http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/3204.pdf
Media
Part of Kronika VII-IX 1980 / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1981 t.35 z.1
- extracted text
-
К
R
О
N
10—13 V I I w Żywcu t r w a ! F e s t i
w a l F o l k l o r u Górali P o l s k i c h , którego
laureaci wzięli udział we wrzośniowym
Międzynar. F e s t i w a l u F o l k l o r u Z i e m
Górskich.
*
22 V I I — w W o l s z t y n i e I V Spot
k a n i a F o l k l o r y s t y c z n o w o j . zielonogórs
kiego. Spośród zespołów biorących udział
w przoglądzio n a uwagę zasługuje zespół
Tomasza Spychały z Dąbrówki.
V I I — B u k o w i n a Tatrzańska. X I V
Sabałowe B a j a n i a . N i e przyznano
I
n a g r o d y w k a t . śpiewaków. Wśród ga
wędziarzy n a g r o d y I o t r z y m a l i Helena
K a r k o s z k a (Łapsze Niżne) i Stanisław
K u r e k (Konina). W grupie instrumen
talistów nagr. I o t r z y m a l i : Tadeusz
Szostak
(Kośne H a m r y ) ,
Władysław
Stefaniak (Leśnica), Franciszek K u r z e j a
(Zabrzeże), Andrzej Lasek (Skrzypnica).
Nagrodzono młodych wykonawców:
A r t u r a Czecha z J u r k o w a (śpiew) i A n
drzeja L a s k a (gawęda).
Nagr. specjalną M i n . K u l t u r y i Sztu
k i o t r z y m a l i : Stanisława Górkiewicz,
za grę n a skrzypcach i Stanisław Cho
waniec, gawędziarz.
*
V I I — Rzeszów, Oświatowy F e s t i
wal
Polonijnych
zespołów folklorys
tycznych.
*
3—10 V I I I — Wisła, Maków P o d h . ,
Szczyrk, Żywiec — X V I I Tydzioń K u l
t u r y B e s k i d z k i e j , z udziałem zespołów
nie t y l k o b e s k i d z k i c h (?). Z o r g . m . i n .
wystawę rzeźby l u d . B e s k i d u Śląskiego.
*
31 V I I I — 7 I X — Zakopane, T a
trzańska Jesień, zakończona k o n c e r t e m
laureatów X I I I Międzynar. F e s t i w a l u
F o l k l o r u Z i e m Górskich. Międzynar.
j u r y p o d przew. p i o f . R o m a n a Reinfussa
przyznało „złote c i u p a g i " zespołom:
i m . B a r t u s i a O b r o c h t y z Zakopanego
(w k a t . zospołów a u t e n t y c z n y c h ) , Coros
у danzas de m u r c i a z H i s z p a n i i i Gurnbar z Z S R R (w k a t . f o l k l o r u opracowa
nego a r t y s t . ) , M r a d i s a n z Czechosło
wacji (w k a t . f o l k l o r u stylizowanego).
„Srebrno c i u p a g i " otrzymały zes
poły: Górali Czadockich z Brzeźnicy
k . Żty^ania ( k a t . zesp. auten.), Sędzioly
z Żywca ( k a t . zesp. o p r a ć ) , U n i v e r s i d a d
de Gaud'ilajara z M e k s y k u i Reprezentac} j n y Zespół Pieśni i Tańca z Buł
g a r i i (kat. zesp. s t y l i z . ) . N i e przyznano
nagi ód w k a t . f o l k l o r u rekonstruowa
nego.
Podczas Jesieni o t w a r t o stałą eks
pozycję e e r a m i k i podhalańskiej
oraz
62
К
А
1980
VII - I X
, I m p r e z y folklorystyczne i regionalne
I
warsztat garncarski w chałupie Stanis
ława Gąsienicy Sobczaka i Wojciecha
Łukaszczyka (zbudowanej n a przełomie
X V I I I i X I X w.).
*
13 i U I X — N o w a Słupia, X I V
D y m a r k i Świętokrzyskie — pokaz daw
nego w y t o p u r u d y . I m p r e z i e t o w a r z y
szyły w y s t a w y , m . i n . S z t u k i l u d . Kielec
czyzny.
mentów
muzycznych,
zorganizowaną
przez M u z e u m w Żywcu i T o w . Miłośni
ków Z i e m i Żywieckiej.
*
16 V I I — Łowicz, Muzeum Naro
dowe oddział w Łowiczu.
Wystawa
t k a n i n i obrazów H e n r y k a Burzyńskie
go zorg. w 50-lecie twórczości. M i n i s t e r
K u l t u r y i S z t u k i wystosował l i s t g r a t u
lacyjny.
