http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/1646.pdf
Media
Part of Kronika / LUD 1979 t.63
- extracted text
-
IV. KRONIKA
Lud, t. 63, 1979
aO-IJEel'E PROF. DRA WASI LA .MARINOWA
W dll1J~uIti grudln'ia 1977 Ir. w IlnstJ'ltucie Etnogirafiem1ym i Muz,eum Etnogmficzonym Bułgan,kJiej Ak.ademi.i Na.uk w Sofii luroczy.stą akadernaą obcho.dzono 06liemdzieSlięciolec:ie emerY'towaiIlego IfIDof. dra Wasila -MalriJnowa, z,asłuŻJooego .bułgar-sk'iego u-cwnego i etlllogif<afa,od 'roku 1945 pru'cująJcego w Muzeum Etnografkwym
w Sofii.
Wasil1 MarritnQw oraz 'Prof. dr CM'sto WakarelSJki są twóroami 'o-beon:egQmuzeum, a ,iJohpralcom i .staranl~om -muzeum Ziawdzięcza :ugromadzA:miewiękS'wści zbtiorów. Jak wiadomo, budynek ,muzealny uległ 7Jn,iszczeniu -podiczas II wojny świ,atowej li kolekcję tTzeba było gwmad7Jić prawie (Ja ll1'owa.
Pro-f. Marilll<l'w, n-iestrudzony t'erenoWfiec, pl'owadZJił bada'l1!ia etnograficZJne w
Dobrudży iJnteveSlują'c_Isię Ga,gau:uami, a także badał w rejonie Pir;1nJu grupę pasteTską Ka-f<aka,cZJall1ów
ii na ·ten- -temat, jak i lJ1Ja-wide innych, opublikował sporo
pra,c w Bul-galrili OIr-aZz'a g'fIanicą. P'odsumow,anliem 'Pr,ac I() gOSlpodarce pas tersK,iej
i wyslOrk'ogóI1skimwypasi-eowiiec
IIlIaha-Lach śI'odrkowego Bałkanu był aI'tykuł Die
almenwirtschaftliche
Schafhaltung
im zentralen
Balkangebirge
z,amieszczony w
Viehwirtschaft
und Hirtenkultur,
Budape.s-zt 1969 (15-. 357 - 377). Stpecja1il1i-ec-enionymi pozy,cjami ISą opflalcowa'nia na temat form pługów bułgalrsklich, a specjalnie
pługów z tel'elilów górzystY'ch, il1Jadktórym ,to zagadnien,i-em ,praicow.ał próf. Malrmow
w rtere-rue w lataloh 1938 - 1963. Wynikli 'swyoh badań il1Jad:pokrewn)'m na.rzędzi-em
rolni'czym, I1adł-almili ,gór BułgariJi, publikował w 1957 rr.
Również ilIl'teresował się 'pracami śrooowisk e-tJil-ogr,aficzny«Jhn'a Węgrzooh i w
PcLsce, zami,es'Ziozając w buł,galJ:1sk.iroh
cza,~pts:mach 'etnogirafkznyoh
li'cZJne r,ecenzje
z publik-acjli emograficzny,ch wyda,nj'C'h w tyoh kraja'ch.
Akademię ZJRgatilIprof. dr HadŻli:nik(Jło-w, dyr. Insrty-tU'tu i Muzeum, 'p(JdnoS'ząc
zasługi jul::li.]'a-tana po.]u buhgarS'kii,ej etnografii J Imuzeali!1Jirciw-a,pod-kreślając rówmeż jego Zialsługi dydaktyczne
w klSztał'cenilu młodych kadr bułgamk'ieh mu:uool-ogów. Doe. dr Maa-ia Velevia w ,kirótkiim refer-ade 'ilJakir,eśłił,asylwetkę jubil-a,ta li omówHa jeg(J dZJiJałaLno'śćil1JapoLu oś Wfi<a
ty J .etnlograiii, j-ak rÓWlilrież,poosumowała do['-cOOk naukowy.
W UiZJl1ail1Jiu
zasł'ug, j ubila,t za,stał udekorowany
order-em CyTy11a
i MetiQdego.
1
Zyczeni.a proof. Mal'liJnl()!WIOw:i
zm-żył 'PTZedsiaWlirciel Karakacza:nów,
wręczając
piękną laskę p<asWrską; lfówiJ1ieź z daromi p<rzyibył delegat li Razgfradu z Dobrudży.
Zebrani kOlledzy, uCz.r:l1iJowie gośde,z1ożyli
ży'c'Ziel1lia.Z Polskii brał udzi,ał w U'roczystliooci dJr K:I1z)'lSrz:tof
Wolski, 1ctóry od piI"zeszło dwudziestu lalt ,poz06l1.awałw konbktach
n-arukowY'Oh z jubli,latem. Prof. Manill10w podziiękoW1ał władzom, zebranym,
kolegom i młodszym kadrom muzealil1Ji'ctwa bułgarskiego,
specj'alnlie podkreślając
357
Kronika
zawsze pełen życzliwośms·tosunek
do swej osoby li do SlWyc<hprac, 2'Jaśna 2lakońc7Jenie Uil:Qcz)"S'tościobecni jesLJCzeraz grot'U'1owali; ś.'CiJskającdłQń czcigodlruegJOjubilata.
