-
extracted text
-
Akos Engelmayer
„Żądamy wypaczeń bez socjalizmu!"
Historia Pomarańczowej Alternatywy,
czyli rzecz o surrealizmie socjalistycznym
Motto:
Waldemar
Fydrych
najwyższy
rozpocząć
pod
petycją
jest
jeden
zbierania
domagającą
Marszalka,
albo
może
w armii
być
tylko
akcję
i może
wielu,
mu
miana
wszak
nawet
jeśli
czas
podpisów
się przyznania
i Generalissimusa,
już
majorów
jest
to
armia
krasna/i.
( Z b i g n i e w Ż b i k o w s k i , Surrealizm
„Życie Warszawy",
z ludzką
twarzą,
28,04.89)
Pod koniec lat sześćdziesiątych krążył w W a r s z a w i e taki o t o
dowcip:
w obronie
oddamy",
zagrożonego
ustroju
czy głosiła pochwalę
milicjantom.
-
nik S o l i d a r n o ś ć " , nr 1 2 / 4 9 / 8 8 . )
???
- Lepiej na p e w n o nie będzie, ale za t o weselej.
skandując
- Piotr Frączak: Pomarańczowa
A może j e d n o i drugie? {...happeningi
natywy
są dla
rem, zaczął k a n d y d o w a ć na prezydenta, w y d a w a ł o się, ze a nuż
w dupie.
tych,
którzy
Rozumiesz?
już
Dlatego
„Tygod
Pomarańczowej
Alter
wszystko
i wszystkich
mają
przychodzę.
(...) Ja nie
jestem
może uda się i rzeczywiście będzie weselej. Próba ta j e d n a k nie
przeciw
samo jak opozycję.
Chciałbym
p o d t r z y m u j e nas na d u c h u donosząc: Po przedarciu
Żeby
mnie
do ciągłego
wybierania,
cacy. Nie chce
mi się, jest
mi to obojętne.
szef wrocławskiej
demar Fydrych-Major
jest jedynym
Pomarańczowej
dotarł do Paryża. Stolica
miejscem
godnym
realizmu
socjalistycznego
jego
obwołać
generała Jaruzelskiego
ogłoszenia
nowej
się przez linię
Alternatywy
byłego
przez
propozycji.
Wal
cesarstwa
twórcę
sur
Zamierza
on
- Cesarzem Polski (przedtem już,
nie zmuszali
a którzy
chodziłem
Ja mam komunistów
z innymi
nie
rewolucja,
została u w i e ń c z o n a sukcesem. Ale „Gazeta W y b o r c z a " ( 4 . 1 0 . 8 9 )
Maginota,
komunistom.
„Grudnia
Stalina, za nic nie chcąc oddać go
- Trzeba w y b r a ć na pierwszego sekretarza K o b u s z e w s k i e g o .
Trzydzieści lat później, g d y W a l d e m a r Fydrych, z w a n y M a j o
w dupie. Zresztą
tylko, żeby mnie nie
i krzyczałem
„Jaruzelski
tak
przeszkadzali.
którzy
są be,
Owszem
- smok
wawelski",
ale co z tego? - w y p o w i e d ź b e z i m i e n n e g o happeniarza na łamach
„ O d r y " , nr 6 / 8 9 ) .
M o z ę rzeczywiście j e d n o
i drugie,
skoro
W y s o k i e S t r o n y traktują ich ze śmiertelną p o w a g ą , c h o ć ulica,
t o znaczy w c z e r w c o w y m „ w y b o r o w y m " h a p p e n i n g u w War
gapie, uczestnicy b a w i ą się w y ś m i e n i c i e . Tydzień p o
szawie, padło hasło: „Jaruzelski królem P o l s k i " - przyp. a u t o r a ) .
m n i a n y c h w y d a r z e n i a c h S m o k W a w e l s k i p r z e m ó w i ł na VII ple
..Kapral
awansował,
n u m КС PZPR, co dzięki telewizji oglądał cały kraj: Słyszałem
- twierdzi
Major.
zdobyć
myślę, że i generałowi
Zwolenników
przeprowadzając
„Jaruzelski
na tron
w
awans
dla swojej
Paryżu
się
należy"
koncepcji
happening
zamierza
- m ó w i ł - ze tak
hasłem:
rowała
pod
imperialny".
zwana
niedawno,
cóż. Święty
Co t o jest? Co t o znaczy? - spyta mało z o r i e n t o w a n y czytelnik,
chociaż
Pomarańczowa
skandując:
Alternatywa
„Jaruzelski
Jerzy został podobno
smok
wspo
demonst
wawelski".
unieważniony,
No
dobrze więc, że
jest, kiepski, bo kiepski, ale smok. I tu nagle surrealizm
który nie miał d o s t ę p u d o p o d z i e m n e j i p o d w o d n e j prasy ( b o są
socjalistyczny: n a s t ę p n e g o dnia cała prasa przyniosła „ p e ł n y "
i tacy w Polsce), c h o ć ostatnio prasa naziemna zaczęła g w a ł t o w
tekst p r z e m ó w i e n i a , ale bez t e g o f r a g m e n t u . A n n a B a n i e w i c z na
nie odrabiać o p ó ź n i e n i a i dostarczać w i a d o m o ś c i , śmiertelnie
łamach „ T y g o d n i k a S o l i d a r n o ś ć " , nr 9 / 4 6 / 8 8 : Czy niechęć
p o w a ż n e rozważania o „ z a d y m a c h " i „ b u r d a c h " ś w i r ó w i c z u
starszych
członków
ruchu, tych, którzy dziś na przykład
„rządzą ",
b ó w s p o d znaku „ o b ł ą k a n y c h p r o w o k a t o r ó w "
nie jest
po
niechęcią
do
autorytetów
racji?
może
też rodzi
tak
Pomarańczowej
prostu
i przeciwstawnych
Alternatywy.
A może rzeczywiście nie jest t o w y g ł u p , t y l k o p r o w o k a c j a !
z idiosynkrazji
P r o w o k a c j a t z w . ekstremy p r z e c i w k o o d w i e c z n y m w a r t o ś c i o m
przecież
realnego socjalizmu? ( W o b r o n i e w ł a ś n i e t y c h i d e a ł ó w w y s t ą p i ł a
naganną.
A
wszelkich
do
wszelkiej
władzy,
z władzą
narzuconą,
niszczycielską,
Także od ludzi
młodych
się
dodatkowo
długo
utożsamianej
wrogą
wymagać
i
etycznie
społecznej
odpowiedzialności
na ł a m a c h „ K o n f r o n t a c j i " , nr 2 / 8 9 : 7 października
placu
pa też d a ł o się nieraz nabrać,
wyniku
i n t e r w e n c j ą sił p o r z ą d k o w y c h d e m o n s t r a c j i t r o c k i s t o w c ó w , p o
Dzierżyńskiego
miał
którego
naszych
kilku
miejsce
zaskoczenie.
Wygląda
kolegów
Tak agresywnych
naszym
atak
zostało
bije
idolem.
milicji,
w
wręcz
Część zatrzymano
na to, że milicja
Dzierżyński
brutalny
na
skatowanych,
na 48 godzin. Było to
interwencji
jeszcze
wtedy,
gdy
młodzież
to
śmieszne.)
