http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/5837.pdf
Media
Part of Spis treści/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 2006 t.60 z.2
- extracted text
-
001-04 Spis tresci.ps - 8/30/2006 3:05 PM
Polska Sztuka Ludowa
KONTEKSTY
♦ ANTROPOLOGIA KULTURY F ETNOGRAFIA F SZTUKAf
2006 rok LX nr 2 (273). Indeks 369403. ISSN 1230-6142. Cena 15 zł
INSTYTUT SZTUKI POLSKIEJ AKADEMII NAUK, STOWARZYSZENIE LIBER PRO ARTE
s p i s
Zbigniew B enedyktowicz
t r e ś c i
Kontynuacje.........................................................................3
J erzy S. W asilew ski Etnolog w podróży
Smutek Arktyki w masce święta, w szamańskim
kostiumie ................................................................................5
CHOREA
A NNA B ogdanow icz Bułgarska banica z serem i szpinakiem, kawa „turka”
i liście winogron, czyli o potrzebie doświadczania
Innego w poszukiwaniu teatralnym ................................. 15
T OMASZ R odowicz Dlaczego Antyk, czyli kondycja Europy.
Stowarzyszenie teatralne Chorea (2004-2006) .............21
Po P tak ach ........................................................................... 28
Projekt „Bułgaria-Epos Bałkański” ................................... 29
M ARTIN L. W est
Naprzód ku przeszłości
przełożyła Marianna Cielecka ..........................................30
M ARTIN L. W est Człowiek, przeznaczenie i śmierć w tradycji
indoeuropejskiej
przełożyła Sara Rodowicz,
przejrzał Włodzimierz Lengauer....................................... 34
M ARTIN L. W est Muzyka starożytnej Grecji - jej przekaz wtedy i teraz
przełożyli Maciej Kaziński, Anna Bogdanowicz............ 43
K rzysztof B ielawski
Pajany delfickie - kontekst historyczny........................52
D ariusz K osiński
Ch/m ury............................................................................. 60
D OROTA P orow ska
Tezeusz i Tańce Labiryntu..............................................65
A g a ta Zyglew ska -D iduszko
Tezeusz w labiryncie......................................................... 69
1
001-04 Spis tresci.ps - 8/30/2006 3:05 PM
M AŁGORZATA S zum Światło antyku. Hode Galatan - Earthfall/Chorea.
Pierwsza część trylogii.........................................................72
M ałgorzata J a bło ń ska Taniec - dramat ciała - ład św iata ................................ 75
E LŻBIETA R ojek
Parę myśli na temat treningu ......................................... 81
M ACIEJ R ychły Pterodaktyl w kompocie - subiektywne zapiski
z pracy nad muzyką antyczną w Chorei..........................85
PIEŚNI wybrane utwory z repertuaru „Orkiestry Antycznej” ......94
K RYSTYNA D uniec Ciało w teatrze od transcendencji do transgresji.......... 95
E w a K LEKOT, T omasz S zerszeń „Antropologia nie wystarczy, żeby zrozumieć, co się
dzieje z człowiekiem w obliczu piękna...” Zapis
rozmowy o Potędze wizerunków Davida Freedberga ....100
PRZEOBRAŻENIA KATEGORII ESTETYKI
W ŚWIECIE MULTIMEDIÓW
A licja K uczyńska Zamknąć oczy, aby widzieć?............................................106
K atarzyna K a sia A u to r ................................................................................. 108
B OGNA J. O BIDZIŃSKA Malarstwo Prerafaelitów, czyli obraz, który
może być sobą.....................................................................114
A licja S aw icka
Intencje reżysera. Zapis domniemań ............................ 121
PIOTR S chollenberger „Transcendentalny narcyzm” i filozofia sztuki............ 128
M ACIEJ R óżalski „Ożywianie” obrazu jako metoda tworzenia
dzieła teatralnego.............................................................. 136
A LEKSANDRA H irszfeld
Greenaway a la „Greenaway” - czyli Brytyjczyka
twórcze uniwersum w pigułce.......................................... 141
A leksandra K oś
Tekst obrazu...................................................................... 149
M ARCIN S utryk
Czarny kwadrat Kazimierza Malewicza..........................154
D a n u ta W róblew ska
Opowieść o H asiorze.......................................................156
