http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/3713.pdf
Media
Part of Przyczynek do badań etnograficznych i konserwacji zabytków kultury ludowej na Pomorzu Zachodnim / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1954 t.8 z.3
-
extracted text
-
PRZYCZYNEK D O BADAŃ ETNOGRAFICZNYCH I KONSERWACJI
KULTURY LUDOWEJ NA POMORZU ZACHODNIM
ZABYTKÓW
Л D Л Ai
P o m o r z e Z a c h o d n i e należy d o t y c h obszarów P o l
s k i , n a k t ó r y c h d o d z i s i a j z a c h o w a ł o się już n i e w i e l e
zabytków k u l t u r y l u d o w e j . Napływająca od Z a c h o d u
i s i l n i e j działająca p r z e z dłuższy czas k o s m o p o l i t y c z
n a k u l t u r a o r a z o s t a t n i a w o j n a zniszczyły s p o r o c e n
n y c h pamiątek, k t ó r e p o w s t a ł y i r o z w i n ę ł y się n a
podłożu t r a d y c y j n e j m i e j s c o w e j k u l t u r y p o l s k i e j .
N a t e r e n a c h n i e w i e l k i e j d a w n e j Z i e m i Śliwińskiej,
zajmującej część p o w i a t u g r y f i c k i e g o , dotykającej m o
r z a , s t o s u n k o w o jeszcze s i l n i e zachowała się m i e j s c o w a
k u l t u r a l u d o w a , w y r a ż a j ą c a s'»j w b u d o w n i c t w i e , k t ó r e
p r z e t r w a ł o d o czasów d z i s i e j s z y c h . N a w i ą z a n i a t y c h z a
b y t k ó w w y d a j ą się b a r d z o s t a r e . W czasie badań t e r e
n o w y c h w l i p c u i s i e r p n i u 1953 r . ludność m i e j s c o w a
i n f o r m o w a ł a m n i e , że p o d c z a s k o p a n i a t o r f u tuż p r z y
S l i w i n i e B a ł t y c k i m n a t r a f i o n o n a szczątki pokaźnej
w i e l k o ś c i b e l . P o z a t y m s p o r a d y c z n i e w y k o p u j e się
różne p r z e d m i o t y d r e w n i a n e , r o g o w e i żelazne. Z a c h o
w a n e s t a r e d o m y m i e s z k a l n e w y k a z u j ą — t a k w kształ
cie z e w n ę t r z n y m , j a k i w r o z p l a n o w a n i u — w i e l e c e c h
wspólnych z p o d o b n y m i b u d y n k a m i i n n y c h
dziel
n i c P o l s k i . Spośród b u d y n k ó w g o s p o d a r c z y c h
zasłu
gują n a u w a g ę stodoły, a" w n i c h s p e c j a l n i e — b r a m y
i f u r t k i b o c z n e , znajdujące się p o - p r a w e j s t r o n i e o d
b r a m y g ł ó w n e j , patrząc o d s t r o n y u l i c y . F u r t k i t e
i b r a m y w s t a r y c h stodołach ciągną się w z d ł u ż u l i c y ,
tworząc w z n o b s e r w o w a a y c h
wypadkach w Sliwinie
Ryc.
1 i 2. Wejścia
przy
bramach
do stodół.
Fotografował
CLAP
A
Bałtyckim i R e w a l u j a k b y w j a z d y na w i e l k i e p o d
wórza. N a p r z e c i w t y c h f u r t e k , z w i ą z a n y c h z b r a m a m i ,
stoją d o m y m i e s z k a l n e . Z t y c h też w z g l ę d ó w f u r t k i
są z a p e w n e w y k o n a n e o z d o b n i e ( r y c . 1, 2). H a r m o n i j
nie powycinane o t w o r y w deskach sosnowych
oraz
k u n s z t o w n e , s y m e t r y c z n e połączenie słupów d ę b o w y c h
już z d a l e k a zwracają u w a g ę .
W
obserwowanych
w y p a d k a c h f u r t k i , j a k i b r a m y stodół n i e spełniają
już d a w n e j f u n k c j i . Ż y c i e c z ł o n k ó w spółdzielni p r o
d u k c y j n e j w S l i w i n i e oraz n o w e f o r m y g o s p o d a r k i w
R e w a l u , j a k i e przynieśli t u o s a d n i c y z i n n y c h z i e m
P o l s k i , w y d e p t a ł y n o w e ścieżki, n o w e d r o g i , c h a r a k t e
r y s t y c z n e d l a n a s z y c h czasów. W z w i ą z k u w ł a ś n i e z
t y m i z m i a n a m i , które w s z y b k i m r o z w o j u n a s z e g o ż y
c i a dyktują n a m w i e l e s p r a w d o r o z w i ą z a n i a , n i e p o
w i n n i ś m y zapomnieć o t y c h n i e l i c z n y c h z a b y t k a c h ,
które t u , n a d m o r z e m , po z a m a r c i u języka polskiego
z a c h o w a ł y się w f o r m i e m a t e r i a l n y c h p r z e j a w ó w k u l
t u r o w y c h , b u d y n k ó w , narzędzi i n a z w , n i e r z a d k o mało
n a m z n a n y c h i n i e d o c e n i a n y c h , a będących przedłu
żeniem naszego odwiecznego b y t o w a n i a .
Z a k o n s e r w o w a n i e więc i otoczenie
stałą
opieką
c e n n i e j s z y c h z a b y t k ó w k u l t u r y l u d o w e j p o w i n n o być
dla nas nie t y l k o n a k a z e m , ale i zarazem s p r a w d z i a
n e m głębokości naszej k u l t u r y . P o w o ł a n e d o t y c h p r a c
c z y n n i k i p o w i n n y się j a k n a j s z y b c i e j t y m z a g a d n i e
n i e m zająć, g d y ż w k r ó t c e może być już za późno.
Sliwin
Adam
Bałtycki
i
Rewal
(pow.
gryficki).
Glapa.
189
