związaną

Badania

UMCS),

Curie-Skłodowskiej

w

Katedry

Lublinie

na

s s . 2.

z

nim

lui

est

Województwo

nem),
nem

Z

domową

Beskidzie

des

dans

Maria

le

w a

Helena

(Muzeum

działalności

Z

przeprowadzonej

sz

na

badań

pracowników

teGórno­

2.
badań

montagnards

nad

et

de

Silesie),

im.

W.

Orkana

W.

Orkana

w

strojem

Śląskim
la

góralskim
(Sur

les

production

re­

domesti­

s s . 5 (1).

im.

Tatrzańskie

im.

obszarze

T.

i Podhala,

Rabce),
s s . 2.

działalno­

Chałubińskiego

w

Zakopa­

Tatrzańskiego

w

Zakopa­

Muzeum
Tatr

Z

w

Rabce,

&s. 2.

rzeszowskie
(Muzeum
w

badań

w

Przemyślu),

górnym

nad

osadnictwem
przez

Muzeum

w

Przemyślu),

Bronisława,

M i e n i c k a

Stefan
ss.

4.

4.

Różne

(Muzeum

J a w o r s k a
polskich

prac

1960—1963,

solanek

Rola

dorzeczu

przeprowadzanych

Sanu,

wczesnośredniowiecznym

etnograficznych

w

z

Przemyślu,

Dom

w
ss.

przysłupowy

Barbara
zakresu

w

rozwoju

osadnictwa

s s . 3.

(Łódź),
kultury

górnym

dorzeczu

Sanu

1.
na

Pogórzu

Materiały
ludowej

Karpackim,

do
Karpat

bibliografii
za

lata

s s . 10.

K i r y g o w s k i

Władysław

Krakowie),

T y l k o w a

w

naukowo-badawczej

Antoni

L e w

ss.

Beskide

(Muzeum

Muzeum

wczesnohistorycznego
Z

Bytomiu,
Cieszynie),

Z

Bytomiu),

krakowskie

Województwo
K u n y

w

costume

naukowo-badawczej

Ś r e d n i a

w
przez

w

wytwórczością

associée

Okręgowe

przeprowadzonych

(Muzeum
le

e с h o w s к a-B u j а к
ści

Muzeum

Śląskim

Okręgowego

que

qui

(Górnośląskie

Barbara

concernant

w

Lublinie

Etnografii

1961—1964,

Beskidzie

cherches

—

w

Uniwersytetu
latach

1.

katowickie

P o l o с zk o w a

L

pkt

Muzea

z i e l i c h

г

(Katedra

Etnologii

Województwo
B a

Komunikaty,

Danuta

„Wierchy"
(Zakład

(PTTK
—

Zarząd

notatka

Etnografii

Główny,

Komisja

bibliograficzna,
I H K M

P A N

ss.
w

Turystyki

Górskiej

2.

Krakowie),

Projekcja

wy-

457

KRONIKA

branych

filmów

choix
T y l k o w a

oświatowych

films

de

o

documentaires
Wycieczka

Danuta,

montagneuses

á

d'Orawa

na

et

tematyce

etnograficznej

sujets

ethnographi

Crawę

'i

Podhale),

(Projection

ues),

ss. 2

±

Podhale

(Excursion

.ss. 2 (2), m a j p a

dans

MUZEUM

regions

les

1.
Mieczysław

JUBILEUSZ

ďun

(2).

E T N O G R A F I C Z N E G O

Gładysz

W

WARSZAWIE

znalazła

zwolenników

w

to

prywatne

(1888—1963)
Idea
szawie

gromadzenia
wcześnie,

światłejszych
do

zaszły

wydarzenia,

zachowania
w

lata

wyprawa

przez

Leopold
szej

postaci

które
jej

w

dzięki

instytucji

Gloger,

byli:

i

wcześniej

Muzeum

Przedmieściu,

ficzne.

Pierwszym

lewski,

następnie

Ciszewski,
ostatnią

i

Sw.

kierownikiem
tę

S.

Poniatowski
Muzeum

folklorystyki,

historycznymi,
zbiorów

szeroko

pojętej,

pochodzące

dużej
to,

części
że

środowisk
krajów

Zbiory
z

miejskich n a

etnografii
się

Jana

kolekcja

pozaeuropejskim

znajdowały

i

Bliskiego

Ameryki

oraz

Niestety,
polska

dzisiaj

poniosły

najeźdźca

muzeum

szczątek

do

doszło,

czącym
z

symbolem

stratę,

kolczugi

japońskiego
w

zniszczenia,
że

w

swym
ale

XX-lecie

posiadające

liczniejsze

przy

powstałym
etnogra­

był

Zygmunt

Szczęsny

z

Jastrzębowski,

W

kolekcję

latach

sięgającą

polskiej,

ziem

X I X
z

tak

chłopską.

Dużą

posiadało

zbio­

Włoch

i

Hisz­

kolekcję

Jani­

wśród

Bronisława
z

Piłsudskiego.

terenów

do

zbio­

W

dziale

południowej

przeszłości.

pierwszych

jedynie

wojownika
wyrazie

to,

też
od

dniach

Azji

co

Kultura

i

nauka

wojny

w

1939 r .

posiadało

nieprzemija­

i ogólnoludzkiej.

wydobyte

ze

i

gliniany

giliacki

szczątki

Ludowej

zbiory

syberyjskich

Australii.

doszczętnie

się

tych

jeszcze

Muzeum

wspomnianą

zbiory

wartość

Jugosławii,

a

i

jak

granicami

(minimalnego

z

Oceanii,

eksponatów.

materialnej,

dawnymi

w.

okresu

Wasi­

Stanisław

poprzedzających

30 0 0 0

objętych

Słowacji,

tylko

stały

z

Etnograficznego

w

Polski

je

Krakow­

już

się

Potocki,

pałacyku
przy

kultury narodowej

znalazły

żałosne

połączono

gdy

zniszczył

w

obejmowały

Afryki

Głównymi

Kregier,

zbiory

kulturę

to należy

polskich.

gmachu

Rumunii,

również

dla naszej

wystawy

że t e

teraźniejszością,

Etnograficzne,

ogniem

dokumentu

jubileuszowej

tego

wszystko

niepowetowaną

hitlerowski

wartości

się

pierw­
Równo­

1902 r.

giliaoko-jakucka

Wschodu,

otwarcie

Kicka,

jednak

1 połowy

Kubarego

finanso­

muzeum.

otwarto

pochodziły

pozaeuropejskiej

Kamerunu,

wyróżniała

obiekty

europejskich:

zbiorów
Anc,

kultury

sięgające

ach

zorga­

ówczesne

Rogozińskiego,

umożliwiły

do

na

Rogozińskiego,

Muzeum
i

1888 r .

forme

towarzysz

Frankowski.
dużą

nadały

jego

kolejno:

już

chłopskiej
w

przeniesiono

Anny,

Eugeniusz

kultury

przyszłego

dtział

inni.

ludowej

ry

kowskiego

i

zabytki

w

zbiory

Dudrewicz,

były

stanowiło

i z innych

i

niej

War­

Dopiero

wydarzeniem

podwaliny

Muzeum

posiadało

oddziaływania

zycji

niego

Rolnictwa

funkcję

zbieraczy

z

Później

kościoła

pełnili

cenne

Bagateli.

pokoleń.

Stanisława

powstaje

Przemysłu

obok

wojnę

Specjalnie

jące

przez

stworzyły

kolekcje

tradycyjnej

Głośnym

Powrócił

Czamoski,

na

zanik

były

przyszłych

Kamerunu

prywatnym

Benni,

Zoologicznym

skim

rów

do

stolicy.

Zrazu

staraniom

J a w o r n i c k i , Szmidecki, Sparný

Ogrodzie

panii.

dla

muzealnej.

egzotyczna

Warszawie

w.

dostrzegając

rozproszonym

dotaicjom

ofiarodawcami

ludowej

X I X

zabytków

Janikowski. Przywiezione

cześnie

i

kultury

1 połowie

społeczeństwo

wystawy

już

w

które

nizowaną
była

już

jednostek,

dążyły

wana

zabytków

bo

ogniwem

Jak

tylko

krzy­

łączącym
w

przeszłość

Warszawie

przedwojennych?

ekspo­

dawnego

garnek.

n i e pozostały

istnieje

W

zgliszcz

Jak

Muzeum
zwykle

KRONIKA

458
Dywa, t a k i w
i

tym wypadku

inicjatywa.

Podjęta

w

historię

1888 г.,

rzeczy

ludowych,

znalazła

po

władz

ludowego

państwa.

Należy

konieczna była
trzebie

nie lada

i słuszności,

mentarnych

Dzisiaj

być

członek

PKWN,

latach

Muzeum

cinach

pałacyku

w

wydaje

i

pałac,

a następnie

daniami

całą

Równie

palącym

Polskę,

nastawiając

raz

potęgowanych

poświęcił

współpracował

łowany

w

Muzeum

dyr.

kulturze
przede

jako

pierwsze

zana

została

tacji

na

Z

zapisy

inwentarzowe

w

uzyskano

m.

in. cenne

Jeż-Jarecki,

na

Podhalu

w
na

Krakowie
południu

pierwszy

kustosz

niom

terenie

w

innych

była

konferencja

zobowiązująca
pejskiej

zrealizowana,
pozycji

i

była

wiązał

współpracę

ny,

z

a

penetracją

mgr

tego

z

do

przekazania

jednak

podróżnik

prawie

Czarną

i

Konga,

Kamerunu,

Togo

i-Dahomeju.

sięgają

liczby

Ok

2500.

Dzięki

doszły

do

ogólnej

pewniającymi

powiększenie

re­

zbiorów
nawią­
eksploa­

Kutrzebianka.
i

w

Lubelskiem

Polsce

laitach

stroju)

następnych

reprezentująca
W

jego

1950 r.
której

łowickiego

Rodezji,

zbiorów

w

jako
stara­

i

zabytki

i rozwoju

1 9 4 7 r.

eksponatów

i

etnografii

nie

została

zbiorów

o

Energicznym

samym

z

wykształcenia

doktor

kultur

egzotycznych.

Objął

Ghany,

Zgromadzone
pracy

12 000 p o z y c j i .
podążał

remont

w

roku
on

zbiory

z

Górnej

Wolty,

Mali,

zbiory

niego

obiekty

Muzeum

Równocześnie
rnłacińskiego

swoją

Tanganiki,
do

rosły
z

na­

medycy­

kolejno
przez

pełni
tysięcy

realizatorem

tymże

Abisynii,

pozaeuro­

kilka

W

dostarczając

uchwała

ona

W.

Jostowa.

Muzeum

jego

egzotycznego.

niestrudzonej
sumy

się p r o f i l u

powiększenia

badacz

Afrykę,

Mozambiku,

1952 r .

do

1948 r .

A.

W

stroju

dotychczas

Korabiewicz,

Nigerii,
w

do
mgr

Kenii,

i

że

działu

W.

zamiłowania
całą

częściowo

W

i dr

rozmi­

zawdzięcza

Organizacji

Gładyszowa.

komplety

pierwszych

weszły

archaicznego

etnograficznych

Pomimo

Muzeum

Muzeum

strojów,

Rzesizowskiam

d l a kształtowania

utworzenie

ze strony

od

wy­

współ­

zbieracz,

J . Chełmińska-Świątkowska,
cenne

założeń
nad

i c h do

terenie

zabytki

M.

na
ba­

regionu.

muzea
się

w

Szewczyk.

dr

zadań

Niemal

warszawskiego,

przez

muzeów

młocińsklm.

umożliwiła

uchwały

Muzeum

objąć
i

J . Klimaszewska

— ' Z .

odzyskać

drugie

splot

następnych.

najbardziej

działania

zabytków.

pracy

w

do
Mło­

zamieniony

po

Krakowie.

kierowali:

muzeum

dyrektorów

przyczyniła

dr

kierowana

wydarzeniem

wszystkie

zbiorom

w

Sądeckiem

pracę

kultury

ważnym

i lat

się

delegatura

podjęła

1 9 4 6 r.

w

należało

Pozyskaniu

niego

Ło­

organizacyjnych

kurpiowskich

przez

eiedzibą

niestrudzony
'

w

na gromadzenie

starań.

staraniom

komplety
i w

i

Chętnik,

ele­

instytucji

Ministrów

części

tworzyło

ludzi.

braku

energicznego

w

podstaw

etnografii

terenie

Polski,

zawdzięcza

dziedzin

Bardzo

z

z katedrami

a

że

o po­

1946 r. J a n M a -

Radę

pierwsze

wszystkim

kolekcję

W

przez

po

uwagi

Zebrane

podjęły

interesy

Jego

piękną

wycinanek.

terenie

powstała

tej

Adam

pracami

(skąd

z

wiele

dr

ramienia

ich

W.

Manugiewicz

przy

Etnograficznego

pomieszczenia;

pirzeiz b r a k

poparcie

naciskiem,

podstaw

z tymczasową

to r a z e m

z Muzeum

współpraca

tamtym

Wszystko

gromadzenia

szerokie

całym

i naturalne.

zamieszkały,
jego

i

od

wymagała

stworzenie

kurpiowskiej.

i

Sytuacja

indywidualność

idea

Warszawy,

Muzeum

Warszawie,

się p r z e d e

z

tworzenia

kierunkach,

jeszcze

wszystkim

konstruowanych,

w

było

instytucji.

ruin

do

ich

siłę życia i p r z e k o n a n i e

upoważniony

odremontować

nowej

chwil

jeszcze

dyrektor

częściowo

problemem

pracy

przemożną

został

dwóch

teoretycznych
trudnych,

i

pobrühlowskim.

zdewastowany,

podkreślić

się t o p r o s t e

Etnograficznego
w

właśnie
w

założyciel

jednocześnie

zniszczony
stajnie

może

ludzie,
niewoli,

kontynuatorów

przystąpić

międzywojennych,

odbudowy
zdążającego

tu

tworzyli

politycznej

wojnie

dymiących

życia,

nugiewicz,
w

ostatniej

wśród
do

muzealnej.
dzi

latach

odwaga, wiara

by

środków

Muzeum

w

Nigru,
1963 r.
szybko

pracami

pałacyku,

za­

stara-

KRONIKA

nia

o

skompletowanie

kadry

wrosnę

1 9 4 9 r. 'została

otwarta

459

pracowniczej

i

pierwsze

w

—

w

Młocinach

debiuty

specjalnie

wanym

prowizorycznym

pawilonie

—

kultur

ludów

Oceanii

obszernym

wstępem

świata.

później

i

rosyjskich

Afryki

i

badaczy

tych

rejonów

kach

zabytkowego

pałacyku

której

eksponowano

ok.

jęto

dalszą

oryginalną

pływająca

na barce,

tem

sztuka

była

skład
sza,
w
i

1952 r.
mgr

dr

B.

z

uwagi

T.

w

na

otwarto
stroju

wyruszyła
W

w

tym

naukowych

Delimat,

a

rok

dotyczących
polskich

zbiorów

regionów.
rejs

na

1 9 5 3 r.

pod­

W

po

zaczął
W

się

Wisie

wystawa

ze

Jej

również

miejsce

przeszedł

sal­

polskich,

i w s i nadwiślańskich.

Muzeum.

Na

zbudo­

odremontowanych

pierwszy

okresie

wcześniej

zbiorów

w

różnych

celu

biograficznym

wystawę

dla miasteczek

Mazowsza.

ambitnych

dążeniach

Energiczna

gwałtowność

wsi

—

tema­
ustalać

zmarłego

kusto­

Szczecina

do

mgr

Jeż-Jarecki

podjęli

pracę

coraz

wyraźniej

chłaniającą

c o zaś

prawie

jącą

siłą

stać

potrzebom

eksploracyjna
zmian

zbiorów,

wchodziło

całkowicie

zaczynała

Muzeum

akcja

zachodzących

przysparzała

magazynowanie,

scowość

Rok

Chełmińskiej-Świątkowskiej,

sprzeczności.

łecznej

inicjatywę:

przeznaczona

ekspozycja

tego

W.

Młocin

Kaznowska.

Niestety
czać

uroczyście

pracowników

Jadwigi

pierwsza

100 k o m p l e t ó w

ludowa

personalny
mgr

z

wystawowe.

do

w

które

ostrą

metraż

przemawiać
jako

instytucji

wypoczynkowa,

jaką

są

nie

które

pracą

swą

jest

usługową

z

winno

celowa

gospodarczej

i

z

się

na

w

więcej

spo­

miejsca

na

wystawową,

po­

pomieszczeń.

Ze

młocińska

może

spro­

renomowana

miej­
war­

Poza

tym

niedzielne

nie

wzrasta­

wyjazdy

dla

na

stałą

siedzibę

Muzeum,

wartki

nurt

kulturalnego

oddalenia

wtopić

coraz

działalnością

siedziba

dobra

racji

zazna­

strukturze

centralnej.

Młociny,

odpowiednia

się

najbardziej

dysponowanych
że

poczęły

jak

wymagały

kolizję

prawda,

Muzeum

szawiaków,

w

—

życia

stolicy.
1955 r.

odszedł

ze

został

W

na

miejsce

profesor

Akademii

nień

sztuki

Ksawery

Piwocki.

jego

zmianom.

ludowej,

Idąc

po

i

opieki

nad

nimi

w

ten

sposób

linii

stworzenia

wystawy

nie

serwatora

i wyposażenie

nie

łatwe,

nięcia
a

z

te

szczędząc

a

mimo

w

tej

z

byłego

usprawniły

akcji

wanej

z

opieki

dyspozycji

cały

dzinie

i

całej

jej

opieki

nad

twórcami

konkursy
prac

Pod

nad

i

koniec

i

dzięki
i

w

prac.

twórców,

jak

usilne

kon­
zada­

dobrze

wyposażoną,

próżniowy.

Posu­
z

nich,

wydarzeniem
przekazaniu
uzyskanych

zasięgu
ściśle

ludową,

Umożliwiło
środkom

a

realizo­

to

Muzeum

oddawanym

m u

dokumentacji

współczesnej

obejmującym

terytorialnie

z

Ministerstwem

ich warsztatu,

poprzez

Tak

jedyne

starania

to

korzystania

twórczością

powstały

Kudła,

rozpoczęto

n i e było

Ważnym
z

zbiorów

1958 r. o

stałym

współpracuje

dla

otrzymanych

12 0 0 0 o b i e k t ó w ,

uzupełnianej

ich

1958 r.

Sztuki

Pietkiewicza.

kształtowaniu

zakupy

takich

i,

stale

różnorodności

Muzeum

i

w

zagad­

koniecznym

zawodowego

kocioł

możliwość

Muzeum

współczesną

Kazimierza

jest

gromadzenie.

Kultury

naszego

największej

sposób

Gwarkowa.

do

Ministerstwo,

ten

kolekcje

Ministra

dr

W

stematyczne
dzaju

w

dały

Plastyki

zebranie
przez

ludowej
kraj.

zbiorami

mianowany

Równocześnie

pracownię

nad

ich

a

warunkach

jakim

decyzja

przez

dzisiaj
i

warunków

zatrudnienie

urządzenie,

państwowej

pietyzmem

warszawskiemu
sztuki

była

o

a

teoretyk

uległa

zlikwidowane,

naszych

posiada

dalsze

Muzeum

magazyny.

finansowych,
W

znany

optymalnych

zostały

kraju

umożliwiły

Departamentu

Pięknych,

Działalność

urządzono

Muzeum
w

J a n Manugiewicz,

Sztuk

możliwie

pracowni.

opiekę

strony

dziedzinie

dzięki

do

jego

to

dyrektora

Młocinach

nakładów

m. in. jedyne

drugiej

w

pomieszczeniach

starania,

posiadającą

stanowiska

Centkowski,

dyrekcji,

o

w

dzie­

coroczne

sy­

swoim

ro­

w

Jaroszewiczowa

uzyskanie

lokalizacji

KRONIKA

460
Muzeum
to

w

usunęło

centrum
z drogi

Muzeum

Warszawy,

rozwoju

wyznaczono

gmach

przy

skrzyżowaniu

ulic

jest

idealna,

nic w

pełni

ter

budynku

w

z

miejsca

tację

do

wywanej
trum
w

pod

z

d a c h . Jesteśmy
stałą

dziedzinie

wia

wowej
„Afryka

nieznana

Zakładu

ganizowano
dernę,
we

w

a

bliska",

Etnografii
1 9 5 7 r.

w

latach
a

i

latach

z prof.

skandynawskich. U

w

tych

przedsięwzięciach

dr

Tadeusz

polskiej

wystawę
boku

był

i

W.

i

objazdową
wystawę

prof.

zmarły

tejże

К.

Piwockiego

w

styczniu

cen­

1961

ukazał

W

w

r.

które

na

—

biblioteczną

w

duża

wybitnej
Za

duszą

1964 r.

współ­

granicą

zor­

de Г A r t

Mo­

ośrodków

tematyce

polonijnych

przeznaczoną

i

—

ekspozycja

czele.

Musée

wysta­

Zachęcie

przy
w

się

umożli­

działalności

1 9 6 2 г.:

wśród

o

w

W

wymianę

ludowej

adap­

odbudo­

wydarzenia

zrealizowana

sztuki

części

ważne

Nauki

Dynowskim

charak­

lat o t w o r z y m y

granicą.

Kultury

i

Przystąpiono

też

Muzeum
otwarte

lokalizacja

częściową

wydawnictwa,

za

wystawy

Pałacu

następnych

krajów

i

ruinie.
ściany

zaszły

Muzeum.

siedzibę

Ziemskiego,

wielkość

przewidującą

już z a k i l k a

a

kraju

dwie

wystawę

1960/1961

w

w

opracowana

U.W.

w

Muzealnych",

Wydarzenie
nową

punktu

wówczas

latach

artykułów,

w

rscji
na

dokumentację

ostatnich

zasługują

Z

względu

1S63 i . w y p r o w a d z o n o

„Zeszytów

Mazowsza"

Francji,

się

n a d z i e i , że

W

placówkami

n a podkreślenie
ludowa

pracy

pełni

publikowanie

rodzaju

„Sztuka

ze

Na

Kredytowego

Kredytowej.

naukowo-popularyzacyjnej

naszych

pracownikom
tego

oraz
końca

ekspozycję.

pracy

numer

innymi

Do

i

znajdującego

fundusze

powodzeniem.

przeszkodę.

Towarzystwa

zadowalająca

części

i odbudowę.

stolicy

pierwszy

o

dawnego

jednak

zostaiy

instytucji główną

Mazowieckiej

znacznej

starań

gmachu

uwieńczone

naszej

dla

motorem

działania

wicedyrektor

Muzeum

Delimat.

W

1963 r.

zbiory

uwagę

stronę

działalności

Muzeum

przekroczyły

merytorycznej

liczbę

40 0 0 0

pozycji,

a

biorąc

jego

organizacja

przedstawia

mgr

Władysław

Jeż-Jarecki,

się

pod
na­

stępująco:

I.
1.
mgr

Zbiory

polskie

Dział

Kultury

Piotr

ractwa,

łowiectwa,

nia,

a

niej

jest
2.

Szacki),

z rzemiosł

i

europejskie.

Materialnej
obejmuje

rybołówstwa,
obróbka

wici,

reprezentowana

Dział

Tkanin

(adiunkt

zbiory

z

zakresu

kultury

hodowli

i

włókna,

drewna,

ceramika

rolnictwa,

narzędzia

i

i

Ubiorów

(adiunkt

mgr

mgr

Krytyna Wodzowa,

asystent

Genowefa

Tkaczyk)

sce

kolekcję

stroju

i

tkanin, ponadto

Rzeźby

(kustosz

rekwizyty

asystent
jak

przygotowywania

skóry,

oraz

podstawowej,
metalu

sprzęty

Barbara

i

gliny.

Najlicz­

domowe.

Kaznowska,

posiada

obrzędowe,

zbie­

pożywie­

asystent

największą

pisanki

i

w

Pol­

zdobnictwo

wnętrza.
3.
rut)

Dział

obejmuje
4.

na

rzeźbę

c o c . d r Józef

zabytkową

i

Dział

Malarstwa

i

Dukwicz)

obejmuje

malarstwo

czesne,

bogatą

kolekcję

dzieła

Wycij^nki
na

malowanek

Grabowski,
twórców

(kustosz

dr

Stanisław

s z k l e , płótnie,
zalipiańskich

asystent mgr H a n n a

Chwie-

współczesnych.
papierze
i

Szymański,

mgr

zabytkowe

i

największy

w

Ali­

współ­

Polsce

zbiór

wycinanek.
II.
mgr

Zbiory

Anna

Pozaeuropejskie

Damrosz,

(kustosz

doc.

dr

Maria

asystent mgr K r y s t y n a Bykowska)

kich

regionów

świata,

nia,

następnie

Australia

ale

najliczniej
i

Ameryka.

jest

w

nich

Frankowska,

obejmuje

zbiory

reprezentowana

asystent
ze w s z y s t ­

Afryka,

Ocea­

461

KRONIKA

III.
1.
mgr

Inne
Dział

łami,

Jezierska)

poprzez

Archiwum

z

kliszami

3.

Biblioteka

12 0 0 0

podstawowej.

wystawy

i

(adiunkt

mgr

redaguje
ok.

asystent

Damrosz,

asystent

spopularyzowania

wydawnictwo

Parnowska)

16 0 0 0

mgr

Jerzy
do

z i n s t y t u c j a m i , zakładami

nasze

Maria

mgr

zmierzającą

kontaktów

fotograficznymi
(st

(adiunkt

akcję

posiada

„Zeszyty
zbiór

zbiorów

pracy,

szko­

Muzealne".

obejmujący

łącz­

pózycji.

Zofia

Chrzanowska)

posiada

księgozbiór

woluminów.

4.
nin,

prowadzi

nawiązywanie

organizuje

2.
nie

działalności

Wydawniczo-Oświatowy

Renata

Muzeum

ta

jednostki

Pracownia

kierownik
Załuska,

filaktyki
5.

Konserwatorsko-Chemiczna

laboratorium

pomocnik

Władysław

konserwatorskiej

Pracownia

eksponatów

dla

chemicznego
i

Jakucki)

mgr

Tworek,
jej

Konstanty

st. laborant

wchodzą

w

zakres

Bohdan

Czarnecki)

czynności

(kierownik

wydawniczych,

wystawowych

i

do

wykonuje

katologu

JUBILEUSZOWA

M U Z E U M
W

75

jubileuszową

stość

otwarcia

skiej

prasy,

wystawą

(9 X I I 1 9 6 3 r . )

n a którym

przemówieniu

w

najważniejsze

Etnograficznego

sali

użyczonej

poprzedziło

dyrektor

K U L T U R Y

I

zdjęcia

Jeż-Jarecki

S Z T U K I

L U D O W E J

WARSZAWIE

rocznica istnienia Muzeum

stała

pro­

zbiorów.

Władysław

W Y S T A W A

Tiu-

Elżbie­

konserwacji.

fotograficzna
potrzeb

(konserwator

mgr Daniel

Muzeum,

wydarzenia

w

Warszawie

przez

Muzeum

upamiętniona

Narodowe.

zo­

Uroczy­

spotkanie

z przedstawicielami

warszaw­

prof.

P i w o c k i , przypomniał

w

swym

Muzeum

Etno­

z

К.

dziejów

warszawskiego

graficznego.
Zasadniczym
czeństwu
jak
z

i

zasięgu

doc.

Na
i

Józef

i

adaptacji

wanego,

dalej

wykresy

mapy.

proweniencją,
zabytki

z

pochodzenia
rakteru

sal

ilustracje

liczbie i

katalogi

Starano

się
o

to

o

zaprezentowanie
względem

charakterze

najciekawszych

z

Tutaj

gmachu

gmachu

i

ich

społe­

liczebności,

wystawy,

która

względem

war­

ekspozycji

był

pod

realizatorem

wystaw
także

z lat ubiegłych.

Polski

i

jedynie
istnieniu

szerokim
w

stolicy

Przedmieściu

w

w

Jak

dwie

sąsiednich,
już

w

w

jakieś

społeczeństwa

bogatych

zbiorów

oraz

zrealizo­

zbiorach,

ich

diagramy,

wydawnictwa

Muzeum,

w

językach

zbiorów,

logiczne,
Warszawy

z ich

pomieszczono

natomiast

wystawa

obcych

zgodnie

pierwszej

drugiej

wspomniałem,

eksponaty

kręgom

W

O

już

mówiły

drukowane

części.

Młocinach

części

krajowych.

Ekspozycja samych

na

krajów

łączącego

Krakowskim

zaprezentowane

Muzealnych"

przeszłości
eksponatów.

siedziby
i

o

pochodzeniu

Kredytowej,

zagranicznych

wystaw

pozaeuropejskiego.

przy

obecnej
ul.

mówiących
i

rozmieszczeniu pochodzenia

zostały

została

plansz

charakterze

Muzeum

przy

„Zeszytów

terenów

o

wystawowych,

roczniki

podzielona

szereg

oraz

geograficznym

problemowego,

jeszcze

pod

Scenarzystą

umieszczono

Muzeum

nowego

charakterze,
i

zabytków

było

tak

Zadecydowało

pokazem

dawnego

zdjęcia

zwłaszcza

ekspozycji

Muzeum

naukowych.

prac

fotografie

zachowane

oraz

się

wystawy

stanie

projektu

a

zbiorów

Grabowski.

wstępie

obecnym

Pokazano
i

stała

plastycznych
dr

jubileuszowej

bogactwa

geograficznego.

konieczności

tości

celem

stolicy

nie

eksponaty
miała

funkcyjne

przypomnieć

etnograficznych

oraz

cha­

związki.
raz

zwrócić

KRONIKA

462
uwagę

zwiedzających

próbki

bardziej

pod

względem

zasadniczą

formy,

ogólnemu

uzyskać.

Z

nym
W
w

części

gdzie

jednak

graficzna

duże

dominowały
charakteru

komplety

potraktowany

mniej

eksponowanie
strój

kości

obrazu,

stronie

mógłby

kultury

Tkanina,

z

przykładami,

przez

W

i

dorocznych,

ciony

ze

drobne
zespół

ustawione
Obok

Rzeźbę

w

która

w

Oczywiście
a

papierze,
W

filem
nię.
duży

części

wśród

Nad

salą,

komplet

szopka

tzn.

W

do

ruchu,

chociażby

w

zwyczajowej

kultury
duże

zwykle

pokazano

tkanina

i

zagadnienie

odosobnionych

pewnym

zespołem
Spośród

rekwizyty

zwycza­

postumencie

kunsztownie

sple­

ustawiono

różne

narzędzia

przędzalnicze,

ceramikę.

Uzupełniały

na

zboże,

stępa

urzekające

swym

pięknem

kosze

chochle,

formy

na

nada­

obrzędowe.

Sądeckiego
jak

do­
ko­

rozmieszczone

jako
inne

to

i

jest

ornamentem

z

oraz

jaką

na

na

rolnicze

słomiane

jej

przedmioty

licznymi

artystyczne

trudność,

i

wiel­

dorocznych.

zbyt

rozwiązano

i tkaniną

materialnej,

czerpaki,

zwyczajach

wartości

krakowska

ekspozy­

co

lub

i

stało

kinetyczne

następnych

tak

kolorytem

sali

wysta­

ten,

Strój

niedźwiedź

przede

wszystkim

Frasobliwego,
od

nie

dla

bardziej

stanowi

na

serki,

na

malowanek
kulturom

zbiorów,

z

na

jest

Muzeum.

