http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/4585.pdf
Media
Part of Konkurs na zabawki ludowe w Rabce/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1967 t.21 z.1
- extracted text
-
twa
Fryś-Pietraszek
K O N K U R S NA Z A B A W K I
L U D O W E
W
R A B C E
i
Kierownictwo
Muzem
i m . Orkana
w
Rabce,
znane
z pomysłowych i cennych a k c j i (m. i n . k o n k u r s y na p a l
m y w i e l k a n o c n e , podłaźniki, g w i a z d y
i turonie, jarmark
w y r o b ó w l u d o w y c h ) , urządziło n a p r z e ł o m i e l a t 1965/1966
konkurs na ludowe
z a b a w k i . Można
że w k o n k u r s i e udział
karze
wezmą
ze s t a r y c h , dużych
g r a n i c z u p o w . suskiego
nickim,
którzy
znaną d o b r z e
ośrodków
przypuszczać,
ze
swą
na po
i w p o w . myśle
seryjną
i z Cepelii.
zabaw-
położonych
i żywieckiego
wystąpią
z targów
było
tylko zawodowi
produkcją,
O d pewnego
o b s e r w u j e się b o w i e m n a w s i z n a c z n y
czasu
upadek
samorod
nej wytwórczości z a b a w k a r s k i e j s p o w o d o w a n y
znacznym
nasyceniem
sklepów
i kiosków
tanimi
zabawkami
pro
d u k c j i p r z e m y s ł o w e j . C o r a z r z a d z i e j w rękach w i e j s k i c h
d z i e c i spotkać m o ż n a z a b a w k i w y k o n a n e
przez starsze
tyka
rodzeństwo, rodziców
się co n a j w y ż e j
drewniane
konie albo
Tymczasem
się
duża
prymitywne
drewnianych,
lalki
Spo
z
gałganków,
pokonkursowej
wyróżniła
wózki.
na wystawie
ilość
własnoręcznie,
czy dziadków.
interesujących,
zaprezentowana
nieseryjnych
przez
grupę
zabawek
nie znanych
dotychczas twórców z Poręby W i e l k i e j w powiecie l i m a
n o w s k i m . S z c z e g ó l n i e interesującą
spół z a b a w e k
pozycję
stanowił ze
dostarczonych przez Jana R a p c i a k a
(Ina
groda), m i m o p e w n y c h usterek f o r m a l n y c h czy t e c h n i c z
nych.
Jan Rapciak,
Poręba
Wielka,
pow. Limanowa:
Wózek z konikami,
wys. 11 cm, dł. 41 cm.
3
Pokazał
on wózek
II. 1. Bąk, dl. 20 ст. II. 2. Lalki
z
dwukonnym
z wiatraczkiem,
zaprzęgiem
wys. 26 ст. II. 3.
zaznaczyć, że n a j l e p s i z n i c h b r a l i już udział w
konkursach
poprzednio
urządzanych
w
innych
Rabce. T e n n o
w y , interesujący zespół r o z w i n ą ł się p o d w p ł y w e m m u
z e u m rabczańskiego, a l e j e g o k r y s t a l i z a c j a i d a l s z y
wój
zależy o d i n n y c h czynników,
nego
nadzoru
artystycznego
zwłaszcza
oraz
od
możliwości
Poza n i e l i c z n y m i w y j ą t k a m i ,
n i e powstał t u w
typ
do
masowego
naszych
czasach
zabawki,
nadającej
się
W y d a j e się j e d n a k , ż e w
roz
rozsąd
zbytu.
zasadzie
powielania.
z
zaintereso
w a n i e m spotkać się p o w i n n a w ł a ś n i e z a b a w k a
niebanal
na, opracowana
nym
indywidualnie, utrzymana
charakterze.
