http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/4407.pdf
Media
Part of Kronika / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1970 t.24 z.2
- extracted text
-
Y
M
A
W
B
Ń
K
(1908-1970)
Był założycielem i d ł u g o l e t n i m dyrektorem W y d a w
nictw Artystycznych i Filmowych. Przyjacielem i opie
kunem naszego pisma. Szlachetnym człowiekiem.
Miał
dar szczególnie cenny i rzadki — s t a w i a ł na ludzi, ufał
i m i p o m a g a ł . Zainteresowania sztuką, wyniesione ze
studio iwi wciąż p o g ł ę b i a n e s p r a w i ł y ,
że z a i n s p i r o w a ł
i u ł a t w i ł powstanie w i e l u dzieł cennych dla naszej k u l
tury i ś w i e t n i e wydanych. Czuliśmy zawsze Jego życz
liwość, był naszym pierwszym i w d z i ę c z n y m czytelni
kiem. Cieszył oG każdy i n t e r e s u j ą c y a r t y k u ł , m a r t w i ł a
niska jakość reprodukcji, w k t ó r y c h gubił się artystycz
ny walor obiektu. N i e b y ł ambicjonalny. Cecha r ó w n i e
rzadka j a k u m i e j ę t n o ś ć ufania ludziom... Gdy p r z e j ą ł
dorobek „ A u r i g i " a m b i c j ą Jego było, by nie u r o n i ć n i
czego, zostawiając dzieło w t y m kształcie, j a k i zamyślił
tragicznie z m a r ł y Rafał Glucksman. Miał o d w a g ę b y ć
skromnym. I dlatego zrobił dla naszej k u l t u r y
dużo.
Ż e g n a m y Go ze smutkiem i żalem na ł a m a c h pisma,
k t ó r e zawdzięczało M u n i e j e d n ą r a d ę , n i e j e d n ą pomoc.
Z m a r ł 28 kwietnia 1970 r. po ciężkiej, wielomiesięcznej
chorobie.
Redakcja
O
K
N
K
za okres X - l 1970
18 lutego z m a r ł Leon K a t u l s k i
z Annowa, pow. Żnin, zasłużony
p a ł u c k i t w ó r c a ludowy. W tematyce
jego r z e ź b p o c z ą t k o w o d o m i n o w a ł y
zwierzęta i kompozycje z zakresu
życia wiejskiego, później
podjął
cykl postaci historycznych. Ostatnio
Leon K a t u l s k i z a j m o w a ł się pa
miątkarstwem.
*
W
marcu
zmarł
Mieczysław
Ruszkowski, jeden z bardziej zna
nych t w ó r c ó w ludowych w Polsce.
Sierpecki
rzeźbiarz
należał
do
Z w i ą z k u Polskich A r t y s t ó w Plasty
ków, był w y r ó ż n i a n y dyplomami,
posiadał złotą o d z n a k ę „Za zasługi
dla w o j e w ó d z t w a warszawskiego".
Konkursy,
folkloru
wystawy,
festiwale
i dni
W galerii sztuki współczesnej w
Reszlu otwarto 3 p a ź d z i e r n i k a w y
s t a w ę sztuki ludowej i twórczości
amatorskiej W a r m i i i Mazur. B o
gato reprezentowane były działy:
rzeźby, ceramiki i tkactwa. Przy
znano nagrody M i n . K u l t u r y i Sztu
ki.
*
23 p a ź d z i e r n i k a w z a b r z a ń s k i m
Muzeum r o z s t r z y g n i ę t o konkurs na
l u d o w ą i a m a t o r s k ą rzeźbę w w ę g
lu. Przyznano nagrody M i n . K u l t u
ry i Sztuki.
28 p a ź d z i e r n i k a w Muzeum w
Rabce r o z s t r z y g n i ę t o konkurs n a .
temat: „ T r a d y c y j n e garncarstwo l u
dowe z terenu Karpat". B y ł on po
przedzony badaniami w w o j . k r a
kowskim. Przyznano nagrody M i n .
K u l t u r y i Sztuki oraz Cepelii.
30 p a ź d z i e r n i k a w Ł ó d z k i m D o
m u K u l t u r y otwarta została wysta
wa garncarstwa ludowego H i e r o n i
ma M u s z y ń s k i e g o z Sieradza.