Krzysztof
Wolski
X MIĘDZYNAiRODOWY KONGREIS NAUK ANTROPOLOGICZNYCH
I ETNOLOGIC~NYCH
(X ICAES),
NEW DELHI 10 - 16/21 GRUDNIA 1978 T.
D?Jies>iątyz kolei kOil1.'@'·es,
ICAES był drug)inn, kJtóry odbył ~Siięw ,kraju azjatyckim, a pierwszym roiI'ganizrowall1y.mpr2'Jez pańs·two zaliicw.jące się do ,kiI'ajów trzeciego świa,ta,rQlzwijającychSiię.
Z PQlpxzec1mjącyC'h go kongresów 5 ,odbyło się w
EuropiezaC'hoofl1,iej (LOil1.dylIl1934, Kopenhaga
1938, Bruksela
1948, Wdedeń 1952,
Paryż 1960) dwa w 8ta[]jalch Zj,edll1oczol\'1)"ch
,AP (F'iJ;adeliliJa 1956, Chlicago 1973), j'eden w Związku Radzieckiim (Moskwa 1964) li jed,en w JapOll1Jii(Toklio 1968). Jubiłeuszowy dziesiąIty kiong)res zost.ał :zJolrga1niZJowany
przez irrn:lyj.SikiKomitet Namdowy
ICAES, któremu przewodni<czył prof. A. Aiyappan
z Uniwersytetu
w M,adr'a'Sii'e,
lelcz głównym 'olrganimotorem był prof. L. P. Vid)"arthii z ul!1JiwersJ'lt.etuw Roalnchd,
prow. Bilhar 1. KC1I1g)resten zasł·uguje rlIiewą,tpliwie .rua szerS2'Je []J<lświetlenie i omówjenli,e jegQ roli naobOC'TlY'ffi etapie il"ozwoju iI1auk antlropologi,cmych, nawiąZ'Ujące
do ,ogło,sZlOI1yoh
daWll1iej pubbkacjli o konwes.a,ch w Moskwie. i Tokio, a wcześniej
w ParyŻJU2. Z.adaniem tego S'pPaWlozd:alll<iJa
będzi'e jednak tylko plrzedsl1;aWliel!1Jie
zwięz- .
łE·j informa'cjli o joego'ptrogxamiie, orgalllim'cj1i i 'p'T'Ziebieg)u.
Właś'ciwy 'k'ongres ·obtradował w 's,tolicy 1lI1dtiti,New Del;hIi, w druaJch od 10 do
16 ~r'lidnia, po czym odbyło stię w il'óż,ny\ch'li:ll'iwet['Syieckich IIDLa:stadl looii 17 sesji
'PcśWlię~~O[J,oyoh
wybrm\ym,
złożoltlym prr'oblemom a;n1Jropolo.gii l),po!'ecZlrlej (15) lub
Jiizycmej (2). Selsje o'bradowały
w dltliliaC'h19 - 21 !!)rud;n'ia. Uczestnliczyło w nich
przeCliętnie po kilkadziesiąt
osób i miały one hardziej Tobaczy eharak,ter I11liżposli·edzen:i,akongresowe.
1 Antropologia
(fizyczna
i kulturowa)
jest wykladana
na 19 uniwersytetach
indyjskich.
Jako
per wszy otworzył
studia
w zakresie
antropologii
uniwersytet
w Kalkucie
w 1920 r.,
a po nim dopiero
w 1945 r. uniwersytet
w Madrasie
i w 1947 r. uniwersytet
w N. Delhi..
Czołowi przedstawiciele
antropologii
indyjskiej
studiowali
na ogół w W. Brytanii
lub Stanach Zj. Kadra
nauczająca
w uniwersytetach
liczyła w 1978 r. około 120 osób, lecz profesorów mniej
niż 10. Istnieją
nadto
placówki
badawcze
powiązane
programowo
z niektórymi
uniwersytetami.
Najwi<;kszą
i najpoważniejszą
instytucją
badawczą
w dziedzinie
an~ropologii
jest Anthropological
Survey
of India, utworzony
w 1945 r., a wi<;c na krótko
przed uzyskaniem przez
Indie
niepodległości.
Instytucja
ta stanowi
odrębny
wydział
w Ministerstwie
Szkolnictwa
centralnego
rządu Indii i zatrudnia
okolo 200 pracowników
badawczych
w różnych oddziałach
i regionalnych
stacjach
badawczych.
Zakresem
badań
obejmuje
wszelkie
współczesne
działy antropologii
fizycznej
i kulturowej.
.
'O poprzednich
kongresach
ICAES ukazały
się 2 publikacje
w "Ludzie"
i 3 w "Etnografii Polskiej":
R. Stopa, Sprau:ozdanie z udziału w V Kongresie
Nauk Antropologicznych
i Etnologicznych w Filadelfii
w dniach 1 - 9 VIlI 1956, "Lud"
t. XLV: 1960, s. 485 - 494; J. Gajek, VI Kong"es Mi~dzynarodowej
Unii Nauk Antropologicznych
i Etnologicznych
w Paryżu,
"Lud", t. XLVIII:
1963, s. 34 - 54; A. Kutrzeba-pojnarowa,
VIl Mi~dzynarodowy
Kongres Nauk
Antropologicznych
i Etnologicznych
w Moskwie, 3 - 10 VIIl
1964, "Etnografia
Polska",
t. IX:
1965, s. 185 - 198; W. Dynowski.
