Cyfrowa Etnografia

http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/4583.pdf

Media

Part of Obrazki wotywne z kościoła Bożego Giała w Krakowie/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1967 t.21 z.1

extracted text

П. 1. Obrazek
wotywny
Piotra
Komorowskiego,
ol. pł., 56 X 52
cm.
1. pol. XVIII
w.
Kościół
Bożego
Ciała,
Kraków.

Stefania^Krzysztofowicz,

Ewa

Śnieżynska-Stolot

/

OBRAZKI WOTYWNE Z K O Ś C I O Ł A B O Ż E G O C I A Ł A W KRAKOWIE
W

kościele

nagrobka
obrazki
nie

n a terenie

XVIII

Ciała

których

klasztoru

Zespół

w

Krakowie,

Kazimierczyka,

w o t y w n e z

klauzurą).
i

Bożego

Stanisława

jeden

w

pobliżu

wionych

zachowały

się 22

bogata

l i t e r a t u r a opisująca c u d a d o z n a n e

się o b e c ­

czyną,

z której

znajduje

kanoników

t e n powstał

regularnych

n a przestrzeni

w . i był w y n i k i e m r o z w o j u

kultu

(za

Stanisław

(1433—1489),

ków

regularnych

dzieją

i lektorem

Matki

Boskiej

w

zakonnik

W
tórnie

Krakowie,

zakonnym,

kanoni­

był w y b i t n y m

kazno­

miał

szczególny

i r a n Chrystusa. Literatura

kult

do

dewocyjna

1609 . I s t n i e j e

najwcześniejsze

jest

roku

1616 k s . K r z y s z t o f

cuda

Stanisława

z

opublikowane

po raz drugi

Ranotowicza .

Pozycje

8

cudów

autorów:

w

Michała

opisy

cudów

wspominają

tablic

Boskiej

i św. Stanisława

b i s k u p a . Pochowano

w

Ciała,

przed

Marii

ołtarzem

prezbiterium

d o z a k r y s t i i . P o rozejściu

się w i e ś c i

3

nych przy

jego grobie

chowany...

jego

(ustawili), n a którym
cie

„ojcowie

podnieśli...

sługi bożego o s o b a

obwiódł" , W roku
4

prezbiterium

kościoła

regularnych,
Bożego

Stanisława

Kazimierczyka

gdzie obok

ołtarza

św. Krzyża

znajdująca

Stanisław

Kazimierczyk,

n y , chociaż

Ciała,

święty,

wymienia

tablic

przez

Ranotowicza)

„wotum

dozna­

staremi

z roku

1533, k t ó r e

ofiarował

nawy

wystawił

habi­

żelazną
prałat

stalle

przeniósł

do p ó ł n o c n e j

co upamiętnia

p r z e z opinię j a k o

stawiając

w

jest

wotywnych

(wspomniane

literami

pisane"

zarówno

srebrnych, j a k

„ k a p ł a n j e d e n . . . długo i ciężko c h o r u j ą c "
wałoby,

że o b r a z k i

wotywne

10

znajdowały

malowanych

, co w s k a z y ­
się j u ż p r z y

p i e r w s z y m n a g r o b k u Stanisława K a z i m i e r c z y k a
b i t e r i u m kościoła B o ż e g o
Z

kolei

między

opisy

rokiem

wymieniają
1660 i

w

prez­

Ciała.
powstałe

1702 m a l o w a n e

przypuszczalnie
wota:

fundacji

Stanisława

bocznej,

m a s z a ; n i e z n a n e j b i a ł o g ł o w y za s z c z ę ś l i w y poród, b r a t a

m u nagrobek,

Albina

Kłosa

mieszczanina

Mstowskiego

i Szymona

kazimierskiego,
Orłowskiego .
u

ks. To­
Według

opisu — o s t a t n i z obrazków przedstawiał f u n d a t o r a l e ­

5

mimo

że umarł

n i e jest

jednak
świętych

oraz

szczątki

się t a m t a b l i c a .

g o Katalog

Kazi­

s r e b r n y c h r ą k , nóg,

wejścia

była w

1632 k s . M a r i a n K ł o c z y ń s k i ,

kanoników

wielokrotnie

Stanisława

z wymienionych

kamienny

p . p . J o r d a n kratą

do g r o b u

1 m a l o w a n y c h . Najstarszą

z g r o b u gdzie był p o ­
grób

ofiarowywania

oczu

o cudach

n a d ciałem

zakonnym... które miejsce

generalny

obok

spisy

Wojciecha

Stani­

kościoła

Magdaleny,

i

Bożego

2

Kazimierczyka

Stefana

żywoty
i

pow­

zostały

9

Powyższe

licznych w o t w postaci

sława

roku

Grabowskiego .

mierczyka

widzenia

spisał

które

Gorczyńskiego

Matki

n a Skałce

przy­

z

1660 r . p r z e z

t e uzupełniają

oraz

kościele

wydanie

Łoniewski

0 zwyczaju

w

za j e g o

Kazimierza,

w s p o m i n a , ż e u p r a w i a ł ż y w o t a s c e t y , b i c z o w a ł się często
miewał

jednak

е

7

XVII

klasztoru

z roku

Krakowa,

1609 pióra M a r c i n a B a r o n i u s z a .

Stanisława

Kazimierczyka.

miasta

uznawany

błogosławio­
i

błogosła­

ż ą c e g o n a łożu i klęczącą o b o k żonę, k t ó r y m
z c h m u r Stanisław

Kazimierczyk.

Także

błogosławi

jeden

z auto­

r ó w s p i s u cudów, Michał Gorczyński, zawiesił

u grobu

33

podobną
actu

tablicę

wotywną,

o r a n d i " i napisem:

Wszystkie
ne,

jak

wyżej
i

ze

swym

„Clamavi

wymienione

malowane,

wizerunkiem

et e x a u d i v i t

tablice

uległy

zarówno

zniszczeniu

„in

me"

1 2

.

srebr­

przypusz­

chmurach.
i

Środek

obrazu

oraz

przylegający

klasztoru

cmentarz
mi

zajmują

kościelny, o t o c z o n y

do

budynki
nich

kościoła

czworoboczny

murem z dwiema

brama­

i pięcioma b a s z t a m i . N a c m e n t a r z u w i d o c z n y c h

czalnie w czasie p i e r w s z e g o n a j a z d u s z w e d z k i e g o w l a ­

siedem

t a c h 1655—1657 l u b d r u g i e g o , n a początku w i e k u X V I I I ,

kiej,

n a co w s k a z u j e

środkowej baszcie, w m u r z e północnym umieszczony

n o t a t k a u Gorczyńskiego

13

.

O b r a z k i , k t ó r e z a c h o w a ł y się w kościele B o ż e g o Ciała
w

liczbie

22

1 4

, j a k większość

tego

wotami

dziękczynnymi.

Biorąc

fundacji,

można

nich

społy

związane

ciała

i duszy,

wśród

z cudownym
szczęśliwym

od k a t a k l i z m ó w
Najliczniejszą

typu

z e s p o ł ó w , są

p o d uwagę

wyróżnić

następujące

uzdrowieniem

porodem

przyczynę

oraz

z

uratowaniem

grupę

(12) stanowią

obrazki

obrazek

wotywny

Piotra

Komorowskiego

1 5

oczu,
( i l . 1),

i

Komorowskich

św. J a n o w i
—

Korczak.

w o t y w n y c h , występuje
r e g u l a r n y c h , który
i

następnych
stroju

jest

odziany
Kazi­

obrazkach
kanoników

wotum

tematyce

mucetu.
z kolei

wał

Adam

Bosowski,

wa

IV, wraz

o podobnej

dworzanin

z małżonką

pokrywa

1631 p r z y t o c z o n y m

szącym

się

do

się t u z

Adama

№

ofiaro­

Władysła­

córki

Jewusi,

( i l . 2). T e k s t , n a p i s u w o ­
jednym

przez

opisów

cudów

Ranotowicza ,

z

odno­

1 Э

Wierzchowskiego,

dworzanina

s t a w i a kościół i k l a s z t o r k a n o n i k ó w r e g u l a r n y c h w S u ­

królewicza

chej,

za

w

brzmieniu

modli

i

d a t (1631—1651)

się

napis w o t y w n y n i e jest a u t e n t y c z n y , ale powstał o w i e l e

będący

otrzymane
się

34

do

dziękczynną

łaski, o r a z

Stanisława

fundacją

Komorowskiego

klęczącego

w o t a n t a , który

Kazimierczyka

ukazującego

w

Władysława

królewicza

za u z d r o w i e n i e

k t ó r e j „...krwie z o c z u szły..."
z roku

przed­

Komorowski

sutanny, rokiety

tywnego

. Obrazek

LaterańskiemuNa

w uroczystym

roku

16

jest
Bos­

składa się z b i a ł e j

n a p i s u p o k r y w a się z o p i s e m

cudu z a w a r t y m w dziele Ranothowicza

Matki

j e s t w żupan i podbitą f u t r e m k i e r e z j ę . S t a n i s ł a w

Drugie
dotyczące

który, j a k w y n i k a z n a p i s u , został u z d r o w i o n y w
1630. T r e ś ć w s p o m n i a n e g o

Salwatorowi

uroczystościom

mierczyk, t a k j a k na wszystkich

(zarazy, pożaru i w o j n y ) .

c h o r o b y . K i l k a pośród n i c h w i ą ż e się z c h o r o b a m i
np.

ze­

choroby

herb

k a p l i c poświęconych

nazwiska

I V . Zachodząca

t u niezgodność

(Bosowski

Wierzchowski)

—

w y n i k a z t e g o , ż e istniejący

obecnie

I I 2 Obrazki
wotywne
(zestaw
II):
Adama
Bosowskiego,
nieznanego
kanonika
regularnego,
dwóch
nieznanych
kobiet,
ol. deska,
55,5 X 28 cm, 1. pol. XVII
w., Kośc. Bożego
Ciała,
Kraków.
II. 3. Obrazki
wotywne
(zestaw
Ul):
Katarzyny
z Kleparza,
Anny
Segnicowej,
opętanego,
wielu
chorych,
ol. pl., 48 X 75 cm, pol. XVII
w. i 1. pol.
XVIII
w., Kośc.
Bożego
Ciała, Kraków.
II. 4. Obrazek
wotywny
Aleksandra
Manikowskiego,
ol. pl., 52 X 54 cm,
1. pol.
XVIII
w., Kośc.
Bożego
Ciała,
Kraków.
II. 5. Obrazki
wotywne
(zestaw
I): Anny
Jagodynki,
czterech
kalek,
ks. Czartoryskiej,
ol. pl., 55 X 46 cm, 1. pol. XVII
w., Kośc. Bożego Ciała, Kraków.
II. 6. Obrazek
wotywny
ks. Jana Brodowskiego,
ol. pl., 51 X 55 cm, 1. pol. XVIII
w. Kośc. Bożego Ciała,
Kraków.

A MDG и M I K > < « / M tm клощч №k\ к*лкч4
ч\ш us iwoti<H4.> /мм№ и.ШШ lico Й Ш
вот м / i * * * V*. tmm \VMC>«\W

•ЮР\\\

W W

Ц

К

ВО»'

»

*

.

P S V * 'l, Ж *

Ш

ч

ы

т

к

\

>!«Ł

№

»

(1Л

Mi I

MS'* V J

BBJtT^wJi/iw
ШШШ
> ТГ 7ШЮ ММДМУЛ MWft*KA М Н Ш Н

W.?) na miejscu

później ( X I X
źle

zachowanego.

wotant

nosi

wa

IV

do

Adama

.

2 0

Datę

tytuł

Wynika

starego,

przypuszczalnie

1651 w y k l u c z a

dworzanina
stąd, że

zresztą

królewicza

tablica w o t y w n a

Wierzchowskiego

i

fakt,

że

Władysła­
odnosi

się

pochodzi

z

z żoną

i córką

modlą­

Kazimierczyka,

który

ukazuje

się w c h m u r a c h , w t o w a r z y s t w i e M a t k i B o s k i e j

z Dzie­

Przedstawia

ona w o t a n t a w r a z

cych

Stanisława

się

do

ciątkiem

Święty

zwraca

się

do

r o k u 1631.

Madonny,

wskazując

ręką n a klęczącą Jewusię. O j c i e c j e j u b r a n y j e s t w
n y żupan o z d o b i o n y
pielatą

opończę

złotymi g u z i k a m i i pasem

zwaną

kopieniakiem.

czar­

oraz p o ­

Klęcząca

żona m a n a s o b i e czarną suknię i b i a ł o - c z a r n y

obok
kołpak,

a c u d o w n i e u z d r o w i o n a J e w u s i a białą, atłasową s u k i e n ­
kę, z d ł u g i m i r ę k a w a m i i k r y z ą p o d szyją.
W

roku

1673 r a j c z y n i

( i l . 3) złożyła

wotum w

krakowska

Anna

postaci o b r a z k a

Segnicowa

2 1

przedstawia­

j ą c e g o ją samą m o d l ą c ą się d o S t a n i s ł a w a

Kazimierczy­

ka, w i d o c z n e g o w c h m u r a c h p o n a d ołtarzem. S e g n i c o w a
klęczy

n a t l e w n ę t r z a kościelnego, k t ó r e o ś w i e t l a

znaj­

dujące

się w

strój

szlachcianki,

głębi o k n o . M o d l ą c a
złożony

u b r a n a jest w

z purpurowej

sukni

wykończonej

czarną koronką, białej p e l e r y n k i z kapuzą o b s z y t e j
rem,

spod

Podobnie

której
jak w

widoczny

dwóch

jest

koronkowy

poprzednich

fut­

czepiec.

wypadkach,

przy-

I I . 7. O b r a z e k wotywny
Teresy
Nantcli,
ol. pł., 42 X 30
cm, 1. pol. XVIII
w. II. 8. Obrazki
wotywne
(zestaw
IV):
ks. Mikołaja
i dziesięciu
umierających.
Sceny
z życia
Stanisława
Kazimierczyka:
wizja
w kościele
na
Skałce
i biczowanie,
ol. pł., 48 X 75 cm, poł. XVII
w. II. 9.
Obrazek
wotywny
za uratowanie
od zarazy,
ol.
pł.,
56 X 82 cm, 1. poł. XVII
w., wszystkie
z kośc.
Bożego
Ciała,
Kraków.

7

czyną

w o t u m było

ski

wymienia

2 2

czową,

która

uleczenie

wotantkę,

22 c z e r w c a

z choroby

pannę

oczu.

Gorczyń­

Emerencjanę

Sygni-

za

przyro­

d z o n e o c z y d o g r o b u (Stanisława K a z i m i e r c z y k a )

oddała".

Aleksander

Manikowski,

ofiarował

w

gorączki

siebie

Gorczyński
nazwisko

2 4

1672 r . „ s r e b r n e
mieszczanin

1665 r . w o t u m
i

swojej

za

kazimierski,

uzdrowienie

pasierbicy

z

ciężkiej

Agnieszki

( i l . 4).

2 3

opisuje te d w a cudy oddzielnie, p r z y
cyrulika

czym

kazimierskiego,

występuje

t u w nieco i n n e j f o r m i e (Mańkowski), a jego

pasierbica

nosi imię

wotanta,
Jadwiga.

Obrazek,

większego

f o r m a t u od poprzednich,

przed­

s t a w i a w n ę t r z e b o g a t e g o mieszczańskiego d o m u , z u r z ą ­
dzeniem charakterystycznym dla w i e k u X V I I . Na p i e r w ­
szym

poduszkach

pod czer­

w o n y m p r z y k r y c i e m , leży biało u b r a n a c h o r a

p l a n i e , n a łożu, n a t r z e c h

Agnieszka.

Obok

klęczy

matka,

ubrana w

białą

bluzkę,

brązowy

s t a n i k i c i e m n o c z e r w o n ą spódniczkę z b i a ł y m f a r t u c h e m .
Nieco dalej — sam M a n i k o w s k i w

ciemnobrązowym

p a n i e , c z a r n y m płaszczu i c z e r w o n y c h
oświetlone jest

trzema

n i e w i e l k i m i oknami, pod

który­

m i s t o i ł a w a i stół, p r z y k r y t y ciemną tkaniną. N a
flakon
i

z

kwiatami,

o t w a r t a książka.