ścianie

postać

i

ten

skrzynie
przed­

stępki

i

wystawie

dla

całej

Madonny

oraz

prawie

Skępskiej,

syntetycznych

najważniejszych

grup

malowideł

na

aż

zbioru
szkle,

do

rzeźb
płótnie

zalipiańskich.

egzotycznym

głównie

umieszczone
chlubą

charakterystyczna

Mazowsza

prymitywnych

jedną

zabrakło

nich

poświęconej

geograficznym

praktyce

ceramiki.

ujęciach,

ludowych.

w

pomysł

umieszczanie

kulturze

narzędzia

jak

ornamentowanych,

i

się

strony

manekinach,

schematu

ekspozycji

strony

gablotach

użytku,

Chrystusa

różnych

i

się

strojem

w

turoń,

sali

reprezentowała

postać

ze

na

tego

brak

uwagi

przez

Ze

są

prawej

dziedziny

przykłady

Polski
bogato

Z

sprzęty

nich

nie

ekspresją,

miejsce:

pośrodku

codziennego

najcenniejsze

wystawy.

gwiazda,

z

że

akcentów.

swą

związane

palmy.

mniejsze

wianowe.
mioty

i

przedmioty

stolarskie,

sali

znalazły
jak

słomy

aplauzem

z

Ten

1954 r.

od

potraktowany,

W

bądź

barwnych

części

najbardziej

jów

stał

odejście

zaznacza

ornamentu.

stronach

wystawie

przyjęty

ruch.
w

eksponowany

eksperymentów.

cenne

eksponowaniu

obu

że
swą

liczebności

pierwszy

na

charakterze

i

14 p l a n s z a c h ,

postaciom

raz

z

strojem

na

po

ićh

reprezentowana

w

pełni

etnograficz­

na

weselnym

barwy

nich

z

nie była

tkanin

tej

zarysowanym

Strój

Wzorów

to

miejsca,

po

lub

w

ekspozycji),

obrzędzie

ścianach

się

dyskretne

w

zgrania

charakter

były

wystawiono

Muzeum

zapominać,

treści.

np.

ekranach
wały

całości

Wynikało

wówczas

swobodniej

oddzielenie

elementów

udało

wystawiennictwie

Strój

nużącym,

najbardziej

jej

zrodziło

elementów

szczupłość

wybrano

kumentacyjne.
nieczność

na

w

tkanina.

w

dalszych

jeszcze

ludowej,

uwagi

to

zostały

współbrzmiące

materiału

nie

pomocniczy

naturalistycznie,

jednak

jego

i

i został

bardziej

wymaga

i

do

niestety

co

nadając

zjawiskiem

być

jak

strój

muzealnych.

można

stroju,

cjach

zespoły

poszczególnych

(dotyczy

sprzęt

eksponatów.

Młocinach
lub

Nie

i

zaprezentowane

w

podejście

którego

zastosowano

środowisk

muzealnego

konieczne.

Takie

podkreślić

upięto

stroju
w

i

Stąd
sobą

wymowy

eksponatami,

samego

ekspozycji

wiennictwa

z

ze

znaczenie.

polskiej

zwiedzających

się

należy

eksponowania

stałej

ekspresji.

ekspozycji,

rywalizowały

poszczególne

sposób
w

i

plastyczne.

powiązane

oprawa

specjalnie

zbiorach

lub

obrazowi

uznaniem
nie

ma

wartości

podporządkowania

wystawienia,

obecnością

ich

barwy

trudność

zespołów
sposób

na

charakterystyczne,

eksponaty
frontalnej,
W

całości

zaprezentowano,

zgodnie

reprezentujące

Afrykę

panowały
jednak

dwie

tapy,

ekspozycji

z
i

pro­
Ocea­

których

egzotycznej

KRONIKA

dominowała
do

form

waniu
zestaw
by

innych rejonów

meksykańskiej,

z

od

ciemnego

to p r a w d o p o d o b n i e

dzenia

mineralnego.
biorąc

wystawa

jubileuszowa

o

zainteresowanie

tym

przedłużenia

okresu

zapoznać

katalogu:
w

—

stawiają

warunkach
swej

we

klasowego

choć

i

formy

życia

jasny

terakoty.

głównie

o

III

pocho­

charakterze

dobrze

i

wyznaczoną

efekcie

Warszawy
przez

ucisku

od

widza
stołu

życia

wegetacji

—

tworzenia

nie

tylko

Muzea

narzędzi

arcydzieł

etnograficzne

i

człowieka,

i

ale

uczą

pomysłowych

przed

więc

j e g o istotną jedność

w

jego

i

30

jej było

SEMINARIUM

latach

metod

poznania

zorganizowanie

Odbywa

się

zdolności b u d o w y

cywi­

raz

w

dla

wielu

dyscyplin

przeniknęła

pomocniczych
metodologii

roku,

w

coraz

Jeż-Jarecki

NAUKI
troska

również

to

PAN-owskich

stycznia

odbyło

metodyce

warsztat
etnografii.

nauki

Między-

badań

etnogra­

ośrodku,

skupiając

muzealnych

placówek

innym
i

o

do

pracowników
i

uniwersyteckich,

,
24

i

25

seminarium,

t y m razem

w

szawskiego .

Wygłoszone

na

J

przez

poświęconego

ono

przedstawicieli
dniach

naj­

E T N O G R A F I C Z N E

PRACOWNIKÓW

ostatnich

Seminarium

etnograficznych.
W

w

doskonalenie

ośrodkowego

w

osiągnięć

kultury".

MIĘDZYOŚRODKOWE

Charakterystyczna
badawczy

celo­

stajemy

wgląd

dla

i

codziennego

którymi

nie tylko

szacunku

przez

najprymityw­

przedmiotów

sztuki,
dają

bogactwo
odepchnię­

skazanych
w

raz

Piwockiego
i

ludzi

albo

do

do

kultur

zdolność

do

jeszcze

prof. К.

kolonialny

rolę.

doprowadziło
miało

różnorodność

oczy

prymitywnych,

narodu

spełniła
w

sformułowaną

przed

POMOCNICZYCH

ok.

do

farb

Władysław

ficznych.

funk­

poprzez

ucisk

s y t u a c j a c h , pokazują

społeczeństwa

Wyrazem

i

używano

i

ukazując

równocześnie

zdumieniu.

tradycje

i

bytowych

nawet
i

wszelkich

lizacji,

równocześnie

istocie,

ale

podziwie

tak trafnie

geograficzne

wych

starsze

zestaw

egzotycznej,
zawartego

dobrze

Społeczeństwo

etnograficzne

społeczeństwach

użytku,

materiału

kompozycji

publiczności

trwania.

się z p r a w d ą ,

niejszych

w

jej

„Wystawy

warunki
w

bogaty

kolorytu

czerń,

stworzenie

ozdo­
cera­

obrazu.

Świadczyło

ciężkie

w

części

części

jednolitość

że d o b a r w i e n i a

to

Ogólnie

tych

wpadającego

z faktu,

posiadające
i

i

w

swą

bogaty

t a m kolekcję

Amazonki

względem

zadziwić
również

władzy,

pokazaną

wyrazu,,
wyrafino­

plecionki,

Ogólnie

wprost

Ułatwiło

stonowanego

form

mogą

dzieł

nawet

eksponowano

znad

pod

zastanawiała

środki

tych

masek

Alaski.

eksponatów

pochodzenia,

brązów:

morsa

w
a

należy w y m i e n i ć
głowy

kości

Wynika

ich

z

ubogich

bogactwie,

przeznaczenia

z

różnorodności

dużej

zwłaszcza

okazję

i

mumifikowane

pomimo

w

rzeźb

różnego

świata

rzeźb

gamie

o

Niektóre

Obok

zdobionych:

miniaturowych

w

prymitywnych,

świadczących

techniczne i a r t y s t y c z n e , tarcze, broń, i n s y g n i a

stroju. Z

a

dzieł

kultur.

plastyczną.

przedmiotów

cji,

od

rozwiniętych

wymową

walory

miki

figuralna

rozbudowanych,

starych

wspaniałą
duże

rzeźba

mocno

463

1964 r.

Warszawie
nim

w

referaty

się

Katedrze
oraz

trzecie

z

Etnografii

dyskusja

kolei

tego

Uniwersytetu

skupiały

się

rodzaju
War­

zasadniczo

P i e r w s z e M i ę d z y o ś r o d k o w e S e m i n a r i u m o d b y ł o się w d n i a c h 2 7 — 2 8 V 1962 r.
w K a t e d r z e Etnografii Słowian U J w K r a k o w i e . Omówiono n a n i m wyczerpującom e t o d ę w y w i a d u ( r e f e r a t Z . Białego)., o b s e r w a c j i ( r e f e r a t y E . P i e t r a s z k a , B . J a w o r ­
skiej i O. Mulkiewicz)
oraz stosowalność m e t o d y s t a t y s t y c z n e j w
etnograficznych
b a d a n i a c h t e r e n o w y c h (ref. W. K w a ś n i e w i c z a ) . D r u g i e z k o l e i s e m i n a r i u m w d n i a c h
1

KRONIKA

464
wokół

trzech

nowych
w

zagadnień:

badaniach

procesie

obserwacji

Pierwszym

z

omawiającym
Poza

wykorzystania

etnograficznych,
oraz

zapisu

wokalnych

drogą

materiału,

jącego

(mikrofonu,

wykonania

jest

bezpośrednio

jakości

taśmy)

(wysokości)

kamertonu.

reliktów

od

w

oparciu

o metodę

m.

in. w

celu

co

indywidualne,

W

tego,

subiektywne

wątku.

Badając

spotykanych

wątków

muzycznych.

J.

Olędzki

omówił

Uwagi

o

znaczeniu

wistości

kulturowej,

projekcją

własnego

ukazuje

klocka
i

próba

na

studenckim

obozie

nad

zorientowanie

się

należy

bardzo

wacji.

Opisywana

utrwalonymi
sposób

jej

znacznego
wet

wędrówki

jej

próba

ona

w

przez

i

zindywidualizowania

Ujemnie

ich

rzeczywistością.

Okazało

się,

na

została

atmosfera

poszukiwaniu

odbiorców

w

wykończaniu

został
co

w

zachodzą

ich

było
obser­

stopniu

adekwatności

powyższych

doświadczeń

pochodzących

pomiędzy

mimo

że

ogranicza

wyników
liczne

zjawisko

utrudniać,

a

na­

stosowalność

tej

obserwacji
i

obser­

obserwacji,

Ujawnione

może

z

postrzeżeniami

przedmiot

określony.

tu

był

siebie

wstępnych

rezultatami

obserwacji

zestawienie

Górnej

pomiędzy
oraz

bardzo

przez

Celem

z materiałów

ściśle
z

poświęcony

terenowych.

świetle

obserwatorów,

że

obserwacji

rozbieżności

materiałów

również

Film

surowego

oddana

Ochotnicy

różnic

W

dużo

porównywanie,

wypadło

w

badaczy

przedmiotu.

zapisu

Sęku.

od

przeprowadzonych

badań

charakterze

poszczególnych

przeprowadzania

Janie

rzeczy­
prelegent

tworzywa,

procesie

wyniki

metodą

wykazała

etnografa.

poznaniu

począwszy

do

współmieszkańców.

poszczególnych

do

dążyć

poszczegól­

terenowej

ludowym,

artysty,

ciekawie

k r y t y c z n i e i ostrożnie korzystać

uniemożliwiać

metody.
waną

przez

obserwacji

pracy

tego,

przykła­

należy

zilustrował

ćwiczeniowo-badawczym
i

ilość

żywotności

realizacji

formowania

powstałych

jako

od

jego

rzeźbiarzu

jego

ludowej,

ważne,

duża

regionalnego

w

realizowanych

w

Bardzo

przez

społecznie

ustalenia

ama­

muzyki

etnograficznego

twórczej

etapy

Przedstawiła

rozpiętości

dokonywanej

wyników

Sęka

obserwacją
w

pracy

rzeźbiarza,

zniekształceń

doświadczeń
wacji

kurpiowskim

kolejne

wytworów

Łapińskiej.

filmu

warunkach

skończywszy.

działalności

oceny

K.

o

i

proces

poprzez

Zagadnieniu
referat

filmu

polichromii

towarzysząca
i

sposobach

poszukiwań

zapisu filmowego

dokumentalnego

dokładnie

drewna,

detali

z k o l e i rolę

i

tempa
dźwięku

wychwytywanie

wariabilności

repertuaru

melodycznych

tą

nagrywa­

odróżnić

na

jest

terenie

określonego

należy

potrzebna

w

uzyskanego

n a taśmie

wyłącznie

intersubiektywne,

strukturę

tere­

referacie

sprzętu

ustalenie

problemowych

w

utrwalania

Wartość

umożliwienia

poprzez

wykonaniu,

typów

nych

od

w

kulturowej

etnomuzycznych.

sprawności

Dla poznania

co

w

i

nastawione

zakrojonych,

rozróżnienia

sposobem

etnomuzycznych

terenowej,

reprezentacyjną.

Stęszewski

badaniach

nagranie.

oraz

badaniach

eksploracji

szeroko

danego

wyczerpania

od

J .

w

właściwym

magnetofonu,

sposoby

dów

jedynie

techniki

rzeczywistości

regionalizacji.

się

magnetofonowego

i jego pozycji

torskie

i

zajął

instrumentalnych

zależy

utworu

wzorcowego

i

współczesnej
obrazu

regionu

zagadnień

nielicznymi wypadkami

wykonań

ten

problemu

powyższych

stosowanie

osiągnięć

zniekształceń

różnego

z

obserwo­

typu

znie-

1 2 — 1 3 1 1 9 6 3 r. w K a t e d r z e E t n o g r a f i i U n i w e r s y t e t u Ł ó d z k i e g o p o ś w i ę c o n o w
dal­
szym
ciągu
metodzie
obserwacji,
szczególnie
konstruowaniu
i posługiwaniu
się
a r k u s z a m i o b s e r w a c j i (ref. K . Łapińskiej) o r a z a n k i e c i e j a k o t e c h n i c e p o m o c n i c z e j
w
t e r e n o w y c h b a d a n i a c h e t n o g r a f i c z n y c h (ref. W .
Piotrowskiego).
Sprawozdania
z p o w y ż s z y c h s e m i n a r i ó w E . P i e t r a s z e k , Metodologiczne
dyskusje
etnografów,
„ S t u d i a S o c j o l o g i c z n e " , n r 1/8:1963, s. 2 9 8 — 2 9 9 ; O . M u 1 к i e w i с z,
Miądzyośrodkowe
Seminarium
Etnograficzne
pomocniczych
'pracowników
nauki,
„Łódzkie S t u ­
d i a E t n o g r a f i c z n e " , t. 5 : 1 9 6 3 ; s . 1 7 9 — 1 8 0 .

465

KRONIKA

kształcenia;

pewne

inne

zmienione.

znów

studenci

II

roku,

wniosków
(wg
i

a

więc

i

zapisie,

zupełnie

rodzajów
się

zostały

łagodzącą

badacze

składają

interpretacja

strzeganiu

rzeczywistości

Okolicznością

dotyczących

prelegentki

błędna

elementy

pominięte

fakt,

obserwatorami

jeszcze

dokonanych

że

niewprawni.

nie

przede

wszystkim:

instrukcji

do

obserwacji,
wiedzy

o

regionalizacji

poruszone

i

ich

byli
wiele

znajomość

techniczne

przedmiocie

opisie,

przyczyn

niedokładna

trudności

dostatecznej

w

Niemniej

zdeformowań

na

brak

zupełnie

jest

przy

obserwacji)

po­

można

uogólnić.
Zagadnienie
o

regionu

wyznaczaniu

ków

granic

własnych

stawił

badań

propozycję

wnętrznych

i
i

ustalenia

etnograficznego

ludu.

skiej

ludowej,

i terenowych

obecnych

regionu,
Wobec

porównawczo

tylko

oddziaływania

historycznej

konsekwencji

ich

wpływu

etnograficznego

ludu.

nie

z

0

posiadające

znacznie

nie

Na

nimi

ścisłym

skutek

tego,

dostatecznego

Wykazywanie,

jak

wego

charakteru

zaciera

specyfikę

1 ważnym

np.

kryterium

wielu

regionu.
jest

Zagadnienie

regionu

Trawińskiej

o

się

na

literaturze

lizuje

obszernej
takie

krajobraz

jak

kulturowy

dziesiątków

i

geograficznym.

Zupełnie

w

pojęcia

stosunku

do

i

odrębności

z

określonego
i

modelu

regionalizmu
W

zagadnienia:

ustala

gospodarczego

pracacli

analizuje

się

sekwencji

czasowej

się

z

pomocnym

mieszkańców.

odbicie

geograficznego.

w

referacie

Autorka

opierając
ana­

tych

terminów

przeszedł

ciągu

się

to

niż

roli
R.

pojęcie

człowieka

Kukier

współczesne
to

środowisku
prelegentka

szczególnie

formacji
z

regionalna
cechami

obszarach.

spotyka

jego

środowi­

czy

etnografia,

charakteryzują
realizacją
regionu

zróżnicowaniami

dwojakie

podejście

do

tego

danej

cechy

na

pewnym

obszarze,

lub

też

pewnych

cech

z

wyraźnym

czasowo-przestrzennej.

W

się

i

Krytyka

nad przestrzennymi

histo­

czasowo-prze-

perspektywicznym

wyznaczonych

etnograficznych

w

człowieka

geografia

ostatnich

determinizmu

zajmuje

badania

jako

związku

planowaniem
badań

w

z przezwyciężeniem

rangi

operuje

na

Mazowszem,

rubież,

rezultat

znaczenia

współwystępowanie

również

a

bardzo

region,

niej

rozmieszczenie

czy

znalazło

jego

kapitalizmu. Podobnymi

związane

nie podważa

kulturowymi.

i

zasięgu

grupowej

stanowisko
Wg

Wielkopolską

jego

kilkuletnich badaniach

Wiąże

którymi

feudalnej

regiony

historyczne,

terenowych

bezpośredni

epoki

granice

geograficzne,

stanowiącej

współczesne

ziemie
regionu

podłoże

strzennej,

produktami

Kujaw

pojęcie

lub

zdyskredytowały

się

do

się

przez

oraz

samookreślenia

pomiędzy

geograficzne

są

należały

ukazania

regionu

rozwojem

wytworzyło

wyznaczaniu

właściwej

regionu.

próba

Kujaw,

własnych

odmienne

to

granicy

etnograficznego

środowiska

ewolucję.

Jest

kujaw­

widzenia.

środowisko

Regiony,

z

przeszłości

z

regionizacji

przywróceniem

naturalnym.

w

o

podziałów,

przejścio­

i

skiem

składniki.

związku,

wiedzy

wewnętrznych

etnograficznej

we­

etnograficzno-historycznych,

itp. P i e r w s z y

l a t znaczną

geograficznego

ryczne

i

stanu

oraz

samookreślenia

pracach

Przy

problematyce

pojęcia,

że

Kujaw

punktu

poczucie

D.

i

t e r y t o r i a l n y m , określonym

etnograficznego
tego

jej

potwierdzenia

w

jeszcze

powiązaniu

etnograficznego

s z e r s z y m zasięgu

mające

wyni­
przed­

granic

i

Kukiera

1955—1960 prelegent

na

granic

R.

podstawie

podstawie

niektóre

w

Na

wszystkim

wyznaczaniu

uwzględniono

referacie

2

z lat

niewystarczającego

wzajemnego

w

Kujaw .

etnograficznych

przede

przy

zostało

etnograficznych

ankietowych

podziałów

kulturze

podziałów

etnografii,

w

uwzględnieniem
badaniach

nad

O m a w i a n y r e f e r a t w p o s z e r z o n e j f o r m i e u k a z a ł się j a k o a r t y k u ł p t .
Regio­
nalizacja
etnograficzna
Kujaw
{na podstawie
samookreślenia
ludu),
Prace Komisji
Historii Bydgoskiego
T o w a r z y s t w a N a u k , t. 1 : 1 9 6 3 , s. 1 0 9 — 1 6 3 .
2

30 - LHnoprafia P o l s k a , t. I X

KRONIKA

466
różnicami
na

przestrzennymi

rzecz

interpretacji

Seminarium

zakończono

Odbędzie

się

badaniom

prowadzonym

rowymi

na

ono

w

Spontanicznie
obrad

i

w

a

już

ośrodkach

zyskują

pomiędzy

nimi,

świadczą

na

mającym

może

interpretację

i

tematyki

następnego

U AM

w

Poznaniu

i poświęcone

oraz

nad

mogą
Po

razie
(2

a

także

wymownie
mieć

nieco

one

14 g r u d n i a

skiego

Stowarzyszenia

zował

konferencję

woj.

olsztyńskiego
1.

Zagajenie.

2.

Referat

graficznych
3.
woj.

razy

w

potrzebie

w

i

o

„Zmiany
c)

w

a)

wieku

stałej
i

Dyskusja.
Podsumowanie

dyskusji.

W

interesującym

referacie

dorosłych,
wieku

wynika,

że

starców,

pierwsza

poważnie

było

1740 t y s . o s ó b

więc

prawie

2

ludności

Przyjmując

stwa,

w

w

dr

z

a
tyle.

Wzrost

została

widzenia

przedstawiona

drugiej
Nastąpią

w

więc

1980 r.

in. w

pogłębieniu
starczym

1980 r. P o l s k a

osiągnie

ok. 9 %

wieku

w

pozo­
1960

r.

i c h 3346 t y s . ,

się

potrzebą

z

zmiany

procesu

jako

dwie

będzie

wiąże

istotne

w

natomiast

s t a r s z y c h . Jeżeli

kategorii

ludności

ludności:
prognozy

ludzi

65 l a t , t o

prognoza

kategorie

kategorie

zmniejszeniu,

kategoria

1950—1960",

olsztyńskiego".

Z

wieku

próg

w

starzenia
starości

starczym

uru­

strukturze
się

lud­

społeczeń­

i znajdzie

się

starości.

części

obliczu

swego

naszego

to o d p o w i e d n i m i
osób,

latach
woj.

na

w

miliona

w

ludności

Żyromskiego,

ekonomicznego

m.

dalszej

demo­

i poprodukcyjnym.

się

graficznym

zagadnień
naturalny

ludności

ludności

progu

zorgani­

demograficznej

Stanisława

olsztyńskiego

10%

pobliżu

wyrażające

Kętrzyń­

Olsztynie

na trzy podstawowe

pewnemu

powyżej

pracy.

w

„Ruch

mgr.

rozwoju

produkcyjnym

zwłaszcza

miejsc

tematyce.

im. Wojciecha

współczesnych

E . Rosseta

punktu

ulegnie

wieku

razy

nowych

ności.

mentując

grupa

wzrosną,

wieku

W

czyli

instytucji

organizującej

dziennym:

ppłk.

woj.

rozbiciu

przedprodukcyjnym,

stałe

chomienia

prof,

P o l s k i d o 1980 r. w

pla­
nadać

Dobrowolska

problematyce

Ostojskiej,

b)

„Perspektywy

5.

zatem

O L S Z T Y N I E

„Pojezierze"

„Ze

Małgorzaty

ludności

Grzesiaka

w

Ludowej".

1950—1960",

latach

4.

w

Rosseta,

naukowe:

strukturze

osób

9,6

Edwarda

Rzeczypospolitej

czasie
zebrań,

sprofilowanej

Naukowych

porządkiem

w

niesłabnąca

by

ośrodkach

W

współczesnej

w

mgr. Stanisława

dzieci,

w

dr

Polskiej

demograficzna

a

poświęconą

następującym

prof,

Badań

i

rodzaju

warto

wyraźnej

DEMOGRAFICZNA

1963 r. O ś r o d e k

z

Komunikaty

kultu­

rozproszonych

charakter

poszczególnych

roku?)

duża
tego

etnografów

doświadczeniach

Społeczno-Kulturalnego

naukową

olsztyńskiego

zostanie

pomocniczych

dyskusje

stosunkowo

o

dla

etnograficzne

Ożywione

improwizowanej,

przedstawicieli

częstsze

seminaria
tradycję.

wstępnych

K O N F E R E N C J A
dniu

spotkania.

przemianami

Tereso

W

geograficzną

miejsca

doroczne
swoją

znaczenie

imprezie,

spotkania

się

robotniczych

już

prowincjonalnych.

komitetem

zarzuca

funkcjonalnej.

Etnografii

zorganizowane

uczestników,

omawianej
z

i

Zachodnich.

nauki

szczególne

cówkach

w

przerwach

frekwencja

częściej

ustaleniem

Katedrze

Ziemiach

pracowników

coraz

historycznej

w

referatu

prof.

kraju,

ze

zwróceniem

liczbami.

I

1 9 6 0 r. —

14,1, a

E.

Rosset

omówił

uwagi

na

tak

n p . jeżeli

w

w

1 9 6 3 r.

15,0, c o

—

w

socjo-

urbanizację,

zmiany

doku­

1946 r.

w

miastach

stanowi

około

żyło
49%

467

KRONIKA

całej
w

ludności.

miastach

np. w
jest
w

Jesteśmy

i we

więc

wsiach.

1946 r. b y ł o

takich

miast

naszym

kraju.

22. N a s t ę p n i e

omówiła

że

woj.

ficznym,
w

latach

a

miastach

obserwuje

olsztyńskiej
Mgr

nie

S.

nizowanie
niami

zajął

po

się

instytutu

dyskusji

olsztyńskim.

Z

ludności
do

jeszcze

omówieniu

zagadnień

woj.

ludności

mgr

młodym

starzenia

S.

pod

słabiej
się

płodności

w

całego

tym

woje­

Żyromskiego

wyni­

względem
niż

w

ludności,

demogra­

kraju.

Jedynie

natomiast

na

wsi

w

woj.

procesu.

zmian

w

strukturze

wieku

ludności

siły

roboczej

oraz

postulował

który

kompleksowo

zająłby

się

zorga­

zagadnie­

Polsce.
i

kilku

ośrodków

komunikatów

będących

konferencji

naukowych

podzielili

przedmiotem

dokonał

prof,

się

w

Polsce

wynikami

poza

uwa­

swoich

badań

konferencji.
dr

Edward

Rosset.
Adam

ETNOGRAFIA

kobiet

skali

bilansu

demograficznego,
w

ppłk.

zachodzą

tego

na

naturalnego

województwem

się

referatu

Podsumowania

ruchu

komunikatu

się

przedstawiciele

dotyczącymi

dotyczących

się

skoncentrowano

problemami

demograficznymi

W
gami

w

tendencje

dostrzega

Grzesiak

olsztyńskim

się

1963 r .

zagadnienia

jest

starzenia

Jeżeli

100 t y s . m i e s z k a ń c ó w , to w
demograficzne

zagadnienia

olsztyńskie

zamieszkałej
miast.

problemy

1950—1960.

procesy

ludności
wielkich

omówione

komunikatach

w

Ostojska

się

ludność

rośnie

zostały

referacie

natomiast

kało,

zrównania

szybko

omówiono

W

M.

w

przededniu

11 m i a s t , k t ó r e p r z e k r o c z y ł o

kraju,

wództwie

w

Zwłaszcza

Wyderko

POZAPOLSKA

ZSRR
ETNOGRAFIA
Rozwój

etnografii

w

instytucji

etnograficznych

budowanych

Gruzińskiej

nięcia

etnografów

gruzińskich

letniej

pracy

teorią

metoda

nazywana

stosowaniu

nad

i

wyniki

mają

pozwalają

greckie,

rzymskie

i

ormiańskie.

stawali

n a opisie

zjawisk

ważnych

problemów,

wieństwo

Kolchów

gruziński
zińskich
i

obu

uczony,

m.
i

i naszych

Sarmatów,

pierwszych
Kaukazu:

Doniosły

w

wkład

Gruzja)
W

X I

Leontia

kształtowanie

przy

szkole
Gruzji

w

wielo­

etnografii
sięgają
już

prze­

starożytne

źródła

zawsze

przy

czynią

próby

a

udowadnia
który

stwierdza

w

stara

się

Strabon

z

tym

poprze­

rozwiązania

wykazać

pokre­

kolei

pokrewień­

podobieństwem

elementów

etnogenezy
pracy

wspólne

Lezginów

się gruzińskiej

radzieckiej.

odległej

nie

Herodot

tam

konsekwentnym

z nich

problematykę

Czerkiesów,

wszystkim

roz­

Osiąg­

jej

Egipcjan,

Mroweli,

eponimów
Ormian,

przede

działalności

terenowych.

i uzyskane

starożytni

które
w.

na

badań

Wypracowana

niektórzy
i

tylko

dostarczają

in. etnogenetycznych.

historyk

innych ludów

Pisarze

1

etnograficznych.

gruzińskiej

danych

kulturowych:

ludów.

nie

podstawę

badań
o

SRR

intensyfikacji

problematyką

etnografów

(zachodnia

Gruzinów-górali
u

i

swoją

mówić

etnograficzną
dla

kulturowych

S R R polega

metodyką

Bezcennych

stwo

GRUZIŃSKIEJ

„intensywno-kompleksową"

Zainteresowania
szłości.

W

i

podejmuje

Historia

carów

pochodzenie

już
gru­

Gruzinów

Albańczyków.

etnografii

wniósł

w

XVIII

w.

Informacja
n a p i s a n a została n a p o d s t a w i e
materiałów zebranych w
czasie
podróży n a u k o w e j
do Tbilisi i S u c h u m i
w
1 9 6 3 r. o r a z
danych
dostarczonych
p r z e z gruzińskiego etnografa G . G a s i t a s z w i l i , p r a c o w n i k a n a u k o w e g o Działu E t n o ­
grafii Instytutu Historii A N
Gruzińskiej S R R .
1

KRONIKA

468
Wachuszti
kazał

Bagratloni,

on

nader

gospodarki,
rzeń.
i

Opisania

carstwa

materiały

dotyczące

odzieży,

Godne

X I X

wszystkim
nader

budownictwa,

podkreślenia

porównywania
Wiek

istotne

dalszego

wpływem
znaczenie

miało

W

wał

znany

etnograf

i

nad

kulturą

ludową

był

który

w

transportu,

Wachusztiego

intensywnego

postępowego

Towarzystwa
ramach

środków

wysiłki

nurtu

utworzenie

w

Geograficznego,
Eristawi.

Inicjatorem

R.

również

znamienity

„Drojeva",

sześćdziesiątych

„Iweria"

na

jego
i

X I X

nowe,

conych

cenną

dotąd

inicjatywę,

po

zorganizowanym
wówczas

Działalność

w

podjętą

najbardziej

całym

kraju.

Oddziałem

było

korzystne

w

Gruzji,

Oddziału
Muzeum

którym

kiero­

pppularyzatarem

społeczny

i

gromadzi

1 9 0 7 r.

przede

Kaukaskiego

pisarz

wokół

Materiały

Czaw-

siebie

grupę

publikują

Towarzystwa

badań

I.

etnograficzne

Upowszechnienie

w

1 9 2 6 г.,

Państwowe

gruzińskie

zainteresowań
Historii

nader

poważnym

ośrodkiem

prowadziły

inne

i

Etno­

Historyczny i Archeologiczny

Akademii

cze

i

Etnograficzne

Arakiszwili

współuczestniczy
samodzielną

w

pracę

W.