*
20, 21 I X — Kraków. V I I I Ogólpolskie i V Międzynarodowe T a r g i Sztu
k i Ludowej.
J a k co r o k u k i e r m a s z o w i t o w a r z y
szyły pokazy m o d y opartej n a wzorach
l u d o w y c h , występy kapel, inaugurujący
imprezę „ w i a n e k " dzieci k r a k o w s k i c h .
Z d a n i e m niektórych, kiermasz zawiódł
oozekiwania
—
n i e l i c z n y c h twórców
l u d o w y c h z d o m i n o w a l i handlarze i rze
mieślnicy.
W y s t a w a — oferta Coopexim—Ce
pelia piezentowała n a b y w c o m
zagra
n i c z n y m w y r o b y kilkudziesięciu spóldz.
cepeliowskich. Zorganizowano
również
w y s t a w y towarzyszące, m . i n . lalek re
g i o n a l n y c h , rzeźby F r a n c i s z k a P a l k i ,
rzeźby Józefa W r o n y , f o t o g r a f i i A d a m a
Bujaka.
16 V I I — Warszawa.
W
Starej
K o r d e g a r d z i e o t w a r t o wystawę „Zwy
cięskie d r o g i i b r a t e r s t w o b r o n i " .
*
V I I — Tuchola. Z okazji D n i Bo
rów T u c h o l s k i c h zorg. wystawę twór
czości l u d . N a uwagę zasługują d o m i
nujące n a w y s t a w i e h a f t y .
W miesiącach l e t n i c h w k r a j u or
ganizowano liczne j a r m a r k i folklorys
tyczne — n i e k i e d y mające z f o l k l o r e m
bardzo niewiele wspólnego.
W l i p c u odbyły się m . i n . j a r m a r k i
w kaszubskim Parku Etnograficznym
we W d z y d z a c h i w B y t o w i e , w s i e r p n i u
— w Częstochowie — j a r m a r k j u r a j s k i
i Węgorzewie — kiermasz rękodzieła
i sztuki ludowoj.
*
Wystawy i konkursy
11—13 V I I — R a d o m . Z o k a z j i
o t w a r c i a skansenu, w którym zgroma
dzono kilkadziesiąt u l i — od najstar
szych, z X V I I I w . , dłubanych, po
wspólczosnc, f i g u r a l n e — odbyła się sesja
bwtniczo-pszczelarska, na której refe
r a t y wygłosili m . i n . prof, d r Józef Gajok
i d r Stefan Rosiński.
J u r y p o d przew. B a r b a r y Zagórnoj-Tężyckiej przyznało n a g r o d y : za m a i .
olejne Józefowi Oprychałowi z M i k l a ezowic i J a n o w i K a w e c k i e m u z G r o n i k a ,
za rzeźbę w drzewie Jarosławowi F u r gale z P o l w i c y , za rzeźbę w g l i n i e Czes
ławowi Ambrożkiewiczowi i Z y g f r y d o w i
Gajewskiemu z Urzędowa-Bęczyna. W
dziedzinie t k a c t w a a r t y s t . n a g r o d y uzys
kały J a n i n a B u r a c z y k z K o r y c i n a , jej
córka R o m u a l d a Puzanowska i w n u c z k a
L u c y n a Puzanowska z Marchelówki (bia
łostockie).
*
*
V I I — R a d o m . M u z e u m Okręgowe
elesponowało kobietce i t k a n i n y ze zbio
rów r o d z i n y K u l c z y c k i c h przekazsnych
M n z e u m Tatrzańskiemu w Zakopanem.
6 V I I I — Warszawa. Stara K o r d e
garda. O t w a r t o piękną wystawę obrazów
n a szkle A d a m a Słowińskiego. W y d a n o
i l u s t r o w a n y k a t a l o g ze wstępem A . Jac
kowskiego.
15 V I I I
—
Warszawa,
Muzeum
Etnograficzne. W y s t a w a węgierskiej sztu
k i n a i w n e j ze zbiorów M u z e u m Węgiers
k i c h Artystów N a i w n y c h w Keczkemet.
*
* s
12 V I I
- w z a b y t k o w y m spichrzu
na terenie ^ l u z c u m Wsi R a d o m s k i e j
o t w a r t o wystuwę prac k o n k u r s o w y c h
„ Ż y c i e i twórczość J a n a Kochanowskiego
w rzeźbie i m a i . l u d . n a szkle".
15 V I I — Warszawa. Państwowe
Muzeum Etnograficzne,
wystawa
ze
zbiorów m u z e u m p n . K w i a t y i twórczość
l u d . , w g scenariusza Teresy A m b r o żewiez.