Przecież
nie
było.
i pewnego
trzeba
elit,
do
milicja w W a r s z a w i e w d n . 7.10.88 r. - t w i e r d z i a n o n i m o w y świr
a wielu poturbowanych.
etosu. Zresztą Radio W o l n a Euro
np. d o n o s i ł o o
nieważ p o m a r a ń c z o w i w y s u n ę l i hasło „ Ż ą d a m y rehabilitacji L w a
A
oni
bawią
i śmieją się z surrealizmu
z a b s u r d u , paranoi sytuacji s t w o r z o n e j
nieraz w ł a ś n i e
A
W y s o k i e Strony: 24
Okrągłego
może
lutego
89.
Obrady
że dziwna
była ta polityczność,
k a l n y c h w Ł o d z i - przyp. autora) ubrani
wonymi...
kapturkami",
w biedzie"
wywieszała
20
Wujka
i Ciocię"
która
obok haseł „Precz
tak bulwersujące
(w rocznicę
komunistów
13 grudnia),
z czer
powietrzu.
poznaje
się
(znaczki
jak
„Po
Okrągłym
która
nagle
przechodniów.
transparenty
socjalistycznego,
skanduje
świeżym
„Prawdziwych
zakończonej
Trockiego - t w ó r c y Armii Czerwonej".
p r o w o k a c j a p r z e c i w k o s o l i d a r n o ś c i o w e j świętości? (Zresztą jak
mścimy
I
stawała
„S"
WeteraniGalerii
i PZPR w klapach)
Stołem,
podniecającym
Po krótkim
przez
Stołu
na
(tzn. Galerii Działań M a n i a
w nienaganne
garnitury
witają się na ulicy i zasiadają
już
powitaniu
od jakiegoś
przewodniczący
czasu
za
oczy
komisji
rządowej
żółtko
ciosem
i białko.
karate
STOLE, w dźwięku
polityczny
stałaby
jajko
aktywny
udział
w
Sztuki
Obecnej,
upadku
kultury
Ludu"
jajko
celem
1 czerwca
89.
Szpicruta
„Przegięcie
święto
bokserskio
nagrodę
„ Wysokiego
Solidarności
i PZPR
farby
i okrzykami
tańcem
reggae
„Wszyscy
do
Trybuny
Pały".
jest światowej
sławy
periody
Wśród
wielu
np.
mecz
zawodnikiem
się obopólnym
nokautem
kilogramów
czerwonej
czerwoni"
zakończono
jesteśmy
Ligii
Kobiet
się, czy
pałować...
P o m a r a ń c z o w a A l t e r n a t y w a była t y t u ł e m pisma R u c h u N o w e j
Kultury, oficjalnie zarejestrowanego na U n i w e r s y t e c i e W r o c ł a w
skim po S i e r p n i u . Ruch
ugrupowaniem
Nowej
Ku/tury
- stwierdza statut - jest
społeczno-kulturalnym,
którego
celem jest
próba
pierwszą h a p p e n i n g o w ą , w ó w c z a s jeszcze legalną, manifestację
stołka).
w siedzibie
czy śmiać
przemysłowym.
Przegięcia
z towarzyszeniem
czy płakać,
rychłego
pikantny
Stołka" pomiędzy
wie,
Festiwalu
się do
zasługiwał
on nie
( „ K u l t u r a Niezależna", nr 3 9 ) .
przezwyciężenia
dzień po wyborach
uwagę
szablą,
wzięła
„Dzień
(mecz zakończył
konkursowego
ekstazę
wolności
Galerii
artystyczno-dentystycznym.
na szczególną
prze
ekspertyzy
THE DA Y AFTER. Na wzór „Dni
wówczas
dnia
Zbiorową
ma
Ten niebywale
się 5 czerwca,
Paly", jak wiadomo,
i rozwaleniem
pierwszy
kura
Wrocławiu
przyczyniła
śródziemnomorskiej.
o charakterze
tego
we
aktywnie
zakończył
urządzono
atrakcji
„Nie
jedno
organizowanym
sejmu i senatu, akcją
się
niejedna
na
OKRGIYM
realizuje
którego
skandować.
czym
sezon teatralny
podziału
PRZY
aresztuje
a sanepid
(...)
PIANY
trzepaczek
na widok
się nieść. Tłum zaczyna
ginekologicznej.
i dokonuje
się BICIE
pracujących
kogel-mogel,
bez jajek",
kiem
rozbija
Rozpoczyna
(„Gazeta Wyborcza",
wyobcowania
człowieka
w
społeczeństwie
R u c h ten w 1 9 8 1 r. w s p ó l n i e z N Z S o r g a n i z o w a ł
- Marsz P o k o j u . Podczas strajku s t u d e n c k i e g o , t z w . r a d o m s
kiego, w k t ó r y m uczestniczył r ó w n i e ż i R u c h N o w e j Kultury, Rada
Komisarzy P o m a r a ń c z o w e j R e w o l u c j i przy P W S S P w y d a ł a o d e
z w y o następującej treści:
Odezwa 1
Wolna sztuka jest jedyną
z rzeczywistością
i najbardziej
niebezpieczną
rzeczy i rzeczywistość
o tym
sztuką
walki
wie.
Odezwa 2
Z tego względu, że rzeczywistość
szym wrogiem
człowieka,
jest najstarszym
schizofrenia
jest
i
najgroźniej
okopem
najwyższej
jakości.
4.10.89).
A c o t o w ł a ś c i w i e jest t e n surrealizm socjalistyczny?
Od
Precz ze sztuką
intelektualną!
p o w i e d ź daje f r a g m e n t M a n i f e s t u Surrealizmu Socjalistycznego.
Niech
Cala Polska
to wielkie
tak
(I teraz w k r o c z y surrealistyczna rzeczywistość: tekst t e n czer
absurda/na,
jakby by/a dziełem nadrealistycznego
twórcy. Jeśli t o
pałem z artykułu Ewy Szemplińskiej - „ a d " , nr 4 3 / 8 8 - i na t y m
dzieło
sztuki. Rzeczywistość
tu jest
żyje komiks
socjalistyczny!
p r a w d a , t o t o c o robi P o m a r a ń c z o w a A l t e r n a t y w a , jest r ó w n i e ż
miejscu w i d n i e j e znak [
sztuką.
punblikacji
- Surrealizm
stość
wzięta
to jest rzeczywistość,
która nas otacza.
ze snu
Major
- stwierdza
- Widzisz, u nas zajmowanie
dzieci, jest niesłychanie
kraj happeningów.
tworzenie
faktów
Nawet
Tam podobne
lepiej
sytuacje
wychodzą
peningów
sprawami
Natomiast
gospodarka
odrębnych
jest odwrotnie.
( „ O d r a " , nr
się takimi
uciążliwe.
Wiwat
sorbowit!
Sztabem
rewolucji
właściwości
na
Zachodzie
ma sztuka, a w życiu
(dlatego
na zachodzie
hap
coraz mniej), a jeżeli wyraża się swoje emocje w mani
happeningów
tak silnej inspiracji
jak u nas. (Ewa Szemplińska,
albo: Pomarańczowa
Surrealizm
Alternatywa,
do
socjalis
„ K u l t u r a Niezależna",
nr 3 9 ) .
„ H A P P E N I N G (ang.) szt. piast., u t w ó r artystyczny o charak
terze i n t e r d y s c y p l i n a r n y m , u j m u j ą c y
przestrzennie
i czasowo
] Ustawa
z 31 VII 1981 o
jest
dach, natura/na
instancja
najwyższa.
Roger Garaudy, Realizm
bez granic.