Bardawelidze,

w

Gruzji

Nauk

Podobnie

jak
w

powstaje
swej

F.

Sachokia,
etnografii

nieco

podjęli

inne

z

w

przeszłości,

Gruzji

Gruzji.
w

AN
W

jest

również
Tbilisi.

I. C z k o n i i , w

Etnografii.

w

sprzed

Obok

Rewolucji,
aktywnie

pokolenie

naukowców,

radzieckiej

Gruzji:

powołania

w

i

dzisiaj

G.

1941 r .

w

całej

naukowej

placówką

Republice

Dżawachiszwili

od w i e l u

Działu

centrum

Najpoważniejszą

już

lat patronuje

S R R , niesłychanie
prowadzi

AN

się

którzy
Czitaja,

na

oddziały:

etnografii

Gruzji i

znanych

uczonych,

jak

Etnografii

miejscowego

pracowników

pracuje

wielu

uniwersytetu.

naukowych.

G.

w

Wspomnieć

tutaj

Dział

Gruzińskiej

jest

S R R

prof.

G. Czitaja,

dla

dwu

rozwoju

kierunkach,

etnografii
Czitai,

młodych
W

działalności
koordynującą

zasłużony

badania

szeroko

Dziale

absolwentów
30

okresie

Etno­

inicjatywy

Akademii

im. I.

Gruzińskiej

ramach

podziale

poważnych,

ok.

(gabinet)

z

etnografii

Działu

zatrudnia

Gruzji.

gdzie

i in. Struktura organizacyjna

8). P r a c o m

wszystkim

Żydów

Tbilisi,

chwilą

Historii

wyraz

Insty­

Krajoznaw­

międzywojennym

etnograficznych

nader

Insty­

Kaukaski

Towarzystwo

Zakład

nowe

Instytutu

znalazło

w

etnografii.

w

instytucji

w

ZSRR,

dobrze
Czitaja,

mianowicie

jeszcze

Etnografii

etnografii

zakresie

działalności

dopiero

formy

w

i

G.

SRR.

członek-korespondent

i

i

ze

naukowych

Dzierżyńskiego

Obok

Czitaji

S. Makalatia, A. K r i c h e l i

przybiera

etnograficznej
(sektor)

Nauk

Uniwersytecie

rozbudowie
badawczą

Gruzińskiej

prace

G.

znanych

prof.

(kawkazowiedienija),

w

prof.

bogatym

instytucje, a

Historyczno-Etnograficzne

uczonych,
D.

naukowym

również

kierownictwem

z

kierował

Muzeum

i

jak

Gruzji
rozrzu­

i

znalazła

takich

Kaukazie

Muzeum

Gruzji,

w

1921

Należy

etnograficznych,

oparcie

grafia

zasłużonych

o

kolekcji

Gruzji w

etnografii.

zgromadzenia

jeszcze

w

rozwoju

którym

etnograficzną

Wiedzy

radzieckiej

do

Muzeum

Etnograficznym,

tut

pod

władzy

wartościowych

Naukowo-Badawczy

lidze

w.

warunki

tut

co

wie­

zorganizowano

współpracowników

i ustanowienie

bardziej

Tbilisi wszystkich

(ul.

i

zestawienia

etnografii

i

Gruzji.

„Moambe".

zorganizowanie

Październikowa

stworzyły

odnotować

już

prze­

zakresu

Gruzji.

Rewolucja

w

do

etnograficzny,

badacz

i

roku

swej

in. z

Dla

1951

którym

poeta

latach

pozwoliło

obyczajów

naiuki

gabinet

Czawozawadze

grafii

także

a

rosyjskiej.

utworzono

zbierane
etnografią

m.

rozwoju

Muzeum

etnograficzną

I.

pracy

zmierzające

roku

problematyką

przez

W
Gruzji,

nauki

przy

zainteresowanych
czasopisma:

kultury

kulturowych.

okres

Kaukaskie.

czawadze,

są

zjawisk
to

pod

Rosyjskiego

gruzińskiego.

autor

interesujące

Kaukazu.

W.

Bardawe­

etnografów,

sumie
również

Dział

przede

Etnografii

należy

o

licz-

469

KRONIKA

Wybitny

etnograf

respondent

gruziński

Akademii
fesor

nych
ale

aspirantach,

również

z

przy

Kaukazu.

Problematyka

Podkreślić

należy

mas

pracujących

od

lat

z

okresu

badania

Należy

Działu

działalność

przejścia

i

pro­

Tbilisi

etnografów

zagadnieniami

okresie

członek-ko­
S R R

Osetii, Abchazji,

badawczych

nad

w

w

dokształca

Dagestanu,

prac

Gruzji

kontynuowaną

Dział

Czitaja,

Gruzińskiej

Uniwersytetu

czym

Azerbejdżanu,

G.

Nauk

jest

nie

zmierzającą

socjalizmu
do

z

Gruzji,

i innych

krajów

szeroka

współczesności,
od

tylko

Adygii

i

urozmaicona.

życiem

do

i

kulturą

komunizmu,

przebadania

oraz

kultury

Gruzji

kaukaskiego

atlasu

przedrewolucyjnego.
również

etnograficznego,
uczestnictwie
etnograficznych

wspomnieć

podjętych
etnografów
Akademii

z
z

o pracach

nad przygotowaniem

inicjatywy

Instytutu

zainteresowanych

Nauk

Gruzińskiej

Etnografii

Republik.
S R R

godny

A N

Spośród
uwagi

ZSRR

przy

wydawnictw
jest

periodyk

KRONIKA

470
„Materiały
1937;

w

leuszu
z

do

Etnografii

1963 r. w y d a n o
70-lecia

zakresu

jego

urodzin.

etnografii

Gruzji,

rolnictwa,
rodziny.

Gruzji". Pierwszy
tom X I I — X I I I

metalurgii,

Oddzielnie

Ponadto
w

wydawana

Poważnym

osiągnięciem

jest

przygotowanie

rozdziału

Oddział

Etnografii

choweli

10) t o

w

1852, niesłychanie

roku

druga

kraju.

przebogatych

chowuje

cenne

zabezpieczone
chetnych,
i

nim

są

złota

zabawek.

i

Ekspozycja

z

sującym

nas Oddziale

dawną

pracowników
zany

grafów

działających

naukowym,
metali
się

u

I

[wiestnik]
Dla
żył

Metalurgu

i

studium

tym

następuje

dopiero

Poza

metodyki

wszystkim

etnografii.

Studium

dzięki

Języka

badań,

sową".

„Rzeczywistość

złożone

[...]

storycznych

już

związku

i

praca

opuszcza

obróbki

druku

znajduje

poważne

Prace
„Goniec

zasługi

studium
w

6—8

poło­

archeologii,
Tbilisi.

specjalizacja
ok.

etno­

dorobkiem

znawcę

Uniwersytetu

rocznie

ośrodkiem

Spośród

trzytomowa.

na Uniwersytecie

kilku
powią­

publikuje

kształci
roku,

intere­
i

ściśle

poważnym

Muzeum,

I

W

poważnym

Kaukazie

tkanin

zapoznaje

naukowych,

zakresu. W

jako

nieszla­

Na

jednakże

absolwentów-

jest

wspominany

z

przez

Literatury

i

Akademii,

jakim

spotykamy

—

tam

etnografii

na

terenie

o Sztuce

a

AN

także

zbiory
godne

prof.

G.

stwierdza

prof.
[...]

i

w

Tbilisi,

z

zakresu

do
G.

się

teorii
przede

etnograficznej

„intensywno-komplekCzitaja

elementów

nowego,

mówi

praktyki

Czitaję

walczących

obumierającego,

się

pracami

radzieckiej

wprowadzeniu

twórcę

połączenie

starego,

z

szkole

tam
jej

zainteresować

tejże

podejmowanymi

etnograficzna

przeciwstawne

może

m. in. Instytutu Wiedzy

Tbilisi.

gruzińskiej

nazwanej

zjawisk

Gruzji",

wyśmienitego

od

metali

terenowe.

się

Zbiory

ceramiki,

Muzeum,

również

z tego

etnografów

naukowe,

opracowaniu

metody

jest

prze­

fndii.

współczesną.

Etnografii

Etnografii

instytucjami

O

kulturą

całego

z

Czitaja.

środowisko
w

innych

pracowników

całym

jeszcze i n n y c h placówek,

również

i

drewna,

wystawa

Historycznego

Historyczno-Etnograficznego

uwagi

żelaza

Etnografów

jest

Zakładu

S R R , Instytutu

Etnograficzne
i

G.

wymienionymi

Muzeum
jest

I I I roku.

prof.

działalność

Gruzińskiej

Wydziału

wykładana

Kierownikiem

wielokrotnie

Tbilisi

sztuki

po

i na

1926, dzięki

i

pracownicy

etnograficzny.

roku

Abisynii

pomyślanej

Gruzji

w

Iranu,

prac

Gruzji".

etnografia

—

(ul. K e c -

Zorganizowany

Muzeum

Rechwiaszwili,
licznych

Muzeum

ośrodek

historii

-etnografów.

N.

w

Tbilisi.

Kaukazu

wyróżniających

są

etnografii

uniwersytecki

a

autorami

Państwowego

rozwoju

w

Dżanaszia

i

z

Nauk,

2

S.

systematyczne badania

Kaukazu,

których

etnografii

już

należy

K a u k a z u , autora

tom

etnograficzne,

Akademii
własne

etnograficz­

Etnograficznego

Gruzji

—

Oddział

struktury

Kaukazu .

im.

rolniczych,
i

dotyczące

i

etnograficznych

sekcjach:

jak

monografii

prac

Działu

pisaliśmy

in. z

22 etnografów

roku
jubi­

kolekcji

„Etnograficzna

Muzeum,

wymienić

ludów

jego

w

m.

tradycyjną,-

pracuje

Etnografii

Gruzji
już

narzędzi

muzealna,

organizującym

z

w

okazji

prace

wierzeń

Ludów

tomu

terenu

naukowo-technicznych.

Działem

z

naukowym,

z
w

broni,

kulturą

II

czym

etnograficzne,

srebra,

zarówno

do

o

opracowywane

i

etnografów

się

z

serię

już

popularno-naukowych

cenniejszych

zbiorów

materiały

się

transportu,

Muzeum

—

wszystkich

ukazał

G. Czitai

publikuje

instytucja etnograficzna

zyskał

w

Obok

seria

„Gruzini"

poważna

zgromadzeniu

Nauk

ukazały

kolektywu

Państwowego

prof.

ramach

budownictwa,
jest

nych.

„Materiałów"

Akademia

której

tkactwa,

tom

poświęcony

—
i

przedstawia
kulturowo-hi-

postępowego.

W

związku

Narody
Kawkaza,
t. 2 , p o d r e d . B . A . G a r d a n o w a , A . N . G u l i e w a , S . T . J e riemjana, L . J . Ł a w r o w a , G . A. Niersjesowa, G. S. Czitaja, w serii N a r o d y
Mira
p o d ogólną r e d . S . P . T o ł s t o w a , M o s k w a 1962.
2

471

KRONIKA

z

tym

każde

związku
"być

z

zjawisko

z

okrążającymi

rozpatrywane

w

»sumę

pracy

kiedy

te

wymagania

z jednej

strony

nadbudowy,

a

tj. jego

za

nych,

kiedy

prawidłową

mniej

subiektywno-ilościowych

się

ważniejsza

uważać
do

od

ich

przebywania

w

bez

uwzględnienia

terenowej

Tbilisi

stołecznym

w

okresie

matyczne
doszło

Abchazi

to

dopiero

Istnieją

w

w

tej

z

większym

prowa­

ogólnych,

zasadniczych

ustaleń

działają

również

Taki

Instytutu

w

możliwości

wg

madzeniem

wszystkim

Abchazji,

kultury

materialnej,

Cchinwali,

w

ramach

na

oddziałem

z

w

których

terenu

jednakże

naukową

obecnie

Osetii,

Instytutu

badań

etno­

zagadnień
społecznych

ukazało

gromadzi

i

W

coraz

problematyka

kulturze

dotąd

chłopstwa
Abchaskiego
32

tomy.

eksponuje

się

Pań­

zatrudnia
etnograficzną
Gruzińskiej

etnografa.
zajmuje
SRR, a

się
gro­

Muzeum.
prace

etnograficzne

prowadzone

Naukowo-Badawczego

tam

również

Państwowe

etnograficznym.

Ośrodek

etnograficzny

G . S . C z i t a j a , Principy
i mietod
polewoj
w i e t s k a j a E t n o g r a f i j a " , n r 2 : 1957, s. 2 9 — 3 0 .
S. D. I n a ł - I p a ,
Abchazy,
S u c h u m i 1960.

i

„Prace

Nauk

miejscowe

również

życiu

działalnością

ludzi.

etnogenezy.

drukują

nie

tys.

stosunków

jest

Abchazji

Akademii

południowej

Południowoosetyńskiego

S R R . Pracuje

że

74

wszystkim

problemów

abchaskich

etnograficznych

terenie

tej

1959 o k .

przede

uwzględniana

Historii",

które

Adżarii,

także

przeobrażenia

Naukowo-Badawczy

materiałów

Z

i

etnograficzne

w

Przypomnijmy,

systematycznych

a

doktor

już

rozbudowany

i

etnografów

Literatury

Inał-Ipa,

to

naukowych.

dotyczą

w.,

Intytucie
monografii

Oddziale

i

w

m. in. obszernej

szczegółowych

Oddziału

stolicy

syste­

roku

badaniach

Instytut

instytucji prowadzącej

z

w

Muzeum

1932 r.

danych

w

gospodarki

kolekcje

utworzenia

etno­

w

Abchaskiego

pracowników

stopniu

Języka,

Abchazji

jego

etnograficznych,

Instytutu

podejmowane

przede

chwilą

Abchaskiego

S R R . Działalność

jest S.

liczący

Artykuły

z

Obwodu.

placówki

prac

X X

Batumi,

Gruzińskiej

Suchumi,
Cchinwali,

Etnografii

1962 r. K i e r o w n i k i e m

początków

a

Oddział

w
w

Etnografii

i

Interesujące

Batumski

A N

X I X

kołchozowego.

Autonomicznego

oraz

Oddziału

niewielki,

sytuacji

A SRR,

utworzenia

wielu

Do

5

Prace

współczesna,

4

(„rok

sposób

Adżarskiej

prowadzi

nie było

Etnografii.

tradycyjnej

wierzeń

3

procesów

[...]

etnograficzne
stolicy

zatrudniający

naród

graficznych.

z

badanych

z

Historii

etnograficzne.

Oddział

4

kultury

i

przedrewolucyjnym

ośrodek,

zińskiej

kulturowych

wynika

Instytucie zapoczątkowano

badania

Abchazji .

W

lub

obserwacji

stacjonarnego

ludu.

etnograficzne

Literatury

owym

jednak

stwowe

Głębokość
Zbadanie

cykliczności

Południowoosetyńskiego

historycznych, autor

chwili

są

Batumi,

prace

graficzną

i

placówki

ASRR,

mieście
Języka,

nauk

etnograficz­
bardziej

długotrwałego,

badanego

etnograficznej

naukowe

Suchumi

Instytutu
W

zjawisk

jako

Równo­

3

Abohaskiej

W

języka

[...]

się

i funkcję.

charakterystyk

bez

zjawiska

opisuje

radzieckiej" .

Poza
stolicy

pracy

fiksacji

od

winny

terenowych

kompleksowym

przedmiot

szerokości.
jest

zjawiska

sprzężone

wykonania

metodę

przejścia

niemożliwe

dzenia

kiedy

i

przy

obiektywno-jakościowych.

jest

znajomości

—

taką

możliwość

pracy

etnografii

włączymy

technikę

procesów
terenie,

jedynie

kompleks

drugiej

kompleksów

bez

spełnimy
w

materiał,

można

zabezpiecza

z

fakty

nierozerwalnym

historycznym. W

cześnie

etnograficzny"),

w

i przekroju

ludzkiej*,

•etnograficznych

tylko

ich ruchu, rozwoju

etnograficznych
i

zrozumiane
tego

zjawisk,
bazy

być

[...]. O p r ó c z

badaniu

zakresu

może

zjawiskami

pracach
z

życia

je

Muzeum
w

A N

Gru­

Południowoosetyńskie

południowej

etnograficzeskoj

Osetii

wyka-

roboty,

„So­

KRONIKA

472
zuje

się

grafii

interesującym

Istotne
tylko

znaczenie

wymienione

pracuje

w

więcej

niż

dla

już

badawczym

i

badań

etnograficzne

resowaniach

teorią

Gruzińskiej

dzieckiej

S R R

popularyzacji

wydawniczym

etnografii

rozbudowane

placówki

S R R

sieć

Gruzińskiej
40 p o s i a d a

Rozmach
cówki
w

dorobkiem

w

zakresie

etno­

Osetii.

gęsta

oddziały

w

Gruzji

naukowe

i

regionalnych

jednakże

nie

Obok

nich

muzeów,

spośród

których

etnograficzne.

terenowych

prowadzonych

i

bogactwo

zbiorów

i

metodyką

badań

etnograficznych,

i

pozycję

jednego

Guram

Gasitaszwili,

dalszy

maja

muzealne.

rozwój

przez

rozbudowane

muzealnych,

przy

naukowe

jednoczesnych
zapewniają

z

czołowych

pla­

zainte­

etnografii

ośrodków

ra­

etnografii.

Zbigniew

Jasiewicz

Czechosłowacja
E T N O G R A F I A
Współczesna
duży
z

dynamizm

działalności

nauczania

rozwojowy,

znacznie

aniżeli

ośrodków

utrzymując

równocześnie

przeważnie

zabezpieczonych

i

regionalnych.

a.
i
w

i

kloristiky
rola
i

Filozofické

Dvořáka.

W

E . Vrabcova

bek

i

cjalna
prof,

nazwa
dr

A.

Etnografia
runkiem

w

w

a

W

2

3

4

muzeach

Czechosłowacji
W

oprócz

promowani

w

kand.

asystentów

a

Katedra

prom.
w

Brnie

hist.

Beneš,

J .

Katedra

Folkloristika Filozoficki

Fakulta

Komeńskiego

i etnografii.

Interesującym

w

Katedra

nas Zakładem

związku

z

narodowych

4

a Fol-

przez

doc. dr. K a ­

dr

V.

dr

w

Hasalová

Švecová,

A.

Ro­

Katedrą

(ofi­

niedawno
Ponadto
D.

zmarłym

w

Holý

Katedrze
V.

Frolec.

Dien

i

Umena

Universiteta
się

kieruje

pobytem

Moraw

Archeologie

składa

dydaktyczną

Etnografie

S.

3

Jeřábek.

istnieje

Dekana.

badań

zebranych

Pradze,

kieruje

Richard

Bratysławie,

doc. dr. J a n a

są

hist.)

Folklo:ristiku) , po

prom.

również

plan

działalność

zatrudnieni

(skrót

nauk

nie

oddziałach

kierowana

2

J . E . Purkyně

Etnografii

doc. dr

istnieje

kierownika

uniwersytecie

Dyspo­

tym

5 000 0 0 0

tj. dla C z e c h w

University ,

historycy

o

przez

ponad
i

społeczno-

specjalizacje,

pobocznego.

Świadczy

rozwijają

Pradze

roku

m. in.

naukowo-badawczą

uniwersyteckie,

Fakulty Karelovy

pro

i

II

przedmiotu
kadrą.

etnograficznych

dydaktyczna

ośrodki

K o m u n i k a t przygotowano
Instytutu Etnografii
ČSAV.
P r a h a 1, S n ě m o v n í 7.
B r n o , A . N o v á k a 1.
Bratislava, Gondova
2.
1

Potwierdza

Bratysławie.

trzech

archeologa

archeologii

trzy

Na

ośrodku,

studiowania

przeobrażenia
po

również

Seminář

zajęcia

aktualne

realizowany

Václavíku,

trzecim

program

i

Zakładzie

oraz

J . Štastný.

prowadzi
W

Słowacji

nowoczesny

to

U n i w e r s y t e t y .

Brnie

to

realizują

wprowadzają

przygotowaną

wykazuje

nas. Wynika

ludowej.

Działalność

nautkowo-badawczą

stopniu

obowiązek
dobrze

zbiorów

1.

dużym

które

Socjalistycznej

np. u

naukowo-badawczych

kultury

i

w

czechosłowackie

młodą

instytutów

syntezą

większy

uniwersyteckich,

uwzględniający

istnienie

1

Republiki

Katedry

nad

CSRS

Czechosłowackiej

-gospodarcze.
nują

W

etnografia

z dwóch

pod

doc. d r R u d o l f

CSRS

na

kie­

zakładów:
Bed-

zaproszenie

KRONIKA

nárik,
rey

specjalista od k u l t u r y

Melicherčík.

1 Ś.

Mruškovič.
Cechą

nie
szy

się

od

dyscypliny,

roku,

jak

Uniwersytecie
pejski

lub

Dinacji

obowiązek

się

Pradze

więcej

w

w

studiowania

(prof.
2

działalnością

dydaktyczną

Katedry

problematyka

naukowych

8 zajmuje

ludową

5, w

dru­

się

tylko

3 6 % , t j . 45

osób,

jak

doc. Dvorak,
(doc.

Jeřábek

(prom.

hist.

Holý).

Badania

hist.

Botik,

Robek

i

tylko

np. w

nim

NRD,

istnieje

np.

folklorystyka,

być
Dalej

obo­

archeologia,

hi­

języki.

zajmuje

Melicherčík,

sztuką

oczywiście

Pra­
Studia

7

znajdują

odwrotnie.

lub

1963/1964 w

Bratysławie .
ośrodku

123 s ł u c h a c z y

analogicznie

ma

studiów

etnografii

i

geografia

pracowników

liczbę

CSRS,

I

pierwszym

etnografia,

jest

prawo,

15

ogólną

studia

10 w

Może

głównym

miejsce

Zaoczne

akademickim

pobocznego.

storia,

Poza

roku

przedmiotu

jeżeli

mono­

rok

czasie

wiązek

Katedra

wykładów
na

tym samym

W

kom-

tych

kandydatów

słuchaczy.

8

euro­

Z

Nabór

6

na

folklor

programu

50

5

studiów .

14 i

Na

takiego
ČSAV

lat .

przykład

student

Brnie

stacjonarne .

n a s , pięć

Na

które

w

studentów).

NRD i u

specjalizacji,

rok. W

studia

cie­

młodzieży

każdej

drugi

w

i

dla

słuchaczy,

10

Folklor

również

specjalizacje:

realizacji

Etnografii

co

odbywało

metodami.

jak

pozaeuropejską.

21

odbywa

Naczelne

końca

Dla

lub

się

trzecim

(50

do

12

traktowa­
aczkolwiek

specjalizacja.

cztery

europejską

Instytutu

po

oddzielne
odrębne,

jak w

się

wprowadzono
dwie.

J . Podolák.

społeczna.
podobnie

rozpoczyna

etnografię

And­

Michálek

to

odrębnymi

łącznie

eksternistyczne
i

mniej

i

dr

J .

jest

są

naukowców,

odbywa

studiowało
13

Pradze

współudziale

wysłuchać

stacjonarnych

gim

w

również

wśród

iż

się p r o f ,

J . Botik.

doc. d r

twierdzą,

CSRS,

obowiązkowo

przy
tj.

w

wspomniano,

Karola

wybiera

graficznych,

dze

już

pozaeuropejski,

przygotowała

się

materialna

trwają

zajmuje
hist.

czechosłowackich

Etnografowie

kultura

prom.

współpracuje

placówek

posługujące

etnograficzne

pełnią

Zakładem

zainteresowaniem

aniżeli

Studia
II

z

folkloru.

większym

studiującej

Po

Ponadto

materialnej. Folklorystyką

asystentów

charakterystyczną

etnografii

pokrewne

w

Funkcje

473'

nad

Štastný).

dr
i

się

kulturą
Dwóch

oraz

hist.

prace
w

prom.

społeczną

Na

ogólną

t y m 5 literaturą
hist.

Mruškovič)

pierwszych

naukowo-badawcze.

duchowej.

folklorem,

Vrabcova
prom.

prowadzą

kultury

prowadzi
interesują

i

Beneš
1

i

liczbę
ludową

Michálek),

etnomuzykologią

3 naukowców
przeobrażenia

(prom.
spo-

W
spisie wykładów studium etnografii w Pradze i w Bratysławie
figuruje
m. in. n a I r o k u nie wykładany u n a s : „Wstęp do folkloru". Nadto w P r a d z e obo­
wiązuje p r o s e m i n a r i u m z etnografii p o z a e u r o p e j s k i e j , a w B r a t y s ł a w i e obok tego
i z f o l k l o r u o r a z w y k ł a d z t e c h n o l o g i i wytwórczości rzemieślniczej. N a I I r o k u
w P r a d z e obowiązuje studentów w y k ł a d „Czechosłowacka l i t e r a t u r a l u d o w a "
oraz
„Słowiańska literatura l u d o w a w r a z z s e m i n a r i u m " . W Bratysławie wykład
wraz
z s e m i n a r i u m z f o l k l o r u ( t o s a m o n a I I I г.). N a 5 i 6 s e m e s t r z e w p i e r w s z y m o ś r o d ­
k u w y k ł a d a się e t n o g r a f i ę c z e s k i e j k l a s y r o b o t n i c z e j , d a l e j historię i teorię b a d a ń
nad tańcem i muzyką
ludową
oraz
historię
i teorię
literatury 'ludowej
wraz
z s e m i n a r i u m . W ostatnich dwóch l a t a c h obowiązują studentów tylko przedmioty
s p e c j a l i s t y c z n e , j e d n a k w w i ę k s z y m w y m i a r z e aniżeli u n a s .
Np. przy wyborze
specjalizacji z etnografii
europejskiej
studenta
obowią­
zują p o z a w y k ł a d a m i ogólnymi: e t n o g r a f i a
K a r p a t , rzemiosła l u d o w e ,
współczes­
ne badania w etnografii europejskiej, etnograficzne problemy archeologii, w z a j e m ­
ne s t o s u n k i w etnografii B a ł k a n ó w , węgierska etnografia i jej s t o s u n e k do e t n o ­
grafii Słowian, słowiańskość w k u l t u r z e czeskiej, stroje l u d o w e w etnografii e u r o ­
p e j s k i e j , p r o b l e m y c e r a m i k i l u d o w e j , s z t u k a l u d o w a i jej s t o s u n e k e w o l u c y j n y do
e u r o p e j s k i e j s z t u k i ogólnej.
Z t e g o n p . n a I r. w P r a d z e s t u d i o w a ł o 8, w B r n i e 5. N a I I r . w p i e r w s z y m
o ś r o d k u n i e b y ł o s t u d e n t ó w , w d r u g i m 2. N a I I I r . b y ł o w k a ż d y m p o 5 s ł u c h a ­
c z y . N a I V r . 4 i 2 , n a V r . w P r a d z e s t u d i o w a ł o 4, a w B r n i e b r a k b y ł o s t u d e n t ó w .
M n i e j więcej tyle s a m o co w j e d n y m ośrodku w
Polsce.
5

G

7

8

KRONIKA

474
łeczne

współczesnej

materialną
lec,

ze

czoło

uwzględnieniem

i

spojrzenie

na

się

folkloru

i

I n s t y t u t y .

Czech

i

Moraw

Etnografi

i

w

klorysta,

znany

Instytutu

w

w

dr

Božena

Filová.

w

pierwszej

kolejności

Praca

jak

i c h oddziałach

i

w

odpowiednie
gółowy

17

.

W

być

zespoły

konspekt

gospodarkę
we

ma

i

pracy

. W

najnowszej

prace

Bednaříka

w

X I X w.

opublikował

znajdujemy

CSRS
i

w

pracy

interesujących

i Fro-

technik.

Na

latach

wysuwa

się

tej

materiału

oraz

periodyzacji

dzie­

pasterstwie,

ma­

o

wapna

O.

sprecyzowano

R.

l ň

.

Ciekawe

Jeřábek

Nahodila

artykułów,

i

m.

n

.

stu­
Nowe

A.

Robka

in.

Dvořáka

1 2

.

budownictwie.
istnieją

dwa

oddzielny

dla

akademik

d r Jiří

Ostav

naukowo-badawczy

syntetyczne
1970 r .

dla

w

Brnie

obejmuje
pożywienie,

1 6

i

kulturze

osadnictwo

wyróżniono:

(Üstav

.

rozwój

1 3

wybitny

Natomiast

dyrektorem
Vied

Instytutów
ludowej
w

w

)

jest

czeskiej

i

sło­

Instytutów,

Koszycach

potworzono

kultury.

takie

budownictwo
stosunków

15

przewiduje

siedzibie

problemów

materialnej

pro
fol­

Akademie

kultury

Słowacji

i

Pradze
kieruje

Zarówno

poszczególnych

w

w

wspomnianych

do

dla

1 4

dla

Instytutem

Věd)

Horák

Osobny

Bratysławie.

Slovenskej

zakończona
Moraw

Etnografii.

w

Nauk

Akademie

prof,

(Národopisný
opracowanie

Instytuty

Słowacji

Akademii

Československé

społecznej

kulturą

klasyfikację

według

należy

nad

Švecová

jego

pracy

karpackiego

badawcze

technikę,

kulturze

odpowiednią

Czechosłowackiej

wackiej.