V I I I — Kraków, galeria „Mille
n i u m " . W y s t a w a obrazów na szkle B r o
nisława Bednarza, K r z y s z t o f a O k o n i a ,
A n n y Pitoń, Piotra P i o t r o w s k i e g o i Wła
dysława W a l c z a k a .
11 V I I — Żywieo. O t w a r t o w y s t a
wę p o k o n k u r s i e n a budowę l u d . i n s t r u
*
9 I X — Warszawa, galeria „Ce
p e l i i " na u l . R u t k o w s k i o g o . P o k o n k u r
sowa w y s t a w a wieńców dożynkowych
w o j . warszawskiego.
*
30 I X — Iłża, П о т K u l t u r y . Wys
tawa p n . Ceramika l u d o w a i l a l k a ar
t y s t y c z n a w trzydziostoleciu spółdzielni
„Chałupnik" w Iłży.
30 I X — Warszawa, M u z e u m E t n o
graficzne. O t w a r t o wystawę p n . D a w n e
l\sz.v.elarstwo.
I X — Inowrocław, M u z e u m K u j a w .
Wystawa kujawskiej sztuki ludowej.
I X — Warszawa, M u z e u m A z j i
i P a c y f i k u . W y s t a w a współczesnego l u d .
m a l a r s t w a indyjskiego — B o n g a l u , B i łiaru i O r i s y ze zbiorów m u z e u m i ko
lekcji p r y w a t n y c h .
U
M
V I I — w K a t o w i c a c h odbyła się
I I Ogólnopolska W y s t a w a K o n k u r s o w a
A m a t o r s k i e j P l a s t y k i „Sport w sztuce".
W y s t a w y amatorów
*
S
16 I X — Warszawa, M u z e u m E t n o
graficzne. W y s t a w a m a l a r s t w a naiwnego
r. Solontiname ( N i k a r a g u a ) .
M
A
R
W y s t a w y międzywojewódzkie, sta
nowiące I I etap Triennale P l a s t y k i Nie
profesjonalnej , zorganizowano:
V I I — w Częstochowie ( w o j . biels
kie, częstochowskie, k a t o w i c k i e , kie
leckie, k r a k o w s k i e , nowosądeckie i tar
nowskie),
V I I — w Olsztynie (białostockie,
łomżyńskie, ostrołęckie, suwalskie, olsz
tyńskie),
Inne
I X — K i e l c e , Ogólnopolska W y s t a
w a P l a s t y k i Nieprofesjonalnej spółdziel
czości
mieszkaniowej,
towarzysząca
Triennale
Plastyki
Nieprofesjonalnej.
Wydano i l . katalog.
I X — w Szczecinie (gdańskie, go
rzowskie, koszalińskie, słupskie, szcze
cińskie).
VII
—- L u b l i n .
Rozstrzygnięto
IX
l i t e r a c k i k o n k u r s i m - J a n a Pocka, z
udziałem 67 twórców. W
dziedzinie
poezji I nagr. nie p r z y z n a n o , I I o t r z y
mała H a n k a N o w o b i e l s k a
z Białki
T a r z a i i s k i e j (nowosądeckie), w dziale
p r o z y I nagr. uzyskała W a n d a Cubertow a z R a b y Wyżnej (nowosądecki).
I
Р
I X — w P o z n a n i u (bydgoskie, t o
ruńskie, włocławskie, płockie, poznań
skie),
E
S
SUMMARY
•
OF
C z e s ł a w R o b o t y c k i — T H E C H A I N OF H A P P I N E S S
A HALF CENTURY LATER
L e t t e r s f r o m heaven, as well as lettors of the c h a i n of hap
piness, w h i c h for centuries have been c i r c u l a t i n g i n E u r o p e ,
belong t o tho w o r l d of folklore. T h e same i n t e r n a l s t r u c t u r e ,
tho i n c l u d o d prayers a n d i n v o c a t i o n s , and belief i n the u n i f y i n g
f u n c t i o n of the c h a i n , t h e y a l l f o r m t h e fragments of t h e m y t h i c
v i s i o n o f t h o w o r l d understood as a continuous a n d purposeful
whole. P u n i s h e m e n t for b r e a k i n g the c h a i n a n d prize for i t s
c o n t i n u a t i o n are m a n i f e s t a t i o n of tho o l d belief t h a t r i g h t re
sults from r i g h t and w r o n g is always punished.
