http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/3413.pdf
Media
Part of Wspomnienie: Wacław Skirzyński 31.05.1912-14.01.1991 / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1993 t.47 z.1
-
extracted text
-
Wacław Skirzyński
1
:
31.05.1912-14.01.1991
WSPOMNIENIE
Zmarł jeden z najznakomitszych rzeźbiarzy ludowych
w Polsce, który jednak nigdy nie stał się tak znany, jak na to
zasługuje. Był typem samotnika, człowiekiem o wielkim
poczuciu honoru i dużej wrażliwości, filozoficznego usposo
bienia. W odniesieniu do obcych skryty i nieufny, trzymający
się trochę na uboczu w stosunku do swojego, nierozumiejącego jego sztuki, wiejskiego środowiska, życzliwy dla tych,
których polubił, nigdy jednak nie otwarty do końca.
Urodził się w zapadłej, mazowieckiej wioszczynie - Rzeszotarach Chwałach (których nigdy nie opuścił), w ubogiej,
chłopskiej rodzinie. Piaszczysta ziemia nie mogła wyżywić
licznej rodziny, stąd też od młodych lat imał się różnych zajęć
- krył dachy, trudnił się stolarstwem i traczką. Wraz z żoną,
z wielkim trudem zdobył fundusze na powiększenie gos
podarstwa. Ziemia stanowiła dla niego największą wartość,
ale bogatsze, ciekawsze życie zawdzięczał rzeźbieniu.
Już w wieku szkolnym ujawnił zdolności plastyczne - ktoś
poprosił go o dorobienie brakującego elementu do figurki,
ktoś inny przyniósł ,,do odrobienia" glinianą figurkę. Z cza
sem ambitny chłopiec zaczął rzeźbić „sam z siebie", a jego
prace-niewielkie krucyfiksy czy figurki o tematyce sakralnej
rozchodziły się wśród znajomych. W latach pięćdziesiątych
figurką Matki Boskiej, którą wykonał na grób matki,
zainteresował się kolekcjoner sztuki mazowieckiej - Marian
Przedpełski i zachęcił go do dalszej pracy.
W 1958 r. nastąpiło „odkrycie" rzeźbiarzy z okolic
Sierpca. Byl to czas wzmożonego, opiekuńczego zaintereso
wania władz i działaczy kulturalnych Sierpca, rozwijającą się
na ich terenie twórczością ludową. Organizowano spotkania
rzeźbiarzy, pokazy i wystawy ich prac, artyści ludowi
sprzedawali swoje wyroby na kiermaszach i do Cepelii.
Uczestniczył w tym także Wacław Skirzyński, zawsze jednak
z pewnym dystansem do tego typu działań. Nigdy też
specjalnie nie interesowały go dokonania innych twórców,
skupiony był głównie na tym, co i jak sam ma rzeźbić.
Rzeźbił mozolnie i powoli, a do swoich prac miał bardzo
osobisty stosunek - nie były to bowiem rzeźby czy figurki,
lecz „osoby" lub „osóbki", przedstawiające głównie znane
mu święte postacie. Najchętniej wykonywał różnorodne
wizerunki Matki Boskiej, pasje oraz popularnych na wsi
świętych patronów. Przy przedstawianiu tematów sakral
nych nie uznawał żadnych udziwnień, stylizacje i odstępstwaod wzorców ikonograficznych uważał za obrazoburcze.
Drugi nurt tematyczny w jego twórczości to postacie królów,
narodowych bohaterów i wybitnych Polaków, których starał
się odtworzyć możliwie wiernie. Spracowane i tak często
okaleczone ręce nie były w stanie wszystkiego wyrobić,
a poza tym, wychowany w ludowej estetyce posiadał typ
wrażliwości, który uwidaczniał się w intuicyjnym stosowaniu
uproszczeń, charakterystycznych dla tradycyjnej rzeźby.
Nigdy nie rzeźbił wiele, a w ostatnich latach zaledwie
pojedyncze prace, głównie z przeznaczeniem do muzeum
w Płocku i w Sierpcu. Z wielkim niepokojem, nieumiejętnie
skrywanym za maską obojętności, obserwował naszą reakcję
na swoje prace. Dla nas były one źródłem radości wynikają
cej z kontaktu z czymś szczerym i prawdziwie wartościowym.
Będzie nam, pracownikom Muzeum Mazowieckiego
w Płocku, brakowało spotkań z tym wybitnym artystą
i przyjaznym nam, niezwyczajnym człowiekiem, który ze
swoimi zasadami etycznymi, poglądami na świat i życie, był
głęboko osadzony w tradycyjnej kulturze chłopskiej. Jedno
cześnie z żalem uświadamiamy sobie, że Jego śmierć za
mknęła okres autentycznej, wywodzącej się z tradycji twór
czości rzeźbiarskiej na Mazowszu.
Wanda Dowlaszewicz
49