9

wyrobie

o

Plan

folklor

kilku

ludowym

Svecovej

Polsce,

różnych

i

sporo

Bratysławie

i

Prace
hist.

ulach

ludowe

Folkloristiku

prom.

ostatnich

Słowacki

wyróżnić

Pradze

Folkloru

Etnografii

w

twórczości

ostatnio
W

Łemków.

budownictwa

Ustalono

słowackich

przesądy

etniczna

Hasalová oraz

uczonych

słowackiej

flisactwa

ukazało

zakresu
b.

folkloru.

materialnej

z zakresu

dr

Melioherčika,

rozwój

ogniskach,

Ponadto
z

A.

zakres

kultury

lowanych
dium

czechosłowackich

teoretyczne

przedmiot
Z

grupa

szczególnym

przedstawiono
jów.

trzeciego

doc. Bednařík,

osiągnięć

studium

wsi,

prowadzą

Szcze­

problemy,

oraz

stroje

społecznych

ludu,

jak:
ludo­
ży-

A. M e l i c h e r č í k ,
Slovenský
folklor,
Bratislava
1959, s. 790.
R. B e d n a ř í k ,
Pasterske
rezbárske
итеп'ге,
Bratislava
1956;
Malované
ohništia
v o b l o s t i Malých
Karpat,
B r a t i s l a v a 1 9 5 6 ; Slovenské
úle, B r a t i s l a v a 1 9 5 7 ;
L'udova
výroba
vápna
na Slovensku,
B r a t i s l a v a 1962.
R . J e ř á b e k , Karpatské
vorařství
v 19. s t o l e t í , P r a h a 1 9 6 1 . W
odniesieniu
do działalności n a u k o w e j
kierowanej
przez
niego
K a t e d r y w B r n i e por. także
R. J e ř á b e k ,
Działalność
Seminarium
Etnografii
i Folklorystyki
Uniwersytetu
J. E. Purkyně
w Brnie,
„ E t n o g r a f i a P o l s k a " , t. 6 : 1 9 6 2 , s . 4 0 0 .
O. N a h o d i l ,
A. R o b e k ,
České
lidové
pověry,
P r a h a 1959.
P r a h a 2 , Ł a z a r s k a 8.
P o r . E . В а 1 á š, Jiří Horák
w 75 rocznicą
urodzin,
„ E t n o g r a f i a P o l s k a " , t. 5:
1 9 6 1 , s . 2 8 9 . P r z y t e j ókaizji w y r a ż a m p o d z i ę k o w a n i e p r o f , d r J . H a r á k o w i z a z a ­
proszenie, j a k również prof, dr W.
Dynowskiemu.
B r a t i s l a v a , K l e m e n s o v a 27.
D z i e ł o m a b y ć t o m e m z b i o r o w e j p r a c y p t . Czechosłowacka
wiedza
o kraju
ojczystym.
P o r . J . H o r á k , Z działalności
Instytutu
Etnografii
i Folkloru
Czecho­
słowackiej
Akademii
Nauk
za rok 1959, „ E t n o g r a f i a P o l s k a " , t . 5 : 1 9 6 1 , s . 3 0 5 .
Poszczególne zagadnienia opracowują: rolnictwo (w instytucie w P r a d z e
—
skrót P ) d r K r a m a ř í k , p a s t e r s t w o d r Štika o r a z rzemiosła d r d r S c h e u f l e r , S t a ň ­
ková, Svobodová. Analogiczne
działy w
i n s t y t u c i e b r a t y s ł a w s k i m (skrót B )
przy­
g o t o w u j ą d r d r K a i u h n o , v a , U r b a n i c o v á , d o c . P o d o l á l k , P a l i č k o v é , Placková B r a n d a
i A p a t h i . P o ż y w i e n i e : P — d r H e r o l d o v a i p r o m . h i s t . Śtastna, В — d r M a r k o v á . O s a d ­
nictwo i budownictwo:
P — dr d r Baláš, K l i m a , В
— dr dr Mjartan,
Nosálová.
S t r o j e l u d o w e : P — d r d r H y n k o v á i Svobodová. K u l t u r ę społeczną
opracowują:
P — d r dr Fojtík, Skalníková i Vančic o r a z В — d r d r A p a t h i , Filová i K o s t ­
ková: a d u c h o w ą : P — prof. Horák, d r d r K a r b u s i c k y , L a u d o v á , M a r k i i N u š l
o r a z В — dr d r Burlasová, Filová, Gašpariková i Żatko.
9

1 0

1 1

1 2

1 5

1 4

1 5

1 6

1 7

KRONIKA

cie

rodzin

łącznie
w

robotniczych

z

rozwojem

okresie

budowy

poglądu

narodu

chowej,

wierzenia,

literaturę

ludową

oraz

ludowe

ści k u l t u r ę

przesądy

zaklęcia

łącznie

pieśniami,

tańcem,

teatrem

mniejszości

czasopism

na

пр.

życiu

górników

1B

posiadają

Lid", w

terenie

i

Lidové
W

Kultury.

rejestrujące

Czechosłowacji
Zakład

rozwija

bardzo

Ludowej

Wytwórczości,

Výroby).

ramach

czynności

i c h narzędzia

udostępnia

swoje

Placówka

i wyroby.

i innych wytworów
ma

wiele

cech

i

o

V.
i

paster­

Svobodová

czy

wreszcie

A.

Kostková

Volkskunstforschung)

w

okręgowych.

w

miastach

pracownicy

przeprowadzili

w

W

badania

z

dla

Pradze

etnografii

zwany

w

skrócie
Szkol­

odniesieniu
oraz
W

swoim

poza

penetracyjne

w

dzia­

założeniu

niemieckim

centralą

pierwszych

do

przygotowuje

Instytutem

posiada,
ciągu

W

.

badania

d l a przemysłu.

Lipsku. U L U V

ciągłe.
1 Я

prowadzi

naukowcom

wspólnych

oddziały

jego

narzędziach

Ministerstwu

U L U V

Natomiast

materiały

tkanin

Zakładu

o

pożyteczną

podlega

naukowych

Zakład

für

na

bydła

Národopis"

wzory

swoje

dziełem
po­

etnograficznych,
zaprzęgu

wydawnictwa

pracy

dze,

o

własne

odpowiednie

{Institut

J . Staňková

Sło­

dotyczących

J . Stika

i

czę­
i

ostatnio

pracę

J . Podolák

badań

1

metodzie

opracowań

„Slovenský

Umělecké

wytwórców,

usługowej

również

Bratysławie

naukowo-usługową

nictwa

i

J . Kramarik

Czechów

wspomnianym

opublikowała

terenowe,

dziecięcymi
osobnej

.

Etnografii

„Česky

nad

du­

zamawiania,

i
w

oraz

świato­

kultury

in. publikowane

fragmenty

muzealnych,

badania

zbójeckich,

tym

Urbancová

archiwalnych

0

(Ústředi

V.

materiałów

źródeł

pieśniach

U L U V

m.

bazie

na

na

Prace

o

Horák

łalności

tak

również

Czechosłowacji

w

o

etnograficznych

rozwoju
zabawami

i

objęto

kraju.

Świadczą

oparciu

tkactwie

Ponadto

granicami

w

o

działalność

I

podstawie

J.

się

poza

narodowych

zaawansowane.

problemów.

wydaje

z

artystyczne. Opracowaniem

robotniczej

rozwój

ludowe,

wyższych

Instytuty

duchowej:

lecznictwo

rolniczych

o

kulturze

w

obrzędy,

mieszkających

karpackim

wreszcie

klasy

społeczno-kulturowe

w

daleko

stwie

społeczne

i jej rolę

ludową

różnych

I

życie

przeobrażenia

religię

rzemiosła

i

kapitalizmu,
politycznych,

słowackiego,

są

łamach

dobie

socjalizmu.

czeskiego

waków
już

w

organizacji

475

lat

w

Pra­

istnienia

poszczególnych

V . U r b a n e o v á , К vývojů
slovenského
orného
náradia
na zaklade
mate­
riálu
z muzealnych
zbierok,
„ S l o v e n s k ý N á r o d o p i s " (skrót „ S N " ) , R . 8: 1960 n r
1,
s. 7 3 — 1 2 0 ; t e n ż e ,
Pričiny
pretrvania
archaických
pol'nohospodárskych
foriem
v niektórych
oblastiach
Slovenska,
„ S N " , R . 8 : 1 9 6 0 n r 2, s . 2 5 5 — 2 6 7 ; J . P o d o ­
l á k , Tradičné
sposoby
zimovania
dobytka
na Horehroni,
„ S N " , R . 8 : 1 9 6 0 , n r 2,
s . 2 6 8 — 3 2 2 ; J . S t i k a , Salašnictvi
v poražské
a kysucké
oblasti,
„ S N " , R . 8 : 1960
n r 2, s . 3 2 3 — 3 7 0 ; t e n ż e , Salašnictvi
na moravském
Valašsku
ve svétle
literár­
ních
pramenů
do poloviny
19. stoleti,
„Etnografia
P o l s k a " , t. 5: 1961, s. 8 5 — 9 6 ;
t e n ż e , Rozšireni
karpatské
salašnické
kultury
na Moravě,
„ Č e s k y L i d " (skrót
„ C L " ) , R . 9 : 1 9 6 1 n r 3, s . 9 7 — 1 0 5 ; J . S t a ň k o v á ,
Bělidla
na Ždársko
koncem
19. stoleti,
„ C L " , R . 7 : 1 9 5 9 mr 1, s . 2 4 — 3 5 ; t e n ż e , Lidové
tkaniny
na
Zdársku
koncem
19. a počátkem
20. století,
„ C L " , R . 7 : 1 9 5 9 n r 5, s . 2 0 6 — 2 1 8 ;
tenże,
Výrobní
nástroje
lidových
tkalců
na Zdársku,
„Vlastivědný
Sborník
Vysočiny",
R . 4: 1961, s. 9 1 — 1 0 7 ;
V. S v o b o d o v á ,
O archívních
pramenech
z 18. a 19.
století
к výzkumu
lidového
kroje
a textilní
výroby
na Moravě,
„ C L " , R . 9 : 19.61,
s . 1 9 3 — 2 0 2 ; t e n ż e , Tkaní
na destičce
na Horáčku,
„ C L " , R . 10: 1962, s. 3 0 — 3 3 ;
J. K r a m a ř í k ,
Zápřah
skotu
v Pošumaví,
„ C L " , R . 8 : 1 9 6 0 n r 3, s . 2 5 3 — 2 7 2 ;
J . H o r á k , Slovenské
lidové
pisně
zbojnické,
, , S N " , R . 1 1 : 1 9 6 3 n r 4, s . 5 6 9 — 5 7 3 ;
A. K o s t k o v á ,
Život
banikov
v obydliach
zvaných
krám
v oblasti
Gemara
a dolného
Spiša,
„ S N " , R . 1 1 : 1963 n r 4, s. 4 9 9 — 5 2 4 .
1 3

O s t a t n i o w y s z e d ł R . 51 z. 1 „ Č e s k ý e g o L i d u " . I n s t y t u t E t n o g r a f i i w
Pradze
wydawał
do n i e d a w n a
jeszcze drugie
czasopismo
„Československá
Ethnografie".
. , S l o v e n s k e h o N á r o d o p i s u " u k a z a ł s i ę R . 18 z. 1.
1 9

KRONIKA

476
powiatach
5

(w

150 j e d n o s t k a c h ) .

w s i , rejestrując

wa

lub

mach
nie

włókna.

których

wytwórców
Następnie

z

gliny,

zebrane

ważniejsze

drzewa

materiały.

-etnograficzny
wytwórców,
teriały

z

i

Przygotowuje

badanego

W
trzecie

się

powiatu.

dla M o r a w w

dają

łącznie

wej

posiadają

kroczyła

ponad

Brnie
4

już

liczbę

eksponatów),

Domažlicach,

(skansen),

T r n a vie

(garncarstwo),

i

Moravskich,

Trenčinie.

i

słów

się

Etnografii
z

ma­

Placówki

.

Wśród

Hradišti

Pradze

te

Ilość

w

prze­

muzeów
(40 t y s .

oddziały

(tkactwo),

O s t r a vie,

ludo­

ich

Pilźnie

oraz

posia­

kultury

mniejszych

Jihla vie

poświęcić

W

Powszechnej,

zakresu

in. muzea

Moravskiej

należy

rejestr
już

badaczom.

powiatowe).

Králové,

Košicach,

Kilka

kartotekowy

i
2 0

m.

Uherskim

Hradců

się

etnograficzne.

zbiory

kulturowych
zasługują

Vyškove

i

wy­

zgromadzono

d l a Słowacji.

(okręgowe

Českich

Bystricy

Marcinie

regionalne

dejovicach
skiej

muzea

muzea

uwagę

się

Muzeum

Liczne

szczególną

inne

opracowuje

historyczno-geograficzno-

Zakładu

eksponatów.

800 t y s . w y t w o r ó w

na

oraz

ra­

Następ­

muzealne

centralne

w

w

zagród.

tkanin

udostępnia

i

drze­

stacjonarne,

powiatu

zarys

placówki

Rodzimej

i czwarte

próbki

sporządza

które

przepenetrowano
kamienia,

pomiarów

jednego

archiwum

i

metalu,

badania

zbierano

miliony

również

etnograficznych

W

cztery

Etnografii

wybrano

dokonano

Następnie
osad,

są

obróbką

mianowicie

Etnograficzne

czynne

Muzeum

i

oraz

się

wytypowanych

Czechosłowacji

nich

przebadaniu

i wyrobów.

2.

znajduje

obiekty
Po

z
się

systematyczne

wywiaidy

metalu.

i c h narzędzi

połowy

każdym

rozpoczęto

przeprowadzano

fotografowano

roby

W

zajmujących

w

B u -

Rožno vie

Opavie,

najważniejszym

Bań­

placów­

kom.
Muzeum
stępne

wszechnej
są

Etnografii

zarówno

posiada

zestawy

i

Muzeum

Zgromadzone

tam

narzędzi

broni.

czył
i

które
sumę

ludowych,

gromadzić

od

muzeum

nich

w

Jego

2 2

.

W

Dziś

uwagę

zasługują

rolnicze,

sprzęty

¡i n a r z ę d z i a

produkcją

wina

spora

również

przykłady

sporą

kolekcję

malowidła

żyjące

jeszcze

strojów

tzw. „malowane
malarki.

przy­

rolniczych.

Martine)

jest

prom.

hist.

lokalowe,

które

z

się

ich dawno
zakresu
z

uli z

narzędzia

ohnišče",

vo

szałaśnictwa

muzeum

tkackie.
zespół

CSSR,

winnej

Zgromadzono

wykonane

Kilkunastoosobowy

ekspo­

przekro­

uprawą

garncarskich.
do

umożliwiają

znajdują

związane

P o r . L . К u n z, Patnáct
let národpisného
rmtsejnictví
E t h n o g r a f i e " , R . 8 : 1 9 6 0 n r 3, s . 2 2 7 — 2 3 0 .
O d paru lat t r w a
remont.
P o r . Slovenské
Narodné
Muzeum,
Stručný
sprievodca
t i n 1961.
2 0

ciekawe

v

oraz

ścienne

Brnie
К unza.

jest

zbiory

ludowe

w

wystawowych.

Muzeum

podobnych

ludowych

Po­

ciekawe

dyrektorem

wyrobów

u l i kłodowych

niedo­

Ludwika

narzędzi

salach

inwentarz

szczególną

dalej

i

Muzeum

Na

interesujące

dr

wyjątkowo

Národné

narzędzia

ilość

jest

przez

dobre w a r u n k i

zabytków

czasu

Etnografii

zwłaszcza

ekspozycji

sto l a t t e m u .

i

Muzeum

uli kłodowych

etnograficznych.

posiadanych

również

przez

muzeów

dłuższego

.

morawskiej,

(Slovenské

ono w y j ą t k o w o

oraz

są

układ

Marcinie

Posiada

miliona.

ginale

w

ekspozycję
zaczęto

sujące

nowoczesny

od
2 1

afrykańskiej,

kierowane

ceramiki

latorośli

kowskiego,

ciekawsze

Ustav)

już

badaczy

kultury

zbiory

wśród

pasterstwa,

Znacznie

z

jest

dla

strojów

'uderza

naty,

zbiory

i

bogate

Słowackie

odpowiednią

Pradze
jak

tkackich,

Muzeum

Š. M r u š k o w i č .

w

Etnografioký

Zwiedzającego
największym

Rodzimej

zwiedzających,

interesujące

masek

(Moravské
kłady

dla

kra­

Intere­
w

ory­

pracow-

„Českoslo­

venská
2 1

2 2

po

abierkacři,

Мат -

KRONIKA

ników
ki

naukowych

publikowane

rektor

Muzeum

są

Muzeum

w

prowadzi

roczniku

otacza

bardzo

„Sbornik

specjalną

477
interesujące

Slovenského

troską

budowę

badania,

których

Národného

Muzea"

przymuzealnego

wyni­
.

2 3

Dy­

skansenu.

Walerian

Sobisiak

Wągry
K O N G R E S

WĘGIERSKICH

ETNOGRAFÓW

(16—20
Z

inicjatywy

nika

1963 r. w

Etnografów.
mywali
kań

Nie

ze

środowisk,

kierunek
założenia

postulaty

warsztatu
rodzimych,

kulturami

innymi

węgierskich

i

Węgrzech

z

udziałem

tych

a

nie

utrzy­

od

spot­

także

wszystkich

bywały

ośrodków

osiągnięcia

poszukiwań,

paździer­

Węgierskich

się, niezależnie

poszczególnych

dotychczasowe

16—20

Kongres

na

odbywają

konferencjach

Chodziło

nowych

w

Węgierskich
w

języku

szeroko

czy

oraz

zespołów

wynikające

stałego

in

extenso

doskonalenia

w

ustalenie

w

w

jej

etnografii

—

świetle

badań

etnografów

tematycznych. W

odróż­

(który

językach

uczonych

węgierskich

odbywał

się w

kongresowych,
i

badań,
dysku­

ujęć

w

była

związku

pod

Ugrofińskiego

wyłącznie

i

najnowszych

bez poddawania

różnorodnych

część

naukowców

Kongresu

miejsca

rezultatów

oraz

najbliższym

lub

ograniczymy

w

formie

się

do

poszczególnych
Problemem

zwięzłych

sekcjach

obcych

na

Buda­

Kongresie

wypowiadała

się

prof.

kulturowych
Europy

stwierdza,

jest

rzeczą

elementów
i

grup

i

lub

czynnikami,

gdyż

rozbicia,

—

innych

dyscyplin

mniej

Kongresie
jako

tematyce

referaty

ukażą

się

Pamiętnik

kongresowy,

referatów

wygłaszanych

t. 50.

regionalnym

(Debrecen).

wyznaczyć

i c h zespołów

bardziej

przed

K. Vilkuna,

a

nim
dla

ścisłych

granic

Granice

kulturowych

są

mogą

dynamiczne,

południo­

dla

płynne,
zachodzić

uwarunkowane

powinni

psycholodzy

te

się
i

zająć

—

na

granice

B.

charakterystycznych dla

okresach.

i zbadaniem

zróżnicowaniem

Już

j a k jego prekursorzy

wyznaczenie

obszarach
lub

jej

podobnie

antropologowie,

naukowych.

wyszedł

Ale

różnych

wyznaczeniem

językoznawcy,

1964 r.

w

i

i

Gunda

niemożliwą

kulturowych

których

logów

Gavazzi.

etnicznych w

rozszerzać,

o

ludowej

Béla

Finlandii próbował
M.

na

streszczeń

informacji

kultury

się

wygłoszone

Kongresu.

zajął

wo-wschodniej
iż

czasie

obszerniejszych

struktury

Węgier

obszarów

też

tylko

Celem

węgierskim.

Ponieważ

obszarów

jak

nie

krajów.

Kongresu

z referatami

Etnografów

zgromadził

innych

przedstawienie

kierunków

peszcie

z

i pozaeuropejskimi
o

metodologicznych

1 9 6 2 r.)

Etnografów

i c h liczbę

węgierskiej,

od Międzynarodowego

W

dniach

etnografowie

Na

badań

europejskimi

obcych.

i c h założeń

integracji

w

kraju.

przyszłych

nieniu

kurczyć

pory

się

światowej

etnograficzne

zakres

znaczną

kultury

zaprezentowanie

gólnych

B U D A P E S Z C I E

konferencje

Węgierskich

także

z

terenie

odbył

II wojnie

bowiem

metodologiczne,

Kongres

lecz

analiza

w

tej

roku

tego

i

dotyczące

zarówno

sję

do

Co

Nauk

po

W

1963 R . )

pracy.

Pierwszy

o

t o , że

kontaktów.

etnograficznych

badawczych,

Akademii

pierwsizy

ogólnowęgierskie

dyskutowane:
nich

znaczy

sobą

instytucji

z

Węgierskiej

Budapeszcie

X

Gunda
poszcze­

pewnych
mogą

wieloma

prócz

przedstawiciele

się

procesy
etno­
jeszcze

KRONIKA

478
Prof.

István

nad

kulturą

w

zakresie

żniwnych

uprawy

oraz

kulturowych
i

Tálasi

(Budapest)

materialną

ludu

roli,

narzędzi

jak

zachód,

zaznaczają

się

gospodarki

w

i

się

po

znajdujący

wyraźne
Alpach,

obu

i

i

wadzenie

wspólnych,

międzynarodowych

zwierząt

pociągowych

i

madzkie,

tradycje

kawe

wyniki

nego

i

przyniosły

różne

jego

Wypowiedzi
dziły

cykl

skiego

w

dwóch

Europie.

narzędzia

kazywać

i

je

i

ludom,

które

już

Prof.

i

—

dualizm

na
na

Milován

ale

w

(Zagreb)

nów

piekarniczych

z

gliny

lub

czym

przypuszcza,

że

jeden

z nich,

jeszcze

w

ich

Tamás
i

jego

domu

że

kolei

z

zajęły

nazw
oni

węgier­
tureckich,

Węgrzy

się

poprze­

ludu

zapożyczyli
zaczęli

prze­

rolnictwem.

rolnej

Lajos

—

tak

Węgierskiej

od

reszty

kraju.

problem

genezy

dwóch

obszarze

południowopanońskim,

porusza
na

pochodzenia

w

Takács

odmienną

metalu

Cie­

mieszkal­

węgierskiej

podstawie

gospodarce

no-

bydła).

systemie

węgierskiego,

typów

znany

(Bu­

pracy,

był

jak

dzwo­
przy

Węgrom

praojczyźnie.

Hofer

(Budapest)

europejskie
w

omawia

powiązania.

usytuowane

są

osadnictwa

związana

życie

(wędrówki

materiálna

okresie

węgierskiej

Nizinie

etnografii

stwierdza,

nich

pro­

(szczególnie

handlarze

brony
od

więc

hodowli

pewnym

tytoniu,

Wielkiej

Gavazzi

i

w

analogicznej

fazach.

Kultura
na

wschód

pasterstwie

do

węgierskiego

(Budapest)

i

pasterstwa

późniejszych

zbiorczo

później

uprawę

genezy
w

do

prac

elementów

południowy

stosunku

i

badań

zarówno

organizacji

dualizm

A u t o r ' postuluje

pasterzy,

przedstawicieli

pługa

ludów,

rozciąga

badania

Balassa

słowiańskich

tym

narzędziach

Iván

innych

Wspomniany
dapest)

tak

jak

cechowe

rozwojowe

czołowych

w

rolną,

hodowli

odnośnie

łąkarskiej),

zatytułowanych

I

od

również

W

Karpatach.
badań

organizacje

warianty

referatów

fino-ugryjskich
te

gospodarki

i

się

przekątnej:

Europą.

różnice

w

10-letnich

systemu

zaznacza

stronach
z

swoich

o gospodarkę

rolniczych,

powiązania

Bałkanach

wołoskie,

idzie

wyraźnie

podobieństwa

w

wyniki

Jeśli

narzędzi

omłotowych,

grupujących

północny

przedstawił

węgierskiego.

znacznej
jest

specyficzny

Charakteryzuje

odległości

od

ekstensywna

typ

się

on

węgierskiego
t y m , że

osadnictwa

domy

zabudowań

gospodarczych.

gospodarka,

organizacja

mieszkalne

Z

tym

pracy,

typem

podzielne

rodzinne.

Historyczny
trza

domu)

rozwój

węgierskiej

przedstawia

grzy-pasterze

żyli

w

Klara

okrągłych

wpływem
wodza

—

dom

na

planie

czworokątnym,

z

Główną

uwagę

skupia

na

słowiańskiego;
W

sekcji

latów.

ze

omawiającej

Celem

VI

w

Paryżu

padło

uaktywnienia

Wolfgang

na

1 9 6 0 г.:

1)

europejskich

na narady

pracowanie

założeń

pejskiej

koordynacji

prac

nad

piecem

wiele

na

w

i

(Berlin)

wyłonić
zaś

badaniem

jak

ich

lub

narzędzi

przy

Wę-

na
w

bibliografii

rolniczych

typu

wianną.

badania

ludowej
postu­

dziedzinie

etnografii

rezolucją

powziętą

z

narzędzi
w

wejściowej.
domu

skrzynię

i

przedstawicieli
3)

Słowian

aktualnych

Antropologicznych
badaniom

miejsce

od

ścianie

polu

zgodnie

ogniskiem.

honorowe

wnętrza

najbardziej

poszczególnych

opracowanie

wnę­

zapożyczono

uwzględniając

problematyki;

autorów

(rozwój

praojczyźnie
środku

wejścia

współpracy

zwoływanie

poświęcone

na

wyposażeniu

proponuje

Nauk

swej

terenów

współpracę

międzynarodowej

i

wprost

najszerzej

Kongresie

W

płonącym

kącie

rozwoju

ważkich,

regularne

z

nowych

międzynarodową

robocze,

szczególnie

powstało

zajęciu

domowych

badawczych

współpracy

dokumentacji,

Po

J а с o b e i t

Międzynarodowym
w

czasem

autorka

sprzętów

materialnej

agrarnej

z

rodziny.

mieszkaniowej

(Budapest).

ziemniankach

dla

głowy

kultury

Csilléry

Pod

kultury

tureckim

ludowej

K.

Etnologicznych
różnych

krajów

r o l n i c z y c h ; 2)

ramach

tematów;

4)

rozbudowę

przedmiotu.

znajdowałoby

się

wy­

Ogólnoeuro­
Centrum
w

Kopen-

KRONIKA

hadze.

Wysunięte

postulaty

jak

już

się

to

dzieje

Prof.

Maria

dzynarodowej
narzędzia

w

autor

innych

pomocnicze

i

w

zakresie

sposoby

i

społeczna

kultura

jeszcze

nie

posiadają

w

autorka

wysuwa

być

lub

sporządzony
tego

pokusić

o

według

rodzaju

nawczym.

Istnieje

na

świata, trzeba

taryzację
według

obiektów.
ogólnie

wego

muzeum

łego

świata.
We

cji"

jak

stulecia

na

temat

dzenie

wielu

jących

już

grup

tego

na

i

wpływy

o

stosowanie

wiele

białych

zagadnienia

plam

i

inwen­

kwestionariusz
międzynarodo­
zbiorami

z

północnej

Szwe­

łososi

w

coraz

trudniej

że

jakiemuś

przypisać

czy

terytorium.

z

innych

dyscyplin

etnografów

z

początku

cofać

ludowi

ca­

(także

kulturowych.

Badając

daleko

językowych.
obcymi

jak

się

stworzenie

tezy

n i e skażonej

by

porów­

ilustrowany

połowach

się

można

celu

porównawczy

musimy

winien

systematyki.

byłoby

etnicznej,

c z y obszarów

się

wstecz

Jeśli

najszerszego

do

zaś

wpływami
tła

naszego

obecnie

istnie­

o

Europę,

idzie

i nie

pocho­

nie

podlegającej

porównawczego

sam

István

netycznych)
narodów

I.

Vincze

typie

A.

i

Grozdova

materialną

Chodzi
Od

Europy)
za

Weinhold

sposoby

(Budapest)

sposobach

(Dresden)

uprawy

mówiący

winorośli

omawiający

winogrodnictwo.

w

winorośli,

o

ana­

Niemczech

historyczne

Różnorodne

uprawy

ZSRR
w

bez

bliskich

o Słowian

warstwy

wpływy

odzwier­

jak

i

narzędziach

przekonania,

że

nie

poznania

Zachodnich

celem

tej

dotkliwej

dysertacji

kolejnej

całokształtu

i Południowych,

luki.

ludowej

i

historycz­

Węgry,

Rumunię

badania

Liczne

etnoge-

kultury

(współczesnych

intensywne

sposób-

poszukiwaniach

(Studium

wyniki

prac

Naro­

posłużyły

poszukiwań

w

Azerbejdżańskiej

S R R "

przedstawił

struktury

społecznej

(Moskwa—Baku).

współczesnych

sekcji

przemian

na

przemian

garii, Czechosłowacji,
swym

ZSRR

o

kandydackich.

„Etnograficznych

W

już

kontaktach

w

zapełnienia

do

mówiąc

się

Guliev

W

nią

dochodzi

(nie

1956 r. p r o w a d z i

A.

wpływy

(Moskwa)
duchową

części
z

tu głównie

temat

Wyniki

i

europejskiej

pozostających

Niemcy.

nych.

w

Rudolf

na

n a węgierskie

zarówno

kulturę

nych).

wyszedł

wpływach

przeznaczonych.

Podobnie

dów

oraz

kulturowe

nich

badać

założenia

wzajemnych

Węgrzech

ciedlają
do

i

Wniosek

—

przebadanie

stwierdza,

wytworów

centralnego
taki

materiałem

usystematyzowanymi

podważa

kulturowych

kulturowych

samego

i

i

G.

grupie

światowej,

pełnym

które

Ponadto

nasuwa.
Z

już

komunalnych

materiał

skali

tym

„O

wielu

w

Ideałem

(Stockholm)

kultury ludowej

ewolucji.

w

rybackich.

przyjętej

rybołówstwo

odpowiednio

archeologia)

genezy

o

wyposażenie,

jednego

kraje

mię­

rybackie,

krajami,

Katalog

poprzez

opracować

określonej

np.

idzie

usunąć

ich

tymi

kraju

dysponując

z

bardziej

faktów

znajdziemy

logiach

i

by

referatu

wytwory

naukowych,

się

jeśli

i

z

rybołówstwem.

wszystkie

—

konieczności

narzędzi

każdym
z

podobnie

(narzędzia

nawigacji

szczególnie

powstały

systematyki.

Granlund

coraz

ciągłej

Warto

do

Narastający

nie

—

rybołówstwa

John

konkretne

katalogi

je więc

przyjętej

wstępie

prof.

i

jeszcze

w

przez

etnogenetyczne

dowodzi

kolekcji

związanych

jednolitej,

zbiory

to

muzeach

zrealizowania,

folklorystyki.

rybołówstwa

środki

a

tworzenia

do

i

(Toruń)

łowieckie,

swych

zbiorów

opracowania

mapie

możliwe

badania

rybaków),

propozycje

katalogu

Gdyby

za

etnografii

Znamierowska-Prüfferowa

współpracy

duchowa

zbioru

uważa
działach

479

temat
w

Holandii,

Węgier

gospodarczych
referacie

etnograficznych

ustroju

prof.

na

badań

socjalistycznym

przemawiali

i

Skalníková

ZSRR.

Olga

formowanie

Boživoj

Božikov

się

uczeni
(Praha)

współczesnych

(Sofia)

nakreślił

z

Buł­

omówiła

grup
zmiany,

etnicz­
jakie-

KRONIKA

480
zaszły

w

kulturze

twórczych
odbicie

tak

wej

społecznej

w

i

wsi

bułgarskiej

w

kulturze

z

Wyniki

długoletnich

(budownictwo,
przebudowa

równouprawnieniem
badań

ekonomicznymi

Kiszyniew)

„O

Morvay

Zagadnienie
feudalizmu
tliła

szczególnym

Veress

o

społecznego

występujący

pomiędzy

panem

a

a

Jacques

R.

nad
W.

przez

z

oraz

zrąb

miniaturze":

każdy

w

nowej

wości

społy

receptywnych
wiele

ze

względu

przez

ludu

inne

pomiędzy

i

grupy,

jednej

nawet

jeśli

wzajemne

w

zakresie

wpływy,

ogólnoludzkiego

skarbca

kulturowego

jednemu

ludowi

poświęcili
wiązaniach
ności
dzieje

swoje

wypowiedzi:

robotniczej",
i

Linda

węgierskiego

ekspansji

Dégh

ludowych

Wschodem

obok

prof.

opowieści",

(i

prof.

w

bardzo

nawet

się

położenia

takie

innych

ludowej

nich

takich,

specyfikę

jednemu

elementy

Steinitz

„Kilka

słów

mogą

Kurt

Rankę

ze­

być

które

przyjęte
istnieją

Czy

to

będą

wchodzące

w

skład

są

właściwe

jednym,
(Berlin),
o

wy­

obszarowi

kulturowych

które

i
lub

folklorystyce),

powiązania.