Z

cynowy
prawej

dzban,
strony

żu-

butach. Wnętrze

Kubek,
obok

stole

spodek

kamiennego

p o r t a l u z d r e w n i a n y m i , l e k k o u c h y l o n y m i d r z w i a m i stoi
wysoki

bufet.

czerwoną

Blat

kratą,

oraz

k t ó r y c h ilość ś w i a d c z y ł a
uzupełnia

postać

górne

wypełnione

jego

są

półki,

zamknięte

cynowymi

talerzami,

o bogactwie

właścicieli.

Stanisława

z Kazimierza

z

choroby

Obraz

i napis

wo­

tywny.
Za

uleczenie

kaszlu

i

piersi

ofiarowała

w r o k u 1671 o b r a z e k w o t y w n y d o g r o b u S t a n i s ł a w a K a ­
zimierczyka
(u

„jejmość

Gorczyńskiego
Klęczy

Anna

Jagodynka"

2 5

( i l . 5)

2 6

ona na tle fasady

talem oraz d w o m a

36

panna

Jagodyńska) .
domu

z widocznym

o k n a m i i m o d l i się d o

por­

błogosławią-

cego z c h m u r S t a n i s ł a w a . U b r a n a , j a k ó w c z e s n e
c i a n k i , w podwójną
atłasu, p r z y k r y w a
wierzchniej

suknię; spodnią, z
wierzchnia,

obrazka

jest

z datą

rzędem

obrazek

różowa.

(u Gorczyńskiego K a n t e l i )

Stanik
ręka­

którego

intencji

bernardynów

koronek.

1672 d o w i a d u j e m y

w

W

się, że k s . J a n
regularnych,

wpadającym

b y ł „ o d P a n a B o g a n a z d r o w i u t a k ciężko

nawiedzonym,

kobiety,

ż e p r z e z p ó ł r o k u z łóżka n i e w s t a j ą c ż a d n y m
nie m ó g ł "

( i l . 6) i

2 7

z prośbą

o

ofiarował Stanisławowi K a z i m i e r c z y k o w i

członkiem

uzdrowienie

W

klasztornym
chorzy

infirmarium,

szlachecki,

przez d w a zakratowane
się

do

gdzie

zazwyczaj

składający

się

dwo­

bionej

obok

łoża m a ł y

chłopiec p o d a j e

r e m u o t w a r t ą książkę. I n f i r m a r i u m o ś w i e t l o n e j e s t
głębi o k n a m i . N a t l e c z e r w o n e j ,

ce-

wykończone

, trzymająca

3 1

kapą

stole, p r z y k r y t y m ciemnobrązową

książkami.

tkaniną, s t o i

Na

wysoki,

c z a r n y k r u c y f i k s , k l e p s y d r a , o t w a r t a książka i k a ł a m a r z

spódnicę z b i a ł y m

nym

kwiatami, cynowy

kubek

głębi, z l e w e j

kościelnej

Kazimierczyka,
z leżącą

z

i

dwie

strony

Oprócz

ozdo­

f a r t u c h e m , a jasnobrązowy,

sznuro­

Jeden

z nich

roku

1632,

z Kleparza

postacią.

We

przykrytym

dwoma

kolumnami, w i ­

i

takiż

doczna

Boskiej

z Dzieciątkiem,

w

prawej

Matki

p o n i ż e j k t ó r e j , n a d postacią S t a n i s ł a w a , w i s z ą w
rzędach
tych

niewielkie

obrazków

srebrne wota

obrazki

nasuwają

w formie

wotywne.

Małe

przypuszczenie,

że

białoczerwony
wspomniany

z

długimi

czepiec. N a osi

w

napisie

wotyw­

wymienionych

jeszcze
3 2

trzy

to obrazek

ofiarowany

ręce

trzyma

i

zacho­

nie

datowane.

przez

Katarzynę

ją leżącą n a s z e r o k i m

draperią,

c z e p i e c . N a d nią

wotywnych

z choroby,

skromniejsze

( i l . 3). W i d z i m y
czerwoną

obrazków

uleczeniem

ubraną

nachyla
płonącą

się

w

białą

Stanisław,

świecę.

Jest

to

łożu
szatę
który
jeden

z n a j w c z e ś n i e j s z y c h c u d ó w o p i s a n y w r . 1609 p r z e z B a r o n i u s z a . Z o b r a z k a w y n i k a , że Stanisław p r z y n o s i c h o r e j

postacią o f i a r o d a w c y ,
i

2 8

bluzkę

świecę,

rych

Gorczyński .

n a białą

były

t a b l i c z e k z klęczącą p r z e d

Ranotowicz

jest

rozmiary

nisławem K a z i m i e r c z y k i e m
wspomina

trzech

jest

z cudownym

nagrobkiem

wnęce r e t a b u l u m , f l a n k o w a n e j
jest płaskorzeźba

wyżej

związanych
się

na sarkofagu

uzdrowio­
ciemną

głębi klęczy

wały

po

na czerwonej

bernardyn L u d w i k Latocki.

przedstawiono

widocznym

powstałym

oprawne

zdobi k o ­

ona w

s t a n i k nałożony

obrazu, w

z g ę s i m p i ó r e m . N a b l a c i e d r e s s o i r u —- f l a k o n z b i a ł o -

ołtarza

strój

Spodnia

kwiatem. Druga z kobiet

z k o r o n k a m i . Odziana

1 t z w . d r e s s o i r , o półkach w y p e ł n i o n y c h

formie

sukni.

poduszce,

rękawami. N a głowie —

o

dwie

chmurach

n a rękach c u d o w n i e

wany

nawy

w

są koronką. G ł o w ę

niemowlę, k t ó r e ' l e ż y

g l a s t e j p o s a d z k i rysują się c i e m n e m e b l e , f r a g m e n t stołu

Stanisława

się

z podwójnej

r o n k o w y czepiec z c z e r w o n y m

cho­

fragment

ukazującego

prze­

wsparty

zimierza.

skórę księgi. W

światłem,

o k n a , klęczą

k i e rękawki

ne

w

Stanisława.

żółtym

r ó ż o w a , p r z y k r y t a j e s t w i e r z c h n i ą , popielatą o r ó ż o w y m

to m a m k a

czerwonymi

z klasztoru

grobie

Stanisława. W y ż s z a , T e r e s a N a n t e l a , u b r a n a j e s t w

0 p o d u s z k i s i e d z i c h o r y i m o d l i się d o S t a n i s ł a w a z K a ­

ma widocznymi w

Latocki

przy

w z o r z e k w i a t o w y m . G ł ę b o k i e w y c i ę c i e p o d szyją i k r ó t ­

z a k o n n i c y , s t o i łoże, n a k t ó r y m

Stojący

mszę

wota

woskowe

w p o s t a c i rąk i nóg.
bywali

Ludwik

wnętrzu, oświetlonym

modlące

2 3

r a j c z y n i k r a k o w s k i e j ( i l . 7),

3 0

ojciec

odprawił

ciemnym

B r o d o w s k i , z a k o n n i k k l a s z t o r u kanoników

władnąć

w o t y w n y o d n o s i się do u z d r o w i e n i a

„prawie umierającego" Antoniego, syna Teresy N a n t e l i

s u k n i , o g ł ę b o k i m w y c i ę c i u i długich

wach, wykończony
Z

krótsza,

Kolejny

szlach­

ciemnozielonego

to
Sta­

o któ­

33

którą

ona

obiecała

ofiarować

do

jego

czego ze w z g l ę d u n a s w o j e u b ó s t w o n i e m o g ł a
Następny
ilustruje

z

obrazek

opisanych
wotywny

przez

Baroniusza

ks. Mikołaja

3 5

grobu,

dokonać.
3 4

cudów

( i l . 8). T a k

37

jak poprzednie,

przedstawia

on wnętrze z szerokim

ż e m i w s p a r t ą o p o d u s z k i postacią c h o r e g o ,
nachyla
jego

się

Stanisław

Kazimierczyk

ło­

n a d którym

i kładzie

ręce n a

głowie.

Trzeci
waniem

z kolei
za

obrazek

uzdrowienie

jest

3 6

wielu

chorych

oczy i g o r ą c z k ę ( i l . 3). W i d z i m y
we

wnętrzu.

Na

pierwszym

zbiorowym

podzięko­

n a ból

t u tłum l u d z i

planie

zębów,

stojących

brodaty

s t r o n y siedzi n a g i starzec

draperią. W

g ł ę b i Cłum złożony

Kazimierczyk

Należy

p l a n i e — od l e w e j —

cego

ksiądz

grób,

przykrytą

wygłosił

dziękczynną

w

w

z chmur.

obrazek

skiej

przedstawia­

3 7

— Osławski '),

10)

na

wnętrzu

kościelnym,
fragmenty

wspartego

na

kulach

niemego,

którym

siedzący

na

górę

ręce

ziemi

ślepy,

ny

w

i
wotywnych

ciała

zachował

związanych

się

także

zgodnie z tekstem R a n o t o w i c z a ,

jest

3 8

za

uwolnienie

od

złego

ducha

den

błogosławiący

z nich

Aby

przedstawiony

został

Stanisław

podkreślić
w

który

podziękowaniem

u k a z u j e się

on
Je­

3 9

błagalnie

jego

stan

ręce k u

wewnętrzny,

podartym, niebieskim

w p o s z a r p a n y c h , białych s p o d n i a c h i

żupanie,

boso.

dworskie.

urodzeniem

dziecka. Opatrzone napisem, p r z e d s t a w i a wnętrze

miesz­

k a l n e z d w o m a o k n a m i , g d z i e z g r u p o w a ł o się k i l k a

osób

Katedra
na

tle

Ofiarami

zarazy

latą p e l e r y n ą
tem.

Z

oraz w

przeciwnej

sltrony k l ę c z y

z położnej, u b r a n e j w
pelerynę

szlachcianek.

suknie,

ze

nym

jak i

rękawy

główną
księży

kontusze
jest

długie

Stanisława

Ciała

i

św.

cału­

obok

siebie

W r o k u 1667, j a k w y n i k a z n a p i s u w o t y w n e g o

i teks­

Gorczyńskiego ,

biskup

nach,

leżących

na

którym

dziesięciu

Andrzej

ustawionych

błogosławi
w

46

Kazimierczyk.

czasie

wojny

obrazy

cudowne

oraz

kościołach

groby

Bożego

( i l . 11), p r z e d s t a w i a j ą c y
Bożego

Ciała

zakonników:

bractwa

pięć

Literackiego

Sta-

na

Kazi­

Ciała

z obrazków

złożonych

bernardynów,

pod

in­

beati

wotyw­

na cmentarzu przy

procesji

karmelitów,

i bło­

Między

„sepulchrum

kościele

msze,

świętych

krakowskich.

także

m i e r z u . F a k t t e n upamiętnia j e d e n
4 7

tureckiej

T r z e b i c k i polecił o d p r a w i ć w t e j i n t e n c j i

nawiedzać

nych

w

4 5

białych

z

koś­

wiernych

dominikanów

św. A n n y ,

wezwaniem

oraz

Niepokalanego

Poczęcia M a r i i P a n n y p r z y kościele B o ż e g o Ciała, R ó ż a ń ­

wykończo­

cowego

oraz

Męki

Pańskiej

koronką;

na

kanów.

Członkowie

bractw

—

dywa­

Kazimierczykowi.

dziesięciu m ę ż c z y z n

wycięciu,

szyi

stroje

tureckim

Obrazek

Stanisławowi

( i l . 8) p r z e d s t a w i a

tu

zapewne

i podległych i m b r a c t w : Szkaplerznego,

oraz

i krótkie

Bożego

i

n a sobie

—

nawę

krótką

mają

ostatnie
głębokim

oraz

złożona

suknię i

wi­

zakonników,

ciele

na głowie

Te

stall

kwia­

czepcu

stanikiem o

podobnie

g r u p a kiotrieft

długą, popielatą

z kapuzą, służebnej w

dwóch

(jasnopopie-

b i a ł y czepiec z c z e r w o n y m

dwa

w

Casimiritani" w

z e n t " . U b r a n a j e s t o n a w b r ą z o w ą suknię z

i

której

umierają­

nislai

pre­

okna

o d d a l i się

z p o r ę c z a m i , s i e d z i C z a r t o r y s k a , która w e d ł u g

Gorczyń­

gotyckie

4 1

wnętrzu

dziesięciu

opiekę

jest

w

„srebrny

za­

Ciała

c y c h , j a k i c h określa n a p i s w o t y w n y , k t ó r z y

nawiedzać

Stanisława

Bożego

Wawrzyńca.

polecił

grobie

Krakow­

We

kościołów

nymi

przy

przez

Uni­

Obrazek

scenę.

udekorowana

gosławionych

złożyła

Akademii

zakonów.

klasztoru

długie

w o k ó ł kołyski, n a d którą u n o s i się w obłokach Stanisław

4 1

doktorów

profesorów,

z K a z i m i e r z a . N a p r a w o o d k o ł y s k i , n a w y s o k i m krześle
skiego

mowę

n e m , n a d nią zaś w i s i o b r a z , p r z e d s t a w i a j ą c y

łóżkach,

( i l . 5) z w i ą z a n e j e s t ze s z c z ę ś l i w y m

4 0

tego

kościele B o ż e g o Ciała

stoi k a t e d r a po b o k a c h

ubranej w

Kazimierczyka

W o t u m p f i a r o w a n e w r o k u 1672 p r z e z księżnę C z a r t o ryską

rocznicę

wymienioną

postacie

szlachty,

ponad

Kazimierczyk .

t o opętany, w y c i ą g a j ą c y

Stanisławowi.

ulecze­

( i l . 3). P r z e d s t a w i a

klęczących dwóch mężczyzn, którym
ołtarzem

z

jeden,

pierwszą

różnych

zaznaczonym

(u Gorczyń­

profesor

strój p r o f e s o r s k i . Ł a w k i

cem w

obrazków

filozofii

d o c z n e są s t a l l e . Z k a t e d r y p r z e m a w i a G o s ł a w s k i , u b r a ­
wypełniają

chorób

wspomnianej

i

krużgankach

kolumn,

z białą przepaską n a d o c z a m i i głucha k o b i e t a z r ó ż a ń ­
rękach.

obecności

przedstawia

chromego

w

on w

i przedstawicieli

p o r t a l e m stoją c z t e r y p o s t a c i e :
wznoszącego

doktor

4

chowany

czasie

1678 b y ł Ł u k a s z G o s ł a w s k i

wydarzenia

t u dwukrotnie, raz

następną o f i a r ę

Jednym z wielu uratowanych w
zarazy w r o k u

W

Sta­

zwłoki.

całunem.

Jagiellońskiego.

górę głowami.

ziemi

dwóch

wersytetu

młodzieńców,

na

Na

kopią­

zarazy,

S t a n i s ł a w o w i ukazującemu się w c h m u r a c h . W e

Oprócz

leżące

grabarza

m ę ż c z y z n niosących n a n o s z a c h

z zaznaczonym

niem

błogosławi

obok

posta­

całunem.