Etnologia japońska. Jej obraz na VIII ·Mi~dzyna1'odowym Kongresie Nauk AntropOlogicznych
i Etnologicznych
w Tokio, "Etnografia
Polska",
t. XIV: 1970,
z. l, s. 103- 122; B. Kopczyńska-JawOrska,
IX ICAES, Chicago, "Etnografia
Polska",
t. XVIII:
1974. z. l, s. 240 - 244.
358
Kronika
Problem przewodni kongresu to antr·opologia w<:lbec wymagań rozwoju. Poj~cie irozwoju roZóumianQ przy tym szeroko, obejmując nlim i rozwój .cywillizacyjny,
i społeczny. Probl€tl11 ten, tak istotny zwla.-sZ!czadla krajów trz'eciego świata, uwidacznial się dość wyraźnie w 'Obradach k'ongres'U. Poświęc'ona mu z'O's'tata sesja
plena~'na, która obmdowaŁa 10 i 11 ga-udnia na 6 posied:oc:ruia-ch(posi'edzenj'e. otwierające,p'O<5tie<iz.endJapoświęoone Azji, Afryc,e, Amery,ce Łacińskiej j krajom IfOZwUniętym Oiraz p'osiedz.enie ~przed's.tawiające wnioski). Nawliązywano do głównego pl'oblemu na różnych posiedzeniach poświęc'ony'ch Z!agadnli.eniomsz'czególo'wym, w tym
na obfitującY'ch w dyskusje z.ebrarniach na t,emat perspektyw
antropoj,ogii.
Pr(Jblematyka kongres'..! byl'a w ,j'stoci-e ba;rdzo :rozlegla. Zgodni,c z pr,zyg'C1to'wanym wcześ.rlliej planem, który zos'tal z m'ałymi zmIanami wykonany, w dziale antropologii f.izycZ!nej obr.adowaino 'nad 17 piroblemami (przeważnie z zak,wsu biolog)ii
i fizjolog1i czł'owieka), w dZ!iale antropol'ogii s;połecZinej li ku1tul'owej mad 23, prehist,oIlii - 10 (Jraz hl1lgwistYNi - 9. Ogólem ,odbyło się blisko 120 pOl:Jicdzcń sesyjnych, sympozjów i zebifań komisji. Obmdy odbywały s·ię w zna'komi,oic do takich
celów przygotowanym
gmachu Vigyan BhaVlan,posi,adającym
(Jdpowiooilllią ilość
sal, gabinetów li pomieszczeń rek<rea,cyjny'ch. POSJiedzenia odbywaly Slię ;z;a,sadniczo
w 2 seri'a'ch: godz. 9 - 12 Oiraz 14 - 17, a wyjątkowo
w g(Jdz. 17.30 - 19.30 miały
miejscepoIsiedzenia
komis,ji IU!b zesp<Jłów 'l'oboczy'ch. Ponadto w głóWil1ej sali wyświetlan-o od 12 d<J 15 ga-udni-a li·czne fi1my etnograficzne.
UcZ!estnJiozyŁo w kQlIl;gr·esie, z·gooil1ti.ez wyd rU1k(Jlwanynn, lecz niepel;nym wykazem, około 1600 os·ób z 68 kra·jów, a więc znacmie mn~ej niż Iprzed 5 laty
w Chicago i rrmi'ej niż w 1,964 r. w Moskwi,e. Zg~osWl1JOr:()na.d800 referatów, niemal 'tyle, co w Moskwie 3. Dominowali liczebnie Hindus~, którzy stanowi1Ji nlie-mal
połowę o,f,icja.j;I1~e
zgłooZ<Jnyeh delegatów, Inlie IJcząc pojawiający'ch się na obr.aoda,ch
innych osób, głóWll1lies,tudell'tów z Delhi.
Zapewne na żadnym z d(Jtyohczas(JwyClh kongir€'sów trrzec.<i.
świa't nie był I1eprez.E·ntowany mk liicznie, j'ak w Delhi, C'hoć ,z więkSJZOŚd 'tych !cr'ajów pojawili się
baroZ(J nieJi.cznli dele~aai lub nae było ~ch wc,ale. Z wymienionych we wspomnianym wyk'a:zlie 1567 delegatów (bez Związ1ku Radzieckiego) 763 stanowili obywatele
Ind i-i, 145 Iffiiesrzkańocylinil1Ycl1k:lrajów Azji (w tym 57 Japonii), 34 Ameryki Łacińskiej, 33 AfrYNi, 37 Australii oj Oceanii (w ,tym 31 z slamej Aust,ralili d 3 z Nowej
Zelandioi). Jak zwykle Uczna byl,a de1oeg,a'cjaSrtanów ZjednOicZ!onych, ,złożona z 254
osób, ń,ie>oomniej osób 1JicLlyły'Wszys!tkie IraZiem delega'cje eUlf(Jpejsklie (bez ZSRR),
bo 247. Ze Związku RadZJieckliego przybyło około 40 de1oegatów, z F·raneji 48, z RFN
34, z W. Brytanii
32, z Jugosławii
22, z ·Polski więcej niź 104, z innych krajów soejalilStyczn'yCih'po k-ilka osób, O!1aZ46 z Kan,ady, 11 z Meksyku, 14 z IZ!fael.a, 13
z Mal.ajzji, 11 z Nepa'lu, tylko .po 1 z Pakistanu i 'I'ąmcj~, 11 z Nigerii, z 5 li1nny'ch
krajów af'rykJańslkuoh ,po l tylko oSJOibied·M.s
• W 3 tomach
abstraktów
dostarczonych
uczestnikom
znalazły
się streszczenia
2167 referatów i komunikatów;
większość
z nich była przeznaczona
na sesje poplenarne.