Zarówno

możli­

kulturze

kulturowe

nie

faktów

silne

N.

znacznych

jej

w

psychikę
i

węgierskiego

etnicznej,

występujące

jednej

jak

i

drugim

„O

narodowej

międzyetnicznych
(Gottingen),

Putiłow

tu-

narodu

elementy

grupie

wschodnie,

słowiańskie,

w

na

analo­

obrzędach,

oraz

mimo

istnieje

na

„Europą

elementy

motywy

praojczyźnie,

poli­

charakter

Węgry

kulturze

za-»

i

licznych)

jak i wierzeniach,

chłonności,

prof. В.

poszukiwań

geograficzne

to

węgierskiej

Wolfgang

(Budapest),

Zachodem",

historyezno-etniczny

Nazywano

wśród

a

położenie

obcych

czy narodowi.

bajikozbioru",

słowiańsko-węgierskich

Ortutay

przenikania

grupie

pares.

kmieć

referatów

odmienną

c z y obrzędy, z n a j d z i e m y

etnicznej,

najczęściej

się

wolny

serii

Są

często

mentalność,

to

Referował"

wpływających

tylko

się

Znalazło

było.

Gyula

tej

kultur.

nie

inter

centralnego

rodzimych,

jej

istniał

pojawiła

niemieckiej);

integracyjnych

innych

szlachecka

ziemskim
nie

rzeszy

przeplatają

mimo

szczególnie

odmienną

nimi

z

Ale

czynników

właściwe

w

Europy,

prof.

sąsiedztwa

wynikające

spośród
—

znaleźć

posiadaczem

długiej

ludowej.

baśnie, w i e r z e n i a

pieśni

okresie
naświe­

primus

„Pomiędzy

węgierskiego

siedzibie.

(zjawisko
na

w

rolników

występuje

literaturze ludowej,

dawnego

wytworów

ją

elementów

kulturowemu

chłopstwa

w

wpływów

kultury
w

romańskie

odrębniających

Mołdawskiej

węgierskiego

stąd

się

mógł

europejskiej

węgierskiej

różnymi

(Moskwa —

której

odzwierciedliło

wypływający

naród

spuścizna

—

kreśli

Zarówno

muzycznym

recko-ałtajskie,

króla

autor

neguje

węgierskiej

ogóle
w

chłop

tytułem

szkicuje
Nie

do własnych.

germańskie,

w

drobnych

i Zachodniej

w

folklorystę

Vorósmarty,

poematu

Węgier

tylko

wolny

czołowego

wymownym

węgierskiego.

zasadniczy

ducho­

społecznej

Węgrzech".

warstwa

ludowej,

(chyba
jest

(Breda).

czerpniętym

folklorze

pana

królem

folklorem

Pod

giczne

literaturze

Sinninghe

(Budapest).

w

sobą

Tutaj

prowincjach

zainteresowanie

zainicjowanych

tyczne

Holandii.

niektórych

bajkach

Duże

ludu

w

m. in. w

niderlandzkiej

w

na

poddanym,

Północnej,

mający

wy­
swoje

jak
i

S. Zelenczuk

kołchoźniczej

warstwy

Europie

jednak

sił
to

uwarunkowanej

węgierskiego

uwzględnieniem

w

nie

rodzinnej

rodzina

tak charakterystyczny dla Wschodniej

w

pożywienie),

rodziny

„Wielka

chłopem,

odbicie

strój,

struktury

strukturze

a

późno,

rozwoju
Znalazło

(Budapest).

Antagonizm

bardzo

skutek

przedstawili: W.

rozwoju

(Budapest)

na

produkcji.

itp.

rodziną

i społecznymi

rozwarstwienia

ze

Eva

kobiet)

nad

prawidłowościach

Judit

20-lecia

stosunkach

zwyczaje,

formacjami
i

w

materialnej

(nowe

związku

SSR"

ostatniego

i z a s a d n i c z y c h przeobrażeń

(Leningrad)

folklorystycznych,

a

Tekla

„O

po­

stabil­

nakreślił
Dómótor

KRONIKA

(Budapest)
tle

przedstawiła

wierzenia

i

obrzędy

ludu

węgierskiego

ludowej

Lajos

Vargyas

na

porównawczym

europejskim.
W

wyodrębnionej

znaczenie
dem

i

węgierskich

Zachodem.

sekcji

epiki

ballad

ludowych

Prof.

Zvetana

eposy

ność

czasie

niewoli

tureckiej

epos

łowiecki

przedstawiła

w

Gruziński
Xenia

bohaterskie

(Tbilisi)

zawsze

pasjonujący

Tak

elementów

peszteńskim.

T a k więc

elementy
V.

I.

na

język

kulturowe,

Abajew

kolchidzkiej

Atlasem

nad

Powiązania
szanych

ostatnim

dniu

(Sofia)

górskiego
..ТУРУ

i

Powiązania

w

duchowej

omówiła

w

początek

i

rozwój

w

G.

i

rozmieszczenia
kongresie
stare

a

prof.

dawnych

zapożyczenia

Ugrów
z

języka
rozwoju

Czitaja

(Tbilisi).

Na

koniec

kartografii

oraz

i

O

buda­

bułgarskie

i

S.

B)

prof.

pochodzeniu

Kartografii

Wschodniej

(Sekcja

a

węgierskiego,

wspólne

Statystyki

(Kraków)

Europy

były

przebieg

prac

Akademii

Nauk

w

zakresie

kultury

tematem

referatów

wygła­

dała

przegląd

dotychczasowych

kultury

ludowej

w

tradycyjne

i

środkowych

współczesne

Bałkanach,

obszarach

budownictwem

Soňa

i

na

prześledził

ludów.

etnicznej

wol­

społecznego.

Kongresu.

centralnych

między

rodzina)

(Sofia)

ponadto

prof.

zasady

dotyczących

(owczarstwa)

pominięty

językowe

a

mace­
o

(Tbilisi),

etnogenezy

być

Wscho­
i

gruzińską.

ludu

Środkowej

przedstawił

pasterstwa

problem

Vinisaladze

wpływy

mówił

Kowalska-Lewicka

rinow

(pieśni)

kultury

świata.

A)

etnograficznych

Elena

poezję

do

narodów

(Sekcja

Anna

prof. В.

ucisku

wzajemne

Etnicznej

kulturowe

badań

późniejszego

nie mógł

Zakład

materialnej
w

okresie

wymienionych

zreferował

przez

bojownikom

i odwrotnie,

ludowej

nakreślił

pomiędzy

bohaterom,

przeniknęły

językach

(Budapest)

bariery

węgierskim

etnografów

naświetlił

w

(Moskwa)

prowadzonych
ZSRR

które

i

bułgarskie

w

(Sofia)

prof. C h r i s t o W a k a r e l s k i

kultury

Bruk

i

kulturowych

(Moskwa)

uchwytne

łącznika

omawiała

bohaterską

Alano-Osetyńców

tureckiego
I.

poświęcone

Siharulidze

(przenikania)

jako

Romańska

dońskie

S.

481

a

formy

a

łuku

organizacją
a

XVIII

X I X

ekstensywnej

w.

Tamas

Balogh

w

X I X

rodziny

(Praha),

polskich

Wasil

pasterstwa

István

Karpat

Švecová
i

Karpatach,

na

Hoffmann

Ma-

wysoko­

(Nyíregyháza)

w."
Słowacji

(wielka

(Budapest)

gospodarki

nakreślił

chłopskiej

na

Węgrzech.
Ingeborg
zała

Weber-Kellermann

międzyetniczne

wyspy

językowej

Prof.

instrumentów
powiązania

i

ciągu

w

zwyczajów

stale

graficznego

w

wycieczki

nad

się

ze

prém
we

Balaton,

zbiorami
i

Tihany

wsi).

Po

(gdzie

kawych
czyć:

31 -

miast

Etnografia

jak

obejrzano

w

Visegrád,

M.

skansen

wielu

jego

jego

i

dla

skansen

w

Węgier.

Kongresu,
oraz
w

w

Matra,

Kongresowi

Muzeum

Etno­

czasie

wspólnej

uczestnicy

zapoznali

chłopskich

mniejszych

etnografowie

górach

W

obrzędów

Székesfehérvár,

szereg

indywidualnie

Kongresu

głównie

księgozbioru.

uczestnicy
lub

uczestników

i magazyny)

regionalnych

in. polscy
Parád

ludowych

wschodnioeuropejskie

regionach

zakończenie

etnografów

gruzińskich

dotyczących

(wystawy

do

również

Kongresu

węgierskich

P o l s k a , t. I X

na

wyka­

ludowych.

zbiorów

również

dzieje

wyświetlono

jeszcze

do

ludowych

niemiecko-węgierskiej

(Budapest)

etnograficznych

i w s i węgierskich.

Esztergom,

tańców

etnograficznych

zakończeniu

przewodnictwem

Martin

urządzonej

muzeów

Toina).

popołudnia

dostęp

Budapeszcie,

komitacie

Gyorgy

żywych

wolny

obszarze

przedstawił

filmów

dorocznych

mieli

w

pieśni

na

(Tbilisi)

typach

jednego

krótkometrażowych

goście

a

n a przykładzie

przenikania

Tolna-Mózs

muzycznych,
w

i

Tschikvadse

występujące

Ponadto
8

(wieś

Grigorij

(Marburg)

powiązania

Veszdomów

grupach

zwiedzili

pod

wiele

cie­

mieli

możność

zoba­

Eger,

Sárospatak,

na

KRONIKA

482
południu

Pécs

regionu

Paloców.

oraz

Niezwykle
cały

czas

przyjazna,

trwania

wysłuchiwane
mialne

w

wycieczki

kontaktów

i

i

pomiędzy
dzięki

autor

i

hotelu

i

różnych

i

Zoltan

w

panująca
aż

o

przez
poprzez

po

nawiązaniu

gre­

nowych

pokrewnych

zrozumieniu

w

wielu

stanowiska.

Kodaly,

zakresie

peryferiach

Gellerta,

krajów

kontrowersyjne

dzieł

na

kuluarowe,

dawnych

wzajemnemu

przewodniczył

znakomitych

w

dyskusje

etnografami
dzielący

leżącej

atmosfera

burzliwe

woli

Tura

przyjęcia

umacnianiu

dobrej

dystans

wsi

koleżeństwa

galowego

odczyty

a

we

życzliwego

od

sprzyjała

teren,

patronował

artysta

weselu

w

zmniejszono

Kongresowi

w

skupieniu

naukowych

wypadkach

pełna

Kongresu,

zainteresowaniach,

wielki

uczestniczyć

wspaniały

węgierskiego

człowiek,

folkloru

mu­

zycznego.
W s z y s t k i m węgierskim

kolegom

za braterskie

Dyrektorowi

Muzeum

Etnograficznego

Szolnoky

wzorową

organizację

za

w

przyjęcie, a

Budapeszcie,

Kongresu

polscy

dr Tibarowi

i jego zastępcy

uczestnicy

Bodrogi,

dr

Lájosowl

składają

serdeczne

podziękowanie.
Irena

Nizińska

NRD
ETNOBOTANIKA
NA
Instytut
za

główny

lizacją

w

J . Lipsa
ośrodek

obrębie

z botanikami.
nych

P U B L I K A C J A C H

Uniwersytecie
z

zakresu

etnologii

Współpraca
lecz

z konsekwencjami

M A R K S A

K.

Marksa

etnobotaniki.

gospodarczej.
również

wpływów

W
w

może

być

uważany

jest

młodą

specja­

nie tylko

postulują

na wymianie
problemy

przez

LIPSA

Lipsku

obejmować

wywieranych

J.

L I P S K U

Etnobotanika

Etnobotanicy

ta m a polegać

ma

I N S T Y T U T U

K.

ścisłą

współpracę

poglądów

i

praktyczne

określone

uprawy

wspól­

związane

n a życie

danej

ludzkiej.

Etnobotanicy,

do

których

Hans

Beoher

mniej

znani, wyrażają

kich

(Hamburg),

aspektów

gospodarczych

danych

poglądy

leczniczych

Etnologowie
danej

danej

Otto

wiedzę

Zerries

Sutiles

poznania

konieczne
jak i

jest

(Monachium),

(Vancouver)

i zrozumienia

opracowywanie

i

inni

wszyst­

zagadnień

dawnych.

współcześnie
i

roślinach, w p ł y w
społeczności

(Lipsk),

Jork), Wayne

pełniejszego

ludu

prowadzanych

nich

darczego

że d l a

badanego

nych

zabiegach

pogląd,

E. Lips

(Nowy

współczesnych,

problemy:

przez

należą:
Leeds

kultury

Problematyka

religijne

A.

zarówno

następujące

i

na

prac

badaniach,

grupy

W

U N I W E R S Y T E C I E

badań

określonych

etnobotanicznych

obejmuje

grup

uprawia­

ludzkich

o

uprawianych

roślin

na

obyczaje

i

wyobrażenia

ludzkich, .funkcje

roślin

uprawnych

w

pożywieniu

grupy

lipscy dużą

wagę

społeczności,

co

oraz

zastosowanie

przywiązują

umożliwia

im

do

roślin

badania

poananie

i

w

produkcji.

rocznego

cyklu

gospo­

ustalenie

typu

gospo­

darczo-kulturowego.
Podana
cach

bogatej
temat

problematyka

dyrektora

Instytutu

literaturze

genezy

kulturowych

z

zakresu

przedmiotu

uprawy
Ameryki

etnobotaniki

J . Lipsa,
prof,

znajduje

pełne

prof,

dr

E w y

Lips.

pracach

opartych

na

dr

E.

Lips

formułuje

własne

poglądy

na

roślin, p o d o b i e ń s t w a
określonego

typu,

kultur

oraz

związanych

W

odbicie

w

formowania

się

z

kukurydzy.

uprawą

pra­

kompleksów

KRONIKA

1.
Problemy
nych
Z

znalezienia

roślin,

uzyskanie

olbrzymiej

liczby

wykorzystuje
działali
widzenia

uczeni

różnych

go s t a n u n a s z e j
jest

ściśle

daty.

Uprawa

wadzić
0

z

wały

koncepcji

uprawy

W

należy

świetle

upraw

ją

myśliwi

Okoliczności

przykładem

łowieckich,

kach

światowych.

zostali

uprawę

roli

tytoniu

swych
na

Np.

na

na

trybu

które

pracach,

że
lecz

różnych

na

wysokopiennych

się

stosując

znaną

z • konieczności.

Przejęta

od

dominuje

w

są

zainteresowaniem

fazie

roku.

Przykład

przejmowania

dotyczy

uprawy

równomiernym.

wartość

Indian

o

indiańskich

gospo­

z

terenu
myśliwi
śro­

przyjęli

wbrew

jest

te­
ryn­

możemy

zmienionym

sąsiadów,

gospodarka

u

ich
nich

myśliwsko-zbie-

kukurydzy

wystarczają

Siriono.

roślin myślistwo

Świadczy

form

uprawiana

zapasy

od
na

które

gospodarki,

Nadal

znaczenie marginesowe,

rezultatów

W

roku.

w

ziemi m a

Labra­

oderwać

lasów.

najbliższych

2 miesięcy

miesięcy

się

bardzo

z

formę

im

gospodarki

podczas

jest

(zbieracze,

forma

parę

obrzędowych.

ludów

Boliwii

nowa

na

celów

straciły

szczepów

przy­

wierzeniowe,

osiągnęły

liczne

przekonaniom,

a uprawa

(np.

bądź

fazy,

wschodniej

rodzaju
występuje

Indian Naskapi
nie

przej­

uprawianych.

nowych

ze

teren

których

posiada

przykładach

wyżywić

do

żywot

Etapem

ekonomiczne

ci nie dają

Indianie

łodzi

pędzących

przejmowanie

racka,

drugiej

życia

przełamie

formy

wszelkiego

wielu

polowali,

jedynie

W

u

dla nakłonienia

osiadłego

opo­

bez

cebulkowych.

świadomie

preriach

350 l a t . I n d i a n i e

bobry,

ludzkich

Zachodniej)

gospodarki

pełne

ale

gospodarki.

czynniki

Afryce

form

jednorazowym,

zepchnięci

mogli

wewnętrznym

iż

w

współcześnie,

nie

do

iż t r w a j ą

procesem

w

przyj­

ich na

różnorodne.

i

w

znajduje

nowe

mieszanych, w
jak

psychiczne,,

toporów

roślin

wykorzystywanie

mogą

przez białych

pomimo

podkreśla

jest

uprawa

myśliwców,

Południowej.

rybacy)

być

grup

bardzo

rosnących,

Aszantów

formę

że

decydo­

czy plony.

kartofli,

jedynie

wypro­

stopniu

owoce

uprawa

lecz

form

decydować

tradycyjnych

dzień, p o m i m o

Ameryki

przez

podejmowane

koczujących

sezonowe

dziko

roślin

może
do

renów

więc

roślin

bawełny

Przywiązanie

dowisku

jest

występowanie

są

się

pracach,

predyspozycje

uprawy

i c h własną

oraz

uprawy

czego

prześledzić

wzbogacające

ziemi

dziko

uprawy

równym

trudno

konkretne

swych

odwiedzających

określonych

jęcie

Lips

od

uprawnych,

roślin

użytkowanie

duże. W y s i ł k i

przejęli

roślin

w

dotyczących

była

uprawy

rosnących
przyjęciu

nie

znana

przejściu

uprawy

i

rybacy

n i e przyjęli

którym

niego

akulturacji Herscovitsa

świadomej

ściowym

nie

w

określone

sprzyjające

do

darki

i

połowu,

koczowniczy

E.

Maorysi,

współczesne­

a n i dającym

wykazuje

ziemi
punktu

dla

ludzkie

teoria

Chińczycy

Malajezyków

metody

dziś

ryż

sobie

w.

do

roślinnych,

z

ziemi

jednorazowym

i

uprawy

świetle

bądź

celów
współ­

z tego z a k r e s u ,

E . Lips

grupy

swych

uprawy

Buckland)

E . Lips w

jak

Australijscy

po

konkretne

W.

c z e k a n i e n a dojrzałe

XVIII/XIX

doru,

przyczyny.

do

do

zna­

świecie.

terenowymi

c y t o w a n y c h przez E . L i p s przykładów,

przyswoili

O

wynalazkiem

samej

A.

cierpliwe

Uprawiający

zarówno

uprawy

całym

Pochodzeniem

Bücher,

terenowe,

poparcie.

roślin

К.

warunki

nowych

1 nowe

(Naturvolker).

zwłaszcza

mowaniu
rów

człowiek
roślin

2000

gatunków

na

tych

badaniami

wynalazek

polepszenie

uczonych

botanikom

teoretycznych. Według

przez

odpowiednie

interesują

E . Grosse,

wzbogaconej

tej

roślin

wyżywienia,

znanych

przyrody

ziemi nie była
i

źródeł

adoptowaniu

ludów

wiedzy,

jednej

których

W

uprawy

plonów

(E. H a h n ,

zlokalizować

podjęciu

do

2000.

przedstawiciele
się

nowych

wzrostu

300 000 r o ś l i n

jedynie

zajmowali

Geneza

483

i uprawa

t y m przykład

roli

darzone

północno-zachód-

KRONIKA

484
niej
od

Brazylii: ludy
3 generacji,

wiane

pola,

śliwskiej

Surara

tego

staranności

w

do

występują

upolowanej

i Pakidai.

ale pomimo
jednak

doborze
nadal

fazę

reprezentują

przejścia

ludy

mują

się

tam

niowe

związane

z

Waica

dosłownie
z

Zarówno

u

ziemia

teon

u

bóstw,

myślistwem

t y m ludom

dopiero

się

do

o

dbałości

dawnej

mitach

i

oraz

zwyczajach

upra­

kultury

przy

jest

tych

w

od

co żyje, b i e r z e
w

niej

podąża

jest

ziemskiej

mityczna

Podobieństwo

pochodzeniu

polowaniu

do

Wenezueli.

Uprawą

dawne
swój

my­

dzieleniu

jak

a nawet

siebie

terytorialnie

wykazane

wyżej

tych

zaj­

obrzędowo-wierze-

i

ludu

ludów,
Bafiotti

Główną

stale

u

Bafiotti

utożsamiana

według

wędrówce.
stwórcy

roślin

roli

kultur

Północnej,

początek

praktyki

uprawy

sens.

życia,

istota

z j e d n e g o źródła

na
w

powoli

Ameryce

symbolem

odległych

opartej
Orinoko

Podobieństwo

bieństwa. W s z y s t k o ,

3.

jest

natomiast

tracą

ko

formy

roli

itp.; elementy

górnej

wszyscy,

Irokezów

Zachodniej

wakon.

znana

przyzwyczaić

roślin

gospodarki

znad

2.

Irokezów

w

już

zwierzyny.

Trzecią

do

Uprawa

zdążyli

jest

Afryce
Pan­

wykazuje

duże

podo­

z z i e m i nsssi

i

wszyst­

panteonie

bóstw

postacią

przebywająca

nie świadczy

w

z życiem.

w

w

według

ziemi:

Tharonhia-

autorki

kultów, lecz jest w y n i k i e m

o

wspólnym

wspólnej

tym

ludom

gospodarki.

Kukurydza

w

kultach

i

obrzędach

Indian

oraz

związany

z

nią

kompleks

gospodarczo-kulturowy
Kukurydza
u

których

w

Meksyku

się

w

uważana

stanowiła
i

u

ludów

wierzeniach

Aztecy,

Irokezi,

cześć religijną.
zależą

dobre

rykańskich
Indian
go

także

na

dawnym

kultu

są

Indianie

roślinę

płytach

pochodzenie

i

Aruaków,
duszy,

Indianie

Pima

Wizerunek

kiełkowania
tego

budowanych

boga
u

Mayów.

(Nowy

Meksyk),

kaimu

(Indianie

Pueblo),

mama

(Inkowie),

bądź

określone

gatunki,

np.

określonym
wem

czy
Zabiegi

charakter

rytuałem

gospodarcze
ceremonii

polega

nym

ułożeniu

poprzedza
wicieli

na

tylko

szeregiem

różnych

grup

czynnością
czynności

związane

snopka

zazwyczaj
czy

z uprawą

obrzędowych.

wyszukaniu

zebraniu

szczepu

szczepowej.

i

nie

na

kukurydzy

od niej

Indian

czci

bowiem

północnoame­

tarczy

słonecznej

kukurydzy,

spotykamy

przez

archeologów

występującym

indiańskich
mili

splata
bożków.

obiektem

odmienne

nazwy:
zara-

(Indianie

Zuni),

czerwona

totonac

itd.

również

ściśle

kukurydza

gospodarczą,

obrzędowych

jest

równorzędnych

z

sie­

żniwami.

waho

uroczystym

jest

u

u

odkopywanych

/cotona

kukurydzy

noszące

i

uprawianej

Powszechnie

kukurydzy,

(mity)

bogów

kukurydzy,

jest

ku

indiańskich,

Peruwiańskich,

kukurydzy

występuje

nich

królewskich

państwa

Indian

okazują

j e s t n p . siła k i e ł k o w a n i a
siły

szczepów

u

postaciami

kolby

Uprawa

tych

Tajemnicze

wyobrażeniami

sarkofagów

terytorium

u

u

Uosobieniem

ołtarzach

świętą

egzystencji:

Pueblo

Alosaka.

na

na

z

Czcią o t a c z a n a

bóg

za

Maya.

Indian

plony.

Hopi,

jest

podstawę

z

roślin

z

kukurydzy

w

całego

szczepu

ceremonialny
grupy

kukurydzy

Przygotowanie
co

najmniej

formie
oraz

rozdział

lokalnej.

krzyża,

ziarna

do

czterema

wykonaniu

Rozdziałem

i jej konsumpcją

ziarna

siewu

u

kolbami,

Na-

ceremonial­

pobłogosławieniu
rytualnych

posiadają

Indian
ziarna

śpiewów.

pomiędzy

wszystkich

zajmuje

się

na

Siew

przedsta­

wysłannik

rady

KRONIKA

Ceremonialny
manej

Obrzędowi
i

chmur
Do

nia
i

temu

świąt

Irokezów

towarzyszą

i

trwające

święto

(Nikaragua),
świąt

indyków

nią

o

ankwanti.

symbole

ptaków

do

do

Dawano

kukurydzy
co

wypuścić
kompleks

szeroko

kukurydzy

indiańskich,

znajdujemy

zabawach,

tańcach,

W

mitologii

Indian

odnajdujemy

związanych
symbolu

urodzaju

(w

z

ideę

charakter
w

jego

a

w

dziękczynienia

biczowania),

magicznych
łodygę).

aspekty
w

kultu­

mitologii,

grach

aspektów

ofiary,

za

osiągnięte

konieczność

śmierci

czynnościa­
życia

wymiany

ideę

zaklęć

gwałtownie

ściśle z

odbicie

Ari­
życio­

posypywano

twardą

szereg

były

sytuacjach

dniu

środkach

cały

kukurydzy:

piórami

Zatykane

jednym

zespolony

bowiem

łatwością

uprawą

życia,

postaci

z

części

inne

sporzą­

z

w

chcesz

nawet

wraz

umierającemu,

na

tych

modlitewne

występująca

różnych

mieć

ludzi

potęgom

po

i

z

kukurydzy

okazywaną

Ty

obrzędowy

z

rekwizytami

społeczną.

rękę

wszyscy

ofiary

Północnej,

cześć

wzrost

pościli

krwawe

biczo­

gdy

Ameryce

w

oddziaływuje

przepowiedniach,

kapłani,

modlitewna,

w

korzenie

wierzeniowo

równocześ­

Laski

drabinę

ją

miały

proszę.

uprawy

i

kiełkowania

ja

były

i umartwienia:

przywiązywanych

Mączka

itd.

uważane

modlitwa.

symbolizować

śmierci.

o

w

sadze­

Seminolów

sporządzane

i

zastosowanie

święto

Creek,

nieodzownymi

głównie

choroby

Irokezów

natomiast

obrzędowe

kukurydzy

kukurydzy.

wyżej

magię

otrzy­

albo

Indian

składano

modlitewna

Miały

te

Winneboga

krwawych

znajdowała

chcesz

-obrzędowych

ofiar

u

n p . pościli

świąt

symbolizującego

Ty

grup

tych
ciasto

kłosów

Opisany
rowego

kivas

je posty

Inków

Indian

mączka

ziemi.

uczynić,

Święta

U

rozpowszechnione

aż

gospodarczymi

u

trakcie

Oprócz

w

Indian

przez

błędów.

specjalne

wypadku

to

należy

stąd

pogoda,
W

Meksyku,

w

chcesz

mi

kukurydzianej

patronują

obchodzone
busk.

dojrzewaniu

narodzin

Modlitwy
rosnąć.

a

kukurydzy

poprzedzały

drewienka

Nowym
od

i

modlitwy

podłogę

(Ty

śpiewy,

kukurydzy

kwitnących

do

decydującym
wych,

i

mąki

ten nosi nazwę

duszy,

modlitewne,

znane
z

trakcie
i

zła

żniw.

(Peru).

laski

były

zonie

do

krwią

(Gebetssabe),

w

tańce

cześć

wyznawanie

spożywano

były:

dzane

ucieranie

obrzęd

dni, oraz

zielonej

hamowała

kiełkowania

skrapianej

na

7

oczyszczania

publiczne

kukurydzy
od

także

Hopi

zawsze

obchodzonych

z a święta

wanie

posiada

Indian

deszczowych.

kukurydzy,

nie

charakter

z nowego ziarna. U

485

ideę

płatniczej.

wierzeniowoczci

dla

pomyślne

i pociechę

siły

plony,

zmartwych­

wstania.
Taniec
nów

w

masikaich

domy

i

spowodować

także

w

rytuałach

z właściwego
kukurydzy.,
z

kultem

źródło

W

deszcz.

tego

innym

słońca,

obok

ma

Taniec

tańca,

ten

z uprawą
który

Zuni,

wykonywany

sprowadzić
odtwarza

świętą

kukurydzy.

Zuni

zawiera

przez

błogosławieństwo

wszystkie

cyfrę

obrzędowym

(laheve)

kult

bowiem

'kukurydzy

słońce

uważane

4

n i e zdają

elementy

tańcu

w s z y s t k i c h i n n y c h tańcach
kolbami

pierwszy

wybija

życia

kukurydzy,
się p r o ś b a

ich

występującą
sobie

sprawy

składowe

kultu

kukurydzy
jest

demo­
na

za

splata

się

najważniejsze

obrzędowych

piórami

o urodzaj

ptaków,

kukurydzy

wykonywanych

w

maskach,

naszyjnikami

z

kolb,

oraz

wdrażanie

ozda­

na

młodzieży

plan

w

taj­

grupowego.
4.

Niektóre
jej

Indianom

życia.

We

się

znany

przodków,

związanych

sensu

bianych
niki

shalako,

obrzędowy

deszczu

szczepy

ziarnami,

Gry, zabawy

indiańskie

wykonują

używają

dla dzieci

i

przepowiednie

do

gry

strzały

w

z kolb

kręgle

kolb

kukurydzy,

kukurydzianych.

W

bawią

Meksyku

KRONIKA

486
rozpowszechniona

była

kukurydzy,

wiatru

cenie
W

tańca,

biegu

Wirginii

i

rzucanie

ziaren

wierzeniowy
z

zmieniających

kich

się

grup

a

uderzające

z

dla

o

uprawy

na

losie

(kukurydzą),
i

inne

aspekty

kulturowe

w

wojennych.
począt­

przestrzeni

dziejów

poza

symbolem

kultury

obrębie

zakłó­
plonów.

kukurydzy,
wykracza

urodzaju,

bogów:

dobrych
jeńców

na

społecznych

synonimem

oddziały w u j ą c

podobieństwa

deszczem

terenach

wyobrażali

symbolizować

rozstrzygało

uprawy
się

gry

miała

na

gospodarczych

i staje

tej

piłka

dla

sprawia,

odległych

ramy

wszyst­
że

znaj­

terytorialnie

indiańskich.

Poszczególne

elementy

pochodzenia

podłożu

gospOdairczo-obrzędowym.

no-obrzędowych
kompleksu

1

kulturowe

różnego

roli,

równi

kukurydzy

stosunków

Uczestnicy

Odbijana

na

rośliną

rośliny

i n n y c h roślin,

świętą.

występujący

główną

tej, jednej

dujemy

piłkę

urodzaju.

potrzebnego

związany

uprawy

i

słońca

Kompleks
kowo

gra w

dziś

różnego

pełniły

ale

w

skład

wszystkie

Rozpatrywanie

w

przeszłości

w

umożliwia
życiu

tego

wyrosły

kompleksu

na

poszczególnych

jeszcze aktualnych, a n i e zawsze

gospodarczo-kulturowego

jaką

wchodzące

wieku,

aspektów

zrozumiałych,

pełne

ich

są

jednakowym
rytual-

na

tle

całego

zrozumienie

i

ocenę

Indian.
Jadwiga

Kucharska

Francja
E T N O G R A F I C Z N A
OWIEC

W E
DES

Wystawa
ekspozycja
et

ARTS

gmachu

Francji"

(Bergers

Muzeum

Populaires)

w

M U Z E A L N A

W Y S T A W A

w

Sztuk

tymczasowej

P A S T E R S T W A

„PASTERZE

TRADITIONS

przez

ze. w z g l ę d u

wystawowych

—

E T

„Pasterze

czasowa

Traditions

Muzeum

MONOGRAFIA

FRANCJI

P O P U L A I R E S
de

France)

i

Tradycji

siedzibie

na

organizowaniu

z t a k i c h zmieniających

się o k r e s o w o

Francji",

w

twórcą
świetny
wej

i

Technik

organizatorem

muzeolog,

piastujący

Muzealnej.