Czytelnik 1 9 6 7 )
d o d a ć , że w ł a d z e s t u d e n c k i e , kierujące strajkiem w
p o w a g i akcji zastosowały r ó w n i e ż cenzurę w tekstach p o m a r a ń
D o p i e r w s z e g o p o m a r a ń c z o w e g o h a p p e n i n g u doszło jednak
w czasie strajku. J a k z a n o t o w a ł y kroniki pewnej
nocy...
gmach
porządkowe,
filozofii
Uniwersytetu
które wyciągnę/y
drabiny
wania
znajdujących
tów.
Wówczas
budynku
podjechały
i pędzle, przygotowując
się na wysokości
z okien
ekipy
gmachu
się do
pierwszego
filozofii
i stojącego
wychylili
się studenci.
hełmy. Wszyscy zaintonowali
akcją; scenariusz h a p p e n i n g u zakłada i n t e r w e n c j ę
dzynarodówkę",
zmuszając
ekipy porządkowe
Przyczyniło
u c z e s t n i c t w a p u b l i c z n o ś c i i s y t u o w a n e są najczęściej w rzeczy
fotograficznych
z błyskającymi
w i s t o ś c i „ ż y c i o w e j " , j a k o zdarzenia j e d n o r a z o w e " , ( w : )
użycie rzutników
ze slajdami, przedstawiającymi
Powszechna,
P W N , 1974.)
P o m a r a ń c z o w a A l t e r n a t y w a , jak w i d z i m y , jest r u c h e m artys
przestrzennie
powiązane
logiczną
fakty, przedmioty,
(poza granicami
światłem.
Użyto
a także
się.
aparatów
przewidywano
wizerunek
Mo
o d d a j e sens teoretyczny w s z y s t k i c h p o m a r a ń c z o w y c h h a p p e n i n
g ó w : Intencją
nie
„Mię
ny Lizy. W t a k i c h w ł a ś n i e w a r u n k a c h s f o r m u ł o w a n o m y ś l , która
t y c z n y m o r g a n i z u j ą c y m w krainie króla U b u , w krainie a b s u r d u ,
i czasowo
mieli na gło
do wycofania
podczas realizacji; działania h a p p e n i n g o w e w y m a g a j ą na o g ó ł
fleszami,
plaka
naprzeciw
plastykowe
się też do tego działanie
Niektórzy
pod
zamalo
piętra
historii
lopedia
trzeba
obronie
c z o w y c h alternatystów.
wach dziecinne,
Encyk
1983
Żeby surrealizm socjalistyczny nabrał kształtu bez granic (zob.
fakty, przedmioty, c z y n n o ś c i i zdarzenia nie p o w i ą z a n e logiczną
przypadku
kontroli
art. 2 pkt 6 [Dz. U. nr 20 poz. 99 zm.
204J.)
6/89).
wspaniały
A na
Dz.U. nr poz.
rodzina,
jest u nas nastawiona
festacji, to też jest to po ważne. Tam brakuje
tyczny
jak
jest to
od rzeczywistości.
poważne
Rzeczywi
i widowisk
czynności
tej krainy
i
zdarzenia
dewiacji
- przyp.
autora)
go racjonalizmu
akcją.
realizmu
A gdzie początki? Pomarańczową A l t e r n a t y w ą (kolor p o m a r a ń
c z o w y o t r z y m u j e się przez w y m i e s z a n i e
czerwieni z żółcią)
akcji
psychicznych,
miało
być
uwolnienie
z nienawiści,
życiowego.
miały pokazywać,
z
przeróżnych
strachu i wąsko
stosowane
Happeningi
ludzi
w myśl
że sztuka i życie to
nowego
sur
jedno.
O w o usunięcie p l a k a t ó w , czy p o t e m n a m a l o w a n i e haseł na
m u r a c h po r a d o s n y m w p r o w a d z e n i u stanu w o j e n n e g o , s t a n o w i
w y m y ś l i ł Major, a b s o l w e n t historii i historii sztuki. A dlaczego
ły n o w y etap w artystycznym r o z w o j u P o m a r a ń c z o w e j
Major? - Dlatego, że na komisję w o j s k o w ą poszedł w m u n d u r z e
natywy
p r z e d w r z e ś n i o w y m z szablą przy b o k u i bardzo się cieszył, że
W r o c ł a w i u , a p o t e m w i n n y c h miastach Polski, bajecznie k o l o r o
nareszcie ma szansę spełnić s w ó j o b o w i ą z e k w o b e c Ojczyzny
w y c h k r a s n o l u d k ó w (Jak kiedyś rozwojem
- wyjaśnia
hippisi
Kadafi, bliski w s p ó ł p r a c o w n i k
t w i e r d z i : Od przedszkola
najbardziej
w sensie taktycznych
i strategicznych
wałem
Ulanów
w
się majorem
wojsko,
czy happening
chcesz dać i co rozgrywa
przykład
nie
lubiłem
M a j o r a . M a j o r zaś
bawić
rozrywek.
Jazlowieckich.
wymaga
się na poziomie
i samego
a potem
M a j o r a . Zaczęto m a l o w a n i e
punkowie,
teraz miejsce
Alter
najpierw
we
form społecznych
byli
ich zajęli zomowcy.
(...)
się w
wojsko,
Po zomowcach
Dlatego
miano
gólny
zabawa
k r y w a j ą c y c h p i e r w o t n e , w r o g i e , antysocjalistyczne, i n s p i r o w a n e
(...)
niczego
A
poza
doraźnej
rodzaj
mogą tylko egzystować
kontrku/tury).
krasnoludki,
jako
szcze
M a l o w a n i byli na p l a m a c h , przy
tym,
co
przez C I A napisy. J a k t w i e r d z i ł Major, pierwszy napis na murze
sytuacji.
Na
miał być tezą, kryjąca g o plama antytezą, a krasnoludek s t a n o w i ł
opracowujemy
strategicznie
natarcie
kawalerii
Budion
nego, szef SB zamyka
nam odwrót,
ja biegnę
obok
szefa
i w ł a ś n i e t o można stwierdzić na w s z y s t k i c h p o m a r a ń c z o w y c h
drewnianą
akcjach: teza - f o r m y i zwyczaje r e w o l u c y j n o - r o b o t n i c z e j legendy
z rozwiniętym
parasolem
z napisem
Al Fatah, albo z
nyski
syntezę. Jest t o zaczerpnięte prosto z teorii
marksistowskiej
21
II. 2, „ Ś w i ę t o W i o s n y " , W a r s z a w a
1989
i jej antyteza - uliczne w y s t ą p i e n i a p r z e c i w k o w ł a d z y l u d o w e j ,
ną p o d znakiem
a syntezy d o k o n u j ą c z e r w o n i krasnale, czyli p o d w ł a d n i M a j o r a .
instrukcja a n t y w o j e n n a głosiła:
Lecz d o k o n a n i e syntezy na m u r a c h lub na ulicach w y m a g a ł o
nie lada o d w a g i : zatrzymanie, przesłuchanie i nieraz n a w e t
k o l e g i u m , o pałkach nie m ó w i ą c . Raz n a w e t sam M a j o r z m u s z o n y
był p o d p i s a ć „ l o j a l k ę " w k o m e n d z i e w Ś w i n o u j ś c i u o ś w i a d
czając, że krasnal jest - w swej najgłębszej
istocie - postacią
apolityczną.
J e d n a k ani krasnale, ani działalność P o m a r a ń c z o w e j
n a t y w y nie były z n o w u tak apolityczne. Dowcip
cześnie
atak i obrona
słabszego
to jest
się
się osoby świeże, które nie
WSUW. One stawiają
osoby,
które
były
pierwszą
gośćmi
linię. O 16.05
w gmachu
prezydium
wizytowa
pojawiają
milicji.