, Polscy uczestnicy
Kongresu
nie stanowili
jednolicie
zorganizowanej
grupy.
Było wśród
nich 5 etnografów,
l antropolog,
kilku fizjologów,
l archeolog
i l socjolog.
OfiCjalnymi
delegatami
Polskiego
Komitetu
Narodowego
IUAES byli prof. J. Burszta
i prof. T. Dzierżykraj-Rogalski.
Prezes
PTL doc. B. Kopczyńska-Jaworska
została
delegowana
na Kongres
przez
Uniwersytet
Łódzki,
zaś sekretarz
gen. PTL doc. E. Pietraszek
przez Uniwersytet
Wrocławski. Dr K. Wolski
z Muzeum
Etnograficznego
w Krakowie
przybył
jako
delegat
ICOM-u,
zaś dr J. Kamocki
z tegoż muzeum
przybył
na obrady
w Delhi w trakcie
swego dłuższego
pobytu badawczego
w Indiach
północnych
i Nepalu .
• Najpełniejsza
była,
podobnie
jak
na poprzednich
kongresach,
reprezentacja
Ameryki
Północnej,
natomiast
z krajów
europejskich
zabrakło
w Delhi przedstawicieli
Bułgarii
i Irlan-
Kronika
359
N:ajwic;cej referatów rz,głosiE gO'ipoidarrrz,e,okloło 330, a więc mniej więcej 40%
wszystkich, drugie mliej.s'ce zJajc;li prZledsitawiJCiele Stanów ZjedtrJ;ocZlcnychzgłaszając
ich ponad 100. Z pollskiejsltwny
zgłoszono na kongres 5 referatów, w tYlm tylko
jeden z zakresu etnolgraf,ii (J. Bur'szta),a
'pon1adto 2 'refelraty przeds1taWlirono na
SE:sji pośwlięClolaejspołec=,(~j antror;ologiiehłorpsiwla
(Lucknow, 20 XII). DZJięki Hcznej reprezernta'cjli indyjskiej .refmaty z krajów ,j;rze'Ciego śWli!ata !sltanowiły po raz
pr,erwszy ponad ,połowę ,referraltów 'rz,głoszonylchma kongJres.
Ujawniła silę w Delhi pelnown'i,e hczehna zwła!sZlcza dominla'cja ant,ropolo'gii wywodzącej siC; z tnadycji Llnglosaskiej,:::o której zalicza się też antropologia i etnologia indyjska. Wplywała na to sama hczba uCZJeslników, która obejmowała ponad
360 osób z USA, Kamady, Wielkiej Brytail1Jitii AlusItraLiIioraz ponad 760 z Indii,
co razom slanowiło aż 70%. Wyróżniała się jednak :r'Ówrui·eżetnogrlaHa radziecka,
której przeds,tawiciele przybyli z wyjątko'wo zwarrtym rz,espołem ref,e;ratów. Przedstawili ich 42 ·na 20 r;osliodZlcni:alch,poświęcając najwic;cej uwagi zagadnieniom procesów integracjietnlicznej
(10 referatów),
teorii rozwoju społecznego, a także nomadyzmu (8 reforatów). Na posli'edzelniu pośwlięeony;m malrksizmowi ,i meo'ewolucjonizmow:i zwróciło też uwagę balrdZlO dobrrz,e przy'gotoWlaine wy'stą,pienlie del'egatki
NRD.