Chłopiec z d z w o n k i e m w ręku o z n a j m i a p r z y b y c i e

(il.

towarzyszy

przykryte

pierwszym

j ą c y g r u p ę złożoną z c z t e r e c h k a l e k ( i l . 5), d z i ę k u j ą c y c h

oraz

zmarłych,

z kobiet,

r a z błogosławi

t u również wymienić

i

skiego

występuje

tłumie c h o r y c h , d r u g i

prze­

są l e ż ą c e n a z i e m i p o w y g i n a n e

konających

z nogami przykrytymi

s t a r c ó w i k a l e k ze w z n i e s i o n y m i w
nisław

dzieci widoczne

cie

mężczyzna

w k r ó t k i e j , b i a ł e j s z a c i e w s p i e r a się n a k u l a c h . Z
ciwnej

i

przy

klasztorze

o k r y c i są

Francisz-

charaktedystycz-

s z n u r y pereł, w u s z a c h — w i s z ą c e k o l c z y k i , n a r ę k a c h —

n y m i k a p t u r a m i z o t w o r a m i n a oczy, w

kolorach

czar­

kokardki.

nym,

procesji

pod­

Wśród

obrazków

przedstawiających

różnego

k a t a k l i z m y w y r ó ż n i a się g r u p a o t e m a t y c e

rodzaju

zarazy, w o j ­

n y i pożaru.
Do

pierwszej

z nich

należą

trzy

obrazki, z

których

d w a to podziękowania zbiorowe, trzecie — i n d y w i d u a l n e .
W l a t a c h 1677—1679 n a K a z i m i e r z u w
nowało m o r o w e

powietrze,

Krakowie

które zdziesiątkowało

kańców miasta. J a k w y n i k a z n a p i s u w o t y w n e g o
czonego
obojej

na j e d n y m

obrazków

( i l . 9)

umiesz­

„wiele

ludzi

płci t a k d u c h o w n y c h , j a k o i ś w i e c k i c h , udało się

o pomoc

d o Stanisława K a z i m i e r c z y k a ,

szego p r z y p r o w a d z i ł
•znane

z

4 2

pa­

miesz­

łaski

(ich) z d r o w i a " .

W

który do p i e r w ­

trzymują f e r e t r o n y z w i z e r u n k a m i M a t k i B o s k i e j , s z t a n ­
dary,

krucyfiksy

Centralnie

okryte

umieszczony

stułą

oraz

kościół

Bożego

berła

j e s t o d s t r o n y p ó ł n o c n e j , z częściowo
zachodnią,

dwiema

kruchtami

i

procesyjne.

Ciała

pokazany

widoczną

Ogrójcem

fasadą

przylegają­

c y m do wieży. T ł u m klęczących n a p l a c u postaci, między
którymi

widoczni

są w y c i ą g a j ą c y

ręce

żebracy,

zwraca

się w stronę n a g r o b k a S t a n i s ł a w a K a z i m i e r c z y k a ,

który

d l a podkreślenia c e l u p r o c e s j i został p r z e z t w ó r c ę

obraz­

ka

zaznaczony

na zewnątrz

północnej

ściany

kościoła.

O b o k obrazków w o t y w n y c h o t e m a t y c e zarazy i w o j ­
n y z a c h o w a ł się j e d e n

o f i a r o w a l i o n i do jego g r o b u msze

święte,

żaru, j a k i w y b u c h ł w K a z i m i e r z u „ w p o n i e d z i a ł e k

wota.

kanocny"

d o c z n y m w głębi kościołem B o ż e g o Ciała i t ł u m

38

Uczestnicy

4 a

za d o -

W s p o m n i a n y obrazek w o t y w n y przedstawia plac z w i ­
się

i białym .

podzięce

liczne świece oraz s r e b r n e i w o s k o w e

cych

czerwonym

wiernych.

Obok

klęczących

kobiet,

modlą­

mężczyzn

w

roku

4 9

( i l . 12) z p r z e d s t a w i e n i e m

1623. J a k w y n i k a

nego i t e k s t u Gorczyńskiego
„wszystek

Kraków

oświecił

z napisu

po­
wiel­

wotyw­

pożar był t a k w i e l k i ,

5 0

a

wiatr

niósł

palące

g ł o w n i e z m i a s t a ż y d o w s k i e g o ąż n a Z w i e r z y n i e c " ,

że
się

Prze-

rażeni z a k o n n i c y u d a l i się p o d o p i e k ę d o o j c a
i „ d z i w n a rzecz, z a r a z w s z y s t e k

Stanisława

w i a t r , k t ó r y niósł ogień

n a k l a s z t o r i kościół obrócił się z n o w u n a m i a s t o
skie".

Wspomniany

obrazek

otoczonego

murem

pierwszym

planie. N a

jest

obronnym

z

doczny

jest

cmentarnym. Na prawo

rynku

Bramą

osi obrazu,

murem
nia

kościół

widokiem

i

klasztor

kazimierskiego

Na

Bożego

Ciała

otoczony

—

zabudowa­

z ratuszem, na lewo

cmentarzu

je

klęczy

osób, k t ó r y m u k a z u j e się w
jeszcze

zidentyfikowanie

dwa

i przechodzą

ponad

modlących

c h m u r a c h Stanisław
wzgórza.
nie

przedstawionego

pozwalające

c u d u ze
poleca

Matce

opisanych

jednego

kanonika

Bożego

Ciała,

który

mając

polecił

nisława...

i

znak

u

zawiesił".

na

przedstawiającym

i

„...część

Boskiej

kaznodziei

głowy

i

z

drugim

kościoła

rękę

paraliżem

się o p i e c e p o b o ż n e g o

wdzięczności

O

ojca

odmalowane

(częściowo

zachowanym)

Stanisława K a z i m i e r c z y k a ,

nie można p o w i e d z i e ć
Omawiany

cykl

w

jego

kościele

na

Matka

Boska

zamykają

n i c bliższego

dwa

ze

scenami

wielokrotnie

obrazki

wymie­

żywotach. Przedstawiają

Skałce,
z

kiedy

one wizję

w

ukazuje

się

Stanisławowi

Dzieciątkiem

św. S t a n i s ł a w e m

obra­

widoczny

( i l . 2).

5 !

z życia S t a n i s ł a w a K a z i m i e r c z y k a ,
nianymi

Sta­

wotum

d w i e k o b i e t y m o d l ą c e się p r z e d

z e m M a t k i B o s k i e j z D z i e c i ą t k i e m , za k t ó r y m i
jest w i z e r u n e k

5 2

przez

i o d n o s i się d o k s . T o ­

5 3

regularnego

zarażoną
grobu

z

i Gorczyńskiego

masza,

na

( i l . 2) z k l ę c z ą c y m k a n o n i k i e m ,
cudów

Ranothowicza

na

względu

dotyczy

może

się

Kazi­

którego Stanisław K a z i m i e r c z y k
być

pło­

do z a ­

parę

obrazki

b r a k podpisów. O b r a z e k

—

dochodzą

m i e r c z y k . D a l e k i e tło t w o r z ą z i e l o n e
Istnieją

na

5 1

o d niego

k l a s z t o r n y c h , omijają

kościołem.

Glinianą

na wzniesieniu w i ­

nąca d z i e l n i c a ż y d o w s k a . J ę z y k i o g n i a
budowań

żydow­

Kazimierza

biskupem

z

i scenę

5 5

( i l . 8). T e n o s t a t n i o b r a z e k

wraz

składa

jego

z dwóch

przed

ołtarzem

przemawiającego
głębi poza

z

Chrystusa Ukrzyżowanego

katedry

do

tłumów,

pł.,
regu­

5 6

części:

w y o b r a ż a j ą c e j K a z i m i e r c z y k a biczującego się w e w n ę t r z u
kaplicy

ol.

patronem

samobiczowania

się

II. 10. Obrazek
wotywny
Łukasza
Goslawskiego,
90 X 58 cm, 1. poł. XVIII
w. klasztor
kanoników
larnych
przy
kośc. Bożego
Ciała,
Kraków.

oraz

zebranych

w

kolumną.

Z

tematem

wień: jeden
rowym
z

zarazy

związane

ukazuje zazwyczaj

powietrzem

umieszczonymi

miasta,

63

przedsta­

dotkniętego

względnie

na d r u g i m planie

zaś — w n ę t r z e z r z ę d e m
rający

są d w a t y p y
widok

jego

mo­

fragmenty,

zwłokami ,

drugi

6 2

łóżek, n a k t ó r y c h

leżą

umie­

.

W ś r ó d o m a w i a n y c h o b r a z k ó w z kościoła B o ż e g o Ciała
O b r a z k i z kościoła B o ż e g o Ciała p o w t a r z a j ą
pozycji

scen

przedstawień
wodem

wotywnych

fundacji '. W

kom­
typy

tomiast

związanych z określonym

po­

przedstawiający

wyjaśniającego

jej

na terenie

przypadku

5

się o n e d o p o k a z a n i a
w

w

Europy

rozpowszechnione

choroby

p o s t a c i leżącej

stan,

c h w i l i dziękczynnej

w

względnie

sprowadzają
i napisu

ocalenia

wienie nie samej

modlitwy. Bardziej

rozbudowana

której kompozycję
fundacyjnych.

Stanowi

odpowiednik

występujących

w

i

we

Włoszech

obok
w

obrazków

wotywnych

w o t a n t a wyobrażenie

postaci

płuc .
5 8

woskowych

Scena

z

lenia",

z

odbiega

go b o w i e m

postaciami

ust, ale w m o m e n c i e

szatanów

ona

Niemczech

mogą

13). J e g o

nóg,

itp., zazwyczaj

od

utartego

zany

chwili

„wyzwo­

Tomasza

z

jego
sta­

szaty.

w

Chodziło w i ę c

Obrazek

dzono

wotywny

Łukasza

powtórzeniem

czterech

czy

pięciu

piens

i Magister

kiem

w o t y w n y m świadczy

czeniu

klęczących

rodziców

i rodziny,

którzy

dziękują

XV

nau­

kościoła

św.

Grzegorza

Goslawskiego

i

św.

jest

roz­

schematu.

W

uczniów

katedry

Sohne

z

baldachimem,

z

której

graficznym

c u m discipulis a
najlepiej

z l a t 1507—1516

wprowa­
przy t y m
przemawia

typem

omawianym
koloński

rodzonego

t u z w i ą z k i n i e ograniczają się j e d y n i e d o o g ó l n e g o

6 5

Acciobraz­

drzeworyt

Quentella

.

6 4

tanti

postaci

za s z c z ę ś l i w y p o r ó d i m o d l ą się o z d r o w i e d l a n o w o n a ­
61

po­
w.

„Accipies

s t a l l e z t ł u m e m słuchaczy, z a c h o w u j ą c

orator. O analogiach pomiędzy

6 0

końca

miejsce

postaci

jak

na łożu

od

wspomnianego

oto­

leżącej

się

dzięk­

schematu

zakonników. T y p t e n zwią­

ikonografią

lub —

położnicy

sprowadzają

przedsta­

typ zwany

w w y p a d k u C z a r t o r y s k i e j — kołyski z d z i e c k i e m w

przedstawienia

macierzyństwa

zapewne o

świętego, b i s k u p a , d o k t o r a

z

wy­

cudownego

z Akwinu.

budowanym
miejsce

jest

w otoczeniu

także

obrazek

c u m d i s c i p u l i s " , który

motyw

o tematyce

to

trakcie

rocznicę

miniaturze

s a n c t i " , który w

wprowadza

jest

i

do

Wota

w

ale upamiętnienie o w e j

„Magister

odmianą

rąk,

oczu,

mowy

zarazy,

grafice

czyciela

wylatujących

podarte

w

daru

dziękczynnej m o d l i t w y — t a k j a k
jedynie

(il.

się

niego

p r z y u l e c z e n i u z i n n y c h chorób. O j e g o p o p r z e d n i m
n i e świadczyć

kompozycyjnego
jawia

doctoris dogmata

nieco

t y p . Jest

Goslawskiego

c z y n n e j m o w y , stąd t w ó r c a sięgnął d o s t a r e g o

wprowadzających

nie w
5 9

zaczerp­

od zarazy.

przez

lub srebrnych

opętanym

typu. Przedstawiono

złożonego

dziękczynnej

klęczącej

obrazów

jednocześnie

głaszania

Łukasza

łóżku

jest tablica K o m o r o w s k i e g o ,
licznych

s t a n o w i zupełnie o d r ę b n y

postaci

nięto

z

d w a nawiązują do w s p o m n i a n y c h schematów, t r z e c i n a ­

( i l . 14). Z a c h o d z ą c e
sche-

39

11

matu,

ale także

odnoszą

się d o d e t a l i , j a k n p . d y w a n

zawieszony

na przedpiersiu

z

unikają

i

wojną

ograniczają

katedry.

Obrazki

bezpośredniego

się z a z w y c z a j

jej

związane

przedstawienia

do p o j e d y n c z y c h

l u b zbio­

r o w y c h p o d z i ę k o w a ń za s z c z ę ś l i w y p o w r ó t z w o j n y ,
czenie

z odniesionych

ran lub uratowanie

od

ule­

śmierci.

ma

Bosowskiego

nika

regularnego

kobiet
się

maksymalnie

nym

się t u j e d y n i e

obraz­

postacie

kościoła

Bożego

udały

czyka z polecenia
tencji

ocalenia

Ciała,

się

ukazującego

do g r o b u

biskupa Andrzeja

od w o j n y .

takie

nakazano

do

n i e jest

wotum

odnoszą

rok

przepisana

się z a w s z e

do osoby

występuje

jako

przedstawienia
Stanisława

orędownik

pierwszym

go ukazującej
na

przedstawienia

licznych
sięga

jako

rękę

Kazi­
bezpo­
za

na jego r a ­

Boskiej, tak j a k

obrazkach,

a

średniowiecza.

obrazków

z

albo

cu­

w y p a d k u stoi

się M a t c e

tradycja

tego

Obrazki

otaczające

Kazimierczyka,
barokowym.

połowy

napisie pod pierwszym

1651, a l e , j a k s t a r a n o

Wydaje
obrazków

XVII

w., n a

tu

stroje .

występujące

z nich

się w y k a z a ć ,

m

występuje

jest

1631. P r z y p u s z c z a l n i e

z

z

stylowym
nich

Kazimierczyk

to

nie

występuje

jako

w a ł o b y , że k u l t
ugruntowany.
przy

jego n i e był wówczas

Obrazki

pierwszym

te

mogły

nagrobku

Stanisława

się o n e o d p o p r z e d n i c h

bardziej

Kazi­

zycją,

zazwyczaj

sam

pod

Bożego

stanowią

trzy

Ciała

obrazki

tworzą
oprawne
Ada­

się

Kazimierczyka,

N a następną grupę składa się s i e d e m

chmu­

grupy.

pełni

znajdować

w prezbiterium.

jednak

trzy

inter­

jeszcze w

więc

z nią w

kościoła

po­

Stanisław

bezpośrednio

razem

cudotwórcę, który

mylnie

powyższe

w e n i u j ą c y , a l e j a k o o r ę d o w n i k u b o k u M a r i i , co w s k a z y ­

przedstawia

w s p ó l n ą ramą, d o k t ó r y c h n a l e ż y w o t u m f u n d a c j i

40

z pierwszej

również

data

neutral­

z zachowanych

tych

bezpośredniego

wotywne

względem

Pierwszą

chmury

z malarstwem

poleca

p r z y c h o d z i d o łoża c h o r e g o w z g l ę d n i e b ł o g o s ł a w i z n i e b a .

pod

w

i

Wyróżniają

t o n a c j i szaroczarnej.

Niekiedy

wotantów, występując

Większość

mierczyka

Wprawdzie

za­

powyżej

m i e n i u poleca

rach.

wskazywałyby

Ka­

p l e c a m i k l ę c z ą c e g o w o t a n t a i kładąc

Madonnie

być m o ż e pochodzą

co

które

wymienione

który

widzimy

w

że są t o n a j w c z e ś n i e j s z e

i

kompozycją

Stanisława

na związki

u t r z y m a n a jest

kultu

średnio i n t e r w e n i u j ą c y . W

to

się,

i

wszyst­

Charakteryzują

t w i e r d z a f a k t , że n a w y m i e n i o n y c h o b r a z k a c h

Wszystkie
mierza,

które w s k a z u j ą
Całość

zdarzenia,

zimierczyka.
dów

prymitywne z

ukształtowane

Boskiej

kano­

klęczących

są płasko, p o b i e ż n i e .

bogato

Matki

się d o s p o p u l a r y z o w a n i a

ale upamiętnieniem

p e w n e przyczyniło

w in­

grobów świętych i bło­

g o s ł a w i o n y c h ; w y n i k a stąd, że o b r a z e k
dziękczynnym,

pro­

Kazimier­

Trzebickiego

Procesje

wszystkich na terenie K r a k o w a

liczne

Stanisława

uproszczoną

tłem. M a l o w a n e

przed­

z

dwóch

( i l . 2). Są t o n a j b a r d z i e j

W o j n a s t a n o w i t u w i ę c j e d y n i e o g ó l n e tło całego

cesje, k t ó r e

nie znanego

(ks. T o m a s z a ) o r a z

k i c h o b r a z k ó w z kościoła B o ż e g o Ciała.

s t a w i e n i a . T o samo można zauważyć w w y p a d k u
ka

(Wierzchowskiego),

obecnie w

dwie

rozgrywającą

względem

oddzielne
się

perspektywy

stacie m o d e l o w a n e

są s z k i c o w o ,
jaśniejszy

od wyżej

się p r z e w a g ą

barw

wykształcone

nych,

wykazują

barokowym

rozbudowaną
na

tle

wykreślonych

malowane
teryzuje

obrazków

wprawną

formalnie

powiązania

1. poł. X V I I

kompo­

prawidłowo
wnętrz.