Nie
każda
z
nich
w
liczyć
r ó w n e p o w o d z e n i e u d z i e c i . Z a w s z e chętnie
n e będą p r z e z n i e f i g u r k i
tradycyj
może
zwierzęce, niezależnie o d
s o b u w y k o n a n i a , r ó w n i e ż l a l k i , w ó z k i , a zwłaszcza
kie
zabawki
narzędzi
i
ruchome.
sprzętów
Natomiast
miniatury
gospodarskich,
nie
są
prostu
k t ó r e naśladują
natomiast
znane
n i e potrafią
t y p u drobiazgów
w
Z
karetki
Jednak
zapewnione
zabawki
jako
powodzenie
mają
k o n i k a m i , wózki
stać się
ludowej.
natomiast
przedstawionej
zabawkarzy
na
konkur
ze w s i
uczestników
konkursu),
i Tarnawy
w powiecie
Sucha obok w y m i e n i o n y c h
kać m o ż n a
było
zabawki
nego.
Uwagę
zwracał
Anny
Kwaśny
z
typu
wdzięczny
Pewelki,
seria
Koszarawy,
Lacho
(10
także
Ijak:
karuzelki, ko
nie, k o l e b k i , p t a s z k i i t p . W
zawodowych
po
tego
lokalna,
sztuki
sie
wice
które
wiele
z drewna, barwnie malowane,
z czerwonymi
twórczości
dorosłych,
pamiątka, ą n a w e t
zbieraczy
już
przez dzieci
miasta,
m o ż e znaleźć n a b y w c ó w
zainteresowania
dawna
jarmarczne
wiejskich
zajęcia
z
się n i m i .
a t r a k c y j n a , bo niecodzienna
przedmiotem
zabawie
dzieciom
bawić
spo
wszel
wychodzących
p o w o l i z użycia, b y w a j ą j e s z c z e p r z y j m o w a n e
wiejskie,
na
przyjmowa
mniej
Pewelki
samochodzik
pastelowych
spot
powszech
( i l . 5)
koników
5
4
( i l . 3) o r a z b a r d z o p r o s t e , p r y m i t y w n e z a b a w k i
jak:
mężczyzna
drewniane
no
—
żarnach
wiatraczku
poruszane
silą
( i l . 2). O w a
chałup
Rapciaka,
przedstawiająca
kategorie
Rapciak
i
i odziane
wiatru,
szczytach
poza
a także d z i a d
lalki podmalowane
przy
ozdoby
przy
w
lniane
para
czasem
Ten
wykonali
także
kołatki
sam
małe
twórca
toczone
oraz
bączki
(il.
Pierwszą nagrodę otrzymał również Stanisław
zestaw
odmiennych
w
białym
l u b lekkoróżowym
to
figurki
dzikich
postacie
karłów
już
Józef
1)
drewniane.
za
i
na
kompozycja
orkę wołami, wykraczała
zabawki.
—
płót
przypomina
umieszczane
wiejskich. Wielofiguralna
różnego r o d z a j u
ruchome
i baba
w
typie
zabawek,
surowym
domowych
Stożek
rzeźbionych
drewnie.
zwierząt,
Były
groteskowe
( i l . 8) i s m u k ł e b i a ł e p t a s z k i .
Podobną
c z ę ś c i o w o t e m a t y k ę obrał Józef Stożek ( I I n a g r . ) , z k t ó
rego
wyrobów
zwracały
towaniem
bryły
figurki
także
cały
komplet
oraz
—
tych
drobno
stosując
Z
zabawek
tradycyjny
ogonem
Jana
sposób
i
czerpaki,
szufelki
się r z e ź b y
tego
rozsuwania
klocka
—
nacię
ptaszka
(II
drewnie
nagroda)
miniatur
wyróżniała
sprzętów
do
różnego r o d z a j u , k o r y t
( i l . 6). M n i e j
ciekawie
przedsta
twórcy.
Ośrodek w P o r ę b i e W i e l k i e j
reprezentowało —
n i e z w y m i e n i o n y m i p o w y ż e j — ośmiu t w ó r c ó w .