Produkcji

w

wybrany

eksponowana

głównym

Rady

był

równocześnie

Scenariusz
Muzeum,

pracownik

Henri

pod

G.

H.

że

w

Podkreślić

jednak

wszyscy

pracownicy

wraz

z całym

personelem

Wystawa
kulturalnym
z

racji

mów

i

świetnego

pierwszy

na

tej

wysta­

1962 r.

dyrektor

Międzynarodo­

kierowniczka

Działu
Badań

asystent

t y m szczególnie
zarówno

Jej

Muzeum,

Muzeum

ważnym

naukowi,

zaj­

André

wydarzeniu

j a k i techniczni,

pomocniczym.
stała

Paryża,

wnikliwego

i

rozwiązania

pasterstwa,

etnografii

jest właśnie

dyrektora

Riviere'a,

tej placówki,

Francji"

naukowym

naukowego,

oraz

Problem
raz

„Pasterze

należy,

czasowych

muzeograficzną

głównie,

udział

wystaw

Oprawą

mował

sal

nowego

Narodowego

Jean-Brunhes Delamarre.

Desvallees.

własnego

Ośrodka

Mariel

brali

Chaillot.

naukowy

(CNRS),

kierunkiem

de

Arts

dziedziny

Riviere,

opracowała

jako

des

odpowiednich

lipiec—listopad

godność

wystawy

z

ekspozycji

miesiącach

Georges

brak

jedynie

problem

Naukowych
się

Palais

o c z e k i w a n i u n a wykończenie

jakiś

i

w

obecnie, w

Francji.

„Pasterze

Muzeum
lokalu

została

(Musée

poprzestaje

BulońskŁm,

HODOWLI
MUSÉE

zorganizowana
Ludowych

zajmowanego

Lasku

I
W

PARYŻU

szczupłość

muzeograficznie

wa

W

na

obrazujących
Jedną

F R A N C J I "

ściślej

właśnie

się

dużej

uzyskując

miary

wysoką

wszechstronnego

wydarzeniem

ocenę

ujęcia

przede

w

życiu

wszystkim

obrazowanych

proble­

muzeograficznego.

pasterstwa
wystawie

i
tak

hodowli
szeroko

owiec

we

Francji,

potraktowany

został

po

tematycznie,

487

KRONIKA

przestrzennie
na

terenie

wo

—

i

gdyż

wiając

czasowo.

całej
sięga

następnie

torzy

wystawy

kiej

mierze

Wiele

Tak

do

a

dalszy
starali

się

ambitne

współpracy

ująć

Biblioteką

i

instytucjami

cele

wystawy

Federation

i

Nationale

aż

się

czasów

obecnych.

wszechstronnie

się

w

pełni

szenia

udzieliły

Muzeum

daleko

de

de

idącej

też

pomocy

wypożyczając

udostępniając

wzbogacenia

organizowanej

wystawy.

wartościowych

materiałów

lę o w i e c

w

leży

przeszłości,

zaliczyć

zabytki

rękopisy

ze

głowia,

rasach

wych
jej

scenami

archeologiczne
i

stad

ich

rozmieszczeniu

bądź

użytkowaniu

archiwach,

bibliotekach

zwykle

in. udało
części

zultacie

tych

się

jeszcze

podjętych

myślanych,

prac

posiadająca

szczególne

najwłaściwiej

szych
wych

dwa,

Francji".

oświetlona

duża

znajdowały

wyobrażać

strzeżone

się

nimi

raturę,

pierwszy,

z

—

w

niedaleko

terenowe,

bardzo

nie­

Francji.

położonej

pasterzy.

swoim

da­

zostały

regionów

W

starannie

rodzaju

Wystawę

przy

przed

gospodarczych.

badania

naukową,

ujęty

plastyczną

co

przez

tę

od
re­

prze­

wystawa,

określić

można

wszechstronną

t y m rozwiązaną

wielkości
nich

właściwy
z

z

mo­

punktu

witryna

z grupą

nich

stada.

kij

W

od

pasterzy

na
w

stali

stanowiący

nosił

nazwę
mniej­

rozdziałów

sal'

wystawo­

tradycyjnym

ubio­

dzwonki-kołatki,

zapatrzeni

w

wynu­

symbol.

starożytnych,

poprzez

miał oddziaływanie

pasterstwa

dziale

wystawione

antycznym

ilości

„Promie­

szereg

wzór
do

wysokości

Pasterze

czasów

na

wejścia

różnej

pasterski

w., o b r a z o w a ć
muzykę.

na

u

się

i

był

ekspozycji —

dzielił

tytułami
się

przestrzennej

zatytułowany

trzon

działów

znajdująca

chronologicznie
i

do
z

oddzielnymi

ciemności

aż d o X I X i X X

sztukę

ściśle

doskonale

się, z a w i e s z o n e

rzający

Dział

muzealne.

Każdy

stanowiła

mające

niowiecze,

jedyna

po­

sezono­

miesięcy

ubioru

równocześnie

Pierwszy

wyodrębnionych

przed

i

nierówne

działy.

pasterskiej", drugi

„Pasterze

efektownie

a

powstała

o stanie

muzeologii.

Wprowadzenie

którymi

skalę,

naukowe

we

eksponatów,

poddziałów

za

walory

obejmowała

kultury

książce.

szeroką

na­

iluminowane

wzbogacone

już

hodow­

uzupełniających

różnych

do

zbio­

Muzeum

drogach

szereg

stosunkowo

zarzuconego

Francji,

nowoczesnej

wystawy:

okolicy

owiec

widzenia

całej

na

w

dawna

etnograficzną,

pasterstwa

wystawionych

od

o

systematyczne
z

materiały

zarówno

instytucjach

pasterstwa

też
zrze­

posiadanych

mówiące

na

też

pochodzącymi

pierwszą

nografię

niowanie

znaleźć

dane

poszukiwania

czy

zakresie

przygotowawczych

jako

Wystawa

w

materiałami,

tradycyjnego,

do

długotrwałe,

muzealne

interesującymi

Paryża

także

także

rozpoczęte

jedynie

i

owiec,

hodowli.

muzeach,

zbiory

hodowlą

produktów

wystawy,

instytucje

do n a j c e n n i e j s z y c h

Francji,

się

zorganizowało

z

mich

jak np.
czy

współpracy

terenie

ograniczały

którym

a

tej

zrzeszeniami
owiec,

swe
z

bliskiej

wszystkim

Ovineš

ilustrujących

Wśród

na

nie

w

do

Dzięki

związane

otwarciem,

Muzeum

rze,

obecny.

Muzeum

dzięki

w

stan

pasterskimi, starodruki,

owiec

wędrówek

jej

Przygotowania
nych

M.

jak i

obiekty

sztukę

dzięki

hodowli
te

szero­

na

przede

zawodowymi
i

w

kulturowy.

pasterstwa

d'Editions

cenne

szereg

i

oma­

organiza­

uwzględniając

Wszystkie

uzyskało

bardzo

z

et

Laine.

ten

zrealizować

czaso­

kraju

historyczny

pasterstwa

Presses

la

Problem

i bibliotekami,
oraz

owczarstwo

prowincjach,
obszarze

oddziaływania

Arsenału,

Soclété

przedstawia

etnograficzny,

problemem

Interprofessionnel

dla

wystawa

innymi muzeami

National

rów

na

do

Biblioteką

bądź

owiec

udało

z

Ovine,

naukowych,

hodowli

omówieniu

Comité

opracowań

jej

śladów

również

literaturę.

zajmującymi

poszczególnych

aspekty:

i

Narodową

gdyż

w

możliwie

jego

jej kierownictwa

z

—

tylko

jej rozwój

poświęcili

muzykę

nie

pierwszych

różnorodne

miejsca

plastyczną,

Przestrzennie

Francji,

śred­

na

lite­

zostały

KRONIKA

488

Ryc.

1.

Pasterze

landyjscy

X X X V I I I

1.

(ok.

1 8 2 9 г.).

Reprodukcja

z

Plansza

katalogu
W y k . S. K u s z a

utwory

starożytnej

gosa,

i

jako

mesa

Kriophora

sarkofagu
sterstwa
pisy
w

sztukę

gablotach,

ze

i w

swój

wyraz

i

czyć

miały

rozwieszone

nasilenie

tematyki

wystawie

starodrukami

przez

skich

kostiumach.
dość

przedstawiającymi
Obrazując
różnych

w

w

nutami

scenami

z

sztuce
ze

i

literaturze

ich

z

du

pa­

od

ręko­
pierw­

wystawione

czasów

znajdującego

zdobniczej,

o

czym

pasterskimi.

Odro­
również
świad­

Szczególne

XVIII

w.

przedstawiono

salon,

jak

również

pasterzami

kalendarzy

m . lin.

czasów,

Francji

scenami

pseudopasterstwa

dawnych

pasterską

organizatorzy

tkaniny

pastorale

zespół

we

Her­

fragment

oryginalne

z wyobrażeniami
się

greckie
oraz

promieniowania

iluminowane

pasterskiego,

ówczesnej

pasterskimi

rzymskiego

późniejszych

typu

liczny

sceny

z

sztuce

przykładów

różne

paryskich

Wergilego, L o n -

figurki

Ilustrację

pięknie

rozwijającego

Obok

tematykę

okresów

z

Pasterzem.

tzw. rodzaju

także

Teokryta,

plastycznej

pasterza

starodruki

ścianach

pasterskiej

F . Boucher

tam

a

statuetka

bibliotek

przykłady

na

pasterskiej,
sztuce

stanowiły

literaturze

muzyce,

w

Dobrym

ilustrowane

zawierały

w

nymi

z

zbiorów

dzenia

w

tematyce

średniowiecza

Liczne

teatrze

o

tematyki

baranka,

gallo-rzymskiego
na

jasełek.

stawiono

tejże

niosącego

wypożyczone

szych

literatury

przykłady

i

pasterkami

w

dwor­

salonowo-dworskiego
dla

pasterzy

z

na

malowa­
wy­

ilustracjami

życia.

występującą

wystawy

w

starali

literaturze
się

i

wydobyć

sztuce
na

francuskiej

jaw

różnice,

KRONIKA

jakie

zachodziły

jących

,w

w

takiej

ujmowaniu

czy

innej

związanych

epoce

zestawień

porównawczych

stawianie

pasterzy

i c h życia

wyraźniej

występujące

obrazu
żyć

życia

człowieka,

wystawienie

zanej
mu

ze

w

jego

wystawy,

zajęć

w

czasie,

do

realistycznego

dziale

tym

dość

z

tego

ne

—

okresu,

jednakże

Większość

okazów

typy

Francji",
hodowli

liczne

wystawione
niezwykle

niż

owiec,

aspekty

trzy
W

chronologiczne:

starożytność,

wczesne

współczesne;

w

czasy

pierwszy

wysunięte

zostały

zwierząt,

stado,

mocnicze,

ekonomika

przestrzeń

in. słu­

treści

zwią­

i innych, bliskich

XIX-wieczne

almanachy

w

pierwszym

i

kalendarze

pasterskiej.

pod

dziale,

wyselekcjonowa­

względem

treści

i

jakości,,

liczby

eksponatów

wystawy

(961).

dobrana,

znalazła

w

„Pa­

poddziały:

Pierwszy

i

trzeci

od

produkty

historyczne

one

się

rzeczowy.

pasterze,

ochrona

techniki i
wierzenia,

kolei'

w

do

układ

wiedza,

z

ujęte

średniowiecza

hodowli,

społeczeństwo,

dziale

dzieliły

były

t r z e c i m miały
zagadnienia:

się

perspektywy

pierwszym

średniowiecze,

pasterska,

m.

o

wydawnictwa

tematyce

główne

następujące

miało

Milleta,

rzeczywistości.
były

starannie

poddziale

pasterska,

celowi

o

poddziale

X I X

w.,

Temu

artysty

etnograficzne.

„rozdzialiki".

prawdziwego

odtworzenia

tego

troskliwie

na

coraz

do

dążenia

ogólnej

10

niemniej

podzielonym

mniejsze

V

przed­

temu

i

drzeworyty

—

mniej
(878),

i

panu­

ogół

1 pastorałek,

(83)

należy

stanowiły
sterze

ludowe

od

odpowiednio

realistyczne na

nich

reprezentowane
kolęd

zalezn'e

pomocą

wśród

przedstawiania

licznie

przedmioty

co podkreślić

środowiska.

Za

przeciwstawiając

w.,

dążenie

malarzy,

pasterskich,

szopki

Wszystkie

i

w.

zagadnień

mało

XVIII

dla wykazania

W

piosenek

X I X

różnych

tym

twórczości.

podkreślali

sztuce

sztuce

obrazów

z tematyką

zbiorami

na

w

z

kierunków

dobranych

i

489'

ramy

X V I I I —
Na
i

plan

obrona

rzemiosła

po­

twórczość

arty­

styczna.
W'

poddziale

świadczyć
snych.

o

perspektywy

Ciągłości

Materiałami

historyczne

pasterstwa

dowodowymi

rzymskich,

m. i n . gallo-romańskie

płaskorzeźb

z wizerunkami

kiej

jakości

owiec

liny,

malowidła,

dane

rzeczowe

hodowli

owiec

Jako

nich

prace

również

Szczególnie

główne

żowaniu

merynosów
na

wianiu

współczesnych

hodcwli,
hodowli

i

fachowej
woju

prehistoryczne i

nożyce

tych

dążeń

z

pasterskie,

z

rzeźby

i

trwałości

do

o

wyso­
gobe­

Wszystke

te

utrzymywania

się

i

powiększenia
gospodarskie

zasobu
z

melioracji

zmierzające

do

hodowli

uzyskania

innych. Z a ­

i

jej

hiszpańskich

z

miejscowymi

rasami

w

X I X w.

hodowli

produkowanie

wełny,

mięsa

jej

gospodarcze,

znaczenie

pasterzy

Wystawiono

o konkursach hodowlanych,
bardzo

oraz
tam

mięsa, n i e t y l k o

zwrócono
i

wyrób

szczególną
serów,

jak

również

na

organizacje

czasopisma

wystawach

interesująco

angielskich

owiec,

na

a

ras

wełny
i

krzy­

następnie
owiec,

co

wełny.

Przy

uwagę

na

podstawy

na
po­

oma­

funkcje
naukowe

podnoszenie

poziomu

wiedzy

zawodowe

i c h rolę

w

poświęcone
dyplomy

opracowaną

na

produk­

lepszej

m . lin. n a s p r o w a d z a n i u

Francji

epok,

i

a polegające

owiec,

wiedzy

różnych

w.,

we

czasów

fragmenty

tkaniny,

ilustracjami.

Serrosa, C h . Estienne'a, Ligera

próby

mające

współcze­

Francji.

księgi

n a produkcję

oraz

o

hodowli

hodowli

pasterstwa.

hodowców

miały

aspektów

i

obiekty
czasów

XVIII

nastawienie

hodowców

do

teksty Columelli, mówiące

starodruki

liczne

aż

późniejszych

pasterskich w e

także

etapy

hodowli

zwoliło

zwierząt,

świadczyć

ulepszenia

podkreślono
już w

i

zostały

neolitu

tam zabytki

czasów

K r e s c e n c j u s z a , de

prowadzone
do

do

zostały

od

z owcami,

z

technik

dążeń

owczej,

wprowadzeniu

się

dzwonki

iluminowane

dawnych

wystawione

znaczono
tów.

i

stały

pasterzy

ikonograficzne

przejaw

pasterzy
wśród

i

Francji

Galii, wreszcie

rękopisy

zgromadzone

we

i

tablicę

i

pasterstwu,
nagrody

roz­

wywieszki

uzyskane

przedstawiającą

przez
układ

KRONIKA

490

Ryc.

2. P i r e n e j e .
Plansza

P a s t e r z e iz d o l i n y

X X X V I I I

A i r a n ( o k . 1 8 3 4 г.).

2. R e p r o d u k c j a

z

katalogu
Wyk. S. Kusza

stosunków

i

sterstwem

Rolnictwa.

W

salce,

małej

nienie
tego

tradycji

problemu

czych,

w

Zestawienia
miotach,

za
na
nie

z

tego

lub

zaledwie

gabloty,

hodowli
wyraz

4

i
w

ekspozycji

obok

siebie

odległej

pozwoliły

stwierdzić

podobieństwo

kształtów

metalowych,

dawniej

niemniej

przy

dawnych

strzyżeniu
wytworów

istniejących

wyraźne i istotne
uwłaszcza
pasterskiego.

w

owiec.
i

w

Pomysłowo

nimi

różnice,

ostatnich

się

się

dała

w

wielu

jednak

postępu

do

może

więcej

Wydobyła

tym samym
w

zakresie

przed­

najdobitniej

formach
coś

wy­

dawnych

przeprowadzona

podobieństw.

umożliwiając

czasach,

porównaw­
współczesnej.

podobieństwa

zaznaczyło

zagad­

pasterskich

produkcji

drewnianych,

nowych

między

i

Mini­

rozwiązań"';;

zestawów

sprzętów

utrzymywanie

wyraźnego

To

i

i

poglądowo

Muzeologiczne

szeregu

naczyń

przesizłości

fabrycznie,

zawodowymi

omówiono

pasterstwie.

obecnie

używanych

sprzętu

organizacjami

bardziej

rodzaju

form.

osiągniętego,

niania

swój

pasterzami,

umieszczonych

stwierdzeniem

jaw

w

wykonywanych

porównawcza

poza

zawierającej
postępu

mniej

naczyniach,
nożycach

między

.znalazło

dziś

tradycyjnych
i

i

złożonych

konanych

w

zależności

na

sery
anali­

jeszcze
ponadto

przedstawie­
unowocześ­

KRONIKA

W
we

poddziale

Francji.

4 podstawowe
huimancję,
niku.

drugim

strowane

odmiany

przepęd

Poddział

owiec

eksponatów

tografii,

rysunków,

i

ilustracji
i

Na

zostały

na
w

ekspozycji

stawionych

w

dwóch

wystawiono
torby

gospodarce

dużych
opończe

W

do

—

gestów

i

inne

wybrane

psów

używanych

i

obrony

i

pasterstwa,
ilość

postaci

fo­

przeznaczeniem

dzisiejszego

przede

zajmował

różnorodnych
w

Głównym

porównań

po

obrazu

wszystkim

z

dużej

ze

pa­

X I X

w.

rożki

rozmaite

rogi

pasterskie,

wy­

się

liczne

witrynach

i

konchy,

koziej
ubioru,

na

sól.

ich

znaczenie

pasterza

odmiany

zawołań

z

akcesoria

tabakę

przenoszenia

sposoby

lub

ubiorów
W

podkreślając

umieszczono

dawnych

in. kapy

także

na

i

częściowo

do

m.

itp., a

ilości

częstego

kraju,

zdjęciami.

pasterzy,

saboty

wełniane,

fotografii

okolic

analogicznych

ubioru

i

i

obronę

dawnych

tresurze

gablocie,

na

Przy­

z

miej­

kijów

psa

gwizdki,

eksponując

i

pa­

na

sta­

fletnie

przy

pana

obrożami.

ponadto

kije, proce,

Liczne

inne

Psy

takich

jeszcze

rasy

zwierząt

wilkami.

Zbiór

broń palną, a

materiały

drzewo­

rozmaite

zapędzaniu

wszystkim przed

-eksponując

wyjaśniając

fotografie,

przedstawiające

pomocy

kolczastymi

pasterzy.

pokaz,

do

przede

dawniej

napastnikami —

przez

uzupełniały

stad

tygodników,

drapieżnikami,

przed

zakładane

fotografie,

po

szereg

różnych

w

również

odpowiedniej

oddzielnej
stada

ścianach

getry,

gablocie

ochronę
z

zabezpieczano
w

paści

ilu­

przedstawia­

pomocnicze.

ich przed

wystawiono

z wełny,

okrzyków

ilustracje

stada

bezpieczające
i

za­

transhumancji,

ilustracyjnych

sąsiadujących

typy

futrzane

tam

potraktowano

ryty,

ki

i

instrumenty

Osobno

witrynach

pobliskiej

Zobrazowano

do

trans-

pastwiskach.

największą

pasterskich,

wyeksiponowano

sterskich.

żujące

2)

w

lotniczymi,

typu

dawnym,

na

pasterskiej, wymagającej

miejsce.
od

ubiorach

skórzane,

noszenia

na

z

i pasterki z

charakterystyczne

z kapturami,

różnorodne

sca

przy

drzeworytów.

dokonywania
Francji

owiec

obrazujące

(najczęstsze),

etnograficznym

materiałów
i

umieszczono

regionalnych

w

różnego

posiadał

dużo

pasterzy

w

do

i

stad

i n . zdjęciami

ich na

hodowli

mapy,

4) k o c z o w n i c z e , o b e c n i e

wędrówek
m.

litografii

we

całkowicie

bory

tym

i

i

X X .

wstępie

sierści

1) o s i a d ł e

aspektom

ułatwienie
owiec

przedstawiających

tych

owczarstwa:

wystawie

(820),

było

fotografie

drogi

wypasanie

zastały t y p y

tam

fotografii,

dawnych

hodowli

początków

rycin

i

omówione

były

rozpowszechnione)

poświęcony

przestrzeń

bardzo

sterstwa

(mniej

szeregiem

ostatni,

największą

tych

francuskiego

również

ponadto

wystawy

eksponatami

3) w ę d r o w n e

Zmapowane

jącymi

t e j części

Głównymi

491

stró­

obroży

środki

za­

także

pułap­

ilustracyjne, dawne

ryciny

konstrukcję

i

funkcję

szeregu

ekspo­

natów.
Następny

kolejny

„stado",

zawierał

niu

terenie

na

związanych

rolę

zwierząt

i
ne

psów,

oraz

przy

dużo

o

kraju,

zabiegach
tzw.

„rozdział"

dane

do

przedmiotowe

zwierząt

i

zaopatrywania

zbędne

przy

wiednimi

Do

ich

w

się

głównie

obroże

i

tego

celu
w

jak

osły,

i zapasów
do

stada,

żywienia

również
pasterza

i konie,

użytkowa­

żywności.
mapy,

serca.

—

dziale
i

tym

wykresy.

znakowania

Znakowanie,

przede

żelazne

W

tablice

dziedzin

polegało

głównych

pożywienie

pasterskie.

i

oraz
tam

muły

dwóch

dawniej

krzyża

zatytułowany

ich rozmieszcze­

Przedstawiono

dzwonki

służyły

formie

Francji,

uzupełniających

sprzętu

zidentyfikowania

najczęściej

sposobach

zwierząt.

kóz,

monografii,

we

i l u s t r a c y j n y : fotografie,

odnosiły

dla

zwierząt.

znakami,

transportu

materiał

Eksponaty

stemplowaniu

—

tych

j u c z n y c h i pociągowych,

zajmował

hodowli

hodowanych

pastewnych,

pielęgnacją

pomocniczych

zwierząt

muzeologicznej

owiec

roślinach
z

transhumancji

miejsca

tej

rasach

nie­

wszystkim

przyrządy

Zwierzęta

z

na

odpo­

wyróżniano

KRONIKA

492
również
czono
wej

za

tak
i

także

pomocą
tryki

odpowiedniego

prowadzące

dzwonkiem.

Obok

współczesne

znakowanie.

Dużo
skim,

uwagi

które,

branym

i

regionu

sztukom stada, przede

je

na

kraju

pęczkami

znaczenia

wystawie

i

szczególnie

ponadto

sposobów

poświęcono

od

i c h sierści,

Zdobiono

dawniejszych

miejsca

zależnie

wycinania

stado.

owiec

obrożom

rodzaju

i

hodowli,

w s z y s t k i m (przewodnikom,

często

wełny

przedstawiono-

dzwonkom

zakładano

lub

też

zna­

koloro­

paster­

tylko

wy­

większości

zwie­

rząt.
W
pod

jednej

z

względem

witryn

formy.

wystawiono

W

dzwonki

układzie

ich

typologiczno-chronologiczną

i

tonalną.

kształtu

dzwonków,

ze

względu

w

mierze

dużej

Jednym
strzeń

z

drugą

od

materiału, z

największych

środkom

transportu

materiały

z

zakresu

budownictwa

Muzeum

towej.
i

Na

pasterza

rodzaje

w

latach

wystawie
oraz

stad

na
w

tej

pomieszczeń

dla

przy

ich

uzależnioną

dzwonka.
dział

„prze­
oraz

transhumancji. Wystawione

był

tam

drogom

ze

badań

zbiorów

zgromadzonych

terenowych
się

typu

i

akcji

ankie­

do

mieszkań

hodowcy

przy

tym

dwa.

główne

hodowli

—

osiadłej

Uwzględniono
od

..—

wędrówek

odnoszące

uzależnione

zasady

rozmaitości

tonu,

serce

wystawy

głównie

wyniku

dane

zwierząt.

pasterskiego

części

zróżnicowane

dwie

wielkiej

sprządzoine

pasterskiemu,

pochodziły

1941—1946, w

racji

różnorodność

zostało

owiec

wykorzystano

budownictwa

z

budownictwu

i

przez

Pierwszą

jakiego

sposobom

bardzo

uwzględniono

„rozdziałów"

p a s t e r s k a " , poświęcony

pasterskie,

ekspozycji

bądź.

wędrownej.
W

ekspozycji

pasterza

i

zwrócono

hodowcy

w

zycji

pasterza.

Liczne

rycin,

fotografie

oraz

sadniczych
plany

typach

narysowane

bardzo
plany

Wśród

wystawionych

na

przestrzeni

wystawowej

budownictwa

sterskiego

gospodarskiego

płyny,
u

typy

przystawione
dem,

a

do

plany

gliniane,

poglądowo
wyraźnie
dla

—

się

za­
były

dwu

kon­
rysun­

uwagę

ruchome

domki

paster­

rodzaju

lektyk.

Domki

te,

w

ziemią

placykach

na­

wydzielo­

obrzeżeniami.

również

przedstawienia

Różnorodne

naczynia

i

wnętrz

sprzęty,

kociołki

do

gotowania

z

odmianami

wędrownych

pasterzy.

miesz­
skórzane

itp.

przed­

sprzętu

pa­

rodzaje

ho­

ruchome

oraz

Obydwa

rozgraniczone.

oraz

zaznajamiały

eksponaty

w

czytelne

tych

wystawę

zwierząt

owczarni:

domu

po­

dawnych

przejrzystość

żelazne

i

i

zorientowanie
Szczególnie

zwiedzającego

hodowców

pomieszczeń

główne
i

były

specjalnymi
pominięto

mieszkania

społecznej

starodruków

potęgowało

wysypanych

pasterzy.

naczynia

osiadłych

tam

Wśród

nie

oraz

tle. Z e s t a w i e n i e

zwracały

na

.zaznajamiały

ryciny

czarnym

eksponatów

ze

ułatwiały

równocześnie

były

na

lub

na

a

ustawione

sprzętu

i

efektowne,

zróżnicowania

hodowli

i zasięgach.

wielkości,

i

dowli

znakomicie

przenośne

sekcji

trzy

było

typu

zaczerpnięte

bądź

W

mioty,

domów

wykazanie

płozach

turalnej

bukłaki

ilustracje

liniami

skie

kań

na

regionu,

białymi

ku.

z

od

ich odmianach

barw

nych

uwagę

budowli,

trastowych

kółkach

dużą

zależności

żłoby,

wyodrębniono

koszary

pod

jednym

dachem

stojące

wolno

w

z

obrębie

ich wyglądem

koryta

do

wody,

z

stałe

i

budynkiem
zagrody.

mieszkalnym,

Liczne

zewnętrznym,

konstrukcją

drabinki,

—

kosze

z

fotografie,
i

ukła­

wyposażeniem

wnętrza.
Umiejętnie
nych
od

dobrany

rodzajów

regionu,

zestaw

pastwisk,

typu

hodowli

dróg,

jakimi

wędrowały

czas,

miejsce

i

sposób

na

ilustracji,

których

tablic

i fotografii

dawał

wypasano

zwierzęta,

różnych

oraz

pory

roku.

stada

na

pastwiska

przepędu.

Z

Zagadnienie

przegląd
w

głów­

zależności

wypasem

owiec

wiązał

się

sezonowe,

oraz

norm

regulujących

to

wyjaśniały

opracowane

problem
przej-

KRONIKA

Reprodukcja

rzyście

tablice,

liczne

wek

i

sposób

transportowania

dziś

coraz

częściej

uwidocznione
W
zane
sa.

przewozi

pomocą

następnym
z

Wystawiony

mleka

owiec

pierwszy

Francji
na

sera
do

wyrobu

ważnych

strzyżenia

owiec.

Dokonano

zmian

od

okresu

żelaza

nym

dziś

pomocą

całkowicie,
owczej.

tych

zajęcia

i

co również

zostało

za

i

uwagi

różnic

i

pasterzy
wełny

i

pasterski

służący

do

map

główne

ośrodki

sera,

wysuwając

jakie

zajmuje

on

pasterzy

i

ekspozycji

m. in. na
hodowli

obszarze
owiec

specjalną
w

Pirenejów

we

plan
w

zwró­

sprzętu
i na

se-

hodow­

uwagę

formach

wy­

na

przez

występujących

mię­

przerobu

miejsce,

W

zwią­

mleka,

pomocą

na

zajęcia

dostarczonego

narzędzi

pa­

Korsyce,

Francji.

użytkowanych

przy

gromadzeniu

pierwsze

miejsce

wysunięto

przybory

do

przeglądu

dawnych

nożyc

utrzymujących

niemal

bez

zasadniczy

ręcznym

rycin
tam

były

na

swój

pasterzy,

Uwzględniono

z

regionach

przyborów

zdjęć

wędró­
przepęd,

hodowli:

gatunków

owczego

pasterzy

mechanicznym

sprzęt

także

kraju,

czynności

przez

ekspozycji

trasy

wyłącznie

samochodami,

eksponowane

Roquefortu).

okolicach

omawianiu

określających

stosowano

produktów

regionalnych

podobieństw

różnych

lub

różnorodny

Roquefort

wełny

Za

i

(V5 i m l e k a

obróbce

W

koleją

wystawy

Zobrazowano

szczególnie

Przy

owce

sery.

na

służy

w

Dawniej

liczny

wykazanie

sterskiego

rozporządzeń

i przetwórstwem

francuskim

cono

teksty
zwierząt.

został

produkcję

ców

dwóch

się

katallogu

zdjęć.

najważniejszych

rowarstwde

i

„rozdziale"

gromadzeniem

twórczości

i

za

zdjęcia

z

493

kształt,

bądź

zastosowano

zobrazowano
związane

z

gręplowanie,

zestawiając

najnowszym
układ

częste

je

z kolei

elektrycznym

z

używa­

sprzętem.

typologiczno-chronologiczny.

niegdyś,

a

dziś

zanikle

przerabianiem

przez

nich

samych

wełny

przędzenie,

wiązanie,

nawet

wyrób

a

niemal

KRONIKA

494
tkanin.