0 16.10 bywalcy
WSUW (weterani)
- trzecia linia. Papier! Na
samym początku rozdajemy szpileczki, wpinajmy male
kotyliony
z papieru. W drugiej fazie przypinamy
sobie papierowe
ogony.
KTO SIĘ BOI PAPIERU
TOALETOWEGO?
- pisał bodajże Karol Ćapek.
A s p o ł e c z e ń s t w o b y ł o słabe, z m ę c z o n e nie t y l k o sytuacją „ p o w o
p a t r i o t y c z n o - r e l i g i j n y m i , s y m b o l a m i m a r t y r o l o g i i n a r o d o w e j . Po
trzebne jest t r o c h ę ś m i e c h u , luzu zwłaszcza
dla
młodszego
p o k o l e n i a . W kabaretach, p i s m a c h , gazetkach, p i o s e n k a c h p o d
z i e m n y c h , a n a w e t na niezależnych znaczkach i kartkach p o
c z t o w y c h , na miejscu czerni żałoby n a r o d o w e j
pojawiły
się
satyra, k p i n a , h u m o r , próba ośmieszania p r z e c i w n i k a . Trzeba b y ł o
nauczyć j e d n y c h , że na w i d o k o p a n c e r z o n y c h p o j a z d ó w
na
ulicach
(co
„Czterej
pancerni
- i pies"
w p r a w i ł o o b a w i a j ą c e się koktajli M o ł o t o w a załogi w o s ł u p i e n i e ) ,
a d r u g i c h , że nie każde z b i e g o w i s k o jest o b i e k t e m p a ł o w a n i a , nie
każdego „ m a l a r z a " należy o d razu z a p u s z k o w a ć .
P o m a r a ń c z o w a A l t e r n a t y w a w formie ulicznego h a p p e n i n g u
- pełną parą - ukazała się na ulicach W r o c ł a w i a 1 c z e r w c a 1 9 8 7
r o k u , w D n i u Dziecka. Dziesiątki krasnali w c z e r w o n y c h czapecz
kach rozdając cukierki d z i e c i o m s k a n d o w a ł o na Ś w i d n i c k i e j „ N i e
ma w o l n o ś c i bez k r a s n a l u d k ó w " . Zatrzymani krasnale z g ę d n i e
z o b o w i ą z u j ą c y m r e g u l a m i n e m realnie istniejącego surrealizmu
socjalistycznego musieli w y j a ś n i ć s w ó j udział „ w nielegalnym
zgromadzeniu krasnoludków".
1 i 1 5 września M a j o r urządził w i e l k ą demonstrację a n t y w o j e n
22
O godz. 16.00 pojawiają
ły jeszcze
okazji
Alter
jedno
j e n n ą " , ale również i d e m o n s t r a c j a m i , p a t e t y c z n y m i imprezami
można skandować
papieru t o a l e t o w e g o . W y d a n a z tej
Socjalizm z jego ekstrawaganckim
podziałem dóbr
konsumpcyj
nych, a także eskcentryczną
postawą społeczną wysunął
papier
toaletowy
na czoło marzeń. Obecnie jest on nieosiągalny.
Rów
nież krem do golenia należy do ścisłej elity produktów
wartych
poświęcenia.
Dzielono papier t o a l e t o w y s p r a w i e d l i w i e między p r z e c h o d
n i ó w . „ N i e c h s p r a w i e d l i w o ś ć zacznie się o d p a p i e r u ! " U d a ł o się
w c i ą g n ą ć r ó w n i e ż siły p o r z ą d k o w e w zabawę: patrole prze
s z u k i w a ł y damskie t o r e b k i , szukając d e f i c y t o w e g o t o w a r u i za
trzymały kilkadziesiąt osób.
7 października najwyższa w ł a d z a P o m a r a ń c z o w e j A l t e r n a t y t y ,
„najbardziej d e m o k r a t y c z n y parlament w P R L " , czyli Rada K o m i
sarzy L u d o w y c h z o r g a n i z o w a ł a Dzień Milicjanta i T a j n i a k a . Setki
m ł o d y c h ludzi w y s z ł y na ulice rozdając m i l i c j a n t o m k w i a t y .
Przedtem były p e w n e o b a w y : Major chodził
struty.
Myślał:
przyjdzie milicja, weźmie kwiaty, podziękuje
i odejdzie. Prze
skoczy nas. Nie pozostanie
nic innego, jak rozejść się. A to
w końcu bitwy na inteligencję
i poczucie humoru - o p o w i a d a
Robert, w s p ó ł p r a c o w n i k M a j o r a . Ale w tej wielkiej b i t w i e jednak
z w y c i ę ż y ł p o n o w n i e surrealizm socjalistyczny: przyjaciół m i l i c
j a n t ó w p o p e w n y m czasie zaproszono d o m i l i c y j n y c h nysek
1 z a w i e z i o n o na komisariat.
II. 3 - 5 . , , S t o s u n k o w o w i e l k i e m a n e w r y " . W a r s z a w a 1 9 8 8
12 października „ M a n e w r a m i w m a j o n e z i e " u c z c z o n o Dzień
W o j s k a Polskiego.
g l ą d y " , ukazującego się w Berlinie Z a c h o d n i m ) : Freduś
autobus, który wynajęliśmy
Wrocławia
ciliśmy
w celu zwiedzenia
od Towarzystwa
miasta
na nim hasło: „Solidność
nimi literami
- przyp. autora).
ubek. Nosiłam
wtedy
lusz. Milicję
obrzuciliśmy
dom
Frasyniuka,
Józek,
oddaj
czerwoną
Byliśmy
odpowied
poprzebierani,
ja sama jak
Pojechaliśmy
Piniora.
o 80
najpierw
Wołaliśmy:
Jeżeli
możesz kupić
bagietkę
„Józek,
Spotkamy
i praktyka
odbędzie
po
kartce z książki
Bratnego
Rok w trumnie.
Brali,
wyciągali
ręce. Potem
kazaliśmy
się
zoo,
krzycząc:
„Uwolnić
lisa. Zamknąć
zamknęli
około
wieźć
niedźwiedzia!"
20 osób spośród
pod
Skończyło
się na tym, że
nas na czterdzieści
P r a w d z i w y rozgłos przyniosły P o m a r a ń c z o w e j
osiem.
z czerwonym
włosy, spodnie,
około
czerwonej
nie masz
nic
keczupem.
My
usta)
zgrupujemy
16-ej.
na wiecu, ku czci Rewolucji!!!
i Trockiego
„Psy
swojego
się wystawa
wiecznie
psów rasowych
Hau/Hau!
Czerwone
Zakończenie
gdzie uczestnicy
czerwony
kokardy
wiecuspożyją
Ludowych
16.15 pod
i nierasowych
święta
oraz inne stosowne
Idea
żywa!
psa - o godzinie
na rzecz rewolucji".
barszcz
się ludziom
palców.
Rada Komisarzy
„Barbara",
gromadzącym
twarze,
się towarzysze,
Lenina
Przyprowadź
Solidarności, ukryte przed w ł a d z a m i 1 3 g r u d n i a - przyp. a u t o r a ) .
nie
z braku
końce
(czerwone
Podczas
rozdawaliśmy
min złotych,
pod
czerwoni
torebkę.
się tego dnia pod zegarem
widzine.
po
(chodzi
płaszcz i kape
czerwonego
własności
jednej
szmal"
Józka
Umieś
(pisane
charakterystyczny
kwiatami.
to był
Miłośników
przez studentów.
zwycięży"
spodnie,
a potem
postojów
W ostateczności,
na czerwono
flagi, pomaluj
Następna akcja (relacjonuje s t u d e n t k a na łamach pisma „ P o
odkryty
sąsiadki
zegarem
pod
hasłem
przy smyczy
odbędzie
się w
z jednej miski
mile
barze
wigilijny
potrawy.