58
on
rolniczych
skrzydłami.
Misiury
m o w y c h , j a k masielnica, skopce
wiały
ukształ
( i l . 7). W y k o n a ł
drewnianego
się g r u p a d ł u b a n y c h w
ka,
interesującym
m i n i a t u r o w y c h narzędzi
końców
z wachlarzowatym
uwagę
zwierzęce
łącz
Trzeba
П. 4. Tracz
przy
pracy,
wys. 33 cm. Wyk.
Józef Faculak,
Lipnica
Mała, pow. Nowy
Targ.
II. 5.
chód, wys. 14 cm. Wyk.
Anna
Kwaśny,
Pewelka,
pow. Sucha.
II. 6. Miniatury
naczyń domowych.
Jan
Misiura,
Poręba
Wielka,
pow. Limanowa.
II. 7. Świnka,
wys. 13 cm, dł. 21 cm. Wyk. Józef
Poręba
Wielka.
II. 8. Kapela,
wys. 26 cm. Wyk. Stanisław
Stożek, Poręba
Wielka.
Samo
Wyk.
Stożek,
II. 9. Wózek
z karuzelą,
wys. 17 cm,
dl.
29 cm. Wyk. Józef Rumiak,
Lachowice,
pow.
Sucha.
11. 10. Gwizdki
gliniane.
Wyk.
Adam
Kościelniak,
Rabka,
pow. Nowy
Targ.
11. 11.
Pociąg (fragm.),
wys. 20 ст.. Wyk.
Władysła
wa Sikora,
L a c f i o w i c e . I I . 12. Konie,
wys.
19 cm. Wyk. Stanisław
Biegun,
Lachowice.
60
12
( i l . 12) S t a n i s ł a w a
Bieguna
(il.
przez
z
11)
zrobiony
Lachowic.
mniejsze
stylu
Wykonała
od z w y k l e
Józefa
Nie
włączyli
innego
także
i
Rumiaka
się
technicznym
niestety
tradycyjnego,
a
konkursu
znanego,
wypalania).
zentatywnym
wyroby
nieco
w
Osieczanach
wykonuje
i p a m i ą t k a r s k i e . D l a zachęty
nagrodę
się
14-letni
ze S k o m i e l n e j
nawiązujące
nieco
do
Białej
rzeźb
zabawkarze
ośrodka
koło
Rabki,
Klary
Prillowej,
koło
był
Myślenic.
zwierzaki,
doskonałą
na
konkursie
Wypracował
zmniejszonych
na wystawie,
on
Niektórzy
konkursu,
(17), s u s k i e g o
nich
(13), l i m a n o w s k i e
nie
spełnili
w
a po
nego
t u również
zakopiańskiego
serię w y r o b ó w
bednar
kiej oraz A d a m
niką
wykonał
niektóre
s t o s u n k u do
po
450 zł
Ozdobił j e t e c h
nisław
różnobarwnych
Józef
z
Stożek
pierwsze
(otrzy
Wiel
Kościelniak
(Józef
Biegun
p o 800 zł
i S t a n i s ł a w Stożek z P o r ę b y
z R a b k i ) , 8 nagród d r u g i c h
Rumiak,
Władysława
z Lachowic,
Anna
i J a n M i s i u r a z Poręby
gatunki
drewna.
Na
produkdji
wykonał
też
mielnej
zabawne
figurki
ludzików,
kiwające
się
k u r s u była m g r M a r i a L e c h o w s k a - B u j a k o w a ,
zwierzęta
o
czeniu
—
pokazał
formie
Józef
z R a b k i . Góralskie m e b e l k i
chego w
do
powiecie
urządzania
Ze
o fantazyjnych
p o n a t y — n a wernisażu w
z Ci
doskonale
grupy
zwierzęcych
wyrobów
i glazurowane
kształtach
gli
gwizd
( i l . 10), w y
Fot.