W iesław a W ierzchow ska
Poznałam wielkiego artystę ............................................158
A leksander J ackow ski
Hasior przypomniany.......................................................160
2
001-04 Spis tresci.ps - 8/30/2006 3:05 PM
A leksander J ackow ski Listy Panka i Gielniaka .................................. ................162
J erzy Prokopiuk Co zrobić z Gurdżijewem? ............................. ................163
Zbigniew O siński O recepcji Gurdżijewa. Przyczynek ............. ................165
J acek D obrow olski „Guru Gurdżijew” ............................................. ................169
M ikołaj J ewrieinow W stronę filozofii teatru .................................. ................172
J ulia H olew ińska Perła z lamusa................................................... ................175
Noty o autorach............................................... .............. 178
Summary............................................................ ................182
Contents............................................................ ................187
N
ZBIGNIEW
BENEDYKTOWICZ
umer otwiera Smutek Arktyki... kolejny odcinek
z cyklu Jerzego Sławomira Wasilewskiego Etno
log w podróży. Dalej zamieszczamy blok tekstów
o „Orkiestrze Antycznej” i Stowarzyszeniu Chorea po
święcony działalności, i będący zarazem dokumentacją
tychże działań i poszukiwań teatralnych prowadzonych
pod kierunkiem Tomasza Rodowicza, grupy wywodzą
cej się z doświadczeń Ośrodka Praktyk Teatralnych
„Gardzienice”. Co łączy te dwa tak zdawałoby się odle
głe od siebie tematy i obszary tekstów? Smutek Arktyki,
dramatyczny, choć bez egzaltacji i bardziej z chłodnym
okiem zapisany obraz znikającego świata (kultury rena):
„Czy zatem na naszych oczach odchodzi w niebyt trwa
jąca od tysięcy lat aktywna symbioza człowieka i renife
ra? Może tak, skoro nie uwzględniają jej żelazne reguły
światowej ekonomii, nie ma dla niej miejsca w systemie
skutecznych subsydiów, nie będzie kontynuacji wiedzy
i doświadczenia pasterskiego przy sztucznym, brygado
wym systemie pracy, gdzie rozbity zostaje przekaz ro
dzinny i kontakt pokoleń.” Co łączy Smutek Arktyki
z dramatycznym wyznaniem Rodowicza: „Czułem też
niepokój, że to, co na początku było wyzwaniem i siłą,
co tworzyło unikatową wartość w teatrze - to odcięcie
się od świata i szukanie nowego środowiska dla teatru,
jak to sformułował Włodzimierz Staniewski w swoim
pierwszym manifeście - po dwudziestu latach stawało
się dla mnie jak jarzmo. Własna legenda stawała się pu
łapką. Traciłem kontakt z rzeczywistością i nową sztu
ką, z trudem rozumiałem język i etos nowego pokolenia,
(...) Żeby zacząć z nimi rozmowę należało wracać do
Kontynuacje
miasta [sic!-ZB]. Wieś zresztą, jako idea, a także i po
ludzku również, stawała się powoli przedmieściem, do
my daczami z oknami sinymi od telewizorów, a na po
dwórkach i w ogrodach zamiast krów co sobota trawę
wyżerały kosiarki. Teatr zamienił się w międzynarodo
wy dom kultury.” Co zatem łączy te dwa, powtórzmy,
tak odległe od siebie teksty. Co łączy obu autorów poza
tym zbiegiem okoliczności, że... sąsiadowali obok siebie
już na tych łamach, przy poprzednim odcinku Etnologa
w podróży (Rodowicz pisał o swej przygodzie wyjścia
na... spotkanie reniferów i niezwykłym doświadczeniu
domu: Dom albo błądzenie w czasie, Wasilewski o lite
rackiej mistyfikacji podróżniczej: Śladami wymyślonej
ucieczki - [por. „Konteksty” nr 3-4/2004]. Bez wątpie
nia, numer ten można by nazwać „numerem kontynu
acji”, bo odnaleźć możemy w nim stale powracające na
naszych łamach tematy i motywy, jak: - Dom. Do
świadczenie podróży. Teatr (zarażony antropologią).
Święto (potrzeba świąt, doświadczenia czasu innego od
codzienności, potrzeba podróży, wyjścia poza to, co zna
ne) - tematy, które tworzą zaklęty krąg antropologii,
3
001-04 Spis tresci.ps - 8/30/2006 3:05 PM
Zbigniew Benedyktowicz ♦
KONTYNUACJE
W rozdziale o „Orkiestrze Antycznej” zamieszczamy
trzy teksty wybitnego uczonego, laureata prestiżowej
nagrody Balzana w dziedzinie humanistyki, Martina L.