Po­

w

ruchu,

ręką. K o l o r y t

obraz­

wspomnianych, charak­

zimnych. Obrazki
od poprzednio
z

uję'

( i l . 3, 8). R ó ż n i ą

światłocieniowo, p o p r a w n e

ków, nieco
dziej

ramy

cechowym

w . Wspólną

te, b a r ­

wymienio­
malarstwem

łączącą

je:cechą

II. 11. Obrazek
wotywny
za
urato­
wanie
od wojny
tureckiej,
ol.
pl.,
51X78,5
cm, 1. pol. XVIII
w., kośc.
Bożego Ciała, Kraków.
II. 12.
Obra­
zek wotywny
za uratowanie
od po­
żaru
kościoła
i klasztoru
Bożego
Ciała, ol. pl., 54X54 cm, po 1778 г.,
kośc. Bożego Ciała,
Kraków.

12

jest

motyw

nym

kształcie
żego
co

kartusza

poniżej

z łacińskim

sceny

głównej,

do występującego

Ciała.

Stalle

nasuwałoby

te

napisem,

który

na stallach

pochodzą

przypuszczenie,

z

jest

w

z kościoła

Bo­

około

że

umieszczo­

zbliżony

Kunegundą,

Janem

Kantym, Kazimierzem

i

n i s ł a w e m K o s t k ą . T e w ł a ś n i e r y c i n y stały się
„gotowymi

wzorami",

które

powielali

mniej

zdolni
innymi

obrazki

o b r a z y , k t ó r e b e z p o ś r e d n i o m o ż n a odnieść d o w s p o m n i a ­

w.

Nie­

nych

który

być

n e g o w M ę c i n i e ( 1 . poł. X V I I w . ) i św. S t a n i s ł a w a

zatrudnionych w

koś­

k u p a w K u n o w i e (2. poł. X V I I w . ) o r a z c y k l ze

c i e l e B o ż e g o Ciała, g d z i e w t y m czasie p r o w a d z o n o

licz­

z życia św. K i n g i z kościoła K l a r y s e k w S t a r y m Sączu

n e p r a c e m a l a r s k i e i r z e ź b i a r s k i e . P a k t , że są o n e

dzie­

Ta

wotywne

mogły

wątpliwie

są

powstać

one

około

dziełem

połowy

jednego

m o ż e należał d o k r ę g u a r t y s t ó w

łem j e d n e j

ręki, m a j ą j e d n a k o w e

zostały

nalepione

są

obrazki

to

na

dyktę,

wotywne.

z n i c h należy

odrzucić

sceny

z

Stanisława

sceny

zbiorowych

życia

XVII

twórcy,

wymiary

nasuwa

Wydaje

się,

że

uzdrowień,

starsze

—

—

nie.

Kazimierczyka.
opatrzone

spośród

ze s p i s a n y c h

wielu

cudów

g r a f i k ę polską X V I I

Aleksandra

Dwa

dzy

innymi

św. J a n a K a n t e g o .

—

to

ogólnikowymi

z

Kleparza,

Jakie

więc

wieku XVII, a

się r y c i n y

nawet

składające

się

tego

otoczeniu

scen

skimi,

szeregu

ujętymi

małych

wyjaśniającymi

zazwyczaj

w

kartusze.

jego

życia

napisami

z

łaciń­

Jedną

wcześ­

niejszych tego t y p u r y c i n jest p r z e d s t a w i e n i e

z

św. F l o r i a ­

n a (1590) i św. J a c k a (1594), z a c h o w a n e w M u z e u m
rodowym

w

Krakowie

6 8

.

Do typu

tego

należy

Na­

też k o -

lońska s e r i a r y c i n z l a t 1605—1606, z w i ą z a n y c h z p o l s k i ­
m i świętymi i błogosławionymi: F l o r i a n e m ,

Wojciechem,

Andrzejem

Męczennika­

mi,

Swieradem,

Stanisławem

Pięcioma

mię­

miał

również

ze

Stanisła­

n i e znaną, r y c i n ę

P o m i ę d z y w s p o m n i a n y m i r y c i n a m i a o m a w i a n ą grupą
ne s c h e m a t y k o m p o z y c y j n e

naj­

m o d l ą c e g o się ś w i ę ­

opatrzonych

Gorczyn

wydaje,

jako

głównej, przedstawiającej

w

być r y ­

j a k się

ze s c e n y
cudów,

bliżej

mogą

przedstawiające

o b r a z k ó w zachodzą duże zbieżności. P o w t a r z a j ą się p e w ­

(Katarzyna

W

.

tekstach

Braćmi

b i s k u p e m , Czesławem, J a c k i e m ,

Salo­

występujące w scenach

n y c h t y c h r y c i n : scena

biczowania, wypędzenia

kazania

uzdrowienia

do w i e r n y c h ,

rycinie Gorczyna

X V I spotyka

я

2

było

przeznaczenie?

bis­

scenami

Kazimierczykiem ' .

ją

ich pierwotne

parafial­

w

innych

opętanego).

Gorczyna,
7 1

wykonać, niestety
wem

z kościoła

dowodem

Jana

na

(uzdrowienie

w . , czego

ciny

swo­

wymowę

Kantego

s e r i a r y c i n oddziałała r ó w n i e ż n a współczesną

k s . M i k o ł a j ) o r a z szczególnie w a ż n e ze w z g l ę d u n a

już p o d koniec

i

sama

n p . św. J a n a

czy

bowiem

Dwa

odpowiednika

cudów. W r e s z c i e t r z y o s t a t n i e to sceny,
wybrane

wtórnie

od r a z u , przedstawiają

n a p i s a m i , k t ó r e n i e znajdują
celowo

oraz

wątpliwość

rycin,

wieku X V I I . Znane

są m i ę d z y

artyści

67

cechowi

Sta­

niejako

6 9

162 9 ,

roku

wspomniane

meą,

zarazę,

którzy

Charakter
wych

one

wielu

szeregu

omawianych
(38X26 cm)

niegdyś

św. J a n a

obrazków

pozwala

część

umierających

łożach,

dużej

wspomnianych

o

jak na
Kantego.
jednako­

przypuszczać,
kompozycji

obrazów,
Wymiary

wynosiłyby

wielkości w s p o m n i a n e g o
Wśród

omawianych

stępowały

rycin

że

złożo­

i

obrazu

wypadku

na

ze s c e n y ś r o d k o w e j i dziesięciu s c e n b o c z n y c h .
tego

jak w

w

z przedstawieniem

siedmiu

wymiarach

stanowiły
nej,

leżą

bocz­

szatana,

1 5 2 X 1 0 4 c m , co
obrazu z K u n o w a

r y c i n sceny

zawsze po l e w e j ,

z życia

odpowiadałoby
(140X100 c m ) .
świętego

a cuda po p r a w e j

co p o z w a l a

na zrekonstruowanie

mieszczenia

zachowanych

wy­

stronie,

przypuszczalnego

roz­

siedmiu obrazków wokół

sce­

n y g ł ó w n e j z postacią S t a n i s ł a w a K a z i m i e r c z y k a

( i l . 15).

M o ż n a domyślać się, że z c z a s e m s a m o b r a z uległ

znisz-

41

13

I I . 13. Miniatura
f r a n c u s k a , Wykład
teologii
na Sorbonie,
pocz.
XVI
w. (wg
Schreibera).
II.
15. Rekonstrukcja
11. 16. Widok
Kazimierza,
fragm.
ryciny
z wizerunkiem
czyńskiego).
c z e n i u , а ocalałe s c e n y zostały w y c i ę t e i w t ó r n i e

opra­

wione.
Przejdźmy

do o m ó w i e n i a g r u p y t r z e c i e j

szej. O b e j m u j e
zanych

ona przedstawienia

z wojną

Mańkowskiego,

turecką,

i

sceny

o

cią p o s t a c i

najciekaw­
zwią­

Brodowskiego,

Segnicowej,

kalek oraz tablic

( i l . 1, 4 — 7 , 9—12).

charakterze

ł o w a n i e do p r z e d s t a w i e n i a
dzaju

Nanteli,

czterech

Gosławskiego

rozbudowane

ks. Jana

Czartoryskiej,

g o d y n k i , wyobrażenie
rowskiego

wot

i

zarazy, procesji

Ja-

Komo­

Łączą

narracyjnym,

je

zami­

scen

zbiorowych

z dużą i l o ś ­

oraz bogate wnętrza

zapełnione

różnego r o ­

sprzętami. P o m i e s z c z e n i a ,

w

których

rozgrywają

się s c e n y , są c i e m n e , m i m o z a z n a c z o n y c h w głębi o k i e n .
Chętnie

przedstawiano

(portale,

fasady

Bożego
jak
i

Ciała. U j ę c i e

i widoków

sufit

Bożego

tu

domów,

fragmenty

filary)

widoki

perspektywiczne

zarówno

wnętrz,

prymitywne.

Podłoga

a r c h i t e k t u r y , jest

przedstawione

są

Ciała

przedłużenie

Modelunek

stanowi

postaci

wość i p r e c y z j a ,

architektoniczne

oraz

pionowo,

i wnętrz

szczególnie

a

kościoła

fasada

kościoła

elewacji

północnej.

charakteryzdje

drobiazgo-

w

przedstawianiu

strojów.

P o s t a c i e o o k r ą g ł y c h , p e ł n y c h t w a r z a c h , ujętych w
wójne obwódki, j a k b y
ją

jeden,

załzawionych

powtarzający

się

oczach

wielokrotnie

typ

fizyczny.

K o l o r y t c i e m n y , o dużej ilości b r ą z ó w i g ł ę b o k i e j
ożywiony

wprowadzeniem

łamanej

bieli

terystycznego,

powtarzającego

się

wszystkich

obrazkach

płasko, p r z y c z y m
stycznienia
dzanie

cynobru.

we

Obrazki

i

zieleni

jest

mienionych

nych

obrazków

mego

Stanisława

chmur

i

obwódki,

przedmioty
łączy

cień.

mającej

z

sposób p o t r a k t o w a n i a

niejednokrotnie

w

rozbijający

wprowa­
rzu­

wymienio­
postaci

wieńcu

cechy

charakterystyczne

d l a całej

kompozycję
grupy

napis

czasie i w y s z ł y

spod

pędzla

wy­

nasuwają

myśl, że o b r a z k i t e , m i m o r ó ż n y c h d a t , p o w s t a ł y w
nym

sa­

kolistych

majuskułą, ujęty w c y n o b r o w ą r a m k ę . W y m i e n i o n e
żej

są

upla­

oznaczać

Wszystkie

Kazimierczyka

wy­

malowane

t a k p o s t a c i , j a k i sprzętów, p r z e z

przez

charak­

z a u w a ż a się p r y m i t y w n e p r ó b y

szaroczarnej

cany

pod­

reprezentu­

jednego malarza.

jed­
Na

XV w. II. 14. Q. Sohne,
Dysputa religijna, drzeworyt,
obrazu.
Sceny
z życia i cudów Stanisława
Kazimierczyka.
Stanisława
Kazimierczyka,
pocz.
XVIII
w. (wg
Gor­

podstawie

strojów,

urządzenia

wnętrza

tektonicznych

można

Najpóźniejsza

z występujących

należałoby
na

więc

przełomie

datować

przypuszczać,

XVII

i

i

detali

j e n a 2. poł. X V I I

XVIII

i

o

wiele

później

niż

na

nich

daty,

nie

więc

Prawdopodobnie
ilustracje
kultu

fundowali

spisanych

i znaczenia

są

że

obrazki

w.

lub

te

być

wskazywałyby
wotami

je

cudów

Stanisława

1 3

powstały
może

celu

w
cza­

występujące

indywidualnymi.

kanonicy

w

w. .

t u d a t t o r o k 1681 —

1. poł. w i e k u X V I I I . P o n i e w a ż p o w s t a ł y w j e d n y m
sie

archi­

regularni

jako

spopularyzowania

z Kazimierza.

O

wyborze

t e m a t u powyższych obrazków decydowała zapewne

waż-

ność

wydarzenia

Kazimierczyka

(np.

w

w

wypadku

się

przypuszczalnie

osób, w ś r ó d

procesja

grobu

Stanisława

wodem

z wojną

turecką).

Natomiast

nym

postacią

wotanta

kierowano

związku

obrazków

z

pozycją

do

społeczną

Czartoryska,

Teresa

Nantela

Segnicowa

krakowskie,

Piotr

Komorowski

regularnych

w

Suchej

—

raj czynie

nie z n a n y c h mężczyzn

fundator

klasztoru

Zwyczaj

ks. Jan

Brodow­

w i ę k s z y r o z w ó j osiągnął w

i

s k i — członek k o n w e n t u . T w ó r c a t y c h o b r a z k ó w
wał więc na zamówienie kanoników
głębszych
a

powiązań

malarstwem
autorem

nawet

trzema

odmienny

Kazimierza,
Widok

tego

operowanie

miejscowy

który

w

na

tablicę zawiesić
z

opisując

znak

z przedstawieniem

ten

cud

dobrodziejstwa

woty

potem

widoki

kościoła

wspomnianej

rycinie

o b r a z k u z a z n a c z a się p e w n a

wymienionych

wałoby

t o , że o b r a z e k
starego,

problemów

różnica w

archi­

obrazków,
17 7 8 .
75

występu­
o

od

której

Wskazy­

musiał p o w s t a ć p o t e j d a c i e ,

nych

postaci
hiera­

osoby

i

świętej

adorującego

średniowiecznej,

się

8 0

która

, zanika po r o k u

podział

z postacią

na

8 !

dwie

świętego

w

wy­

1500 .
strefy,

chmurach.

przekształca

w

narracyjną

scenę

z różnych terenów i różnych

atmosfera

wypływająca

nieszczęścia

tematów

się

wotywny.

nastrój

i

choroby.

epok

z

ogólnoludzkich

Mimo

przedstawio­

t y c h obrazków

nie jest

ponury,

których

szukać

należy

wśród

rzemieślników

ludowych,

zwłaszcza

od

pocz.

wieku

językiem

lapidarnym

w

celu

zwiększenia

tywności. Twórczość

XVII

8 2

i

malarzy

,

operują

komunika­

i c h j e s t s p o n t a n i c z n a i pełna

eks­

p r e s j i . W y n i k a ł o t o często z f a k t u b e z p o ś r e d n i e g o i p r a ­
wie
tem,

i n t y m n e g o k o n t a k t u między twórcą w o t a
który

spraw

83

zwierzał

ka

mu

się

z

najbardziej

a wotanosobistych

.