Nie mogąc dokonać sZlczegółowej charakterystyki
obrlad kongreslu, autor niniejszego sprawozdall1lia .może 'PrZledstawić tylko nieeo wła'sny,ch spostrzeżeń i impl esji z posliedzcń, w których uczestniczył. A więc na sesji plena'rnej 'zwracała
m. in. uwa,gę dyskusja lila tema't ,ilSltotyrozwoju ODaz 'P'o9tulaty tworzenia modeli
rozwoju adekwa,tnych do walrul1Jków lirotrZleb konkretnych
klrajów, a nie przenoszenia ich zwlasZicza z klrajów wysok,o rozwiniętych
AJmeryki Półnoonej ozy
Europy. Podnoszono potrzebę dok'Olnywalni:a "dekolonliz,a'cji umysłowej",
aby wyzwolić uczony'ch Itrzeaieigo świa;t,a ze sposobów czy Is'ahematów myśIen!ia na'rzuconyehim
w epoce kolonialnej
(O. Okodij.i, Nigeria). Wskalzywan10 na konlieozność
dokładnego Iprecyzowania celów rozwoju, jak i jego przedmiotów, a więc d'Olkł'adnego określalnlia tego, eo i jak 'ma być Zimi'eniane li rozwij.am,e. Mówtiomoo potrzebie
selektywilej alsymilacji WZlOfÓWzcwnętrrz,ny,ch w lstosunku do ork'reślonylch '~ultur
ze wz,ględu na slillne, nii,eraz bezwz'ględne, uwaruTI!kowcvnia ,rozwoju ok,reślonyc1h
kultur. (E. Eames, st. Zj.). Powra'carno mas'esj!i pIena'nnej kilkakrotnie do problemu
grani.c pr:zeobmżeń, ilia które sobie Imożma w konkretrnych walrumrk'a0h pozwolić,
oraz swoist,ego dawkowanlia l1ozwoju ("how rmuah deveIopme:nt is allowed", jak
zanotowałem z wypoWliedzi S. N. EJLsem!stadt'a,S,t. Zj.), a rówrnocześnLe uwalnli:ania
się od konserwatywnych
czy reak,cyjny,oh rreż'imów poliiJtycznyeh. Zwrla!cano uw<:tlgę
na nliewłaściwość przyjmowania
jednokli'el1unkowego rozwoju poprzez industf'iaEza'cję. Etnologowie bywają pważall1liro "rlodzaj technokratów
pl1odukujący,ch postęp" w klr,ajaleh ,sl,abo rozwinięty'ch, lecz bardZJo rZJ<lidkoudaje się im ZJllaleźć
i wskazać do wdl'ożen:ia właś'oi'we kliienunrktii środki ,rozwoju. Prra'cując na rzecz
dii (nie wymienionych
w oficjalnym
spisie).
Z Azji nie przybyli
delegaci
okolo
polowy
państw, w tym Birmy,
Cejlonu i Pakistanu,
Afganistanu,
Chin, Korei i niemal
wszystkich
państw
arabskich.
Afrykę
reprezentowało
tylko
10 państw
na 43, Amerykę
Łacińską
8 na
około 30 (pomijając
mikroorganizmy
państwowe).
W 1956 r. w Filadelfii
i 4 lata
później
w Paryżu
nie było jednak
jeszcze przedstawicieli
prawie
źadnego
z b. krajów
kolonialnych.
i dopiero
od VII Kongresu
w Moskwie
udział
ich stał się widoczny
i znaczący.
W Delhi wśród uczestników
z krajów
trzeciego
świata
znaleźli
się też mieszkający
tam
Europejczycy
i Amerykanie,
a co najmniej
4 z tych państw
znalazło
się tylko
dzięki
nim
formalnie
wśród
uczestniczących
w X ICAES (Afganistan,
Pakistan,
Singapur,
Kenia
oraz
Papua
i W. Salomona).
Zdarzali
się też Azjaci
i Afrykanie
wśród
uczestników
z krajów
europejskich
i Ameryki
Pn.
360
Kronika
rozwoju powinni ,c,iągle zWlfa'cać ,9zcz,ególną uwagę na to, czym są w istocie kookretne
kultury
'i jak 'rzeczywliśde żyją konkr,etne społeczeństwa
(L. LomnLtz,
Meksyk). Wypowi'cdzi tegjo rodzajuspotyklały
'się z ożywioną aprobatą i okl'ask,amli.
O możliiwoślciach anltropologii w przek'Sztakanru na'Szego świat:a dyskutowano
też żywo na lli'cznie obsadzony'ch pos,i,edzenia,ch, poświę,conych przy,szłośoi anitropologii oraz poglądolm młodych antropologów na przyszłość i'ch dys'cypliny i kul,tur
ludzkioh. Niektórzy wspominali ze smętkliem, że all1bropoliogjowieto prol€'tariusrre
naukli, z którymi wieltcy i możmi tego świ:ata !llli:ebardzo 'ohcą slię hczyć. Z aprobatą
spotkało 'Się S1twdeDdzeniejednego z delegatów lindyjskich, że tak jak Marks postawił problem, iż ris,toine jest dokona:J:lliezmiany zalstanego świlat,a, tak my mamy
przed slubą probIem, jak tej zmiany dokonać. Nie można przeprowadzać rewolucji
według dogmaltycznyoh s,chelmatów.