Westa oraz tekst o pajanach delfickich Krzysztofa Bie
lawskiego. To jeszcze jedna kontynuacja wątku „między
nauką a sztuką”, kontynuacja praktyki znanej z do
świadczeń „Gardzienic” i obecnej na naszych łamach:
organizowania sympozjów, spotkań artystów z uczony
mi [por. zeszyt „Gardzienicki”, „Konteksty” nr 1-4/2001
oraz nr 3/2005]. Kontynuujemy również bardzo mocno
obecny w ostatnich zeszytach rozdział poświęcony an
tropologii obrazu, zamieszczając rozmowę z Ewą Klekot,
tłumaczką książki Freedberga Potęga wizerunków, oraz
artykuły powstałe w kręgu uczestników seminarium
prof. Alicji Kuczyńskiej: Przeobrażenia kategorii estetyki
w świecie multimediów.
O teatrze - Ciało w teatrze. Od transcendencji do
transgresji - pisze Krystyna Duniec. W rozdziale te
atralnym publikujemy tekst Mikołaja Jewreinowa
W stronę filozofii teatru, oraz pokłosie numeru poświę
conego Gurdżijewowi, glosy i wypowiedzi Jerzego Prokopiuka, Zbigniewa Osińskiego, Jacka Dobrowolskie
go o tym niezwykłym i kontrowersyjnym twórcy. Pu
blikujemy trzy zapowiedziane recenzje [por. „Kontek
sty” nr 1/2006] Danuty Wróblewskiej, Wiesławy
Wierzchowskiej i Aleksandra Jackowskiego o książce
Hanny Kirchner Hasior. Opowieść na dwa glosy.
W przedziwny sposób ów wątek tajemnicy konty
nuacji i dyskontynuacji pojawia się w wielu zgroma
dzonych tu tekstach. Może najlepiej dałoby się go
objąć i wyrazić paradoksalnymi słowami tytułu jed
nego z nich. Słowa te mogłyby być też najlepszym
wezwaniem, mottem dla tego numeru: „Naprzód ku
przeszłości!”.
jednakże głównym jego wątkiem wydaje się właśnie
Kontynuacja. Ale nie tylko ta powierzchownie rozu
miana i „rzucająca się w oczy”, lecz ta głębiej ukryta, nie
zawaham się użyć tego słowa (tak bardzo przez niektó
rych ostatnio nie łubianego), ale przecież w tym kon
tekście, jak najbardziej uprawnionego i obecnego.
Głównym wątkiem wydaje się - i naprawdę, nie widzę
tu odpowiedniejszego, lepszego, bardziej precyzyjnego
słowa, jak to: - t a j e m n i c a kontynuacji i dyskontynuacji. W tekście otwierającym blok „Orkiestry A n
tycznej” czytamy: „Opowieści podróżników nie tylko
przenoszą owo gdzieś tam do domu oraz to tutaj - gdzieś
tam. Nie tylko przynoszą to, co dalekie, w nasz zasięg,
ale też mają, w ramach konkretnych przypadków,
udział w kwestionowaniu dychotomii dom/obcy teren,
osiedlenie/podróżowanie. Przemawiają na rzecz nie
możliwości szufladkowania kultury i niemożliwości zde
finiowania autentycznej kulturowej tożsamości.”
(Trinh T. Minh-ha). I dalej autorka przywołująca te
słowa pisze: „Wyruszać bez oczekiwań. Bez wyobrażeń.
Bez obaw. W otwartości na doświadczanie. Jakiekol
wiek miałoby ono być. W otwartości na spotkanie. Nie
zależnie czy będzie początkiem długiej przyjaźni, czy po
trwa pięć minut (w trakcie których uda ci się bądź nie
wytargować niższą cenę za jakąś kuszącą staroć). Ze
świadomością, że to, co wspólne dla określonego kraju,
czy narodu, podporządkowuje się temu, co indywidual
ne w pojedynczym człowieku. Ze świadomością, że naj
więcej uczę się o sobie, kiedy szczerze patrzę w oczy In
nego. I kiedy doświadczam Nowego, Nieznanego, do
czego nie mogę zastosować wyuczonych wzorców postę
powania. Nowe i Nieznane (nawet w nieznacznym
stopniu) wciąż konfrontuje mnie z moimi własnymi
schematami zachowań.”
4