Muzeum w N o r r k ó p i n g u d o s t ę p
niło swe sale dla polskiej „sztuki
naiwnych". W działach malarstwa
i rzeźby oglądać m o ż n a było m. i n .
prace:
Zagajewskiego,
Zegadłów,
S k r ę t o w i c z a , Zelka, Holesza, Ociep
k i , Surowiaka, P ł o n k o w e j i Korsak.
Wystawa otwarta została w p a ź
dzierniku.
We w s i Chmielno, pow. Kartuzy,
otwarto w y s t a w ę ceramiki kaszub
skiej
— dawnej i w s p ó ł c z e s n e j .
Wystawa zainicjowana przez m i e j
scowe koło regionoznawcze, zlokali
zowana była w hallu szkoły.
6 listopada r o z s t r z y g n i ę t y został
konkurs na w s p ó ł c z e s n ą s z t u k ę l u
dową regionu kujawskiego. Przyz
nano nagrody M i n . K u l t u r y i Sztu
ki.
W grudniu odbyła się wystawa
pokonkursowa w Muzeum K u j a w
skim we W ł o c ł a w k u .
27 listopada w L u b l i n i e rozstrzy
g n i ę t o konkurs na s z t u k ę l u d o w ą
Lubelszczyzny zorganizowany przez
w y d z i a ł K u l t u r y P W R N i Muzeum
Okręgowe.
N a p ł y n ę ł o na konkurs
około 400 prac z w i e l u dziedzin:
rzeźby, tkactwa, garncarstwa, k o
walstwa, plecionkarstwa, plastyki
o b r z ę d o w e j . Przyznano nagrody M i n .
K u l t u r y i Sztuki.
W grudniu
ogłoszono konkurs
na przedmioty plastyki
ludowej,
z w i ą z a n e z o b r z ę d a m i i zwyczajami
w i e j s k i m i i miejskimi. Adresowa
ny do t w ó r c ó w ludowych w o j . w a r
szawskiego konkurs z o r g a n i z o w a ł y
Wydział K u l t u r y P W R N i Muzeum
Mazowieckie w Płocku.
W grudniu
odbył
się pokaz
najciekawszych
t k a n i n dekoracyj
nych spośród prac n a d e s ł a n y c h na
doroczny konkurs Cepelii. 22 spół
dzielnie n a d e s ł a ł y 287 p r o j e k t ó w
tkanin
obiciowych,
zasłonowych,
podłogowych, makat, narzut i mat.
Pokaz m i a ł miejsce w Starej K o r
degardzie w warszawskich Ł a z i e n
kach.
W g r u d n i u otwarto ogólnopols
k ą w y s t a w ę malarstwa, g r a f i k i
i
rzeźby plastyków-amatorów, wywo-
125
dzących się ze ś r o d o w i s k a
górni
czego. Pokazano ciekawe prace ta
k i c h t w ó r c ó w jak P a w e ł Wróbel,
Gerard Urbanek, Stefan Adamek,
Jan Janiga i A n t o n i Jaromin. I n t e
resujące grafiki przedstawił
Jan
Nowak. Najciekawszy
był
cykl
L u d w i k a Holesza „ E p o k a k a r b o ń s ka".
*
W g r u d n i u m i a ł miejsce dorocz
ny, X X V I I kokurs szopek k r a k o w
skich. Trzy pierwsze nagrody uzy
skali: B. Ziółek, T. G i l l e r t i W.
Głuch, ctzery drugie — Z. Grabow
ski, St. P a c z y ń s k i , Wł. Ł e s y k i J.
M a l i k . W k r a k o w s k i m Muzeum od
była się wystawa szopek; utworzo
no Sekcję Szopkarzy w Kole Miłoś
n i k ó w Muzeum. Sekcja ma na celu
m. i n . wznowienie
przedstawień
szopkowych w e d ł u g
starych teks
tów.
Siedem spośród najlepszych szo
pę pokazano na otwartej 3 stycznia
wystawie w b ę d z i ń s k i m Muzeum na
Zamku.