Najliczniejsze

*

obok
Zasada

one c h a r a k t e r dziękczynny. T w ó r c y i c h ,

w

grupy

zagad­

p o n i e w a ż mają

z n i s z c z o n e g o p r z e z S z w e d ó w . R o k 1773

s t a n o w i jednocześnie t e r m i n a d q u e r n d l a t r z e c i e j

erekcyjnej,

wotach

Obrazki wotywne

obrazków.

w

czasem

Ciała

obrazkach

sygnaturka, odmienna

w i a d o m o , że została w y k o n a n a w r o k u

z

ilustrującą n a p i s

Bożego

je t u b o w i e m

późnobarokowa

który

łączy w s p ó l n a

oraz

z

l u b świętego.

ze s z t u k i

i niebiańską

prze­

d a c h u kościoła

miejsce

tablicy

Boskiej

wytwarza

jako

zarazy i procesji z w i d o k i e m na t y m

z poprzednio

lub

Matki

obrazu

świętych.

się

W k o n s e k w e n c j i t e g o podziału p o j a w i a się w t l e pejzaż,

podczas i n k u r s y j e j

niewiedzieć

t e k t u r z e kościoła. N a k a l e n i c y
znanej

epitafium

ziemską

wspomina,

grobami

wiąże

w

od­

czyli

Kazimier­

odmalowaną

pielgrzymek,

obra­

prawdopo­
roku

7 8

naj­

w i z e r u n k u f u n d a t o r a na f u n d o w a n y m przez siebie

Jednocześnie

z

śmierci .

okresie k o n t r r e f o r m a c j i i

pojętego

stępuje w e w c z e s n y c h

Gorczyńskiego

dwóch

fundacyjnego,

zie,

szeroko

wzięta

k a z a l i , która

na

nieniem

fundatora

dziele

obra­

z o k . 1400 г., f u n d a c j i

wotywnych

pożar

Stanisława

się b y ć

wizerunkami i

obrazków

przedstawiający

w

Porównując

występujące

cudownymi

Geneza

kolorycie,

r o k u 1623.

się z k o ń c e m

wydaje

się z m i e j s c a m i

przedstawiania

został t u z a c z e r p n i ę t y

inszemi

łącząc

tycznego

( i l . 16). G o r c z y ń s k i

„zakonnicy...

ostatnim

lub

,

jeden

publikowanej

74

rzemieślnik

pustów,

7 i !

jeszcze

czyka,

padła" .

myśl,

XIX

Chrystusa,

się w

pojawiają

starożyt­

.

u r a t o w a n y c h od k a r y

istnieje

wydarzył

Kazimierza

szwedzkiej

nasuwa

wieku

7 7

t e n u t r w a l i ł się j e d n a k o k o ł o r o k u 1500, a

grupami

z r y c i n y przedstawiającej

że

i

formą

dobnie
1702

czasu

z braci klasztornych.

tymi

obrazek

był

regularnych. Brak
obrazkami

zapóżnioną

obrazków

jeden

Poza

i

praco­

wspomnianymi

krakowskim

sprymitywizowaną
że

między

W Europie obrazki wotywne
zek m i s t r z a u m b r y j s k i e g o

księżna

ich w

w Japonii

innymi

między

kanoników

występowania

i u buddystów

wieku X I V ; jednym z pierwszych

występuje

—

przykłady
7 6

przedstawionych

których

i

będą

Rzymie

s k u p i s k a obrazków

się w e W ł o s z e c h ,

z kolei w

wotywnych

Niemczech,

spoty­

Szwajcarii,

Zwyczaj

wieszania

obrazków w o t y w n y c h s p o t y k a

się

F r a n c j i , H i s z p a n i i i P o r t u g a l i i , a także n a t e r e n i e

Ame­

różnych

kulturach

i w

do­

ryki

roz-

różnych

epokach,

czego

84

. W

Polsce zwyczaj

t e n był

o wiele

słabiej

II. 17. Obrazek
wotywny,
ol. pł., 1. poł. XVII
w.
Kaplica
św. Stanisława
bpa, Piotrawin.
II. 18. Obrazek
wotywny,
ol. pł., 1. poł. XVII
w. Kaplica
św. Stanisława
bpa,
Pio­
trawin.
II. 19. Obrazki
wotywne,
ol. pł., ok. 1680 r. Kośc.
Klarysek,
Stary
Sącz. II. 20. J . Bieszczad,
obrazki
wo­
tywne,
ol. pł., 1867 r. Kalwaria
Pacławska.

obrazków

wotywnych,

do

których

należą

94

tablice

z k a p l i c y M a t k i B o s k i e j z kościoła B e r n a r d y n ó w w
szowie

(po

Magdaleny
(1780)

1766)

8Э

w

Rze­
Marii

. Z t e g o s a m e g o czasu

obrazek

wotywny

z

kościoła

T u r s k u (pow. Pleszewo, w o j . poznań­

,

g r u p ę stanowią, r ó w n i e ż l u d o w e ,

M.Boskiej

w

zachowane

kościele

w

liczbie

z cudami obrazu M a t k i
go

S 3

z kaplicy

.

z kaplicy
90

z l a t 1778—1794

ludowy

Najpóźniejszą
lach

i

w Puszczy Sokalskiej

pochodzi

św. A n d r z e j a
skie)

0 7

w

Kalwarii

Do

wymienionych

obrazki

z kościoła

85

Boskiej

Pacławskiej,

B i e s z c z a d a w r o k u 1867

Dominikanów

9 1

oraz

27

z Kamieńca

Krakowa.

c y j n a , począwszy
Kazimierczyka
kowskimi:

Gid­

obrazków
Podolskie­

malowanych

przez

Jana

( i l . 20).

zespołów

Bożego

należą

i

krakowskie

Ciała.

N i e stanowiły one j e d n a k odosobnionego
terenie

wota

w

Siedemnastowieczna
od B a r o n i u s z a

zjawiska

literatura

wymienia

0 2

na

dewo-

Stanisława

wraz

z pięcioma

innymi

świętymi

kra­

Izajaszem

Bonerem,

Janem

Kantym,

Szy­

monem z Lipnicy, Gedroyciem
kowa, a wiek

XV, w

i Ś w i ę t o s ł a w e m ze

którym wszyscy

c i święci

Sław­
wystę­

pują, o k r e ś l a n y j e s t m i a n e m f e l i x s a e c u l i — c z y l i szczęś­
liwym

wiekiem.

17 ś w i ę t y c h

18

powszechniony

i d o n i e d a w n a sądzono n a w e t , że w

nie

istniał. N a j l i c z n i e j s z e

zespoły

na

Śląsku, o c z y w i ś c i e

względu

wpływy

niemieckie

i

Śląskie).

Bardo

Najstarszym
obrazki

z

wotywne

ze

(wymienić

obrazków

ogóle

spotykamy

n a docierające

t u można

tam

Wambierzyce

zachowanych

polskich

zespołów

z

(obecnie

jest

i c h 55),

z nich

prawdo­

Piotrawina

pochodzące z l a t 1610—1661. W i ę k s z o ś ć

są

p o d o b n i e została w y k o n a n a p r z e z m a l a r z a M a r c i n a B a s z kowskiego

8 5

pochodzi

wspomniany

( i l . 17, 18). Z

w

kościele

Klarysek

3

obrazki

z

kościoła

przełomu

XVII

już

zespół

cudami

w

Starym
św.

z

Sączu

Stanisława

i XVIII

Kingi

19)

oraz

(il.
w

Lublinie

Z k o l e i należałoby wymienić osiemnastowieczne

44

w.

bł.

S 6

.

zespoły

jeden

Mimo
tylko

że

spośród

Jan Kanty

6

wymienionych

został

kanonizowany

i t o d o p i e r o w r o k u 1768, a S z y m o n

z Lipnicy —

fikowany

wielkim

(1685),

cieszyli

się

oni

beaty­

kultem

w

w i e k u X V I I , co w i ą z a ł o się ze w z m o ż o n ą w

t y m czasie

pobożnością i k o n t r r e f o r m a c y j n y m

do

dążeniem

wyszu-

kiwania

coraz t o n o w y c h

narodowych

świętych.

cudów w s z y s t k i c h w y m i e n i o n y c h świętych
wspominają
ich

Spisy

wielokrotnie

o obrazkach w o t y w n y c h zawieszanych

przy

grobach.
O n a j s t a r s z y m z n i c h — I z a j a s z u B o n e r z e — ( z m . 1471)

ków

łaski

Bożej...

świadectwa",

czego

które

w

obrócił" . W y m i e n i a
zbiorach

chowało

się

olejno

się

przy

(prawie

jednakowych

nie, częściowo

taż

sama

spoczywa

dziewczyna.

kobieta,
Chodzi

dziew­

nad
tu

którą

zapewne
owej

po­

być

może

do kogo

mają

udać

pisane
„1556...

z

się p o łaskę.

13 m a ­

Ostatnia

Krakowie

o

w

za­

obrazków,

dwa

jeszcze
znaj­

9 6

Obrazki

te

złym

sta­

bardzo

zniszczonych

napisach,

Izajasza

a

się d w u k r o t n i e d z i e w c z y n y ,

nieszczęśliwym

Bonera.

rozmiarów)

przyczyną

ogień

których

Izajasza

za

wymalowane

srebrnych i
w

dziecka

popiół

i
w

.

э з

desce,

przemalowane,

się

n a łożu

która

były

grobie

nachyla

głębi

stojąca

jawiającej

pod koniec X I X w . (wg relacji Łuszczkiewicza)
dowały

W

dziecka

podtrzymuje

zna­

Narodowego

na

czyna.

którego

nad n i m

B o n e r a „wiele... było

pięć, n i e p u b l i k o w a n y c h dotąd

malowanych

mężczyzna,

dziecko,

( i l . 24). O b o k

nowo

roku

Muzeum

klęczy

1 0 0

poradą

93

lowanych tablic z w i e k u X V I I
W

pościeli

o uzdrowienie względnie wskrzeszenie

(167 0) .

jednak wiele

8 4

w

go

Dryjacki

s u j e , że p r z y g r o b i e I z a j a s z a

leży

opi­

Kulsjusz

Fulgenty

planie,

Dryjacki

w s p o m i n a B a r o n i u s z , z k o l e i ż y w o t j e g o spisał A u g u s t y n
i

pierwszym

w c h m u r a c h u k a z u j e się I z a j a s z

rodzicom

wskazała

z tablic, fundacji

Anny

narodzone­

Krzyżanowskiej

1 0 1

( i l . 25) o f i a r o w a n a

za u z d r o w i e n i e córki M o n i k i , z r o k u

1663 m a c z y t e l n y

n a p i s , co p o z w a l a

ją

zidentyfikować

z j e d n y m z cudów

opisanych przez Dryjackiego,

wspomina

o

również

o f i a r o w a n i u przez

„odmalowanej

tablicy"

datach

1665)

(1663,

względnie
cyjnie

1 0 2

.

Występującą

należy

przemalowaniem

nie odbiega

od

tu

tłumaczyć
napisu.

różnicę

w

poprawieniem

Wotum

przedstawień

który

Krzyżanowską

kompozy­

dziękczynnych

za

co u t r u d n i a i c h p r a w i d ł o w e o d c z y t a n i e , w y k a z u j ą o w i e l e

u z d r o w i e n i e . K r z y ż a n o w s k a w r a z z córką klęczą

modląc

niższy p o z i o m o d zespołu z kościoła B o ż e g o

się

wieńcu

Dwa

z nich

pochodzą

z roku

s t a w i a p o p i e r s i e m i e s z c z k i m o d l ą c e j się d o
cego z c h m u r I z a j a s z a

Ciała.

1607. P i e r w s z y

przed­

błogosławią­

( i l . 21). D r u g i l e ż ą c e g o n a łożu

9 7

do

Izajasza

Bonera,

ukazującego

z chmur. Ciekawym

elementem

żej

fragment

postaci

świętego

się

kościoła

św.

k a m i z kościoła B o ż e g o Ciała j e s t , j a k już

z klęczącą

bez p o r ó w n a n i a

łoża żoną m o d l i się d o

się z c h m u r I z a j a s z a
tu

wspomniane

nych,

długich

( i l . 23). S z c z e g ó l n i e

9 8

postacie

lekarzy

płaszczach

i

luszach, z których

jeden

czynie

na

Podobnie

którego

napis f u n d a c y j n y

urynę.

wychylającego
ciekawe

żydowskich,

są

w

czar­

wysokich, filcowych

kape­

trzyma charakterystyczne na­
wygląda

trzecie

n i e zachował

wotum,

się. O b o k

łoża

z c h o r y m klęczy n a p i e r w s z y m p l a n i e k o b i e t a z rękami
wyciągniętymi
nistej

budowaną
z

b ł a g a l n i e d o ukazującego

a u r e o l i Izajasza

Bonera

scenę p r z e d s t a w i a

nieczytelnym

prawie

9 9

kolejny

napisem.

się w

promie­

( i l . 22). B a r d z i e j
Na

obrazek,
osi

roz­

również

obrazka,

na

poni­

Katarzyny.

Poziom w s p o m n i a n y c h obrazków w zestawieniu z obraz­

m ę ż c z y z n ę , o d k t ó r e g o odstąpili l e k a r z e , a o n w s p ó l n i e
obok

w

jest t u w i d o c z n y

dzą z poł. X V I I w . , n a co w s k a z y w a ł b y
mieszczki

na j e d n y m z

Pozostałe
XVII

powiedziano,

niższy. B y ć m o ż e d w a p i e r w s z e

trzy

w . , chociaż

strój

pocho­

nieznanej

nich.

obrazki

można

przemalówki,

datować

zwłaszcza

na
na

2.

poł.

przedsta­

w i e n i u z c h o r y m i klęczącą o b o k łoża kobietą o w y c i ą g ­
niętych rękach, utrudniają
wstania. W
Ciała

są

mówienie

ściślejsze p o d a n i e

odróżnieniu o d o b r a z k ó w

to

przypuszczalnie

uzdrowionych,

nych dawno

a

wota,
nie

czasu

po­

z kościoła

Bożego

malowane

na

jako

ilustracje

za­

spisa­

cudów. P o z i o m i c h j e s t n i e j e d n o l i t y . O b o k

prymitywnych

„bohomazów"

d w a przedstawiające

cho-

45

r e g o , o d k t ó r e g o odstąpili l e k a r z e
wydają

się

względem

o

był zmarły
wota

bardziej

kompozycji,

Kolejnym
spisane

wiele
z

w

po r a z p i e r w s z y

woskowe
w

znakach"

oraz

Jedną

takich

z

której
„on

według
się

Kazimierczyka

jego

Sebastian

opisu
przy

Jana

n i e zachował do c h w i l i obecnej.

w

miał

roku

był

.

l e 5

, na

przedstawiony

obrazków,

Kantego,

które

żaden

O ich wyglądzie

się

świad­

nie w

Natomiast
zachowało

czasów

św.

Jana
obec­

odnoszących

się

Oleksowicza,

Te­

Gawlickiej

i

Jadwigi

i

cuda

natomiast

kościoła

Podobny

obok

Bernardynów
dla X V I I

wzory

obecnego

w.
,

obraz

grobie

w

jest

s t a c i a m i fundatorów

XVI

sześciu

miu

M 0

błogosławionego
już w

Szymona

wieku XV

1 0 7

.

W

m u n t a I I I d o P a w ł a V z 1609 r . w s p r a w i e

21

22

Tl. 21. Obrazek,
wotywny
z
kośc.
św. Katarzyny,
Kraków,
ol.
deska,
38 X 27 cm, pol. XVII
w. Muz.
Nar.
Kraków.
II. 22. Obrazek
wotywny
~z kośc. św. Katarzyny,
Kraków,
ol.
pl., 38 X 25 cm, 2. pol. XVII
w. (?).
Muz.
Nar. Kraków.
II. 23.
Obrazek
wotywny
z kośc. św.
Katarzyny,
Kraków,
ol. deska,
25 X 42 cm, pol.
XVII
w. Muz. Nar.
Kraków.

z

Lipnicy

liście

Zyg­

,

z życia

n a p i s e m , a u dołu p o ­

mieszczki

cenie

życia

z

podpisem

roku

wotywnych

jego

m

możemy

„Felix

spisywano

,

które

beatyfikacji

mansjonarzu
w

Baroniusz

ш

przy
roku

.

cudów.
wspom­
seculi"

już w

1655 w s p o m i n a

wie­

o

sied­

znajdowały

się

z n i c h m i a ł o być w o t u m

krakowskiej z roku

martwemu

Najmniej

i

i kwaterą przedstawiającą

świętych

przy jego grobie. Najstarszym
Anny,

( z m . 1485 r.)

o n w c e n t r u m wizję

u góry

a Wiwijani w

obrazkach

zmarłym

o wy­

12 s c e n

Ż y w o t i cuda Michała G e d r o y c i a
ku

głównej
otoczeniu

niewątpliwie oparty

Michała G e d r o y c i a

otoczeniu

uzupełniony

nianych

z

w

graficzne.

w kościele św. M a r k a . P r z e d s t a w i a
Obraz

złożony

świętego

w
cha­

o b r a z , z a p e w n e z 1. poł. X V I I w . ( i l . 28), z a ­

c h o w a ł się p r z y
Gedroycia

grobowca

na Stradomiu wisi

wizję
1 0 9

1 0 8

noworodkowi

powiedzieć

1521 za
1 1 2

przywró­

.

o ostatnim z

n i o n y c h sześciu ś w i ę t y c h — Ś w i ę t o s ł a w i e ze

( z m . 1482) s p i s y w a n o

46

Pa-

( i l . 26).