Na sesji poświęconej przY'SlZloś,ciantropologLi bardZlO znamienne było wystąpriell1lieprof. OondomJnals (,F1ralt1!cj,a),
który 7lajął m. lin. s'tanowisko wobec opiruii
o kryzysie antropologii. Bodkr,eślił łiczme nieporoZlumi,cnJia i trudności wynikające
z rozległoś'ci ,całej antropologii, na którą skł,ada się dorobek wielu samodzielnych
dyslcyplrin, od biologii i fiLzjologLipoprrL'lezpsychologię, demografii'ę do ekonomiJi, językoznawstwa i folklorystyki. KuHUlry 'ulegają skOlmphk'owaniu i skompl'ikowaniu
też ulega lich pOZJnawanie na skutek rozwoju środków ,ma's,owej komun:ika,cji i przekazu i ,coraz szybszą wymianę ,treści. JedC1Il z przedstawicie1'i Afryki wypowiedział przyjęte z pewną aprobatą zdalnie, iż widoczny je:>t kryzys arntI'opologii jako
nauki o luda,ch prymitywnych, ale an,trO'pologia is'inlieć może i będzie tak długo,
jak długo będme istnieć TodL'lajludzki. Wypowuadając 'Się na tej samej sesji, przewodniczący d elelg!acji radzi'eckiej prof. Bromlej przypomniał
swe 'stan{)wi'sko, że
nie ludzkość jako taka, lecz specy:fliozne ugrupowania społeczne, obnosy są pTzedmio~,em zainteresowań badaw,ezy,ch etnografii, jak ma to miejs'ce w Związku Radzieckim. W związku z tym ltiezbędne jest prowadzen,i'e odpowiednio teo'retycznie
i metodologiczne ustawiony'ch badań empli,rycznych, tOT'enowyoh, m. in. przy współpra'cy z socjologią. Zabii.erają'c głos już nla Izak1oń'czeniekongresu jego przewodniczący _prof. Aiyappan podk1reślił, iż sam odezuwa troskę
przyszłość a:ntTopologi,i,
lecz I,iczy na to, że jej integralność nie zostanie n,aI'uszona. "Duchy Tylora, Haddena
i Boasa byłyby w niebie baI'dw nh~sZlczęśliwe, gdyby miał się udać zamysl niektórych alntT'opolo·gów,by 'antropologię pokawałkować" 6.
Wylonlił się też problem zmilany struktury władzy wmiędzynarodowy,ch
organiza'cjach antropologicznych na ko['zyść większego udziału przedstawlioieli t,rzeciegoświata. Odpowiadając n,a postula't ZJgłQlszony,jak 'się zdaje, przez jednego z delegatów japoń.sklioh, Sol Tax stwierdzil, że ",alntI'opol'ogoW'ie"tanowią 'spoleczmość,
w k,tórej niklt nie chce na1rzUicać'swego punktu Wlidzenia i'nnym" li te obecn'i plrzedsŁawiciele władz ICAESgotowi
s'ą us,tąpić miejs'ca innym, którzy zost,aną na i,ch
miejsce wybralt1li.
"
Na zebraniu dyskusyjnym mlody,ch antr'opo}ogów odezwały się ponownie glosy
o domlinacjli białych w alt1lt'T'opologii,przypominano ,też, iż a't1Ibropolog'iarozwinęła
sit; szczególnlie w epoce imperializmu k{)IQlni,alnego.Jeden z delegja,tów indyjsk!ich
odpowiedział na to przekonująco, że antrropologjia ,rozwinęła się wprawdzie w państwach kolClniialnyc1h,lecz sama jest przede ws,zystkim dziełem ośw:i~oonia i dążeń
najbairdziej pos1tępowych Imyśli,cieli do pozn:anlia ,i zrozumienia losów wszelkich ludów ZJiemi. To wła'śnie dZJieciz'i'Citwo
antr'opologlili powinno być, szczególnie 'szanowa-
°
• Według powielonego tekstu dostarczonego uczestnikom sesji.
Kronika
361
i rOZWIJane. W rozpowsZJechnionej wśród zebranych "nociJe wrprowadz,ającej" do.
dyskusji jej ,autor ,A. K. Sinha (ze SpH{:e A'Ppli>cat'~olllOe'll.ke w Aihme<j,abadZJie).
podk'reśl'ał, że "nic możemy sobie ,poZ'wall,a,ć'll.,abadania Or'l1Jalmenlt,a1cyjne,
l'ecz skupiać siię na sprawa,ch związan)'lch z rozwlOj.em dz.iedzm istotnyoh dla współczesnego
życia, a więc naucZJania, wyk'olrzy'sltywani,a ,sUlrowców i,td., 'O[~~allii,Z'ują'c
odpowiednie
dl", tych celów badiliniia". Wspomilnali niektó:rzy, ż,e zbyt wiele ZJależy wiCIiążod ludzL
zaawansowanych
wiekiem, a kielrującyoh !illJstytucj'ami lllJaukowymi, gosp'odar'czymi
itd. P'rZJej'awykonfliktu pokoleń też więc dały =ać I() sobie.
Ogrom za,g'adnień i problemqw stojących przed naukallTIli a'll.tiforpologicznymlizarówno w 'Płaszczyźnie badawczej 'Ii t'eoifety'cznej, jak i stosowa.qej, ujawnił się na.
X ICAES dość wyraŹJnie, przy uŚWli,adomielll'iu:sobie zaraZJem iSkromniej pozy'cji tych
nauk wsk,ali ogólu nauk, zwlaszczaslużą'cy'ch
bezp'ośr'edlllio ~ospodarce li teohnice.
Ujawnilo .się też jednak ,przeświadcz,ecrlie, że wZJmi'alllli,e nJasze~o świ:aikt na lepsze,
w XX w. naukli ,antropologiczne odegr,aly wielką rolę, SlZJczegÓ'lllllie
przez upo'wsz.echnianie rzetelnej
wiedzy 'O ,czlowieku i spolecZleńsitw,ach ludzkich ,or,az i'ch
kultura'ch. Możliwości da'lszeg'o oddZJiia.lywalllliawitym k,ierunku Odczuwlalllloi <lp[,Ob0wano ogólnie, zwlasZJcza wobec HUlZj'i jednoistronmego rozwóju 'techinicz1nego7,.