W r o c ł a w s k ą milicję p o s t a w i o n o w stan p o g o t o w i a .
Funkc
jonariusze SB w ubraniu c y w i l n y m chodzili o d rana p o m i n i -barach zabraniając s p r z e d a w a n i a bagietek z k e c z u p e m .
G o d z i n a 1 6 . 0 0 . Niebieskich k o n t r r e w o l u c j o n i s t ó w
najpierw
Alternatywie
zaatakował pancernik „ P o t i o m k i n " . Natarcie nie t r w a ł o d ł u g o .
d o p i e r o o b c h o d y siedemdziesiątej rocznicy Wielkiej Socjalistycz
S t r ó ż o w i e porządku połamali k a r t o n o w e burty pancernika i w y
nej R e w o l u c j i Październikowej. Kilka d n i przed ś w i ę t e m p o j a w i ł y
ciągnęli p o m a l o w a n ą na c z e r w o n o załogę d o m i l i c y j n y c h nysek.
się ulotki: „ P r a w d a
(pisana cyrylicą)
Lenina, p o d n i m stempel
Pepsi Coli
nas w y z w o l i " i p o d p i s
- Pobili naszych c h ł o p c ó w ! - krzyczała p e w n a kobieta. I w t y m
- „ulubionego
w ł a ś n i e m o m e n c i e w ł ą c z y ł a się d o b o j u „ A u r o r a " w y p ł y w a j ą c
napoju
p r a w d z i w y c h r e w o l u c j o n i s t ó w " . Ulotka p o n a d t o głosiła: Towa
majestatycznie z d o m u t o w a r o w e g o „ M e r k u r y " . Przechodnie na
rzysze! Dzień
wybuchu
Wielkiej
Proletariackiej
Rewolucji
Paź
w i d o k s y m b o l i R e w o l u c j i o ż y w i l i się. „ R e w o l u c j a ! R e w o l u c j a ! " .
dziernikowej
jest dniem
Wielkiego
Wydarzenia.
Obecnie
Święto
Rewolucji
nie ma swojej
wigilii.
Towarzysze,
czas przełamać
bierność
mas ludowych!
Październikowej.
Zacznij
my obchodzić
Wigilię
już 6 listopada,
w piątek, o godzinie
16.00 na ulicy
Świdnickiej
ubierz się odświętnie,
na czerwono.
Załóż czer
pod
Rewolucji
Zbierzmy
się
zegarem.
Towarzyszu,
s z t a d s k i e g o " i k o n n i c a B u d i o n n e g o . W szyku b o j o w y m o d d a w a l i
salwę z drewnianych
karabinów.
„Rewolucja!
Rewolucja!".
Marynarze „ A u r o r y " i b o j o w n i c y z Kronsztadu znaleźli się w rę
kach k o n t r r e w o l u c j o n i s t ó w . W y g l ą d a ł o , że już koniec R e w o l u c j i ,
wone buty, czerwoną
czerwoną
- krzyczeli. K o n t r r e w o l u c j o n i ś c i przystąpili d o ataku. Na odsiecz
c z e r w o n y m marynarzom ruszyli „ t o w a r z y s z e z g a r n i z o n u k r o n -
opaską
czapkę, szalik. Jeśli nie dysponujesz
lub innymi
elementami
garderoby,
nawet
pożycz
od
lecz nagle z p o d z i e m n e g o przejścia w y ł o n i ł się M u r z y n w czer
w o n y m berecie na g ł o w i e . W c h w i l ę później r e w o l u c j a z n ó w
nabrała r u m i e ń c ó w . J e d n o c z e ś n i e z nadjeżdżającego a u t o b u s u
23
w y s y p a l i się c z e r w o n o g w a r d z i ś c i . Hasła na koszulkach i trans
parentach głosiły: „ Ż ą d a m y rehabilitacji L w a T r o c k i e g o - t w ó r c y
A r m i i C z e r w o n e j " , „ J u t r o będzie l e p i e j " , „ B ę d ę p r a c o w a ć w i ę
c e j " . P o d o b n o p e w i e n tatuś dziecka u b r a n e g o w c z e r w o n y
k o m b i n e z o n o d m ó w i ł m i l i c j a n t o m zdjęcia j e g o p r z y o d z i e w k u .
Ulica t r i u m f o w a ł a : „ R e w o l u c j a ! R e w o l u c j a ! " .
W k r ó t c e p o t y c h w y d a r z e n i a c h zebrał się T r y b u n a ł R e w o l u c y j
ny. D o o d p o w i e d z i a l n o ś c i - za sabotaż - p o c i ą g n i ę t o d o w ó d c ę
„ A u r o r y " (za bałagan w d o w o d z e n i u k r ą ż o w n i k i e m ) oraz j e d
n e g o z k a w a l e r z y s t ó w B u d i o n n e g o (za porzucenie k a r t o n o w e g o
k o n i k a ) . T r y b u n a ł uznał p o d s ą d n y c h w i n n y m i z a r z u c o n y c h im
c z y n ó w . (Za „ W p r o s t " , nr 3 / 8 9 ) .
2 7 listopada z okazji referendum P o m a r a ń c z o w a A l t e r n a t y w a
ogłasza na Ś w i d n i c k i e j : „ W r o c ł a w miastem s t u - d w u s t u procent
f r e k w e n c j i " , „ D w a razy t a k " , „ Ś w i ę t y M i k o ł a j nadzieją reformy
gospodarczej".
7 g r u d n i a - t r i u m f ! N o w y , nie d o obalenia d o w ó d słuszności
teorii M a j o r a o p o w s z e c h n e j paranoi. Radio W o l n a Europa
z a k o m u n i k o w a ł a , że we Wrocławiu
aresztowano
trzydziestu
świętych Mikołajów
- w tym jednego reżimowego.
A było to tak:
- Na Świdnickiej
pojawił się w godzinie szczytu
transparent
„Święty
Mikołaj przyjacielem
reformy" - opowiada
Kadafi, naj
bliższy współpracownik
Majora ( „ P W A " , nr 1 / 8 9 ) . - Niósł go
Major w stroju diabla. Obok szedł Mikołaj z... siekierą w plecach.
Przy przejściu podziemnym
zatrzymał ich pan Romek, szef SB
stałe kierujący akcjami przeciwko
nam. Prosił, żeby nie robić mu
przykrości
i skończyć z tymi pomarańczowymi
zabawami. Roz
mowa
trwała 5 minut, co umożliwiło
przejście
z
Oławskiej
w Świdnicką
13-osobowego
korowodu
powiązanych
sznurem
taterniczym
Mikołajów,
Śnieżynek, choinek z bombami.
Milicja
przystąpiła
do akcji, ale „trzynastka"
nie zmieściła się do nyski,
oplatała się za to wokół Jatami. Jak zawsze wokół gromadził się
tłum.
- Nie kry/ecie się przed
milicją...
- W naszych happeningach
wszystko jest znane
wcześniej.
I czas i miejsce, i ludzie z Pomarańczowej.