1 0 6

Żywot

Marianny

wizji

zawieszonych

uzdrowienia Antoniego

Chylińskiej,

skówny

wokół

kanonizacji

się 6 o b r a z k ó w

p r e z b i t e r i u m kościoła św. A n n y

do c u d o w n e g o
resy

z

zgrupowanych

się,

mienione wyżej

zawiesić

1640

z 2. poł. X V I I w . , p r z e d s t a w i a j ą c a

świętego.

nie

z życia i c u d ó w

1 M

18 m a ł y c h

Kantego

jak

t u wota

11 s c e n

„woskowych

Gorczyna

i cudów,

Podobnie

przedstawiającej

Aleksandra

z j e g o życia

.

wspomniane

sceny,

czyć m o ż e j e d y n i e w s p o m n i a n a r y c i n a J a n a
scen

zawiesza"

Kantego,

rakterystyczny

z dzfatkami". Z
grobie

dobrodziejstw

Opato-

tabliczkach

(jego)
świadki

Jana

wypadku

Kantego,

o

jako

w

Jana

ш

cały p o m o c y
jego,

otrzymanych

grobie .

tabliczek

Opatowiusza

nagrobku

na

kaplicy

również

Cyrus

się, że „lud

tabliczki

liczne

wielebnego

malowanych

dowiadujemy

błagając...

zachowały

1475 г., w y m i e n i a j ą

i cuda

Szymona

cuda,

srebrnych i drewnianych

s a m i żona j e g o

znajdowały

w

1632 г., w s p o m i n a

g r o b u świętego

pod

malowania.

Stanisława

zawieszone przy

wydanym

dziecka

zarówno

1473 św. J a n K a n t y , k t ó r e g o

w i u s z w d z i e l e Żywot

u

j a k i sposobu

towarzyszy
roku

i uzdrowienie

ciekawe,

kościele

Mariackim

w

1489, m i m o

że ż y w o t

jego

wymie­

Sławkowa,
Krakowie,
spisał

już

Z a p e w n e i p r z y jego g r o b i e znajdowały

się

23

kiedyś

podobne

obrazki

slawa

Macieja

Ubiszewskiego

wotywne.

W

utrzymany w tradycjach wymienionych
rycin

i

obrazków

ze

sceną

wizji

Swięto-

Gros

drzeworyt

wotywnych

żywocie

zachował

się

XVII-wiecznych

świętego

i

pięcioma

i

z

zachowanych

fundowane

stanowią
przez

polskich

właśnie

owe

duchowieństwo

zespołów

obrazków

wtórnie

powstałe

obrazki-ilustracje

cudów.

m n i e j s z y m i s c e n a m i z j e g o życia i cudów, g d z i e p o j a w i a
się

wizerunek

Kantego,

pięciu

z L i p n i c y ( i l . 27). W

Swiętosława:

towarzyszy

Kazimierczyka,

Gedroycia,

Krakowie

Bonera

i

Jana

istniało o c z y w i ś c i e

wiele

i n n y c h m i e j s c c u d o w n y c h z n a n y c h dzięki o p i s o m

Prusz­

cza

Oprócz

I 1 4

,

przy

grobów
blice

których

sześciu

miały

zawieszano

wspomnianych

znajdować

szenia

Najświętszej

toru

Augustianów

się

Marii

wota.

malowane

jeszcze

przy

Panny

n a krużganku

oraz

1 1 5

liczne

świętych

w

obrazie

kaplicy

są

dzięki

rysunkom

J.

ta­

Pocie­
klasz­

Matki

Boskiej

B o l e s n e j p r z y kościele F r a n c i s z k a n ó w . T e o s t a t n i e
jedynie

znane

Wojnarowskiego

1 1 6

( i l . 29, 30).

że

Kończąc

powyższe

rozważania

zwyczaj

wieszania

obrazków

należy

stwierdzić,
w

miej­

s c a c h c u d o w n y c h istniał w

Polsce p r z y n a j m n i e j

już o d

wieku

wypadków

XVI. W

większości

wotywnych

prawdziwe

wota,

z n a n e z p r z e k a z ó w p i ś m i e n n y c h zaginęły, z a p e w n e g ł ó w ­
n i e w czasie z a w i e r u c h y s z w e d z k i e j

l u b uległy

natural­

n e m u z n i s z c z e n i u , k t ó r e ze w z g l ę d u n a i c h p r y m i t y w n ą
technikę w y k o n a n i a musiało n a s t ę p o w a ć b a r d z o

szybko.

F a k t zastąpienia z n i s z c z o n y c h o b r a z k ó w n o w y m i w z g l ę d ­
nie

z i l u s t r o w a n i a cudów

nych

na zamówienie

Bożego
skich

Ciała, n i e j e s t
zespołów.

Puszczy

To

w

postaci

zakonników,
odosobniony

samo

Sokalskiej,

miało

Gidlach

i

ważnym

argumentem

w

wotyw­
kościele

wśród

innych pol­
w

Kalwarii

O b r a z k i w o t y w n e j a k o świadectwa
bardzo

obrazków

tak jak w

miejsce

Rzeszowie,
Pacławskiej.

cudów były

procesach

o

bowiem

kanoniza­

cję, j a k o t y m ś w i a d c z y w s p o m n i a n y l i s t Z y g m u n t a I I I .
Stąd

w

względnie

miejsce

zniszczonych

obrazy

z apoteozą

z j e g o życia i c u d ó w .

wieszano

świętego

oraz

PRZYPISY

Szymona

nowe
ze

cykle
scenami

O b r a z k i z kościoła B o ż e g o Ciała n i e m a j ą m o n o ­
g r a f i c z n e g o o p r a c o w a n i a , chociaż w y m i e n i a n o j e k i l k a ­
k r o t n i e . Dotąd z n a n e b y ł y j e d y n i e t e , które w i s i a ł y
w pobliżu n a g r o b k a . Opisał j e A . Błachut w r ę k o p i s i e
Catalogus
Auctorum,
qui de Beato
Stanislao
Casimiritano Ordinis
Canonicorum
Reg. Lat. Confessore.
IV
Ima­
gines et tabullae
votivae
1902, 1918, k l a s z t o r k a n o n i k ó w
r e g u l a r n y c h p r z y kościele B o ż e g o Ciała, f o l . s. 346 o r a z
w a r t y k u l e Nieznany
czciciel
Matki
Bożej,
Stanisław
Kazimierczyk,
Warszawa
1903, o d b . z
„Kwartalnika
T e o l o g i c z n e g o " , s. 6. Z k o l e i w s p o m i n a l i o n i m W .
Ł u s z c z k i e w i c z ( K o ś c i ó i Bożego
Ciała, jego
dzieje
i za­
bytki,
„ B i b l . K r a k . " V , K r a k ó w 1898, s. 37; W 500 rocz­
nicę
założenia
klasztoru
Bożego
Ciała,
K r a k ó w 1905,
s. 70), K . E s t r e i c h e r (Kraków.
Przewodnik
dla
zwiedza­
jących,
K r a k ó w 1938, s. 272), T . W i d e ł k a
(Przewodnik
po kościele
Bożego
Ciała
w Krakowie,
K r a k ó w 1947,
s. 42) o r a z T . D o b r o w o l s k i (Sztuka
Krakowa,
Kraków
1959, w y d . 2, s. 420). P o j e d y n c z e z n i c h
wymieniają:
J . S z a b ł o w s k i (Zabytki
sztuki
w Polsce.
Inwentarz
to­
pograficzny,
t . I I I , p o w . ż y w i e c k i , W a r s z a w a 1948, s. 166),
J . B i e n i a r z ó w n a (Elementy
ludowe
w urządzeniu
izby
uboższego
mieszczaństwa
krakowskiego
w. XVII,
„Pol.
Szt. L u d . " , R. X , 1956, s. 107) i S. S w i s z c z o w s k i
(Miasto
żydowskie
na Kazimierzu
w świetle
nowych
badań,
„ B i u l e t y n K r a k o w s k i " , I I , 1960, s. 56).
1

S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...
Kraków, druk.
S. L e n c z e w s k i e g o . . . 1660, s. 1 4 — 1 6 ; A . Błachut,
Nieznany
czciciel...,
w y d . c y t . , s. 3.
S. R a n o t h o w i c z , Casimiriae
civitatis
urbi
Cracoviensis...
(ad a 1693), R k p . B i b l . Jagiellońska, n r 3742,
s. 143; tenże, Jasna
Pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 22; T . W i ­
dełka, o p . c i t . , s. 4 1 .
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 22.
T a m ż e , s. 2 3 — 2 4 . N a p i s n a t a b l i c y o b o k
grobu
Stanisława K a z i m i e r c z y k a b r z m i : D . O . M . Beatae m e ­
m o r i a e D. S t a n i s l a i C a s i m i r i t a n i , ad hanc C a n . Reg.
S. A u g u s t i n i E c c l e s i a m C a n o n i c i , P r o f e s s i
Presbyteri,
pietate d u m i n h u m a n i s ageret
s i n g u l a r i , ac
post
2

3

4

5

47

I I . 24. Obrazek
wotywny
z kośc. św.
2. pol. X V I I w. Muz. Nar.
Kraków.

Katarzyny,

mortem, quam Anno Domini M C C C C L X X X I X . Die I I I
M a j i o b i j t votis f i d e l i u m , sua m e r i t a m a g n a
devotione
atque solatio i m p l o r a n t i u m , continuis, i n praesentem
usque
diem
conspicui. M a r t i n u s Kloczyński,
J.V.D.
P r a e p o s i t u s c u m suo c o n v e n t u e r e x i t , c u i u s c o r p o r i s
integras reliquias ad sinistrum C h o r i anterioris a n g u l u m , j u x t a f e r r e a m c r a t e m , s u b saxo i n ligneo l o c u l o
o l i m depositas, i n t h e c a m stannea collegit, et concavo
petreae
huius
tumbae
conclusit.
Anno
Domini
M D C X X X I I Mens. A u g . die I X .
W y s t ę p u j e p o d pozycją 24.
M . B a r o n i u s z , Vita gesta et miracula
Beati
Stanislai
Polonie,
Casimiria
ad Cracoviam...,
Cracoviae i n officine
B . S k a l s k i 1609.
К . Ł o n i e w s k i , Żywot,
sprawy
i cudowne
boskie
wstawienie
pobożnego
kapłana,
Stanisława
Kazimier­
czyka,
K r a k ó w , d r u k a r n i a Ł a z a r z o w a . . . 1617, S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . cyt.
A . M . G o r c z y ń s k i , Żywy
wzór apostolskiej
dosko­
nałości,
b. Stanisław
Kazimierczyk,
Kraków w
druk.
A k a d e m i c k i e j . . . 1702; W . B . G r a b o w s k i , Cnotliwy
i cu­
downy
żywot wielkiego
sługi bożego b. Stanisława
Ka­
zimierczyka,
K r a k ó w w d r u k . A k a d e m i c k i e j . . . 1763.
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
Pochodnia...
w y d . c y t . , s. 7 1 .
T a m ż e , s. 77, 71 i A . M . G o r c z y ń s k i , o p . c i t . , s. 95,
96, 97, 108, 124.
T a m ż e , s. 147.
T a m ż e , s. 107—108.
W ś r ó d w y m i e n i o n y c h o b r a z k ó w istnieją o b o k p o ­
j e d y n c z y c h c z t e r y z e s t a w y : d w a ( I o w y m . 55 X 46 c m ,
I I o w y m . 55,5 X 28 c m ) , złożone z t r z e c h i d w a ( I I I
o w y m . 48 X 75 c m , I V o w y m . 48 X 75 c m ) , złożone
z c z t e r e c h o b r a z k ó w m a l o w a n y c h n a płótnie, w t ó r n i e
p r z e n i e s i o n y c h n a n o w ą deskę l u b d y k t ę . P u s t e m i e j s c a
pomiędzy o b r a z k a m i , będące w y n i k i e m różnicy w w y ­
m i a r a c h , z a m a l o w a n o czarną farbą.
O l . pł.. n a desce, 56 X 52 c m . N a p i s n a o b r a z i e
b r z m i : R o k u P a ń s k i e g o 1630 Jaśnie W i e l m o ż n y J . M . P .
P i o t r K o m o r o w s k i c o m e s i n L i p t ó w et O r a w a s t a r o s t a
o ś w i ę c i m s k i będąc c h o r y b a r d z o a o s o b l i w i e n a o k o
k t ó r e m u b y ł o z g ł o w y w y s z ł o n a w i e r z c h , że go p o d w i e z o w a ć musiał t e n będąc w K r a k o w i e w k a m i e n i c y
s w o i e y w e śnie okazał się m u B ł o g o s ł a w i o n y O c i e c
S t a n i s ł a w w h a b i c i e s w o i m z a k o n n y m a o c k n ą w s z y się
8

7

3

8

1 0

1 1

1 2
13

1 4

15

48

Kraków,

ol.

deska.

34 X 41

cm,

poznał, że m u się z a r a z n a z d r o w i u p o l e p s z y ł y n a o k u
n i e c o b o l u p o w i ę k s z e y części zanikło, z a r a z n a z a i u t r z
kazał się nieść, ieszcze słaby, d o G r o b u i e g o a t a m o d ­
p r a w i w s z y swoie nabożeństwo z J . M . X . Proboszczem
B o ż e g o Ciała n a t e n czas M a r c i n e m K ł o c z y ń s k i m , p o ­
czął m ó w i ć ze s t r o n y f u n d a c y e y a b y t a m t y c h Z a k o n n i ­
ków to iest canonicos Regulares w swoiey
dziedziczney
maiętności w S u c h e y n a z w a n e y d w i e m i l e za K a l w a r y ą
w górach у z t e y o k a z y i n a p a m i ą t k ę d o b r o d z i e y s t w a
d o z n a n e g o w c h o r o b i e s w o i e y uczynił dotacyą o c z y m
iaśniey w E r e k c y e y t e g o k o n w e n t u w z m i a n k ę czynią
tego d o b r o d z i e y s t w a p r z e z zasługi B ł o g o s ł a w i o n e g o S t a nisł. K a z i m i e r c z y k a .
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 77.
J . S z a b ł o w s k i , o p . c i t . , s. 166.
Z e s t a w I I a, w y m . 34 X 27 c m , o l . d e s k a (z t y ł u
d y k t a ) . N a p i s n a o b r a z k u : 1651 d i e 10 S e p t e m b r i s T o t u m
1° M c i P a n a A d a m a B o s o w s k i e g o d w o r z a n i n a K r ó l e w i ­
cza 1° M c i W ł a d y s ł a w a у M a ł ż o n k i i e g o d o g r o b u S t a ­
nisława K a z i m i e r c z y k a
z m o d l i t w ą u c i e k l i się p r z e z
d n i półczwarta у t r z y noczy a l b o w i e m k r w i e z oczu
szły czóreczce i c h J e w u s i t e g o d n i a z kościoła B o ż e g o
Ciała z K a z i m i e r z a w r ó c i w s z y się z a s t a l i z d r o w ą z łaski
m i ł e g o P a n a za p r z y c z y n ą t e g o B ł o g o s ł a w i o n e g o S t a ­
nisława
Świętygo
Kaźmierczka
za czo P a n u
Bogu
m i ł e m u n i e c h b ę d z i e w i k u i s t a cześć i c h w a ł a .
S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 77-73.
W ł a d y s ł a w I V k o r o n o w a n y b y ł n a króla p o l s k i e g o
w 1632 r .
Z e s t a w I I I c, o l . pł. z tyłu — d y k t a , w y m . 38 X 24
cm. N a p i s n a o b r a z k u b r z m i : l e y Mość P a n i E m e r e n i
у A n n a Segnicova Rayczyna K r a k o w s k a na oczu chore
o z d r o w i a ł a za p r z y c z y n ą b ł o g o s ł a w i o n e g o
Stanisława
K a z i m i e r c z y k a A n n o D o m i n i 1673 D i e V i g i s i m a S e c u n d a
M e n s i s i u n y za co n i e c h b ę d z i e P a n B ó g p o c h w a l o n y .
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 129.
O l . pł. n a desce, w y m . 52 X 54 c m . N a p i s n a o b r a z ­
k u b r z m i : ( N ) a ciężką g o r ą c z k ę b a r d z o
zachorowała
Panna
imieniem Agnieszka
w
leciech
dziewiętnastu
sławetnego Pana A l e x a n d r a M a n i k o w s k i e g o M i e s c z a n i n a
Kazimierskiego
pasierbica
a potem Yanny
małżonki
i e g o córka t a k ż e iuż b y l i z w ą t ( p ) i l i o i e y z d r o w i u r o d z i c y w k t ó r e y będąc z w ą t l o n a у o d g o r ą c z k i s p a l o n a
l e d w i e mówić mogąc у oley święty n a n i e włożono i a k
1 6