Na zakończenie wypadnlie jeszcze dodać palrę uwa,g 'O sesji pok'olngres1olwejnt.
społ>ecZ'llcjalntropolO'gii 'chlopstwa, która odbył'a się w dnJi,a,ch 19 - 2,1 grudl1lila w stoNey sltanu Ut,talr Pradesh, LucIDnow. ZglflOlmadziłaIOltlJa
około 70 uC:ZleSitlnik-ów, tym
ponad 20 "poza Indii, wśród nich kilku znakomit)'lch ucwny,ch, jak E. Wolf li T. Sha-·
y;;n.
lWwnolee:le odbywala
się konferencja
Indyjskiego
'1'owarzvstwa Etnoe::mfi.czmego li FolklorYls,ty'clzlne~o,które ,ma w Luckn'owswą
'Sti'edz~bę.Z kr1ajów social:stYoCZnychbylo na omawl,wo€J 'seSJ;1tylK'O 2 1-'olakbw (E. Pietraszek i K. Wolski)
il V,ęgwr, wS1półaut'o'r znakomitej 3-,toID'O'wejmonogr1afii wsi A,tany, dr T. Hofer,.
Przedmiotem zaintereslO'wań w tmk'cie obrad sesj,i była głównie sy,tuacj,a chłopstwa ,i gospodarki chłopskiej w kraj.a,ch rozwijających
się, a zwł'aszcZJa w Indiach"
w warunkach
nacisków gospodairki wielkorynkowej.
Dr Wolski mówił o obserwowanych przez nie,go w trakcie wielo,loetnkh badań zmia'nach gospodarki 'chłopskiej na SrodkowYlm Ws'ohodZlieli w Indiach, zaś dr Hofelr i niżejpodp'is,amy przedstawili problem istotny dla wielu krajów ,europejski'ch głębokich zmian
s'truktury społeczno-zawodowej
1icznych wsi pod wpływem wzrosltu zatrudnienia
poz'arolniczego. Zjawisko to występuje dotąd w krajach trzecieglo śWi'ata, w tym
w India,ch, raczej słabo, choć ujawniło 'się w zapleczu niektórych
wielki,ch Imiast.
Wyjazd do LucknO'w dał też Ol{a'zję do przyjrzenia się, iP'rzyna,jmm'iej od zewmątl1"z.
wsi indyjskiej na Niizinlie Gangesu, któm ma 'swój tak bardzo własny, oryginalny
charakter i pPOblemy jedne z najtrudl1liej'szych na ziemi.
X Kongres IUAES odbył s,ię 'W kr'aju stanowiącym, jak bodaj żiaden ,inny ma
[JE
1 Bardzo
mocno
zaakcentowano
ten problem
także
na odbytym
wcześniej,
3 listopada
posiedzeniu
Komisji
Futurologicznej
IUAES, utworzonej
i kierowanej
przez wybitnego
orgaClizatora badań społecznych
w Indiach
prQf. B. K. Roy-Burmana,
a także na posiedzeniu
tej
Komisji
w trakcie
obrad
KQngresu.
W krótkim
drukowanym
raporcie
z listopadowego
posiedzenia
zamieszczono
m. in. stwierdzenie,
że "panujący
dziś etos nauk społecznych
zaist"iał
w istotnej
mierze
w kontekście
pasożytniczej
industrializacji
Zachodu,
która
była:
oparta
na eksploatacji
dóbr krajów
poddanych
panowaniu
kolonialnemu".
Nauki
społeczne
nie mog'l dziś być kontynuowane
w dawnym
stylu, a jednostki
nie mogą według swej indywiduainej
wizji stwarzać
na użytek
społeczeństw
obrazu
naszego
świata.
Należy
się więc'
wyzbyć racjonalizacji,
które przeniknęły
do nauk społecznych"
"aby nowa generacja
przedstawicieli
nauk
społecznych
mogla
iść naprzód
uwolniona
od brzemienia
przeszłości".
Komisja ta skupiła
zainteresowanie
głównie
przedstawicieli
nauki indyjskiej,
w słabym
stopniu
zaś zachodniej.
:362
Kronika
swi'ec'ie, znakomite l!abOlralt'oriUlmdla s:;oeroko r,ozmmianej antropolloglii, ZJacr-ównobadawcze, jak i szkolEniowe. Byłoby dla naszej nauki niewąiJp1iwym pożytkiem nawiąlZianie bEż!slzy'chniż dotąd konta,któw z anltrotpoIogią i etnologią indyjską. Możliwośdpo
temu 'istnieją ZJarówno przez beZJpośrednlią współllxa'cę między li'niwersytetami lub innymi placówkami naukowymi, jak ci przez 'indywiduGlne wyjaZJdy naszy,ch badaezy.
Kolejny, XI k'cn,g'r,cs ,ma się odbyć w Vancouver, w Ka1nadz,ie, pod przewodnictwem 'prof. C. Be1showa, w roku 1983.