Rozweselamy
widzów
stających się uczestnikami, przechytrzamy
milicję i nawet staramy
się wzbudzić
ich sympatię.
Teraz było tak: milicja
otaczała
trzynastkę okręconą przy latarni, ich otaczał tłum widzów, a z Oła
24
wskiej w Świdnicką
wkroczyło
pięć par Mikołajów
ze Śnieżyn
kami... Witano ich entuzjastycznie.
Baliśmy się, że będzie do tej
akcji nas za mało, gdy wywiozą
korowód. Ale później
ludzie
bawili się już bez naszego udziału. Byli uradowani,
szczęśliwi,
rozbawieni. Byli wyzwoleni
od strachu przed milicyjną
interwen
cją. To według nas jest ważniejsze
niż transparent
polityczny.
Chcemy, by te pomarańczowe
akcje mobilizowały
ludzkie myś
lenie. A o liczbie włączających
się może świadczyć
150 za
trzymanych
ostatnio. Największy
kłopot był z wyciąganiem
ze
sklepów
przebranych
za urny do głosowania.
Bo były takie
prostopadłościenne.
Pytanie d o M a j o r a : - W teatrze rzeczywistości
kogo
mianujesz
artystami?
- Na scenie Jacka Federowicza.
Na scenie happeningu
Urba
na, który dla mnie jest facetem wielkiej klasy, gdyż tworzy
fakty
ponadrzeczywiste
różnymi środkami wyrazu z pełną
świadomoś
cią kreacji faktów. A że nie ma sztuki bez świadomości
tworzenia,
bez ekspres/i, więc on się w tym sprawdza. Inaczej jest z genera
łem, który nosi strój, oku/ary, ale nic z tego nie wynika. Więc jego
kwalifikowałbym
jako dzieło sztuki, a Urbana jako artystę, który
dodaje rzeźbie polichromii.
I to jest swoista sztuka
surrealistycz
na. A zwróć uwagę, że istnieją takie obszary w świecie, w których
sztuka happeningu,
surrealistycznych,
ekspresyjnych
zachowań
udaje się lepiej, w innych gorzej. Na przykład lepiej udaje się
w Afryce z czarnymi generałami
obwieszonymi
dekoracją
or
derów, czy koronacjami
cesarskimi. Lepiej udaje się w Ameryce
Południowej,
gdzie marynarka
i lotnictwo
dogadują
się i jest
zamach stanu, albo u Margueza
wybucha
sto
pięćdziesiąta
rewolucja.
Albo w Rumunii, gdzie drukuje się sfingowane
listy
gratulacyjne
do Ceaucescu...
Na to nie wszędzie można
sobie
pozwolić, a są miejsca, w których ze względu na surrealizm
całej
otaczającej rzeczywistości
przekroczenie
konwenansu
zachowań
jest zupełnie oczywiste
i na miejscu. ( „ K u l t u r a Niezależna", nr
39.)
Największy t r i u m f M a j o r o w i przyniosły uroczyste o b c h o d y
Dnia Kobiet w 1 9 8 8 r. A r e s z t o w a n o g o za r o z d a w a n i e k o b i e t o m
p o d p a s e k h i g i e n i c z n y c h w czasie u l i c z n e g o h a p p e n i n g u . P o
s t a w i o n y przed k o l e g i u m otrzymał z b o m b y d w a miesiące bez
w z g l ę d n e j odsiadki. Surrealizm socjalistyczny został na piśmie
u t r w a l o n y w aktach s ą d u ! J e d n a k n i e d ł u g o m ó g ł cieszyć się ze
z w y c i ę s t w a . Elita intelektualna PRL, z A n d r z e j e m W a j d ą na czele,
z a p r o t e s t o w a ł a i Major, o d z n a c z o n y nagrodą niezależnej k u l t u r y
Solidarności „za aranżacje h a p p e n i n g ó w u l i c z n y c h w 1 9 8 7 po
trzech d n i a c h n i e w o l i w y s z e d ł na w o l n o ś ć .
Po t y m w i e l k i m , c h o ć p o ł o w i c z n y m , z w y c i ę s t w i e g ł ó w n o d o
w o d z ą c e g o P o m a r a ń c z o w e j A l t e r n a t y w y (nie przyjął p r o p o n o
w a n e g o a w a n s u na p o d p u ł k o w n i k a ) p o m a r a ń c z o w a zaraza zala
ła cały kraj. O t o z a l e d w i e kilka p r z y k ł a d ó w :
Warszawa!
„Manewry a n t y - M O N " pod gmachem studium wojskowego
U W ( „ S y j o n i ś c i d o S y n a j u , pacyfiści d o P a c y f i k u " , „Pepesze na
lemiesze", „ D o ś ć p o k o j u " , „ G r a n a t y p o d s t r z e c h y " , „Żołnierz
w każdym d o m u " ) .
Impreza na Starym Mieście z okazji lanego poniedziałku p o d
hasłem „ S m e r f y kontra W o d n i k i " ( „ N i e ma w o l n o ś c i bez z i e l o n o
ś c i " , „ Z g w a ł c i ć S m e r f e t k ę " , „ P o m a r a ń c z e też z i e l o n e " ) .
A k c j a w pasażu z okazji Dnia Dziecka p o d hasłem „ R e w o l u c j a
K r a s n o l u d k o w a " ( „ M i l i c j a w krainie c z a r ó w " , „ C h c e m y Marysi
nie s i e r o t k i " , „ N i e ma w o l n o ś c i bez c z e r w o n o ś c i " , „ K a ż d y krasnal
jest c z e r w o n y " , „Krasnale nie głosują, są za m a ł e " , „ W i ę c e j
k a p t u r k ó w , mniej m u n d u r k ó w " ) .
Impreza „ w y b o r o w a " z okazji w y b o r ó w d o rad n a r o d o w y c h na
Placu Z a m k o w y m i na Starym Mieście ( „ J a r u z e l s k i k r ó l e m
P o l s k i " , „ N a j l e p s z a jest musztarda w y b o r o w a p o o b i e d z i e " ,
„ P r a c u j ą c dla kraju pracujesz dla k r a j u " ) .
Gdańsk:
Impreza e k o l o g i c z n a p o d hasłem „ U w o l n i ć ryby z puszek".
Poznań:
M i e j s c o w a P o m a r a ń c z o w a A l t e r n a t y w a poprzebierała m ł o
d z i a n ó w za panie i urządziła demonstrację przy R y n k u niosąc
transparent „ K o b i e t y polskie popierają politykę r z ą d u " . Milicja
nie w y t r z y m a ł a i rzuciła się na p r z e b i e r a ń c ó w , którzy zaczęli
piszczeć i krzyczeć „ B i j ą k o b i e t y " ( „ P W A " , nr 1 1 / 8 8 ) .
Łódź:
W rocznicę
Wielkiej
Rewolucji
Październikowej,
która dla
całego naszego pokolenia jest symbolem powrotu
do ery kamie
nia lupamnego
i kanibalizmu,
kilkanaście
osób z
tabliczkami
„Galopująca
inflacja" na piersiach galopowało
w tę i z powrotem
po ulicy Piotrkowskiej.
Dodatkowym
uzupełnieniem
tej kom
pozycji były sztafety z transparentami
„Niech żyje kryzys" i „Żą
damy byle czego". Milicja instynktownie
włączyła się do działań
ANTYKRYZYSOWYCH
zatrzymując
wszystkie „Galopujące
inf
lacje". Dokonano
także aresztowań
w ówczesnych
sferach rzą
dowych (zatrzymano m.in. ministra finansów próbującego
osten
tacyjnie żebrać na ulicy). W trakcie tej niekonwencjonalnej
próby
powstrzymania
inflacji
wszystkim
chętnym
wyspecjalizowani
funkcjonariusze
udzie/i/i bezpłatnego
masażu
pleców.