W styczniu otwarto w k a l i s k i m
Klubie M P i K wystawę, obrazującą
tradycyjną i współczesną
sztukę
reigonu. Zgromadzono eksponaty z
zakresu rzeźby,
ceramiki,
haftu,
zdobnictwa ze słomy i bibuły. Za
prezentowano ludowe instrumenty
muzyczne! Wiejskie budownictwo z
X V I I I i X I X w. uwidocznione by
ło na fotogramach S t a n i s ł a w a B ł a
szczyka.
*
IB stycznia otwarto w Muzeum
w Tarnowie
w y s t a w ę twórczości
ludowej regionu tarnowskiego, b ę
dącą rezultatem konkursu na dzie
ła sztuki ludowej i przedmioty gos
podarskie dziś już zanikające. Zgro
madzono unikalne części ubiorów,
c e r a m i k ę , wycinanki, elementy w y
posażenia
wnętrz
mieszkalnych.
Organizatorami konkursu b y l i : Pre
zydium M R N w Tarnowie, I n s t y t u t
Sztuki P A N oraz tarnowskie M u
zeum.
*
*
W warszawsikej siedzibie Towa
rzystwa Przyjaciół Sztuk P i ę k n y c h
wystawiono w s p ó ł c z e s n e malarstwo
na
szkle.
Wystawa opracowana
przez Muzeum T a t r z a ń s k i e w Za
kopanem pokazana była t a m ż e
w
1968 r. („Pol. Szt. L u d . " , nr
3/4
1970). Na
wystawie znalazły
się
prace t w ó r c ó w ludowych (Jacimiak,
Walczak), a m a t o r ó w , u c z n i ó w lice
um im. K e n a r a , p l a s t y k ó w zawodo
wych.
24 stycznia otwarta została
w
W D K w Rzeszowie wystawa sztu
k i ludowej pow. łańcuckiego. S k ł a
dały się na nią: ceramika ludowa
z Medyni
G ł o g o w s k i e j , rzeźby w
drewnie, stroje ludowe
oraz za
bawki.
*
3 i 4 stycznia w P a ń s t w . Teatrze
Dzieci Zagłębia w Będzinie odbył
się V I p r z e g l ą d O b r z ę d ó w
Ludo
wych
„ H e r o d y 70". W
imprezie
wzięły udział 23 zespoły z w o j . ka
towickiego i krakowsikego. W g r u
pie „ h e r o d ó w " najlepszy był zes
pół z Zawiercia, w grupie „dzia
d ó w " — z M i l ó w k i k. Zwardonia,
w' grupie „szopek", s t a n o w i ą c e j no
v u m p r z e g l ą d u — zespół z Kasinki
M a ł e j , pcw. Limanowa.
Równocześnie
zorganizowano
sympozjum
naukowe
poświęcone
sztuce ludowej.
*
10 stycznia rozpoczęły się
Dni
Sztuki Ludowej w pow. t o r u ń s k i m .
K i l k a miejscowości gościło kolejno
w y s t a w ę polskich s t r o j ó w
ludo
wych, w C h e ł m ż y zorganizowano
w y s t a w ę pt. „ T e m a t y k a ludowa w
literaturze". We w s i K a d z i d ł o pre
zentowane były
dwie
wystawy:
twórczości ludowej i malarstwa amatorów.
W styczniu w P R M N Puck ot
warto w y s t a w ę twórczości ludowe.)
woj .gdańskiego. Zgromadzono
na
niej 700 e k s p o n a t ó w z dziedziny ce
r a m i k i , rzeźby,
haftu, p a m i ą t k a r
stwa i meblarstwa.
*
W styczniu otwarto w I n o w r o
cławiu w y s t a w ę prac
kujawskich
członkiń
Kół G o s p o d y ń Wiejskich
ze S ł a w k a Wielkiego i Janowic.
*
26 stycznia otwarta została z i n i
cjatywy K W PZPR i Prezydium
W R N w Katowicach wystawa w y
r o b ó w artystycznych i p a m i ą t k a r
skich. B r a l i w niej udział obok
r z e m i e ś l n i k ó w p r z e m y s ł u terenowe
go także twórcy, p r a c u j ą c y dla Ce
pelii.
*
30-31 stycznia w M D K w Ż y w
cu o d b y w a ł się I I Festiwal „Ży
wieckie gody". Brały w n i m udział
o b r z ę d o w e zespoły folklorystyczne z
pow. żywieckiego.