Jan
Gacek
Józef
ze
Sko
nagród. K o m i s a r z e m
kon
na
rabczańskim, a p o n a d t o
kierownik
czasowej
—
wystawie
najcenniejsze
krakowskiej Piwnicy
w
eks
Pałacu
p o d B a r a n a m i . P r z e c h o d z ą o n e n a własność m u z e m
jako
zaczątek
może
działu
zabawkarskiego,
osobnego m u z e u m
dla lalek.
reprezentowanej
pokazano
nagroda)
(III
się
konkursu
muzeum
Obrochty
nadadzą
Plon
Edward
Sta
Rabce.
wykoń
starannym
Stanisława
n i a n y c h w y r ó ż n i a ł y się m a l o w a n e
ki
i
proste
i 10 t r z e c i c h
Muzeum i m . Orkana w
drewniane
Górnisiewicz
nowotarskim
pokoików
skromnie
( i l . 4); a p o n a d t o
oraz
i
Pewelki,
Wielkiej,
odpowiednie
typu zabawki —
Białej)
Małej
z
rzemieślniczej
dużego w a h a d ł a
z Lipnicy
Sikora
Kwaśny
swej
k a r a b i n k i . Innego
tandet
pamiątkarstwa.
marginesie
dziecinne
skó
c h a r a k t e r u za
przykłady
Faculak
malowane,
i
tradycyjnych
J u r y k o n k u r s o w e , które obradowało w d n i u 4 lutego
wiel
mali je Jan Rapciak
w
czy m o d e l e
klasyczne
warunków
metalową
przyrządów i sprzętów, które n i e miały
Faculak
formacie
jednak
m . i n . galanterię
rzaną, i n s t r u m e n t y m u z y c z n e
b a w k i . Trafiły
czy
z
nadsyłając
Józef
na Orawie,
domowym.
realistycznej
także
Ł ą c z n i e d o k o n k u r s u zgłosiło się 40 uczestników z p o
wiatów: nowotarskiego
koni
sylwetki
n p . osiołka
używanych w gospodarstwie
pomocy
a
glinie i tera
tów.
pokazał
przy
syn
figurki
repre
nagroda)
dobierając
za
J e d y n y m , chociaż m a ł o
Małej
klepek,
twór
Gacek,
go (8) i m y ś l e n i c k i e g o (2), dostarczając o g ó ł e m 291 o b i e k
z Lipnicy
a
dalszej
(m.in.
Bednarz
wypalania,
Rabki,
zabaw-
kocie.
w
1966 г., p r z y z n a ł o 3 n a g r o d y
skich, nieco
do
Edward
za p o p i e r s i a i m a s k i w y k o n a n e w s u r o w e j
błąda.
(II
garncarza
uzyskał
z
na ich walory
zdobienia
sposoby
o d ogólnie przyjętych
inne
Kościelniaka
ze w z g l ę d u
zbli
ków, których k i l k a zademonstrował
nadto
Adama
czości
Wysokim
oceniane
cechuje
i c h przedstawicielem
odbiegające
garncarza
karskie
w
A n t o n i B u r k a t ( I I I n a g r o d a ) , o d przeszło 20 l a t z a m i e s z
kujący
przez
połowę
krowę,
wyróżniały
do
konane
a wysoko
( i l . 9).
mniej
t e m a t y k a , ale odmienne
zastosowanie
pociąg
również
o
oraz
koniki.
z Lachowic
Porębie, p o w . Myślenice, którego
żona
karetki
lachowickie
artystycznym
zabawki
z
ona
j a k też
Sikora,
tu produkowanych
przypominającym
poziomem
z Lachowic,
Władysławę
właśnie
w
uzdrowisk
i
zabawki. Lokalizacja
R a b c e , która
stanowi
dzieci,
wydaje
godną n a j w i ę k s z e g o
poparcia.
Swiderski.
dla
a z czasem
jedno
się
być
takiego
z
muzem
największych
i n i c j a t y w ą ' słuszną