13 grudnia, na znak uznania i pamięci radosnych
wydarzeń
zorganizowano
„Dzień
Solidarności
z MON"
z
przewodnim
hasłem „Pomóż milicji - pobij się sam". Krytycznego
dnia na
wysokości łódzkiego Hortexu pojawili się osobnicy z tabliczkami
„Obiekt do zatrzymania"przybyła
też delegacja pragnąca
powi
tać chlebem i solą pierwszy
poranny
radiowóz.
Zgromadzeni
w liczbie ok. 2 tysięcy odśpiewali
niezwykle popularny
w Łodzi
hit „Do zatrzymania
jeden krok". Milicja
wbrew
miejscowym
tradycjom nie pojawiła się. W wyniku tego sabotażu
happening
przekształcił się w wiec żądający przywrócenia
stanu
wojennego
oraz natychmiastowej
koronacji
Wojciecha Jaruzelskiego.
(„Ga
zeta W y b o r c z a , 4 . 1 0 . 8 9 . )
Temat P o m a r a ń c z o w e j A l t e r n a t y w y w cenzurze został o d
b l o k o w a n y w lipcu ub.r. Na łamach „ P r z e g l ą d u T y g o d n i o w e g o "
(nr 2 7 / 8 8 9 ukazała się r o z m o w a z kpt. Leszkiem M a j e m , d o w ó d
cą p o d o d d z i a ł u Z O M O , który n a d z o r o w a ł stołeczne h a p p e n i n g i
Białej A l t e r n a t y w y 1 czerwca ( „ R e w o l u c j a K r a s n o l u d k o w a " ) i 1 9
czerwca ( A k c j a „ W y b o r o w a " ) . Tekst pełen w y r o z u m i a ł o ś c i w o
bec młodzieży, u ś m i e c h u , p o g o d y , c h o ć dzielny kapitan o p o w i a
dał w ł a g o d n y m t o n i e i o t y m , c o m u się nie p o d o b a ł o : Za mną
przez pewien czas noszono transparent, określający
mnie jako
radykała. - A co w tym z/ego? - Nic, tyle tylko, że był napisany tak:
„RADY - KAŁ", więc ten transparent zabrałem, mówiąc, że jest
głupi. - Krasnale zaczęli skandować
wtedy: „Głupi
transparent,
mądry milicjant".
Fragment w y p o w i e d z i Gargamela ( c h o ć k a p i
tan s t a n o w c z o zaprzeczył, j a k o b y nim był) o b i e g ł prasę: ...
uczestnicy happeningów
nie zachowali się agresywnie,
s/ucha/i
niemal wszystkich poleceń, współpraco wali z nami przy utrzyma niu porządku,
a w końcu rozeszli się spokojnie.
Pani A l d o n a
Krajewska napisała ( „ P o l i t y k a " , nr 3 0 / 8 8 ) : Wygląda na to, że
milicjanci
warszawscy mają inne poczucie humoru niż ich kole
dzy z Dolnego Śląska, a może stołeczna alternatywa
różni się od
wrocławskiej
celami i metodami
działania.
Inna s p r a w a , że wszystkie późniejsze h a p p e n i n g i w Warszawie
( „ D z i e r ż y ń s k i naszym i d o l e m " z okazji 4 4 rocznicy p o w s t a n i a
M O i SB, „ R e w i a soc. m o d y " , „ W i e l k i e żarcie" z okazji 1 rocznicy
referendum w s p r a w i e reformy gospodarczej itp.) zostały mniej
l u b bardziej brutalnie rozbite.
J e d n a k w letnim okresie z a p a n o w a ł a sielanka dla P o m a r a ń c z o w c ó w całej Polski. Dziennikarze, którzy odkryli, że w h a p
p e n i n g a c h bardzo w a ż n ą rolę o d g r y w a milicja, z a p o w i a d a l i
n a w e t zmierzch p o d o b n y c h imprez, t y m bardziej, że M a j o r p o
akcji Tajnej Spółdzielni M i e s z k a n i o w e j „ M a t a H a t a " , w czasie
której krążył t y l k o j e d e n j e d y n y - t e k t u r o w y - r a d i o w ó z , w y d a ł
„ K o m u n i k a t W o j s k o w y , nr 4 / 8 8 " : Zwracam się do Was mężni
pomarańczowi
rycerze, zwycięskie hufce, wielcy hepenarzy
ulicy
Świdnickiej. Apeluję też do pomarańczowych
małolatów
i ciotek
rewolucji. Od kilku miesięcy w naszym mieście szerzy się zdrada.
Powiedzmy
sobie wprost. Happeningi
i ich sukces
zosta/y
poważnie zagrożone przez zorganizowany
na wielką skalę spisek.
Kim są sabotażyści?
Kto chce zniszczyć ruch
happeningowy?
Milicja podstępnie
przestała zamykać, wycofała się z ulicy, aby
skompromitować
nas brakiem pomysłów. Sami widzimy
podczas
akcji, jak trudno zastąpić milicję, która dokłada wszelkich
starań,
aby happeningi
były urozmaicone,
to funkcjonariusze
efektownie
kończyli każdą akcję. A teraz, bez obecności niebieskich
dżentel
menów jest niezwykle
ciężko. (...)
P o d o b n e w r a ż e n i e mają uczestnicy h a p p e n i n g ó w : Zastana
wiam się, jak oni by kończyli akcję, gdyby milicja się nie włączyła
(Pablo). To jest niesłychane
uczucie, gdy masz za sobą trzysta
osób, gotowych
na wszystko. Oni czekają tylko, żeby ich prowa
dzić... Dokąd? Na szczęście pojawia
się milicja i ona zawsze
wszystko kończy ( M a m u t ) .
Okazało się jednak, że i bez milicji m o ż n a się b a w i ć : / czerwca
we Wrocławiu
zebrało się pięć tysięcy osób. Krasnoludki
za
trzyma/y ruch na największym
moście wrocławskim,
obmalowali
sprayami Urząd Wojewódzki,
nie powstrzymane
przez
nikogo
rządzi/y miastem. Tak duże demonstracje
Wrocław oglądał chyba
W 1983 roku. Krzyczano wtedy na ulicach: „Chcemy Lecha, nie
Wojciecha".
Wtedy były palki i gazy, mogło skończyć się wyro
kiem. Teraz palki czasem idą w ruch, ale nikt przed nimi nie ucieka
w panice, dają też wyroki za happeningi,
a skandowane
przez
krasnoludki
hasło brzmi: „Chcemy
Śmieszka, nie
Wojcieszka".
Ogólnie rzecz biorąc, trochę pozmieniało
się. Do tej pory, jak nas
po happeningach
zatrzymano
na kilka godzin,
tłumaczyliśmy
cierpliwie,
że to bez sensu, że policyjne
interwencje
tylko
wzmacniają
surrealistyczne
efekty. Tym razem nie było
policji,
a pierwszoczerwcowa
impreza wypad/a jeszcze lepiej niż zwykle.
Sama już nie wiem, co też radzić funkcjonariuszom
(„PWA",
24/89).