W

podobny

sposób

przedstawiono

na

pożywienie,

nie

innych jeszcze produktów

ostatnim
kład

przerabianie

wypadku

Oddzielne
nych

ze

miejsce

przez

kategorii

nich

rzemienie

do

runa.

batów,

Obok
cze

działy

stosunki
dziale

psów

ekonomiki

obu

jakie

pasterze

i

na

powiązanych

sprzętem

właścicieli

hodowcy

jaw
z

różnice

wiejską

in.

produktów

społeczności

rolniczą,
na

i

związki

charakterystycznych

antagonisrtyczne, wynikające

z tych

kontaktów

dziale

„wiedza"

ilustracje

pasterzy

o

świecie

niebieskich,

zgromadzono

i

lecznictwa

ludowego
w

ich terapii,

świadczenia,

stosowaniem

względu

n a bliskie

gią,

połączono

na

gach

magioznych

a

wraz

roślin

powiązania
wystawie

pasterzy,

w
z

Wystawiono

m.

tradycyjnej

farmakopei

zbiory

formułek

całym

przy

i

z

z

zbiór

zaklęć

przeciw

żmijom

bądź

charakterze

po­
na­

gospo­

za

tekstów

wyjaśniających.

pomocą

kalendarze

i

od­

ryciny
ciałach

uwagę

na

ich wiedzy
obserwacji
i

tradycyjnej

kamienie,

pasterskich,

meteorologicznych,

ludzi

zasuszonych

pasterzy,

wy­

skompli­

wiedzy

dużą

magii

z racji

Ten

tradycyjnej

i

zwierząt.

wiedzy

przedmiotów

dziedziny

kul­
wła­

obojętne

o

dawne

zasobem

i
z

głównie

pokolenie,

trafnych

leczeniu

przeszłości

i n . duży

krótkich

zjawiskach

ekspozycją

nych

piorunami,

z

zwłaszcza

na

Zwrócono

wynikającym

tycznej.
w

czasie,

zwierzętach.

pasterzy

i

m. in. starodruki,

pokolenia

otaczającym,

roślinach

i

częstym

z

przyjazne,
spotkania

.będących

z rodziną,

interesów.

przedstawiono

ilustracyjnego

przekazywanej

pasterzy

się

silniej

społecznych

społeczności

—

obo­

starano

wędrownych,

się

dla

grupami

W

paste­

osiadłych,

s t y k a l i się g ł ó w n i e

zazębiających

obrzędowym

pasterskiego

stosunków

łączące

i n n y m i , z którymi

płaszczyźnie

materiału

wypłacane

pasterzy

pasterzy

układzie

innymi

zestawu

zasobmiesz­

hodowli.

społeczeństwa

z

powiedniego

przez

budynkami

z

strukturalne

lub

posiadane

czerpali

i grupami

rozrywkowym

dobra

oraz

stosowane.

zysków,

społeczną

jako

tradycyjne

sztuki

,i w y s o k o ś ć

sną

wet

wierzenia
tzw.

środowisko

charakter

uwagę

darczym,

jesz­

wiedzę

m.

dotyczącego

pasterzy

sposób

inne

wreszcie

wspólnotą

stosunków

w

na wystawie

umowę,

również

i kontakty

wytworu.

i

Zwrócono

układ

sprzętu,

gotowego

ich

i

do

zaznaja­

świadczenia

turowych.

wiązania

nożyce

cechujące

zwłaszcza

tej

regulujące

odmiennym

kowany

i

—

wynagrodzenia

wyraźnie

na

Do

opisy

pomocniczego

ruchomym,
stad,

o

zawodu

i

fazy

pastwiskami,

grupy

grupą

wykony­
Wszystkim

tego

stadami,

członkami

konywanego

przede

pasterskie

także

związa­

nie

normy

owiec

„rozdziału"

ple-

wszystkim

następnie

omówiono

zawierających

ekspozycji

wydobyć

i

wyroby

materialnej, - zobrazowanych

przede

dysponujących

przez

stron

a

ale

ilustrujące

zostały

tym
przy­

rzemieślników.

dzwonki

końcowej

artystycznej,

pasterskiej

gospodarskimi

wiązki

kultury

społeczne,

pasterzy

do

W

jako

wytwórczych

pasterzy,
zaliczono

tablice

uwzględnione

Francji,

dla

produkcji

surowca

dziedziny

pasterzy
i

1 owiec,

fotografie,

i nawozu.

również

rozmaite

procesów

pasterzy,

pasterzy
użytkowa­

stad.

wyspecjalizowanych
przez

przebiegiem

twórczości

najemnym

W

z

formy

grupę

kalnymi,

dla

i wyczerpujący,

pobocznych

pilnowania

przez

wreszcie

Pokazano

niezbędnych

przez

obiekty,

całym

gospodarcze

niejszą
rzom

z

kultury

różnorodne
W

obroże

zagadnień

czynności
podczas

owiec

łoju, k i s z e k , kości

przedstawieniu

lecz

od przygotowywania

wszechstronny

skóry,

zakupywanych

Liczne

zabijanie

i suszenie, i

koszarowania.

przedmiotów

samych,

szczegółowo

poczynając

nich

poświęcono

przedmiotów,

strzyżenia

rolę

pasterzy

przez

sporządzaniem

wanych

miały

przez

wyplatane

także

m. in. solenie

hodowli:

podkreślono

wykonywanych

cionkarskie

mięsa,

przedstawienie
weterynaryjnej
wiekowego
Dział

pasterskiej

użytkowanych
profilaktycznej

roślin
mające

do­

ten, ze

w

z ma­
zabie­

i

terapeu­

leczniczych

stosowa­

zabezpieczać

itp. przedmioty

przed

powiązane

KRONIKA

Ryc.

4. S z a ł a s y

pasterzy.

Zdjęcie

tions

z

przypisywaną

własny
za

pożytek

pomocą

umiejętnością

i

innych.

rzucania

uroków

wytaczane

pasterzom.

materiałem

zaczerpniętym

Ekspozycję
dów

Narodzenia

i

W

wiedzy

związanych

z

dniem

wózków

obrzędowych

W

Obok

obchody

ostatnim

ni

zebranych

jakieś

Chrzciciela,

otaczanego

wyjaśnienień,

Bretanii

i

uwagę

je

względem

większość

pasterzy.

zjawiskiem,

należał

wyraźnie

powiązany

Do

ludowej.
z

nich,

się n i c z y i m

na

jak

te,

można

było

szczególnym

od

twórczości

ludowej.

tańców

typowo

pasterskich,

wilka,

specyfiką

tańczony

ich trybu

ich

legend

baś­

i

zawierały

c z y też

formy

opowieści
sądzić

z

jed­
poda­

spotykanych

Podobnie

przez

życia.

arty­

pasterzy,

które

treści

rodzaju

kraju.

ekspresji

przeglądzie

Tego

przez

kantyczek,
zdobionych

ustnej

tzw. taniec
ze

pod

kultem

ilustrujących

artystycznej

główną

obrzę­
Bożego

i zdjęć

regionach

Przy

i

Pasterkę,

dotyczącym

zdobnicza.

czary

świąt

zbiorów

rycin

twórczości

literatury

przykładów

na

sporo

o

zestawionym

zwyczajów

specjalnym

na

zwierzętom

procesy

okresem

poszczególnych

formy

nie wyodrębniała

z

wotów,

„rozdziale",

zwrócono

nych

rzadszym

w

wyróżniające

niewiele,

różnych

przywożonego

taniec i sztuka

stosunkowo

zwłaszcza

zgromadzono

różne

było

tańcami

in.

wystawę

nak

z

m.

jagnięcia

francuskiej

i

przegląd

Jana

utworów

miała

pism

zamykał
a

pasterzy

F r a n c ji

przeszłości

kościelnego,

innych

we

w

i

ilustracji.

pasterzy

Tradi­

magicznymi

ludziom

oraz

od

wszechnie

liczne

roku

pasterskie,

siłami

kronik,

dawnych

zostały

wśród

elementy

się

szkodzenia

z

kościelno-pasterskie

ustna, muzyka,

et

odpowiednio

zamykającym

literatura

des A r t s

to

i wstążkami,

zobrazowane

posługiwania

się

eksponatów,

stycznej,

Musée

uwidoczniono

dla

roślinami

w

Paryżu

zarzutem

wiązały

wierzeń

św.

Francji.

rozmaite

i

Z

w

ekspozycji

cyklem

pasterzy

świeczkami,

z wystawy

Populaires

pasterzom
szkodę

495

rzecz

po­
się

będących

raczej

pasterzy

Dolnej

KRONIKA

496
W
plan
i

ekspozycji
pierwszy

zdobnictwa

literatury

materiał
główną

ludowej

i

tańców

ilustracyjny

uwagę

i

zwrócono,

przedmioty

—

nywane

przez

nich

zdobione

wyroby

czerpaki

różnych

kształtów,

drewniane,
do

zawieszania

glądu

dzwonków,

uzdolnień

dawniej

instrumenty

nie

stawione

laski

artystycznych

niemal

wszystkie

z

Przy

pomijając

muzyczne

i

i

pasterskich

opisowy.

drewna.

kije

Zgromadzone

licznie

zakładane

umożliwiały

rzeźbiarskich
siebie

na

muzyki

ilustracji,
pasterzy

kołnierze

przez

został

przez

pasterskie

umiejętności

sporządzane

zresztą

używane

obroże,

wysunięty
eksponowaniu

na
i

wy­

wyko­

naczynia

zwierzętom

dokonanie

pasterzy,

prze­

zdobiących

przedmioty

codziennego

użytku.
Jasny,

logiczny

i

przejrzysty

układ

problemy

związane

z

wanie

do

wystawy

„Pasterze

grafia

pasterstwa

francuskiego.

Wystawa

konsekwentnie

zrealizowaną

całość,

i

tego

typu

pasterstwem

gospodarki.

kulturze

materialnej,

rodnych

formach

twórczości

gospodarki

pasterskiej,

obok

neolitu

walorem

po

form

było

ogromna

na

pierwszy

fotografie,
nych
tła,

co

plan

mapy,
do

plany,
rzeźby

dwa

dość

niczych,

przedmiotów,

w

na

do

bliższego

nego

„przeczytania"
czy

niowanie

kultury

wy

jako

jej

z

różnymi

dziedzinami

i

prawda

wpłynąć

sposób

rozplanowania

Wspomnieć

także

warto,

przeładowania

tej

zbiory

n u t , płyty

poza

wypadku

wystawy

i

jej

„rozdziału".

na

początku

chyba

pasterskiej,

Na

przyjętą
warunki

a

ekspozycyjnych,

uzupełniających

innego

dział

W

„potknięć"

czy

czy raczej

jej

niej

na

lokalowe,

plastyczną.

problemami,
Można

by

narzucające

ponow­

tylko

wysta­

zwiedzającego
o

działów
w

zadać

„Promie­

zamykać

mówić

układu

ekspo­

do

działu

zapoznać

dopiero

kolejność

przed­

pierwszy

sposobem

wystawy

najpierw

się

plan

oprawę
i

ten nie powinien

potem

popełnić
ilością

układem

na

innego

było

pomoc­

umieszczenie
Należałoby

ekspozycji,

wysuniętymi

poruszonymi

nagra­
odmien­

dużą

różnych,

tym

z

zbyt

obiektów.

zestawy

zostały

ilustracje,

z tych, tak
łatwo

pro­
Obok

materiałów

tych

przy

takich

pierwszy

uniknęli

obu

muzeo-

wystawione
rodzaju

z

trudne

w

w

różnego

się

kultury

zaszły

wystawy

na plan

wystawy

promieniowaniu.

układ

szerokiej

obiektów.

warunków

swoim

końcowy.

w

przedstawionych

warunkach

zachęcała

było

ływaniu

innych
takich

estetyczną

pasterskiej",

akcent

W

stronę

takiego

słuszne

książki,

Francji"

zapoznania

swoistej

widzenia

eksponowanych

podstawowych

harmonijny

zycji

pytanie,

kosztem

zwrócono

„Pasterze

o
dawny

Zwykłe

etnograficznych

wysunięcia

sposób

naukowymi

Wystawa

błędy:

uwagę

racjami

ich

różno­

grupy

z punktu

wielość

naukowej

wymagał

organizatorzy

Dużą

i

tylko

ekspozycji.

wypadku

i starodruki,

umieszczenia.

spotykane

miotów.

wiedzy

jakie

o tematyce pasterskiej. Każdy

często

równoważąc

tym

eksponatów

z e sobą
Francji"

interesujące

problemów

dokumentacji

eksponatów

sposobu

całokształt

pasterzy,

uwzględniając

przeobrażenia,

różnorodność

rękopisy

wyjaśniających,

„Pasterze

w

i obrazy

rodzaju,

oświetlenia,

skłóconych

pogłębiała

uzupełniającej

niami, gobeliny,

bardzo

skomplikowanych

następnie

charakterze

i

życiu

mono­

dzisiejszy.

blemów,
w

przemiany

dzień

o

t y m nie

współczesny,

zastoso­

zaplanowaną

wszechstronnie

specyficznej
przy

główne

pełni

etnograficzna

wierzeniach,

tej

stan

jej

trudności

wysuniętych

ekonomicznych,

w

starannie

wyczerpujący

ale

warunkach
a

przedstawiającą

Obrazowała

wystawy

rozwiązanie

naukowa
zwartą,

artystycznej

i

uwzględniającego

uzasadnia

stanowiła

kulturowej.

tradycyjnych

od

Dużym
logii

i

owiec,

określenia:

sposób

stosunkach

społecznej

dziedzinie

w

scenariusza,

hodowlą

Francji",

Mówiła

strukturze
mierze

i

jej

oddzia­

mogły

pewnej

co

mierze

wystawy.
że

ukazał

się

nareszcie,

choć

z

dużym

opóźnieniem,

zapo-

497

KRONIKA

wiedziany
opis

na

fotografie
kową

i

jej

rysunki

można

interesująca
nały

i

wypadku

wania

tekstem

co

o

ujęcia

Stanowi

pasterzach

osiągnąć

szczegółowy

bibliografię,

on

Francji.

i

muzealnych,
zakresie

rozwiązań

zawiera
cenną

etnograficzną,

w

omawianych

pomysłowych

który

obszerną

monografię

naukowych,

odpowiedniego
i

przedmiotów.

wystawę

można

katalog,

naukową,

„oglądaną"

wizględów

tego,

naukowego

obszerny

dokumentację

wystawionych

uważać

ze

przykład

wystawy

pełną

uzupełniającą

wątpliwie

w

otwarciu

ekspozycji,

Wystawa
stanowi

nau­

za

jaką

nie­

ta,

niezwykle

ponadto

muzealnictwa

problemów,

liczne

pozycję

dosko­

etnograficznego

doskonałego

opraco­

ekspozycyjnych.
Maria

Frankowska

Egipt
OŚRODEK
Rewolucja

B A D A N

1952 r.

w

Egipcie

ekonomiczno-społecznym
którą

po

raz pierwszy

dowej.

Kultura

gralną

część

ta,

wraz

z

spowodowała
w

podstawowymi

zmianę

historii tego

zdaniem

kultury

F O L K L O R Y S T Y C Z N Y C H W

kraju

ogólnoarabskiej

i jako

zmianami

stosunku

podniesiono

współczesnych

polityków
taka

do
do

naro­

stanowi

inte­

być

ze s t r o n y p a ń s t w a i n a u k i . W

związku

organizacyjne

badań

celu

w

1956 r .

wyższej
w

Komitetu

Komitet

Ludowej
zacja

powołano

do

do

Opieki

Spraw

powierzyło

życia

nad

Sztuką

stać

Badań

stworzenia

dysponentem

ten

został

w

instytucjom

za

gramów

podobnych

ośrodków

możliwe

z

absolwentów

różnych
znali

dzięki

oni

(Stany

z

różnymi
celem

rokim
mie

oraz

kręgom

odbiorców.

się

w

Egipcie

na

ten

„Folklor"
sztukę

(wg

temat

wydanego

ludową

metodami
Ośrodka
go

Warto

już

1957 ir. p o w s t a ł

słów

przez

(malarstwo,

badań

as-ša'bija),

naukowa

Oświaty
Organi­

w

który

Kairze

miał

się

odpowiadająca

założeń
w

korzystano

Sztuki

Polska,

na

tego

z

pro­

innych krajach.

Było

pracowników

Instytutu

i

1

działających
kadry

Kultury

etnograficznych .

placówka

rekrutujących

roczne

stypendia

Skandynawia),

gdzie

się
do

zapo­

etnograficznych.

gromadzenie

różnym

i

badanie

specjalistom

tym miejscu

Ruś'di

artykuł

w

al-funun

badań

w

Naj­

przekształcona

folklorystycznych.

Włochy,

jest

tym

Ministerstwo

dawna
i

ona

W

Radzie

badań

wysłaniu

Literatury

udostępnienie

napisał

od

przy

ośrodka

opracowywaniu

Zjednoczone,

Podstawowym
rystycznych

Została

egipskie

kulturą.

któremu

jako

już

tą

Literaturą.

albowiem

Przy

uprzedniemu

Wydziału

krajów

się

granicą.

szczegól­

z t y m władze

nad

Ludowej

dziedzinie

stworzony

rodzaju
to

długo,

obiektem

Literatury

Folklorystycznych (Markaz

głównym
Ośrodek

i

Sztuki Ludowej,
zadanie

tej i n s t y t u c j i nie trwała

Ośrodek

Sekcję

ludowej,

egipskich,

powinna

do

układzie

kultury

nego zainteresowania

podstawy

w

kultury

rangi

postanowiły

stworzyć

K A I R Z E

dodać,

Saleh, pierwszego

zamieszczony

w

Ośrodek)

literaturę

rzeźbę,

budownictwo),

materiałów

folklo­

literatom, artystom
że

poprzez

dyrektora

pierwszym
ludową,
sprzęty

i

i

ubiory

sze­
rozu­

Ośrodka,

który

numerze

muzykę

i

folklor

czasopisma

pieśni,
oraz

taniec,
wytwory

ludowe.

N a l e ż y t u w y j a ś n i ć , że t e r m i n „ e t n o g r a f i a " n i e j e s t w z a s a d z i e
stosowany
w naukowej
t e r m i n o l o g i i e g i p s k i e j . U ż y w a się t u p o j ę ć a n t r o p o l o g i a
kulturalna,
antropologia
społeczna i f o l k l o r y s t y k a , p r z y c z y m z a k r e s t y c h d y s c y p l i n n i e j e s t
ś c i ś l e r o z g r a n i c z o n y , t a k że p o d e j m o w a n a
przez nie problematyka wzajemnie
się
zazębia.
1

32 -

F t n o g r a f i a P o l s k a , t. ГХ

KRONIKA

498
Każdy
jako

spośród
relikt,
w

z wymienionych

zespół

elementów

innych.
który

Każdy

łatwo

działów

folkloru

potraktowany

charakterystycznych dla
więc

może

element

zaniknąć

danego

takiego

w

miarę

jest

w

rejonu,

zespołu

sposób

podlega

rozwijania

się

opisowy

a wyróżniający
rejestracji

kultury

go
jako

standartowej

kraju.
Sam

kimi
do

Ośrodek

studiów

ludowej
klorze.

pracę

Gromadzi

Egipskich

oraz

również

Obok

filmową

istnieje

muzyki

pieśni

i

Dokumentacji

tego

skupionymi

form
na
jest

nościach,

w

występują

padkach

tekst

jakich

największą
nowych,

jest

które

jest

mają

mienia

warunków

takich,

a

Oprócz
oraz

studiami

Tańca

zostały

ludowej

i

pieśniach.

wspomniane

pieśni

nagrywany

i

zapisu

nad

Ludowego,

działu

traktujących
się

ok.

o

fol­

1400

płyt

materiałów

elementów

folkloru.

Oddziału

Dokumentacji

tekstów

ich

rozwojem.

który

obecnie

Zasadniczym

tekstów

w

W

wpłynęły

stworzono

dąże­
okolicz­

takich

daje

prac

tere­

na

uformowanie

Dział

Od

istnieje

również

dopiero

poprze­

lepszego

odrębny

wy­

co

celu

kolekcjonowaniem

r.

i

Podjęcie

muzycznych,
1963

jednak

fonetycznie,

w

Prace

Ośrodku

folklorystycznych,

regionem

wypracowywuje

w

miejscu

czy deklamacje.

jakie

Egiptu.

nagraniami

zapisywany

danym

fotograficzną

terenie

dokumentalnego.

wzbogacenie
nad

na

studialnymi

oryginalnych

poprawności

rejestracją

kultury

tego

magnetofonową,

występujących

historyczno-społecznych,

ogólnego
się

rejestrację

ludowej

poezji

celu

dotyczące

arabskich.

teoretycznymi

nie innych

zajmujący

znajduje

której

wiel­
źródła

ramach

w

rejestrowanie

na

studiami

W

z

zawierająca

czasopisma

płytoteka,

jednocześnie

gwarancję

i

narodów.

pozycji

poprzedzone

głównie

książki
innych

zorganizowano

biblioteka

egipskich

prowadzi

instytucji

tej

ona

stanowi

wszystkich

kultury

oddziału

działach, które

nich

kultury

bibliografię

Biblioteki

różnych

terenowe

dzane

z

folklorem.

Oddział

niem

na kilku

Pierwszy

nad

nagraniami

i

swą

środków.

Arabów

sporządzono
z

opiera

nakładami

zrozu­
się

Muzyczny

instrumentów
specjalny

Dział

swojego

dzia­

formy

łania.
Ważnym
głównie

działem

stroje

Odrębną

komórką

nego

czasopisma

dyne

numery

nie

ukazuje

kowane

są

są

to

się

kulturą

się, w
w

nych

instytucji.

Przechodząc
należy

prace
inna

tego

do

Zdarza

obejmują

instytucja

nad

naukowa.

była wieś Z i n i n p o d Gizą

2

i

Niezależnie

Sztuki

Wsi.

od

tej

którego

dwa

pierwsze

i

je­

czasopismo

to

już

prac

mają

w

publikacjach

badawczych

jednak,
na
I

że

których
tak

prac

gdzie

studia

takie

pewnego

od

pierwszym

jednak

Ośrodka

oraz

pokrew­

się

mają

już

są

punktem

zajmujących

większy

przez

w

metodologicznych

rejonem,

publi­

Najczęściej

Coraz

podjętych

przywiązuje

względów

wybranym

uniwersytetów

znaczeniu.

jedy­

n a d folklorem

indywidualny.

pracownicy

najważniejszych
jakie

tej chwili

charakter

profesorów

się

tereny,

„Folkloru",

słowa

Ze

2

redakcja

tego

terenowych.

muzeum .

była

przez

znaczenie,

zawierająca

małego

Kairze

pisane

rodzaju

charakter

w

wyniki

które

etnograficzna

mająca

ogólnym

omówienia

studiami

Egiptu

z czym

podkreślić

badań

terenowe.

terenowe

w

wystawa
a

Folklorystycznego

pracach,

artykuły

w

stała

1959 i 1960 r. N i e s t e t y

związku

lub

zyskują

poprzedzane

się w

literaturą

udział

rozwijania

Ośrodka

osobnych

i

jest

sztuki ludowej,

etnograficznego

ukazały

książki

Ośrodek

Ośrodka

i eksponaty

tej

badania

być

omawiany

instytucji
takie

do
są

przeprowadzone

zbędne,

np. kiedy

badania

czasu

prowadziła

badania

prac

terenowych

Ośrodka

(dzielnica

K a i r u ) , znajdująca

się j u ż o d k i l k u l a t w

rejo-

wystawy

istnieje

od

Życia

w

Kairze

1 9 5 7 Г.

Muzeum

KRONIKA

nie

studiów

Kairskiego.
w

społecznych

Na

ekspedycji

do

oazy

Systema+yczne
całą

akcję

prowadzonych

podobnych

od

zasadach

Siwa

prace

w

ramach

Egiptu

na

który

pokrywał

się

z

podziałem

sensie,

regionalizacja

a

priori,

a

w

nie

wyniku

rodzaju
na

celu

Misje
w

udokumentowanie

takie

terenie

nie

składały

kilka

przykład

jedną

danego

względu

na

dokonany,
mentów

lub
jakie

kultury

w

z

wg

terenowych.
korektę

nad

rozpoczynając
geograficznego,

Była

to,

odrębności

w

przeprowadzeniu

udawała
ekip,

mająca

zasad

podziału.

które

przebywały

materiały.

najbardziej

kulturze.

zbadaniem

społeczności,

jak

np.

z

stroje,

Następ­

reprezentatywny

Gdy

jednego

tego

się m i s j a

przyjętych

odpowiednie

jej

pewnym

kulturowych,

u w a g ę /na w i e ś s z c z e g ó l n i e
w

udział

Sztuki.

1959 r.

Po

terenów

stanowiącą

zwracano

Uniwersytetu

podziału

znanych

zbierając

zachodziły

wówczas

według

kilkuosobowych

tygodni

też

danej

początkiem

folklorystycznej.

badań

miejscowości

regionu
się

z

stref

ewentualną

nawet

zmiany,

skupiano

podjęto
natury

Socjologii

F o l k l o r y s t y c z n y c h brał

Departamentu

szereg

najczęściej

z

misji

z wydzielonych

lub

się

dni lub

wybierano

ze

n a każdy

Sekcję

Badań

tzn. ustalona

przeprowadzonych

regionalizacji

przez

Ośrodek

badawcze

podziału

499

interesującą

wybór

został

już

podstawowych

ele­

pieśni,

lub

sztuka

budownictwo.
Jednakże

o d . tego

których

nastąpiło

nowicie

Nubią

wania
z

Tak
i

ze

budową

i

obiekt

Starano

się

należy

przez

w

latach

którą

Ośrodek

Badań

tym

co niewątpliwie

ze

względu

sunku

też

Luxoru
wpływ

podstawowy,
z

badania

wsi

sztukę

itd.

został

Ośrodek

się

obrzędowością,

na

na

różnorodnej

w

gdzie

identycznej
doku­

badawcze

okres

sięgająca

wysy­

i

jednego

rok

późniejszy.

kultury

się

pieśniami.
prac

z

Zresztą

a

to

1963 r .

największych
w

sto­

Badano

tam

wsi. Jako

wybrano

we

W

bliskością

ludowej.

mieszkańców

prześledzić,

podczas

ludowej.

Fajjum,

i c h mieszkańców.

Luxoru,

Libii.

zagospoda­

kulturze
i

jest

granic

planami
Siwa

się

badań

do

oazy:

uczonymi
na

szczegółowych

a

stały

kulturze

studiów

między

do

w

tradycyjnej

ubiorem

proponowanym

odłożony
Badań

ekipy

charakteryzuje

w

dyskusji

związku

najkompletniejszą

zmiany

wieś

chciano

temat

jak

odrodzić

państwowymi

okolicach

zmiany

przedmiotem

przez

w

zmiany

być

nie

ludowej

na

szczególnym

W

przesiedlona.

bogatej,

poważne

kultury

te

to

mia­

terenach, tzn. t a m

liczne

Nilu,

z

którym

były

Kongres

się

Wybrana

Miał
logię,

od

Ośrodka

zachowaniem

mu

i c h ludność

bardzo

czasie
a

zaintereso­

przyszłości.

a

już

Ośrodek

spowoduje

odrębność
we

się

lat, w

regionami,

szczególnego

nowszych

miały

turystów

w

towarzyszącą

i

przez
zachód

studiów
i

na

może

wiążą

turystycznych Egiptu.

do

pośredni

obiektami

n a bogactwo

prowadzono
centrów

terenem

zalane,

elementy

kilka

Folklorystycznych. .

na

Zainteresowania
Mniejszymi

te

która

już

dwoma

najbliższej

1959—1963 zebrać

wybranym

rowania

pustyni,

w

zabezpieczyć

położona

3

opisać

nubijska,

łane

Zachodnia ,

czeka

te zostaną

ludność

więc

regionem

go

tereny

Nubii,

etnograficzną,

Drugim

jaki

region

ludowej

mentację

Sahara

stanowi

los,

teraz

kultury

przesiedlona

tam

Pierwszy

na

właśnie

upłynęło
nad

Assuanie

w

badań

badań

tamy

więc

formie.

Saharą.

etapu

skoncentrowanie

względu

specyficznej

zostanie

pierwszego

pewne

element

wesele

obrzędy

wszystkich

wraz
weselne

regionach.

reprezentującymi

etnografię,

1963

Folklorystycznym.

Odbył

Kongresie
się

Folklorystycznych Międzynarodowy

natomiast

socjo­

zorganizowany

F e s t i w a l Zespołów

Ludo-

S a h a r a Z a c h o d n i a jest to region położony n a zachód od N i l u , stąd j e j n a z w a ,
choć z o g ó l n o g e o g r a f i c z n e g o
punktu
widzenia
jest to j a k najbardziej
Sahara
Wschodnia.
3

<

KRONIKA

500
wych,

który

w

brały

udział

zespoły

ka".

Zespołom

wej,

którzy

pierwotnym

święca

się

muzyki
aparaturą

W

ramach
im

i

w

marcu

i

wiem

w

stroje

w

ten

podstawę
rozwoju

Ośrodek

współpracuje
Badań

związanych

z

logią

społeczną,

nacisk

kładzie

oraz
się

krajów

w

tym
i

płaszczyźnie

graficznych
Pana

archeologicznych

Kemala,

w

terenowe

mające

o

Jak wynika

oraz

nad

opracowywanego
projekt
trwałyby

teoretycznych
w

indeksu
kontakcie

zorganizowania
dwa

dawałyby

lata

po

magisterium

specjalizacja

przy

w

literatury

dziedzinie

ludnością
i

tej

z

przyszłości

a

polską,

ta

ma

zacieśnią

t y m bardziej
już

bogate

Folklorystycznych

będą

rozwoju

w

poprzednio

nowych

kontynuowane

ludowej
Indiana.

wg

w

tej c h w i l i

w

postaci

sztuk

także

ciekawy
studia

istnieje

plastycznych.

prace

Thomsona

którym
i

studiów

nad
zamie­

będą

Stefh

Istnieje

Ludowej,

sondażem

badania

miejscach

W

głównie

etno­

kontynuowane

na

w

Kairze

badań

uprzejmości

szczegółowe

Kultury

na

dzięki

dalsze
nadal

że

tradycje.

całego k r a j u w s t ę p n y m
jej

duży

ośrodkami
Badań

uzyskanych

literatury

i

tym

Można

niedalekiej

dalszego

antropo­

Ośrodek

etnografii.

muzyki

Poza

chwili

w

ludowej,

Ośrodek

zagranicznymi.

humanistycznych

uczelniach,

którymi

in.

innymi

wydziałów

dziedzinie

ramach

z

orga­

m.

absolutorium

wyższych

w

wszystkim

któremu

albo­

dyscypliny

instytucji,

przede

tak w

materiałowych

Instytutu

inne

kulturowych

Wśród

Badań

z Uniwersytetem

Wyższego

przez

się

w

nubijską

Folklory­

etnograficznych,

zajmujące

egipską

będą

Egiptu.