*
Wystawa sztuki ludowej regio
nu łapskiego otwarta była w stycz
niu w Bibliotece Powiatowej w
Łapach. Wśród e k s p o n a t ó w znajdo
wały się dywany i k i l i m y dwuosnowowe, meble wiejskie, przedmio
ty z w i ą z a n e z o b r z ę d a m i ludowymi.
*
W styczniu Cepelia i Muzeum w
Łowiczu ogłosiły ogólnopolski kon
kurs na wycinanki ludowe. Regula
m i n przewiduje n a d s y ł a n i e przez
uczestników z r ó ż n i c o w a n y c h zesta
w ó w wycinanek.
cych r ó w n i e ż z tego p u n k t u widze
nia, że s ą s i a d o w a ł y t u obok siebie
przemieszane motywy z w i e l u re
gionów m. in. z Wileńszczyzny. W
dziale r z e ź b y wystawiali swe pra
ce — obok innych t w ó r c ó w — Ed
ward Kołacz i Zygmunt Skrętowicz.
W styczniu rozstrzygnięty został
ósmy konkurs dla a m a t o r ó w , zor
ganizowany przez Wydział K u l t u r y
PPRN w N o w y m Sączu, Towarzy
stwo Przyjaciół Sztuk P i ę k n y c h i
PDK. Wśród 21 a u t o r ó w , którzy
nadesłali 156 prac,
najliczniejszą
g r u p ę stanowili nauczyciele. W dzia
le rzeźby dwie I nagrody przyzna
no Edwardowi Gruceli i Piotrowi
Zelkowi. W malarstwie dokonano
podziału na „ p r y m i t y w n y c h " (I na
grody: Teresa Kuczaj
i
Maria
Wnęk) i a m a t o r ó w (Antonina Jusz
czak) .
18 stycznia w
nowosądeckim
B W A otwarto p o k o n k u r s o w ą w y
s t a w ę n a d e s ł a n y c h prac.
Inne
W p a ź d z i e r n i k u o d b y ł o się w
Toiruniu trzydniowe Walne Zgro
madzenie
Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego, połączone z sesją
naukową.
W t o r u ń s k i m Muzeum
Etnograficznym
dokonano
róvmocześnie otwarcia kujawskiej części
przymuzealnego skansenu.
*
Utworzona została Rada
Społeczno-Naukowa, która wspierać bę
dzie
poczynania
Stworzyszenia
T w ó r c ó w Ludowych. P r z e w o d n i c z ą
cym Rady został prof. dr Roman
Reinfuss z Instytutu Sztuki P A N .
Zadaniem Rady jest poradnictwo
w organizowaniu k o n k u r s ó w i w y
staw oraz koordynacja
przedsię
wzięć wydawniczych i popularyza
torskich.
*
W październiku
zorganizowano
izbę
pamiątek
w
Wojsławicach,
pow. C h e ł m Lubelski. Jest to daw
ny ośrodek garncarstwa ludowego.
*
W Jaworzynce, pow.
Cieszyn,
powstało dzięki staraniom miejsco
wych działaczy m a ł e muzeum. Eg
zystuje ono w chacie góralskiej Ja
na
Bojki,
ludowego
rzeźbiarza.
Cennym eksponatem jest stół ka
mienny z X V I w., znajduje się też
w izbie kolekcja ś w i ą t k ó w , w y k o
nanych przez miejscowych
twór
ców.
*
*
W szczecińskim Zamku Książąt
Pomorskich
otwarto w
styczniu
d z i e w i ą t ą już doroczną
wystawę
sztuki ludowej i twórczości ama
torskiej.
Bogato
reprezentowane
były działy rzeźby i malarstwa w t y m po raz pierwszy obrazy na
szkle. Nowością było też pokazanie
strojów
regionalnych,
interesują
Poczta Polska w y d a ł a serię oś
miu
znaczków
z
reprodukcjami
rzeźb ludowych, czterech anonimo
wych i czterech współczesnych.
„Ekspress Wieczorny", a w ślad
za n i m wiele innych
czasopism,
podjęło akcję pod h a s ł e m : „ R a t u j
my w i a t r a k i " .