Teoretycy, uczestnicy snują rozważania na temat roli m i l i c j a n
t ó w w h a p p e n i n g a c h , piszą o różnych etapach tworzenia
nowej
formy rzeczywistości
w happeningu,
w y l i c z a j ą różne elementy
i s y m b o l e w akcjach. Niektórzy oskarżają M a j o r a : Swoimi
akcjami
nie wyprostowuje
pan tej chorej
świadomości.
Przeciwnie
- wprowadza jeszcze większy mętlik. Po chwili radosnego
ryku,
zapomnienie
o nędzy egzystencji, bezmyślne twarze znów zasia
dają przed swoimi telewizorami.
Dla mnie pełni pan rolę wiel
kiego nadmanipulatora,
jeszcze sprytniejszego,
jeszcze
inteligen
tniejszego niż inni, który patrzy na to wszystko zza rogu i śmieje
się jakimś diabelskim chichotem. Te akcje są potrzebne panu. Dla
zaspokojenia
własnego egoizmu ( W o j c i e c h G ł u c h , „ R e p o r t e r " ,
nr 1 0 / 8 9 ) .
Natomiast p r a w i e nikt nie z w r ó c i ł u w a g i na istotę całej sprawy,
którą Ewa Szemplińska, autorka pierwszej m o n o g r a f i i P o m a r a ń
c z o w e j A l t e r n a t y w y , s f o r m u ł o w a ł a lapidarnymi s ł o w a m i : Może
zabawy na Świdnickiej
chronią
nas przed paranoją,
a może
przed
nienawiścią.
Prawie nikt nie u ś w i a d o m i ł sobie w pe
łni s ł ó w M a j o r a podejrzewając g o o o d w i e c z n e k p i n y : Działanie
bez
przemocy
wywołujące
pozytywne
skutki. To jedyne
działanie godne zainteresowań
prawdziwego
człowieka
dzisiej
szej epoki ( M a ł y M i n i f e s t z w a n y M i n i - f e s t ) .
Czy ktoś pomyślał o t y m , że p o m a r a ń c z o w e h a p p e n i n g i są
o r g a n i c z n ą częścią w i ę k s z e g o , o g ó l n o n a r o d o w e g o h a p p e n i n g u ,
h a p p e n i n g u , k t ó r e m u c h y b a p o raz pierwszy o d h a p p e n i n g u
G a n d h i e g o udało się p r z e p r o w a d z i ć r e w o l u c j ę bez k r w i . Gdy
niektórzy w i d z ą w Majorze W i e l k i e g o Błazna, ekstremę, ś w i r a ,
artystę, n a d m a n i p u l a t o r a , m o ż n a z a r y z y k o w a ć t w i e r d z e n i e - c h o ć
M a j o r z d e c y d o w a n i e zaprzecza - że jest o n m ą d r y m , r o z w a ż n y m
a jednocześnie o d w a ż n y m p o l i t y k i e m , który s p e c y f i c z n y m i ś r o d
kami artystycznymi w ł ą c z y ł się d o działania d r u g i e g o mistrza
h a p p e n i n g u z G d a ń s k a : . . . / tym razem odbyło się bez nienawiści.
Surrealizm socjalistyczny
podbija serca i umysły.
Pomarańczowa
Alternatywa
naprawdę
uczyniła hokus-pokus
ze
świadomością.
Milicja
nie wzbudza
agresji ani lęku, tylko zdrowy
śmiech
i odrobinę współczucia.
To pachnie
rewolucją,
nieko
niecznie
surrealistyczną
( „ P W A " , nr 9 / 8 8 ) .
Teraz, o d k ą d stróże porządku poczęli w s t r z y m y w a ć się o d
udziału w z a b a w i e , h a p p e n i n g i straciły na surrealności i w i g o r z e .
Czyżby nadszedł czas surrealizmu z ludzką twarzą? - zapytuje
z nadzieją Z b i g n i e w Ż b i k o w s k i na ł a m a c h „ Ż y c i a W a r s z a w y "
( 2 8 . 0 4 . 8 9 ) . J e d n a k nie spełniły się nadzieje, bo realnie istniejący
socjalizm (o ile jeszcze rzeczywiście istnieje!) dostarczył n a m
takiej dozy surrealizmu, o jakiej M a j o r nie m ó g ł marzyć n a w e t
w najbardziej surrealistycznych snach. W d n i u 17 listopada 1 9 8 9
r. w W a r s z a w i e na placu Dzierżyńskiego, k t ó r e g o rok t e m u tak
dzielni broniły przed C z e r w o n y m i Krasnalami Smerfy p o d d o w ó
d z t w e m b o h a t e r s k i e g o Gargamela, o b a l o n y został p o m n i k idola
C z e r w o n y c h K r a s n o l u d k ó w , „ d u m y (litera „ m " poprzedniej n o c y
została z m i e n i o n a na „ p " ) p o l s k i e g o n a r o d u " Feliksa Dzierżyńs
kiego. W m o m e n c i e z d e j m o w a n i a z c o k o ł u s p i ż o w e g o bohatera
przy p o m o c y sprzętu p o d z n a k i e m f i r m o w y m „ W a r y ń s k i " okazało
się, że Żelazny Feliks nie jest ze spiżu, nie jest z żelaza, tylko
z b e t o n u p o m a l o w a n e g o na k o l o r brązu, tak samo, jak p o m a l o
w a n a była na c z e r w o n o zatrzymana przez SB w e W r o c ł a w i u
załoga pancernika „ P o t i o m k i n a " i „ A u r o r y " w d n i u W i g i l i i
R e w o l u c j i Październikowej. Żelazny Feliks - t o B E T O N !
Panie Majorze, m e l d u j e m y posłusznie, że surrealizm socjalis
tyczny jest n i e z w y c i ę ż o n y !
czerwiec 1 9 8 9
HASŁA I NAPISY NA TRANSPARENTACH
Naszym celem mieszkanie - naszym mieszkaniem cela
Byliśmy, jesteśmy, b ę d z i e m y - ludzie b e z d o m n i
Socjalizm t o p o k ó j - kapitalizm t o d w a p o k o j e z k u c h n i ą
Żądamy k w a d r a t o w e g o stołu
W s z y s t k o jest jasne
Więcej b i a ł y c h p l a m
Uwolnić Świętych Mikołajów
C h o d ź c i e z nami krasnalami
Precz z c z e r w o n y m i . . . krasnalami
Precz z u P A Ł A M I
Dość p o k o j u
W i e m y , że niektórzy nas jeszcze nie kochają, ale my będziemy
ich k o c h a ć tak d ł u g o , aż nas p o k o c h a j ą
A n t y k o n c e p c j a w a r u n k i e m czystości w łonie partii
Ś w i ę t y M i k o ł a j tak - Dziadek M r ó z nie
A r m i a t w o j a mać
Baby d o w o j a
Nie ma w o l n o ś c i bez w o j s k o w o ś c i
Zamienić czołgi na w o ł g i
Żądamy rehabilitacji L w a T r o c k i e g o - t w ó r c y A r m i i C z e r w o n e j
J u t r o będzie lepiej
VI etap reformy - k o c h a j m y się
U w o l n i ć misia
C h c e m y chatki zamiast pałki
Naszym hasłem bułka z masłem
Układ Warszawski awangardą pokoju
Krasnoludki w s z y s t k i c h k r a j ó w łączcie się!
Mniej k o n d o n ó w - więcej p o l i g o n ó w
Kingsajz dla w s z y s t k i c h
Pisarze d o pióra, studenci d o nauki, pasta d o z ę b ó w
Fot.: Erazm C i o ł e k - N. 2, Krzysztof S a b a k - il. 3 - 5
26