I n t e n t i o n s , images, a n d convictions of the w r i t e r s f o r m the
u n w r i t t e n contents of t h o lotters t h a t are so essontial due t o
the more fact o f t h o i r c o p y i n g b y thousands of people. I t was
J a n Stanisław Bystroń w h o i n 1938 p u b l i s h e d a collection of
letters of tho c h a i n of happiness a n d since t h e n a wavo of lottors
have boon r e t u r n i n g every years.
Tho analysis of 205 letters collected b y tho a u t h o r of the
article i n t h e years 1976—79 enables t o d i s t i n g u i s h s i x v a r i a n t s
of the same i n t e r n a l s t r u c t u r e , throe of w h i c h aro various forms
of the chain of liappincss of St. A n t h o n y . The three other v a r i a n t s
are games (for c h i l d r e n , l o r g i r l s , a n d t o g a i n m o n e y ) . I n t h e
a u t h o r ' s o p i n i o n , the phenomenon of w r i t i n g letters w i l l pass,
i n accordance w i t h the rules of c u l t u r e , f r o m the w o r l d of adults
to t h e w o r l d of c h i l d r e n ' s play.
E w a
K o r u l s k a — T R A N S F O R M A T I O N S OF
THE
AESTHETIC
PATTERNS
—
PATTERNS,
OPINIONS,
MODELS
Aesthetic predilections are shaped under the influence
of various factors: observation, studies, a n d i n h e r i t e d customs.
T h e y are m a n i f e s t a t i o n of n o t o n l y aesthetic needs b u t also
social ones l i k e prestige. Patterns of b e h a v i o u r characterising
members of a g i v e n social g r o u u are consciously or i n s t i n c t i v e l y
realised. Tho aesthetic predilections aro revealed i n a way of
embellishing (he nearest h u m a n e n v i r o n m e n t , m a i n l y the house
interior.
Е
З
Ю
М
Е
ARTICLES
The analysis of house furnishings i n the t w o villages i n
t h e W h i t e Wilderness enabled t o define t h e r e l a t i o n s h i p of the
i n h a b i t a n t s t o t r a d i t i o n a l , as w e l l as c o n t e m p o r a r y p a t t e r n s .
The r e c o s t r u c t i o n of the o b l i g a t o r y p a t t e r n s of t h o house f u r n i
shings helped t o d i s t i n g u i s h three essential t y p o s : the t y p e
referring t o t r a d i t i o n a l forms, contemporary i n t e r i o r basing
on t h e up-to-date designs, a n d t h e i n t e r m e d i a t e f o r m (the m o s t
common) characterised b y m i x i n g elements of the new as w e l l
as the o l d aesthetics.
Existence of various p a t t e r n s a t a t i m e when l i f e c o n d i t i o n s
q u i c k l y change, causes a chaotic a n d heterogenous w a y of fur
n i s h i n g the c o n t e m p o r a r y v i l l a g e house i n t e r i o r . The village
aims a t c u l t u r a l a s s i m i l a t i o n w i t h the t o w n , practicably w i t h
a c e r t a i n circle of a t o w n c u l t u r e ( t h a t of groups o f people of
peasants' a n d workers' o r i g i n ) , a n d among newly b u i l t , expensive
houses ono m a y notice the r e a l i z a t i o n of the p a t t e r n of the u n i
fied, t o w n - v i l l a g e c u l t u r e , w i t h the observance of c e r t a i n specific
predilections and fashions.
Anna Świątkowska
WICZ COSTUME
— EMBROIDERY
IN THE
ŁO
I n the Łowicz region, a l l girls a n d w o m e n occupied t h e m
selves w i t h e m b r o i d e r i n g t i l l tho W o r l d W a r T w o . The develop
m e n t of e m b r o i d e r y , modest a t the very outset, bogan i n the
1830s when t h e a g r i c u l t u r a l reform ( i n t r o d u c t i o n of the r e n t a l
system) i m p r o v e d the economic s i t u a t i o n of the village.
O n l y the v i s i b l e p irts of t h o costume were embroidered.
A t t h e beginning, t h o so-called ,.Polish s o w i n g " was applied,
a n d i t was followed later b y cross embroidery a n d p l a i n o m b r o i dery. G r a d u a l l y , c o l o u r i n g and ornaments t h a t were trans
f o r m i n g together w i t h the change of a general costume design,
were being enriched.
N e w designs, i n v e n t e d b y t a l e n t e d ombroiderossos, were
popularised a t church feasts w h e n whole parishes gathered
i n t h e place of w o r s h i p . There s t i l l a i o m a n y w o m e n i n the
region w h o occupy themselves w i t h e m b r o i d e r i n g b u t t h e i r
w o r k is being done on t h e Cepelia order.
The a r t i c l e is based on the analysis of a r i c h collection
of e x h i b i t s i n Museum i n Łowicz.
63