1 7

18

19

2 0

2 1

2 2

23

s k o r o o f i a r o w a l i ią r o d z i c y d o g r o b u b ł o g o s ł a w i o n e g o
O y c a S t a n i s ł a w a K a z i m i e r c z y k a ze mszą S.Y. ze ś w i e ­
c a m i k t ó r e u b o d z y w rękach p r z y m s z e y S.klęcząc t r z y ­
m a l i z a r a z się i e y polepszać n a z d r o w i u poczęło, у o z d r o w i a ł a za pomocą bożą w k r ó t c e a t o w R o k u P a ń s k i m
1665 d n i a 4 ( L ) i p c a , p o t y m w k r ó t c e w k i l k a n i e d z i e l
r o z c h o r o w a ł się t a k ż e ( n ) a g o r ą c z k ę у s a m p o m i e n i o n y
P a n M a n i k o w s k i a g d y się t a k ż e o f i a r o w a ł ze M s z ą S
z d r ó w został.
S. R a n o t h o w i c z ,
Jasna
pochodnia...,
w y d . cyt.,
s. 121—122.
Z e s t a w l a , w y m . 31 X 25 c m , o l . pł. n a l e p i o n e n a
d y k t ę . N a p i s n a o b r a z k u b r z m i : R o k u P a ń s k i e g o 1671
jeymość p a n n a A n n a J a g o d y n k a chorowała n a p i e r s i
c i e r z k o d o czego p r z y s t ą p i ł у k a s z e l nieznośny a t e n
ból t r w a ł p r z e z c z t e r y l a t a у d a l e y a g d y się o f i a r o ­
w a ł a d o g r o b u B ł o g o s ł a w i o n e g o Stanisława K a ź m i e r c z y k a у t a m m s z y ś w i ę t e y nabożnie słuchała t e n ból
g a l e ustąpił j a k o b y go ręką odiął czego w d z i ę c z n a będąc
t a k i e p i s a n i e j a k o t o j e s t posłała.
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 128.
O l . pł. n a desce, w y m . 51 X 55 c m . N a p i s n a o b r a z ­
k u b r z m i : A . M . D . G . et S a n c t o r u m E i u s H o n o r e m R o k u
P a ń s k : 1672 X i ą d z ł a n B r o d o w s k i Z a k o n n i k k l a s z t o r u
tego będący od P a n a Boga n a z d r o w i u t a k cieszko n a ­
w i e d z o n y m ż ( e ) p r z e z puł r o k a z łoszka n i e w s t a i ą c
ż a d n y m c z ł o n k i ( e m ) w ł a d n ą ć n i e m ó g ł b o go k a r m i ć
у poić k t o i n s z y m u s i . Spać d l a b o l u , p r a w i e n i g d y n i e
m ó g ł g d y się d o G r o b u B . S t a n i s ł a w a
Kazimierczyka
p r z e z M s z ą ś. o d i e d n e g o kapłana t e g o ż z a k o n u o d p r a ­
w i o n a у przez ręce у n o g i z w o s k u ofiarował zaraz p o ­
p r a w ę n a z d r o w i u s w y m uczuł a p o t y m d o z d r o w i a
całe pszyszłszy t e tablicę m a l o w a n e n a w i e c z n ą p a m i ę t k ę za d o b r o d z i e i s t w o uznał o d t e g o B ł o g o s ł a w i o n e ­
go Sługi B o ż e g o z ( a ) w i e s i ł . T e k s t c u d u w y m i e n i o n y p r z e z
A . M . G o r c z y ń s k i e g o , o p . c i t . , s. 130.
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 72,
73, 76, 78, 96, 97, 99, 100, 101, 102. P r z y k ł a d e m t a k i e g o
w o t u m m o ż e być t a b l i c z k a s r e b r n a pochodząca z P r o ­
szowic, zachowana w M u z e u m E t n o g r a f i c z n y m w K r a ­
k o w i e , n r i n w . 26069.

O l . pł. n a desce, 42 X 30 c m . N a p i s n a o b r a z k u
b r z m i : А . Й . 1681 D i e 2 M a i J . M . P a n i T e r e s a N a n t e l a
Rayczyna
K r a k o w s k a synaczka
Antoniego
przyniosła
do G r o b u B . S t a n i s ł a w a K a z i m i e r c z y k a u s i l n i e omszą(!)
św. prosząc a b y p r z y n i e y za d o b r o d z i e y s t w a
doznane
że s y n a s w e g o p r a w i e u m i e r a j ą c e g o z d r o w e g o o t r z y m a ł a
P. B o g u p o d z i ę k o w a ć m o g ł a toteż n a t e n c z a s M s z ę św.
kapłani d o m o w i p o o d p r a w i a l i b y l i i e d n a k d o O O B e r ­
n a r d y n ó w posłano p o kapłana. P r z y s z e d ł t e d y O c i e c
L u d w i k L a t o c k i w i e k u s ę d z i w e g o у zeznał iż się k i l k a
r a z y d o M s z y S. w y b i e r a ł a a n i e m ó g ł o d p r a w i ć z a w s z e
go y a k i e zachodziły trudności aż d o p i e r o w kościele t u t e c z n y m B o ż e g o Ciała z d r o w e dziecię o b a c z y w s z y s o b i e
d o b r z e z n a i o m e z p o d z i w i e n i e m m ó w i ł i e s t za co P. B o g u
p o d z i ę k o w a ć . T e t o dziecię o d e m n i e
wczona
widziane
IUŻ umieraiące t u do G r o b u B . Stanisława o f i a r o w a n e
z d r o w e zostało. S i t . n o m . D n i . B e n e d .
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s.
131—132.
T a m ż e , s. 1 3 1 .
Z e s t a w I I I a, o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 40 X 22 c m .
Napis na obrazku b r z m i (w kartuszu): Catherinae Clep a r d i e n : S i c u m c a n d e l a i n f i r m a e a p p a r v i t et e a m
sinavit.
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 22.
T a m ż e , s. 15.
Z e s t a w I V a, o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 38,5 X 25 c m .
Napis na o b r a z k u (w kartuszu) b r z m i : F. N i c o l a u m
i n f i r m u m visibiliter amorte liberavit.
Z e s t a w I I I d , o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 26 X 37,5 c m .
Napis na obrazku (w kartuszu) b r z m i : A. D e n t i u m doloribus capitis o c u l a r u m t u m febricitantes ex voto sanati innumeri.
Z e s t a w I b, o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 37 X 22 c m .
Napis na obrazku (w kartuszu) b r z m i : Surdaster c l a u d i cans m u t u s a t q u e caecus p r i s t i n a e r e s t i t u t i s u n t s a n i t a t i
voto ad b e a t u m Stanislaum C a s i m i r i t a n u m facto.
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 72.
Z e s t a w I I I b, w y m . 39 X 26 c m , o l . pł. n a d y k c i e .
N a p i s n a o b r a z k u b r z m i : Obsessus d a e m o n i b u s l i b e r a t u r
voto ad sepulchrum Beati Stanislai C a s i m i r i t a n i facto.

II. 25. Obrazek
XVII
w. Muz.

św. Katarzyny,

2 4

2 5

2 6

2 7

2 8

wotywny
Anny
Nar.
Kraków.

Krzyżanowskiej

z

kośc,

2 9

3 0

3 1

3 2

3 3
3 4

3 5

3 8

3 7

3 8

3 9

Kraków,

ol. deska,

30,5X45,5

cm,

2.

poł.

Z e s t a w I с, o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 19 X 47 c m .
N a p i s n a o b r a z k u b r z m i : Xięźna ieymość C z a r t o r y i s k a
podkomorzyna
k r a k o w s k a prędkie у l e k k i e w y d a n i a
miała n a ś w i a t s y n a c z k a za p r z y c z y n ą b ł o g o s ł a w i o n e g o
Stanisława K a z i m i e r c z y k a k t ó r e m u ią b y ł o o f i a r o w a n o
g d y czas p o r o d z e n i a nadchodził A n n o D o m i n i 1672.
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 130.
O l . pł. n a desce, w y m . 55 X 82 c m . N a p i s n a o b r a z ­
k u b r z m i : P o d czas m o r o w e g o p o w i e t r z a w mieście
K a z i m i e r z u p r z y K r a k o w i e t r z y l a t a panuiącego t o iest
r o k u P a ń s k i e g o 1677, 1678, 1679 w i e l e l u d z i o b o i e y płci
t a k d u c h o w n y c h i a k o у ś w i e c k i c h uciekaiących
się
0 r a t u n e k pociechę у p o m o c d o g r o b u b ł o g o s ł a w i o n e g o
Stanisława K a z i m i e r c z y k a p r z e z przyczynę iego у za­
sługi P a n Bóg m i ł o s i e r n y n i e t y l k o p o w i e t r z o n y c h z d e s ­
perowanych
konaiących
umieraiących
do pierwszego
przyprowadził z d r o w i a i a k o p o t e m s a m i d o b r y m ze­
z n a l i s u m n i e n i e m k i e d y za u z n a n i e d o b r o d z i e y s t w a d o
g r o b u tegoż b ł o g o s ł a w i o n e g o S t a n i s ł a w a K a z i m i e r c z y k a
ze m s z a m i ś w i ę t y m i у ś w i e c a m i częścią s r e b r n e częścią
w o s k o w e o d d a w a l i w o t a za co n i e c h P a n u B o g u w m i ­
łosierdziu n i e p r z e b r a n e m u b ę d z i e w i e k u i s t a cześć
у
chwała. — W s p o m n i a n a z a r a z a w y b u c h ł a 18.IV.1677 r .
w K r a k o w i e a w p a ź d z i e r n i k u tegoż r o k u n a K l e p a r z u
1 K a z i m i e r z u . W 1678 z a r a z a w y g a s ł a n a K l e p a r z u i w
K r a k o w i e a n a K a z i m i e r z u t r w a ł a bez p r z e r w y d o l u t e ­
go 1679 r . (S. N a m a c z y ń s k a , K r o n i k a klęsk
elementar­
nych
w Polsce
i w krajach
sąsiednich
w latach
1648—
1696, L w ó w 1937, s. 92, 94—96, poz. 1079—89, 1095—1101,
1114—1120).
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 132.
O l . pł., w y m . 90 X 58 c m . N a p i s n a o b r a z k u b r z m i :
(L)ucas Gosławski, p h i l o s o p h i a e doctor "et
professor,
A l m a e Academiae Cracoviensis w w i e l k i m niebespiec z e ń s t w i e p o w i e t r z a m o r o w e g o zostaiąc za p r z y c z y n ą
N.Panny
у zasługami B.Stanisława K a z i m i e r c z y k a
do
k t ó r e g o się n a o n czas o f i a r o w a ł w o l n y m o d z a r a z y
m o r o w e y został у p o t e m A : D : 1 6 7 8 w d i e c z e n o ( ! ) d o b r o ­
d z i e y s t w a ad l a u d e m D : 0 : M : et B . S t a n i s l a i C a s i m i r i t a n i
honorem, i n aniversaria die obit ipsis 3 M a i j occurrente
i n praesentia m u l t o r u m v i v o r u m d o c t o r u m a Crac: et
Religiosorum diversi ordinis, turn quoque studiosorum
a p r a n d y s , p u b l i c e h a c i n ecclesia S S M I C o r p o r i s C h r i s t i
Casimiriae ad Crac: habita orationem.
4 0

4 1

4 2

4 3

4 4

27

Z e s t a w I V d , o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 37 X 26 c m .
Napis na obrazku b r z m i : Agonizati m o r i b u m d i per
v o t u m a d i p s i u s s e p u l c h r u m s a n a t i 10.
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 124.
O l . pł. n a desce, w y m . 51 X 78,5 c m . N a p i s n a
o b r a z k u b r z m i : R o k u P a ń s k i e g o 1667 p o d czas n i e bespieczeństwa w o y n y t u r e c k i e y p r z e c i w k o P o l s c z e o b wieszczoney у inszych rozruchów
domowych
I.M.X.
b i s k u p k r a k o w s k i A n d r z e y T r z e b i c k i g d y rozkazał przez
d r u k o w a n y m a n d a t swoy po wszystkiey dyecezyey k r a k o w s k i e y a o s o b l i w i e w K r a k o w i e różne s u p p l i k a c y e
p o kościołach у g o d z i n y d z i e n n e z w y s t a w i e n i e m n a ś w i e t s z e g o s a k r a m e n t u у p o s t y w każdą sobotę p o p u l o
et c l e r o i n p a n e e t a t q u a e t u n o о р е г е у p r o s t r a t i o n e s
i n f a c i e m c l e r o w każdą środę p o d czas s u p p l i k a c y i r o s k a zał też n a w i e d z a ć o b r a z y c u d o w n e w kościołach k r a ­
k o w s k i c h każdy o b r a z p e w n e g o d n i a także g r o b y ś w i ę ­
t y c h у błogosławionych w K r a k o w i e będących. Między
i n s z y m i rozkazał s e p u l c h r u m b e a t i S t a n i s l a i C a s i m i r i ­
t a n i w kościele B o ż e g o Ciała n a K a ź m i e r z u n a w i e d z a ć
D o m i n i c a p a s s i o n i s p o p u l o e t c l e r o czego a u t e n t y k i e s t
p o d pieczęcią p o d p i s a n y m a n u s u r r o g a t i i u d i c i s p e r i l l u s t r i
et a d m o d u m r e v e r e n d i d o m i n i J o a n n i s C h r y s o s t o n i B o d zanta iuris utriusque doctoris canonicis
cracoviensis
i n sacrario z a c h o w a n e między p r a w a m i kościelnymi a d
f u t u r a m r e i m e m o r i a m et b e a t i S t a n i s l a i C a s i m i r i t a n i
canonici regularis lateranensis H o n o r e m
et G l o r i a m
sempiternam.
'
' . ; I *. !,,;
4 5

4 8

4 7

J . S t . B y s t r o ń , Dzieje
obyczajów
w dawnej
Polsce,
w wieku
XVI—XVIII,
t . I , W a r s z a w a 1932, s. 318 —
w s p o m i n a o i s t n i e n i u t y c h b r a c t w podobnie j a k A . Bła­
c h u t , Nieznany
czciciel...,
w y d . c y t . , s. 1.
4 8

O l . pł. n a desce, w y m . 54 X 54 c m . N a p i s n a o b r a z ­
k u b r z m i : R o k u P a ń s k i e g o 1623 z a r a z p o p o w i e t r z u
k t ó r e w K r a k o w i e . W p o n i e d z i a ł e k W i e l k a n o c n y stało
się w i e l k i e z a p a l e n i e m i a s t a ż y d o w s k i e g o w K a z i m i e r z u
p r z y K r a k o w i e t a k d a l e c e , że ogień się paląc w s z y t e k
K r a k ó w o ś w i e c i ł iż opuł n o c y patrząc n a K r a k ó w w i ­
dać b y ł o l u d z i w s z ę d z i e n a s w y c h d o m a c h siedzących
у o d o g n i a broniących. P o w s t a ł у t a k i w i a t r że g ł o w n i e
o p a l o n e z m i a s t a ż y d o w s k i e g o aż n a Z w i e r z y n i e c l e ­
ciały. N a t e n czas będąc w w i e l k i m n i e b e s p i e c z e ń s t w i e
k l a s z t o r у kościół B o ż e g o Ciała k t ó r y k l a s z t o r ieszcze
4 9

26

П. 26. Obrazek
wotywny,
ol. deska,
2. pol. XVIII
w.
Kośc. św. Anny,
Kraków,
II. 27. Sceny
z życia i cudów
Swiątosława
ze Sławkowa,
drzeworyt,
1. pol. XVII
w.
(wg Ubiszewskiego).
II. 28. Sceny
z życia i cudów
Mi­
chała Gedroycia,
ol. pł., 1. pol. XVII
w. Kośc. św.
Marka,
Kraków.