Badań

Uniwersytetów.

I

znaczy

Kairskiej

a

sezonie

motywów

regionów
Ośrodka

doświadczeń

n a c e l u objęcie

Zachodnią
prac

że

Opery

całość

informacji

najblższym

foyer

organizacjami

Ośrodku

przeprowadzone

Z

80

z

w

to

Geograficzne

perspektywach

tym

przygotowaniem

widzów

Ostatnio,

Towarzystwo

współpraca

Poza

szkania.

i

ok.

nadzieję,

o

również

podlega

naukowe

etnografią

kilka

należy

Saharyjski,

wymianę

między

Safwata

Saharą
nad

z

umożli­

Narodowego

rzeszom

badań

trzeba

Kairskim,

i

krajowe

i

zaliczyć

procesów

i pozaarabskich.

Egipcie.

terenowym.

dla

pustyni,

misje

współpracę

często

ludowych

szerokim

prowadzonymi

Instytut

rozwojem

informacje

się

egipskiego.

wyrazić

badania

się

etnografii,
obchodzenia

powstania

różnych

znaczenie

wymienić

p o s z c z ę - 6. r.e

słów

do

naukowe

umiejscowienia

w

podjęte

ludową

kontakty

Uniwersytetem

ogólne

się

wystawę

rodzaju

miejscu

te

organizuje

tego

kontakty

wspomnieć

po­

zająć

dziedziny

artystów

instytucji

badaniami

współpracuje

badań

Kończąc
należy

do

Ośrodek

prezentuje

społeczeństwa

arabskich

uwagi

praktycznego

kulturalnych.

duże
z

i

sporo

pragnących
z

instytucjach

najściślej,

na

Folklorystycznych
również

ludo­
małego,

Folklorystycznego.

którą

Socjologicznych,
z

umiejętności

skupianie

sztukę

one

życiem

związane

wykładów

drogą

omawianej

i

sposób

dając

się

kultury

charakter

Folklorystycznych

przyczyniły

zasługują

Mają

procesu

chyba

dziedzinie

to

Zespołu

zorganizowano

ogólnego

do

sztuki

ludowej,

omówienie

je

naukowymi

w

mających

dyskusji

działalności

różnych

naukowe

nizacyjnie

specjaliści

naukowców

poprzez

oraz

w

Kairze.

wiążą

spraw

festiwalu
„Kamion­

i

szkoleniu

nauki

działalności

głównie

osobne

Narodowy

W

zespół

polski

dokumentacji.

form

swej

sztuki

1 9 6 4 г.,

stycznych

w

Kongresowi.

tym

Badań

się

oraz

przy

które

Tańca

wystaw

przedstawiając
Na

itd.

prezentacji

popularyzację

formie

Odbywa

tańca,

zewnętrznej

w

Ośrodek

zewnętrznych

Pleśni

Do

towarzyszyć

spotkań

praktycznemu

używaną

pieśni

Zespołu

stałą

i

ludowej

z

wienie

z

towarzyszyli

szereg

etnograficznymi.

festiwale

10 k r a j ó w ,

terenowych

teoretycznemu

sztuki,

miał

tańca

kongresu.

prac

studiami

założeniu
i

artystycznym

przeprowadzili

nieoficjalnego
Obok

pieśni

artystycznych
tego

rodzaju

doktoranckich

Urzeczywistnienie

501

KRONIKA

tego p r o j e k t u
czasowym
godny

byłoby

cenną

pionierskim

zdobyczą

wprost

dla etnografii

wysiłkom

stanowi

egipskiej,
dla

która

świata

dzięki

dotych­

arabskiego

przykład

naśladowania.
Barbara

Czerniak

Nekrologi
D R

Tadeusz

Delimat

hitlerowskiej
nazwę

należał

okupacji;

gniewnego,

doprowadziły

miał

TADEUSZ

D E L I M A T

28 V I I I 1 9 2 0 —

9 I 1964

do

pokolenia,

które

lat

19, g d y

wyrażającą

do

powstania

zdecydowaną

możliwości

kich

„legend"

nia.

Był

silną

indywidualnością

dalekie

były

mu

destruktywne

skróciła

mu

życie,

i

może
z

jaką

pracy

traktował

każde

ściowych.

Do

której

poświęcił,

się

końca

Chciałbym
muzeum

pozytywnej.

na
Jego

—

był

zawodzie

podkreślić

etnograficznego

tak

pracach

nad

z kolegami

nienia

badawcze.

podejmował.

O

tu

i

na

myśli

reorganizację

niemu

cenny

naszych

cowanie

katalogu

nicznych

wdzięcza

robić

ich uwagi
ani

muszę

działu

polskiego

polski,

na

wspomnieć

w

w

Danii,

ogół

tę

skromnie

z

całym

naciskiem,

powstanie

swego

przy • czym

współudziale.

Delimata,

godne

zespołowe

kultury tradycyjnej
organizacyjnej

profil
Wydaje

podkreślenia
który

i

wni­
i ich

upartego

granicą.

jak

na

Umiał

je

pożytecznych

także n a p o l s k i e

kon­
zagad­

przedsięwzięć,

jakie

ważnym:

w

które

uzyskało

przedwojenne

zebrane

Danii,

zbiory

zasługę

tych

ostatnich,

szczególnie

jesteśmy

mam

opra­

wysoko,

reprezentowani

w

jeśli
zagra­

etnograficznych.

muzeum

jest

współ­
i

interpretacji

za

uporządkowanie

Podnoszę

nim

szczególnie

Maribo

uzupełniający

z

placówki,

wyliczać

jako

życia.

centralnego

zdolność

i

i kierowania

nauce,

Miał

kraju

sprawozdania

w

16 l a t

naszej

nawiązywania

nasze

dr

życiu

dar

podnieść

to

kierował.
w

Miał

dziś

graficznych",
wybitnym

którą

realizować.

rolnych

jak

i c h prawidłowej

zarówno

—•

warto­

obejmowania

w

przewodnika.

sobie,

zbiorach

Muszę

badania

i

blisko

—

wystaw

zestaw

emigrantów

uprzytomnimy

akcji

jednak

dzięki
od

instytucji,

mi

naukowców

organizacją

chcę

jednym

przyszło

przepisów,

innych krajów
Nie

której

być

powaga

wartości

ostatnich

rzadki wśród

zewnątrz
taktów

nowych

życia

która

bardzo

w

potrzeb

inspirować

ludzi

oddał

wszel­
urodze­

aspekty

obowiązków,

tworzenia

i

daty

dar —

przedsięwziętych*

projektować,

twórcze

które

pokolenia

pracowitość,

rzędzie

któremu

z

Polski,

realizowania
w

w

tylko

dla instytucji,

administracyjnych
dla

i

nocy

uzyskało

poprzednich,

w s z y s t k i m jego zasługi

kania

wykorzystywania

niego

podejmowaniu

zapałem

to

w s z e l k i c h autorytetów
do

go

czarnej

ludobójstwa,

niezmierna

stawiały

w

przede

niezwykły

gąszcz

i

pozytywne

muzeologa,

pracować. Miał
w

w

się

Pokolenie

wobec

pogardy

jednak

prądy.

zadanie

ogarnięty
w

nieufność

otwartą
zapał

zapadła.

odrzucenia

Należał

jego

formowało

ta

epoki

protestu wobec wszystkich i wszystkiego,
o

noc

był
nad

i

magna

problemowej.

tego

wydawnictwa
mimo

pars

tego regionu,

jego

się

—

kontynuacja

kulturą

że

rocznika

tego
ludową

badania,

jego

to

został

pewnych
będzie

organu.

nam

—

zawsze

również
i

inicjatywie
„Zeszytów

ustalony

krytyk

Jemu

Mazowsza

głównie

naukowego,

że

jego

osiągnięcie

przypominała

należy

zmapowaniem

które przygotował

przy

za­

Etno­

i prowadził

przypisać
reliktów
od

strony

K R O N I K A

502
Ocenę
nym,
zawsze
w
i

walorów

muszę
jasne

sposób

realny

całość

duchowe
nych

o kulturze

imprezach

swej

pionierskiej

Vart

pour

Vart

podejmowanej

i

temperamentu

runku

—

i

prosto

dla

danego

starał

się

pracy

w

dziedzinie
akcji.

Był

działaczem

i

z

już

pełnym

się

nie

pracy

meto­

w
że

także

każda

odbudowy

muzeum
każ­
od

tak

—

można

wyrazić

wszelkiego

jak

on

efekciarstwa

był

—

budowy

z

urodzenia

pracującym

najskromniejszym

i

w

przemyślana

społecznikiem,

każdym

ekspozycji.

i

najgłębiej

jeśli

Takim

podejmowa­

wystawa,

wrogiem

głębi

jak

po

najmniejsza

jak
—

w

muzealnej

szczecińskim,

być

budowniczym.

rezultaty

ujawnić

programach

wrogiem

na

przy

teoretyczne i

muzealnej,

oddaniem

Obejmował

także z a g a d n i e n i a
zawsze

do

ich

rozwiązania
aż

musi

bowiem
i

ich

materialnych

pogląd,
był

do

podstaw

muzeum

oświatowa

drogą

stwierdzić

formowanie

wniosków.

od jej

specjalistycz­

mogłem

i zagadnień,

problemu

Polski

m u były

ideologicznej;

zawdzięczamy

XX-lecia

z

muzealnych,

impreza

w

w

zmordowanie

pytań

wytkniętą

artykułom

dyskusjach

naukowych

stolicy reprezentował

metodycznej

pozostawiam

codziennych

ludowej

konsekwencje

najskromniejsza

strony

w

Nieobce

siebie

etnograficznym
da

prawidłowy,

najistotniejszych

których
w

naukowej
że

stawianie

komplikacje.

przez

Zarówno

i

wiedzy

jej

dyczne,

pracy

.podkreślić,

i wyraźne

wyciągnięcia

tym

jego

jednak

nie­

nawet

poste­

Rzeczypospolitej,

której

d o c z e k a ł *.

*
Delimat
skiej.

Komisją
w

urodził

się

się

Frysztaku,

Uczył

Tajnego

prof.

J . Gajka
nią

nad

kustoszem
doktora
tora

filozofii

prof.

na

Studia
prace

—

Z

w

różnymi

drogami,

mechanizm

przemian
wraz

muzeum.

z

pracach
w
W

troski

Prace

uwzględniającego

stopień

zachowawczości

skania

na

przede

w s z y s t k i m ginącą

te

prowadzone

przedmiotów

nadających

prac

studiów,

jest

uzyskuje

na

następnie

tytuł

południowych
zastępca

Kultur

dyrek­

Ludowych)

i

twórcą

tego

Muzeum

jego

dyrektorem,

z

pracy

historii

tej

kultury

placówki
ludowej

dzielnicy historycznej
wkład
przez

Były

to

w

na

się

kulturę tradycyjną.

do

Mazowszu.
kierunku

prace

zespołowe,

jakie
nau­

kwestionariusza
wykazać

możliwościami

muzeum,

Po raz pierwszy

wtajemniczenia

wsi, miały

wyrażony

zbiorów

tym

pracowników

wspólnego

materialnej

kultury,

w

się

najbardziej

kraju,

głównie

kolegów,

rodzi

po

w

stopnie

podstawie

kultury

tej

dalsze

różne

młodszych

działy

postępowości

organizacji

1951 r .

Muzeum

Uni­

katedrze

reprezentowanym
i

morskich

kustosz, a

jego

swych

przy

ukończeniu

grudniu

organizację

ludowej.

etnografii

obecnym

prowadzącymi

wszystkie
i

W

przed

studiuje

dyrektorem

studiów —

kultury

po

roku

następnie

poświęconych

i

w

1 9 4 8 г.,

(dawniej

a

Mazowszem

katedry,
lubelskim

Łodziach

o

o

tej

następnie

regionie

jako

Ludowej

kolektywem

badań,

wsi

w

pierwszym

zakresie tych
nad

zorganizował
kowych

Piwockim.
zespołowych

Delimata

szły

asystentem

nauczyciel­
złożył

tegoż

a

pracy

z

jesieni

zostaje

Szczecinie.

Sztuki

Od

rodzinie

polskiej,

1 9 5 2 r. p r a c u j e
i

1944 r.

w

dojrzałości

gdzie

Żołną-Manugiewiczem,

studiów

zaniedbanej

podstawie
Od

Współpracuje

Ksawerym

pomysł

w

Krosno,

Egzamin

filologii

terenowych

Morskiego

Kultury

Janem

w

etnograficznym.

Bałtyku.

Warszawie.

sekcji

pow.

Jaśle.

Krośnie

c z y n n y udział

studiów

atlasem

Muzeum

wojnie,

w

i bierze

Muzeum

wybrzeżach

w
na

Górnym,

Krośnie,

Curie-Skłodowskiej,

kierunku

Polskim

Gliniku

Lublinie

Marii

przez

w

Nauczania

oswobodzonym

wersytetu

w

w

a

uzy­

ilustrujących

historii badań

nad

* Z przemówienia prof. К. P i w o c k i e g o n a poświęconym w s p o m n i e n i u o d o k t o ­
rze D e l i m a c i e zebraniu członków Oddziału W a r s z a w s k i e g o
Polskiego
Towarzystwa
Ludoznawczego
( k t ó r e g o b y ł p r e z e s e m ) w d n i u 6 V 1964 r.

KRONIKA

Mazowszem
atlasowy
riał

zostało

uzyskany

wartość

ono

wsi dla tych
w

wyniku

praktyczną

podjętych

już

materialnej

wsi

rzeniu

miała

składać

się

Mazowszu

w

okresie

historyczną.

Ale

jej

metodyczne,
zachodzących

należących

już

ujmując

traktował

tych

wielu

czynników,

nicowaniu

się k u l t u r y

Najbardziej

następnie
rozwój

zadania

środków
niczne

kulturalne

(kontakt

książka

prasa,

downictwo

i

zewnętrznych.
nicowania
nić

w

oddziaływania
na

wieś

dla

dzające

w

Część

II

pracy

Rozdziały

zachowanego

było

furmaństwo,

i

jednak

jest

siła

możliwe
silniejszego
Autor

Mazowsza

część

pracy

Pracę

opra­

geograficzne
i

i

autor,

że

na

wieś

dynamiki
jakie

—

z

ponad

produktów

spław. N i k t

do

tej

trakcie

i

wyróż­

widzenia

jakimi

50 t a b e l

się,
zróż­
siły

przychodzą

statystycznych.

studium

wprowa­

uwłaszczenia.

Opracowane

zostały

mieszkaniu,

były

się

wiejskiego,

nie zestawił

ich

budownictwu,

przerabiania

gospodarstwa
pory

hodowli

do

bodźców

należałoby

czasów

bu­

pojawiania

punktu

dróg,

ukończona.

rolnictwu
w

szkoła,

niekiedy

ustalenia

od

poświęcone

tech­

czynniki

różnych

okresy
i

osadnictwu,

i

i wojny,

ich

oraz

Mazowsza

częśoi

czynniki

trudna

społeczno-gospodarczą
w

wiej­
rozwój

kulturalno-oświatowe,

uwłaszczenia

etnicznym,

własność

ludności

hodowli)

popularne

tylko

społeczne,

rolnictwo),

metody

stanowić

została

klimat,
admini­

zaopatrzenia,

mogłaby

stosunkom

i

podziały

miasto, migracje

ilustruje

mate­
natu­

na

zewnętrznych

dużym

omówienie

placówki

ustalić,

róż­

zawiera

i c h oddziaływania

bodźców

na

zawodowa

oddziaływania

czasów

i

literaturze

zbytu

podkreśla

próbuje
od

oparta

(stosunki

nakłady

uchwycenie

naci­

odtworzeniu

na niwelacji

polityczne

struktura

folwark,

proces

ulegającego

poświęcił

(położenie

dzieje

telewizja,

że

Najogólniej

i bogatej

dzieła

narzędzia,

podsumowaniu

maszynopisu

przetwórstwo

poprzez

radio,

czasu.

miał

czasach

badaniem.

struktura

kredyt

założenie,

pracy,

chłopskiej

ustalić

w

jako

zaważyć

i

przemian

także

chłopa,

upo­
idące

przykładzie

okresach

statystyczne)

techniki,

okresach.

historię

nakładem

zalesienie),

tych

ta

mogły

objętym

maszynopisie

tych

w

siebie

pojęciu

okresie

na

procesu

jaką

pracą
i

dalej

faktów

zmian

o byt

praca '

jest

zapomnienia

problem

uwaga,

Cz. III.

dr Delimata

znacznie

się

kul­

zatytułowana:

chłopskiej.

z

działania

walki

duża

materiały

kulturę

poświęcone

ubioFom.
z

na

zmiany

Sama

działy

W

c z y też

wsi

też

jego

roli,

przestrzennego.

historii

wynik

Stąd
w

w

wiejskiego,

film,

ten

różnych

ze światem

Jest

autora

współzależność

społeczno-gospodarcze

niejednakowa

słabszego

zamie­

sobie

przyjmując

łączności,

teatr,

wzorcowe).

„zmierzenia"
zaniku,

i

postawił

uprzemysłowienie,

uprawy

wydobycia

rozgrywającego

kultury

gospodarstwa

transportu

i

i

do

mechanizm

w

warunki

miast,

(systemy

w

pierwotnym

przez

oczywiście

nawodnienie,

chłopska,

t y t u ł : Zmiany

kulturze

przemian

wzajemną

z wielkim

gospodarki

swą

W

nosi

podobny

t y m liczne

podłoża

skiej,

na

w

ralnego

stracyjne,

studiów,

w

Podejmując

jako

które

pozostawionego

gleby,

dalszych

1864—1960.

Zmiany

Autor

oczach

chłopskiej

cz. I ,
i

świetle

C z . I została

się

ustalać

sposób

cowana
surowce

części.

przemian.

wykończona,
(w

w

jego praca

okresie

ograniczał

zewnętrznych.

źródłowym

ma

współczesnych

t e n proces

czynników

riale

wielka
w

przeszłości",

skom

mapach,

do

światła

Mate­

wielu

Delimata.

uwłaszczenia

chciał

sposób

na

od

naszych

w

uzyskuje

w

całym t e r e n i e .

przez

na

się

wyznaczającą
po

części. P o d j ę t a

sporo
do

kształtował

zestawiony

drugą

historycznych.

przyczyny

niemal

a

badań,

rozrzucone

obu poprzednich

cel nie

wymagania

„rzucić

dr

z trzech

wyników

faktów

siatką

Cz. I I . obejmuje:

o

nadzieję

Tę

mazowieckiej

zestawienie

ostatniego,

badań,

przez

zmianotwórcze.

rządkowania

gęstą

dr Delimata

to

ten

tych

wyłącznie
przez

Czynniki

tak

systematycznie

i teoretyczną.

Pozostawiona
turze

objęte

badań,

503

i

—

jak

roz­

wydaje

uzupełniania.

W

przemysły

rzemiosła,

tak sumiennie

i

wszystkich

planie
drob-

KRONIKA

504
nych
o

wzmianek,

poziom

tematyczny)
riału

jakie

lecz

literaturze

uogólniających

Wielka

.znaleźć

naukowy),

szkoda,

że

można

w

rozległej

przypadkowej

o

Mazowszu

wniosków

(jeśli

i

nie

bardzo

chodzi

próbował

historycznych, jak

zakroiwszy

pracę

na

tak

wielką

do

projektowaliśmy

przedwczesną,
nych

i

niepotrzebną

metodycznych,

zgodnie

śmiercią,

w

których

niej

zakres

wyciągnąć

z

się

jest

wspólnych

właśnie

dr

(zachowany

na

do

tego

to zrobić

kilkanaście

mate­

Delimat.
maszyno­

i że j u ż n i g d y

jeszcze

to
ta

chodzi

w

skalę

350 ss.) n i e b ę d z i e m ó g ł j u ż j e j w y k o ń c z y ć

co

(jeśli

zawarty

starał

pis m a ponad
tego,

różnorodnej

o

nie

dni

dojdzie

przed

dyskusji

jego

merytorycz­

praca

miała

stać

się

punktem

nie powinna

zginąć.

Napisana

pięknym

wyjścia.
Dr

Delimat

językiem,
na

stać

tury

się

sał
a

powinna

będącym

podstawie

również

się

tych

tej

zapowiedzią

w

do

tegoż

zwłaszcza

tych,

Za

wielki

że

to

für

powin­

Muzeum

Kul­

Muzeum,

pozo­

które

objęłaby

wkład

włożony

n a s przekonać

„Jahrbuch

pracy),

druku,

pracowników

to, b y

marksistowskich,

do

materiałów

dyskusja.

upartego badacza

badań

zespół

pracy,

ominąć

całkowicie

( j a k to

deutsche

napi­

Volkskunde",

za

mało

i

zbyt

powierzchownie

za

mało

i

zbyt

powierzchownie

nie

samym

procesem

zmian

kultury

chłopskiej,

przemian,

abyśmy

mogli

go

zlekceważyć.

Nie

danym

mu

jako

wyraz

uznania

dokończyć
jego

przez

przeznaczonym

gdyby

partiach

zebranych

rozdziałów

nas

program

zajmujemy
pomiaru
dla

na

artykule

jak

realizujemy

praca

omówionych

opracowania

Ludowej

krótkim

jego

dla

jednego, wytrwałego,

w

było

Ale

niektórych

za .plan c w a n y c h

II. Nie

przez

żyje.

w

impulsem

i Sztuki

stałych,
cz.

nie

gotowa

uporu

dyskusji.

Musimy

i głębokiego

żalu,

dziś

sami

podjąć

ją

że

wśród

nas nie ma.

go

za

niego

szukając

metody
już

Niektóre prace d r Tadeusza D e l i m a t a
Materiały

do

budownictwa

graficzne,
Polski

atlas

z

M.

t.

Ziemia",

działalności

Morskie

w

Ceramika

ludowa,

Warszawa

Tkactwo

ludowe,

Warszawa

Oskara

Kolberga

Dział

łodzi

etnografii
s.

3 8 : 1 9 4 7 , s.

Prace

i

Materiały

Etno­

164—165.

Etnografii

Lublinie

„Lud",

za

i

rok

t.

Etnologii

akademicki

39:1952,

Uniwersytetu
1946—1947,

„Lud",

kultury
na

Muzeum

i

jej

Pomorzu,

Pomorza

s.

461—467.

do przeźroczy).

1954 ( p o g a d a n k a
do

Ludowych

do

francuskim,
polskę
museums
Garncarstwo
cz.

w

Polska

tomu

angielskim,

samling

i

Ársskrift,
ludowe

1,

Wrocław

Floating

Museum,

w

R.

1954 ( p o g a d a n k a

klepkowych
w

Kultur

Przedmowa

A

skim,

do

przeźroczy).

przemian,
„Lud",

Zachodniego

„Lud",

t

t.

4 2 : 1 9 5 6 , s.

w

Szczecinie,

4 2 : 1 9 5 6 , s. 4 9 — 6 8 .
782—785.
„Lud",

t. 4 3 : 1 9 5 8 ,

396—398,

Muzeum

Den

w

Szczecinie,

Stosmiek
genezie

pilaw

448—451.

Muzeum

O

pow.

Zakładu

Curie-Skłodowskiej

3 7 : 1947, s .

w

1947, s . 1 6 4 — 1 8 6 .

etnograficzny,

Sprawozdanie
im.

ludowego

t. б, L u b l i n

Warszawie",

w

„Lud",

ludowa,

t.

Warszawa

Lalland-Falsters-Stiftsrnuseurn

woj.

398—405.

1958 (to s a m o

w

językach:

1959, s.

lubelskim,

Lolland-Falsters-Stifs-

[w:]

5—40.
Prace

i

Materiały

Etnograficzne,

t.

18,

29—138.

„Zeszyty
1:1960,

4 3 : 1958, s .

niemieckim).

Maribo

1951, s.
t.

Warszawie,

sztuka

Etnograficzne
s.

26—29.

Muzeum

Kultury

i

Sztuki

Ludowej

505

KRONIKA

Les

taches

du

Musée

de

Varsovie

„Zeszyty

Etnograficzne

t.

s.

1:1960,

Fishing

Polish

Characteristics),
zeum
2:

Costal
za

w
The

Part

Kultury

Kronika

and

i

of

„Zeszyty

Boats,

Ludowej
Boats,

t. 2 : 1 9 6 3 ,

s.

183—185

Muzeum

druku).

Warszawie",
recenzji

zamieszczonym

i
w

24 l i p c a

Maksym

Mazovie,

Warszawie",

to

Define

„Zeszyty
t.

National

1:1960,

s.

Mu­

44—52;

Part

polskie).
Ludowej

tłum.

Kultury

Etnograficzne

Thier
Etnograficzne

Muzeum

i

Kultury

i

Sztuki

franc).
in

Sztuki

Muzeum

opracowań

popularnych

Etnograficznych

the

Mazowsze

Ludowej

Kultury

w

i

Region,
Warszawie",

Sztuki

Ludowej

podaje

W.

Jarecki

Muzeum

we

Kultury

wspomnieniu

i

Sztuki

Ludo­

(t. 3 ) .

1964 r. z m a r ł

Maksym

Faddiejewicz

Anna

Piwocfci,

FADDIEJEWICZ

jeden

Rylski

Kutrzeba-Pojnarowa

R Y L S K I

z najbardziej

Faddiejewicz

znanych

poetów

i

etnografów

wsi

Roimanów-

Rylski.

urodził

się

19 m a r c a

1 8 9 5 r.

kijowska. Studia gimnazjalne

we

i uniwersyteckie

ukończył

Kijowie.
Przez

20 l a t M . F . R y l s k i k i e r o w a ł

grafii

Akademii

Nauk

gował

i

liczne prace

wydał

skiej

sztuki

ludowej,

zyki,

teatru

i

Maksym
wyższej
skiej,

USRR.

W

Rylski

członkiem

zarządu

był

Ukrainy,

laureatem

Akademii

Nauk

Historii

Sztuki, Folkloru

czasopisma

„Narodna

czasopisma

Komitetu

Slawistów.

1964, z o k a z j i

F. Rylski

polskiej
Ze
poniosły

roku

tytuł d o k t o r a

członkiem

sztuk

stanowi

reda­

ukraiń­

plastycznych, m u ­

delegatem

ZSRR,

państwowych

oraz

Akademii

i

Nauk

i Etnografii

Akademii

Etnografija",

ta

Etnografia".

Nauk

Przez

causa

w

uznaniu

Rady

Naj­

prezydium

nagrody

Leninow­

ZSRR,

dyrektorem

USRR,

naczelnym

członkiem

wiele

lat

kolegium

był

członkiem

Ukraińskiego

Komitetu

Jegiellońskiego,

otrzymał

i przewodniczącym

600-lecia Uniwersytetu

do

członkiem

Tvorczisť

Slawistów

honoris

KPZR,

Pisarzy

nagród

ZSRR

„Sovietskaja

Międzynarodowego
W

ukraińskich

Związku

Pisarzy

redakcyjnego

współpracowników

historii i współczesnemu

rozwoju

członkiem

Instytutu

t y m z zespołem

poświęcone

zagadnieniom

Faddiejewicz

redaktorem

Instytutem Historii Sztuki, Folkloru i E t n o ­

okresie

filmu.

ZSRR,

Związku

M.

de
w

t. 2 : 1963, s. 4 3 — 5 2 , ( s t r e s z .

„Zeszytach

ka, pow. skwirski, gubernia
w

region

druku).

M A K S Y M

—

la

Ludowej

Monuments

Ksawery

Dnia

(z

Ethnographic

„Zeszyty
t. 3, ( w

Warszawie"

ukraińskich

sur

Sztuki

Warszawie",

tamże,

Etnograficzne
1962 г.,

w

Etnograficzne

of

za

w

Attempt

Preservation

3, ( w

wej

(An

—• Bottomed

„Zeszyty

t.

Wykaz

Pomerania
1: Flat

Sea—Goings

Kronika
w

études
i

Sztuki

1961 г.,

Warszawie",
State

ses

Kultury

102—110.
of

Boots

dans

Muzeum

jego zasług d l a

popularyzacji

kultury.
śmiercią
wielką

Maksyma
stratę.

Faddiejewioza

Rylskiego

nauka

i

literatura

radziecka

KRONIKA

506
IWAN

Dnia

17

września

dzieckich

—

I. I. Potiechin. N a

się

na studia w

nego.

W

roku

1964 r .

sekcji

IZOSIMOWICZ

POTIECHIN

zmarł

najwybitniejszych

swą

pracę

Bantu. Tuż po wojnie

demii

Nauk

ZSRR

torem

( 1 9 4 9 т.). W

ludów

z

najlepszych

jego

Czarnego

blikował

studia

Leniimgradzkiego

wraz

zmarły

Lądu

antykolonialnych

oraz

prac

szkiców

afrykańskiego

ze

Oüientalistyoz-

ustroju

zostaje

jego

do

narodowowyzwo­

publikacji.

I.

I.

historii, etnografii

i

ekonomii

Głębokie

Potiechina

zbiorowo

obszernym

Aka­

wicedyrek­

śmderci.

kilkadziesiąt

się trówinież

agrarnego

afryikanistami radzieckimi

aż

uczyniły

Ukazało

na

Instytutu

I. I. P o t i e c h i n a był r u c h

zagadnieniem

przedstawionym
szereg

innymi

kieruje

'poświęcił

zakresie

kierownictwem

z

ra­

1930 z a p i s u j ą c

Instytutu Etnografii

później

którym

afrykanlstów

roku

temat

zdolności d zasług

tym

w

na

swoich

(1955), k t ó r e b y ł o p i e r w s z y m

również

kontynentu

mad

specjalistów

Narody Afriki
fii

któremu

on w

zostaje p r a c o w n i k i e m

Afryksntistyozny,

Afryki,

wszechstronne
Pod

lat

wstąpił

kandydacką

k i e r u n k i e m ¡zainteresowan

i

nentu.

wyniku

dziesięć

Instytut

Głównym
leńczy

i w

z

'naukową

afrykanistycznej

1939 b r o n i

wschodnich

organizuje

jeden

dragę

zarysem

jednym

tego

konty­

opracowanie
historii i

dzieło

etnogra­

z ipozycjii ' m a r k s i s t o w s k i c h . I . I . P o t i e c h i n
temat

proletariatu

poświęconych
szczególnym

afrykańskiego,

wybranym

historii

zagadnieniom

uwzględnieniem

historii

opu­
walk

historia

Afryki

Za­

chodniej.
Do

zasług

dyskusji

naukowych

I. I. P o t i e c h i n a

metodologicznych

w

cowane

przez

siebie

przedstawił

mując

ostrą

krytykę

szkoły

funkcjonalnej).

wszystkim
Afryki.

jako

tezy

teorii
W

świetny

należy

zakresie badań

również

nad ludami

on n a

wielu

kongresach

zachodnioeuropejskich

historii

etnografii

popularyzator

oraz

zaliczyć

(m.

radzieckiej
wielki

jego

wkład

pozaeuropejskimi.
naukowych

do

Wypra­
podej­

in. rozprawa

na

temat

zapisał

on

przede

znawca

ludów

przyjaciel

i

się