50

28

wiele. Miał b u d y n k u drewnianego,
a wiatr
wszytek
ogień n a kościół у k l a s z t o r obracał p r z e s t r a s z e n i t a k i m
p r z y p a d k i e m z a k o n n i c y w i d z ą c że bronić t r u d n o : i e d n i
b r o n i l i dachów d r u d z y p o b i e g l i do g r o b u Błogosławio­
n e g o O y c a S t a n i s ł a w a prosząc P a n a B o g a p r z e z zasługi
l e g o a b y i c h o d t e g o pożaru o g n i o w e g o z a c h o w a ł . D z i w ­
n a r z e c z , z a r a z w s z y t e k w i a t r , k t ó r y niósł ogień n a
k l a s z t o r у kościół obrócił się z n o w u n a m i a s t o ż y d o w ­
s k i e у n a W i s ł ę у t a k za p o m o c ą Bożą w o l n y kościół
у k l a s z t o r został. Z a co p o t e m d r u g i e g o d n i a z a k o n n i c y
у m i a s t e m w s z y t k i m u c z y n i l i dzięki P a n u B o g u w o t y w ę solenną z g r o d e m
odprawiwszy.
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s.
107—108.
S. S w i s z c z o w s k i , o p . c i t . , s. 4 1 , 45.
Z e s t a w I I b, o l . deska, w y m . 2 0 , 5 X 1 3 , 5 c m .
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s.
7 1 , 95.
Z e s t a w I I c, o l . d e s k a , 20,5 X 13 c m .
Z e s t a w I V c, o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 37 X 23,5 c m .
Napis na obrazku b r z m i : Oranti B. Virgo M a r i a c u m
S. S t a n i s l a o a p p a r v i t .
5 0

5 1

5 2

T a m ż e , i l . 47, s. 44.
M . G u t k o w s k a , Historia
ubiorów,
Warszawa-Lwów
1932, s. 79—82. K o ł p a k , k t ó r y n o s i żona A d a m a B o s o w s k i e g o , w s z e d ł w m o d ę o k . 1620 r .
T . D o b r o w o l s k i , o p . c i t . , s. 436.
N r i n w . R. 3846, R. 3855.
M . M a c h a r s k a , Kolońska
seria
rycin
świętych
pol­
skich
z lat 1605—1606 j a k o wzór d l a s z t u k i
cechowej
XVII
w., o d b . ze „ S p r a w o z d a ń z P o s i e d z e ń K o m i s j i O d ­
działu P A N " w K r a k o w i e , l i p i e c - g r u d z i e ń 1964, s. 4 3 2 —
435.
Katalog
Zabytków
Sztuki
w Polsce,
t . V . z. 4,
i l . 96, s. 28, t . I , z. 7, i l . 26, s. 18, t . I , z. 10, s. 40.
Historia
sztuki
polskiej,
t . I I , K r a k ó w 1962, s. 257.
E . R a s t a w i e c k i , Słownik
rytowników
polskich,
Poz­
nań 1886, s. 120.
6 5

6 0

6 7
68

6 9

70

71

7 2

Z e s t a w I V b , o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 38,5 X 25 c m .
N a p i s n a o b r a z k u b r z m i : I n dies c r e b r i s f l a g e l l i s r e t r o a c tae v i t a e maculas A.B.stergit.

S. T o m k o w i c z , Domy
i mieszkania
w
Krakowie
w 1 poł. XVII
w., L w ó w 1922, s. 37, 42—43, 6 1 , 62, 6 6 ;
J . Ptaśnik, Miasta
i mieszczaństwo
w dawnej
Polsce,
W a r s z a w a 1949, w y d . 2, s. 403; A . K e c k , Wnętrza
domu
zamożnego
mieszczaństwa
na przełomie
XVII XVII
w.,
„ S t o l i c a " R. V I I I , 1953, n r 4, s. 1 1 ; S. S i e n i c k i ,
Historia
architektury
wnętrz mieszkalnych,
W a r s z a w a 1954, s. 113,
118, 119; J . B i e n i a r z ó w n a , o p . c i t , s. 106, 109; M . G u t ­
k o w s k a , o p . c i t . , s. 7 9 — 8 2 .

Obrazki wotywne
o m a w i a j ą : R. A n d r e e ,
Votive
und
Weihegaben,
Braunschweig
1904; A . C i a r r o c c h i ,
E. M o r i , Les petits
tableaux
votifs
italiens,
U d i n e 1960;
L. Kriss-Rettenbeck,
Das Votivbild,
M u n c h e n 1961;
tenże, Bilder
und Zeichen
religiósen
Volksglaubens,
M u n c h e n 1963.
L . K r i s s - R e t t e n b e c k , Das Votivbild,
w y d . c y t . , s. 82.
T a m ż e , i l . 65, p o r ó w n a j o b r a z e k w kościele ś w .
M i k o ł a j a w T o l e n t i n o (1511 г.).
T a m ż e , i l . 70, p o r ó w n a j o b r a z e k w W e i h e n l i n d e n
(1640 г . ) .
T a m ż e , i l . 75, p o r ó w n a j o b r a z e k z S a n t a M a r i a
d e l M o n t e , E m i l i a ( o k . 1470 г . ) .
T a m ż e , i l . 7, p o r ó w n a j o b r a z e k z N i e d e n b u r g u .
T a m ż e , i l . 8, p o r ó w n a j o b r a z e k z S a m m e r e i (1745 г.).
W . L . S c h r e i b e r , P. H e i t z , Die deutsche
„Accipies"
und Magister
cum Discipulis-Holzschnitte,
„Studien z u r
D e u t s c h e n K u n s t g e s c h i c h t e " , Strassburg 1908, s. 22.

S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 107.
J . L e p i a r c z y k , Architekt
Franciszek
Placidi,
„Rocz.
K r a k . " , X X X V I I , s. 119.
L. Kriss-Rettenbeck,
Das Votivbild,
w y d . cyt.,
s. 88.
R. A n d r e e , o p . c i t . , s. 168.
L. Kriss-Rettenbeck,
Das Votivbild,
w y d . cyt.,
s. 1 0 9 — 1 1 1 .
T a m ż e , s. 109; A . C i a r r o c c h i , E . M o r i , o p . c i t . , s. 20.
P o r ó w n a j o b r a z e k z W i l t o n , 1490 L . K r i s s - R e t t e n ­
b e c k , Das Votivbild,
w y d . c y t . , i l . 145.
T a m ż e , s. 130.
T a m ż e , s. 135, 142; A . C i a r r o c c h i , E . M o r i , o p . c i t ,
s. 2 1 .
L . K r i s s - R e t t e n b e c k , Das Votivbild,
w y d . c y t , s. 135.
A . C i a r r o c c h i , E . M o r i , o p . c i t . , s. 23.
W ł . Łuszczkiewicz,
„Sprawozdania
K o m . Hist.
S z t u k i " , V I I , 1906, s. X X X V I , Posiedzenie z d n . 23.111.

5 3

5 4
5 5

5 6

5 7

58

5 8

6 0

6 1

6 2

6 3
6 4

7 3

7 4
7 5

7 6

7 7

7 8

7 9

8 0

8 1

8 2

8 3

8 4

8 5

51

29

II.

29. 30. Obrazki

wotywne

z kaplicy

M. B. Bolesnej

1899; Katalog
Zabytków
Sztuki
w Polsce,
t . V I I I , z. 13,
s. 28.
J . A . W a d o w s k i , Kościoły
lubelskie
na
podstawie
źródeł archiwalnych,
K r a k ó w 1907, s. 254.
8 6

J . P ę c k o w s k i , Dzieje
miasta
Rzeszowa
do
w., R z e s z ó w 1913, s. 102.
J . A . Czerepińscy, Osiemnastowieczny
strój
biłgorajski
na obrazach
wotywnych
w Puszczy
skiej,
„ P o l . Szt. L u d . " , R. X V , 1961, s. 84.
8 7

końca

Katalog
s. 2 1 , i l . 62.
88

Zabytków

Sztuki

w

Polsce,

A . K u n c z y ń s k a - I r a c k a , Malarze
„ P o l . S z t . L u d . " , R. X I X , 1965, s. 89.
8 8

Katalog
ski, r k p . w
81

Т.

ludowi

ludowy
Sokal-

(wg: Przeździecki,

Rastawiecki).

W ł . Ł u s z c z k i e w i c z , Kościół
ś. Katarzyny
z
klasz­
toru OO.Augustianów,
„ B i b l . K r a k . " , V I I I , K r a k ó w 1898,
s. 78.
M ( u z e u m ) N ( a r o d o w e ) K ( r a k ó w ) , n r i n w . 5685, o l .
d e s k a , w y m . 38 X 27 c m .
M N K , n r i n w . 5683, o l . d e s k a , w y m . 25 X 41 c m .
M N K , n r i n w . 5684, o l . pł. d e s k a , w y m . 38 X 25 c m .
M N K , n r i n w . 5686, o l . d e s k a , w y m . 34 X 41 c m .
M N K , n r i n w . 5682, o l . d e s k a , w y m . 30,5 X 45,5 c m .
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 92.
A . O p a t o w i u s z , Żywot
i cuda
wielebnego
Jana
Kantego,
K r a k ó w , d r u k . A . P i o t r o w c z y k 1632, s. 49, 52.
T a m ż e , s. 147.
T a m ż e , s. 140.
Katalog
Zabytków
Sztuki
w Polsce,
m.
Kraków,
maszynopis
w
Inst. Hist. Sztuki U.J. w
Krakowie,
s. 13—14.
C. B o g d a l s k i , Błogosławiony
Szymon
z
Lipnicy,
K r a k ó w 1909, s. 115..
W . S e r w a t o w s k i , Książka
do nabożeństw
zawiera­
jąca żywot i cuda bł. Szymona
z Lipnicy,
K r a k ó w 1864,
s. 73.
K . K a n t a k , J . Szabłowski, J . Żarnecki,
Kościół
i klasztor
OO.Bernardynów
w Krakowie,
„Bibl. K r a k . " ,
X C V I , K r a k ó w 1938, s. 137.
ino p P ę k a l s k i , o p . c i t . , s. 159.
G . W i w i j a n i , Żywot
pobożny...
bł. Michała
Giedroycia,
K r a k ó w w d r u k . Ł. K u p i s z a , 1655, s. 46, 47, 49.
T a m ż e , s. 46.
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 59.
P. H . P r u s z c z , Morze
laski
bożej, K r a k ó w w d r u k .
S. L e n c z e w s k i e g o
1662; tenże, Klejnoty
stołecznego
miasta
Krakowa,
K r a k ó w 1861.
T e n ż e , Klejnoty...,
w y d . c y t . , s. 135.
. T e n ż e , s. 2 6 ; A . P r z e ź d z i e c k i , E .
Rastawiecki,
Wzory
sztuki
średniowiecznej,
S. 1, W a r s z a w a - P a r y ż
1853—1855.
P r a g n i e m y złożyć s e r d e c z n e p o d z i ę k o w a n i e za w i e ­
le cennych u w a g d r J a n o w i S a m k o w i .
9 6

9 7

9 9

1 8 8
1 8 1

1 8 2

V,

z. 19,

z

Gidel,

Zabytków
Sztuki
w Polsce,
pow. przemy­
Inst. Hist. Sztuki U.J. w Krakowie.

M . B a r o n i u s z , o p . c i t . , s. 12; M .
Ubiszewski,
Żywot
bł. Stanisława
z Sławkowa,
K r a k ó w 1609; P. H .
P r u s z c z , Forteca
duchowna
Królestwa
Polskiego,
Kra­
k ó w w d r u k . S. L e n c z e w s k i e g o 1662, s. 147, 1 5 1 ; S. R a n o t n o w i c z , Ja*na
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 1 1 ; P. P ę k a l s k i ,
Żywoty
świętych
patronów
polskich,
K r a k ó w 1862, s. 25
p o d a j e l e g e n d ę o k o s z u z j a b ł k a m i , k t ó r y sześciu w y ­
m i e n i o n y c h świętycn przekazywało sobie po k o l e i w d o ­
w ó d w z a j e m n e j m i ł o ś c i ; A . Błachut, o p . c i t . , s. 7.
8 2

M . B a r o n i u s z , op. c i t . , s. 12; A . K u l s j u s z , Vita
et
miracula
beati
Esaiae,
Cracoviae iii ишсша N. L o b i i
1610; F . D r y j a c k i , Żywot
pobożny
sługi bożego b.
Iza­
jasza
Bonera,
K r a k ó w , d r u k . B . Ł u n i e c z k o w i c a 1670.
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 78.
8 3

8 4

Wota: Krzysztofa
P r a w i ń s k i e g o 1607, A n n y N i e dzielanki,
Hieronima
Lazarowskiego
1607,
Szymona
m i e s z c z a n i n a k l e p a r s k i e g o 1607, W o j c i e c h a m i s t r z a r z e ­
miosła s z e w s k i e g o , A n n y S p e r c z y n y , A n n y
Czapikows k i e j , A u g u s t y n a Stokłosy, S t a n i s ł a w a S u ł k o w i c z a 1608,
Józefa T y r a ń s k i e g o 1609, K a t a r z y n y i J a n a Z l a h a n k a ,
W a w r z y ń c a Szafrańca 1621, A n n y K r z y ż a n o w s k i e j 1665
(F. D r y j a c k i , o p . c i t . , s. 78, 8"0, 8 1 , 8 2 — 8 5 , 87, 88, 90, 92).
9 5

Kraków

3 8

XVIII

8 8

30

w kośc. Franciszkanów,

1 8 3

1 8 4
1 8 5

186

1 0 7

1 8 8

1 0 9

1 1 1

1 1 2

1 1 3

1 1 4

1 1 5
116

Fot.:
Ewa Kozłowska-Tomczyk
—• il. 28; ks. St. Kruczek
— il. 19; Jerzy
Langda
— il. 3—6, 8, 26; Monika
Moraczewska
— il. 1; Łukasz
Schuster
— il 21—25;
Fr. Stolot
— il. 10; Jan Swiderski
— i l . 2, 7, 9, 11, 12, 17, 18.
II. 13 repr.
z: T'. Rasłanowski,
Mistrzowie
i scholarze,
Świat, XVI,
1966, Nr 17. II. 14 — r e p r . z: W. L.
Schreiber,
P. Heitz,
Die 'deutsche
„Accipies"
und Magister
cum Discipulis
— Holzschnitte,
Strassburg
1908. II. 16 —
repr.
z: A. M. Gorczyński,
Żywy
wzór, Kraków,
1702. II. 27 — repr.
z: M. Ubiszewski,
Żywot
bł.
Stanisława
ze Sławkowa,
Kraków
1662. II. 29, 30 — repr.
z: A. Przeździecki,
E. Rastawiecki,
Wzory
sztuki
średniowiecz­
nej,
S. 1, Paryż
— Warszawa
1853—1855.
II.
15 — rys.
Maria
Czarnecka.