Wybór Vancouver został dokonany ze względu na 'osobę prof. C. Belshowa.
który jeSlt pr'ezydEnkm lU AES w nowej kadencj:i' i ma organizować przyszły kon.gres. Nie wydaje s'ię jednak ten wybór zbyt Slzczęśliwy ze względu na peryf'eryjne
położclil,ie kgo miast,a i jego dużą odległość od k1rajów trzeoicgo śWlia1ta,a także
Europy. Udzllał w nim przedstawicieli
tych krajów
może być jcszc:;oe bardz,iej
,skifomlilYniż lilia po,pr:;oedni<c'h
kOlngresach, np. w Ohri'ca'go,a dominacja nauki angloSaskiej jeszeze wyraźJlliejsza. Istotne wydaje Slię witej sytuacj:i py,tanlie, czy i w jakim Zlak!rleS,ieznajdzli,e ina XI kongI"C1slieswe odbide ujawniony w Delhi niepokój
'o właściwy rOIzwój antTopollogii, wyrażalny m.in.
prwz przed9tawiclieIi
nauki
III świata.
Edward
SESJ'A 100M
Piet raszek
W NEW DELHI 8 - 9 XII 1978 R.
W powiąlZianli'Uz X ,Międzyn<a1ro<dowymK()lllIgres,em Nauk Aint,ropolog.icznycih
1978 r. odbyłla się w New Delhi w Illld~a'ch
sesjia IeOM, kom~tetu Międzynarodowej
Rady Muzeów Etnogr,afkznych,
w której
z Polski wZlięl,iudz'~ał dr K. Wolski i dr J. Kamocki. POSliedzeni'a odbywały się w sali konferencyjnej" nowo otwartego
Muzeum Przyrodnkzego
przy uhcy BaI'ahkamba
w cenbr'Uim Nerw Delhi. Indyj'Slcy goslpodarZJe lil'ieZJm1eTlnieserdeczm,ie
gośclinnie
przyjmowlal~ pmybyłych. Sesja ,była niezbyt 1,i'cZJnieobSlad:;ocma(ok'Oło 40 osób), co
umożliwiło baJ'dziej k'ameralne prowadzeni,e <Jbrad.
Otwarcia dokonał sekretarz generalny Indyjskkgo
KfJmitetu, dr Sa-chin Roy,
emerytowany
kustosz działu et'llogr;af1iii wilcedyrektor MuzeUJm Na'f<Jdowego·w New
Delhi, a ży'c.:;oen~la
'Owocnyoh obmd składała dr Gl1alce Morley, były dyrlektor Muzeum NalfiOdowego w New Delhi, a obecnie k'ierowlllik Regionalnej Agencji IeOM
na Azję. Następnie ,przewodniczący ICM1~, dr H. Ganslmayr,
dyrektor Ubersee
Museum w Brlemie, wprowadził :;oebI'alllychw wieloraką !tematykę se,sj:i rlJoczącą Siię
jednak stale wokół problemu, jak uwspókześnić
nie tylko ekspozy'cję w muzeach
'etnogr1a,fi'cZJnyc'h,ah~także ja/k pr,zedistawić w muzeaich ot'llograLi<cznych 'stare i nowe,
jak pogodzić tr,ady'cyjny, 'minliony obTlaz :;oewspół<ezesną !rzeczywistością krajów dla
Euf'Opy za,mo'l'sklich, zaś w tych klfajacih jak przedsitawić Iprz,eszłość li t'craźuliejS'ZJOść
w wrielu aispek'ta'Oh jej !stałycih prizemi'an. Przewodnkzył
w 'pierwis'zym dniu sesji
dr N. R. Banerjee, dyrekriJor Muzeum Na'l'odowego w New DeIhi, a plierwszy Teferujący, dr A. K. Das, Ipr:;oedstawił pokirótce zebranym polożenie wspókzesnej etnografii indyjsk'iej jako dyslcY'Pliiny {Is,tosunikowonowej Ina lilllliwer'sytetalch)i muzealnic'twa etnografi1ci:;one,gona tIe wSiPókzesny'ch potlrzeb, przy iSltni,eniu jeszcze licznychgr'U'P plemiell1nyoh. Uzupełnił te wypoW'i'edzi nlasltępny referent, dr D. K. Ray,
kierownik ka,tedry 'muze01ogLiuni,wei'sytetu
w Klalkuoie, mówią'c ,o =ikomej ilośd
'muzeów etno:grafkzny,ch w przeszło 600-lmi:lionowY'ch Indi'8Jch. Na 251 muzeów w
i Etnologi<cZJllYc'h
w dniaich 8 i 9 grudnia
Kronika
363
Indi.ach jC'Sottylko 18 etnogmficzny·ch,
a 19 ,poSIiada również zbiory emo·grafic;me.
Jest najwyższy czas na zwróc.enie w I,ndiaoh ba"~ZJniej.szejuwa,gi 00 muz'rolnictwo
etnografi.cz.ne. W dyskU'sji dr A. Hassing z USA zwracał uwagę na koniec2iI1ość pozosl.awiai1iil obiektów \\' ich 'naturalnym
i l':Ultul"Owy'm oloczl'l1iu, gdyż ksżde wyobcowanic szokuje odbj'C<TcęZJnają,cego Imateriał, ·co obserw()iW,ał w Ni-gerii. W kilku
referatach delegaci posZlczególnych krajów 'przeds,tra'wili wł'asne stalllowirs~a ,j wyniki
poszuki'Nań nowoczesnych metod ekspozy,cji etrnograii'cznej. O howych założeniach
\V Trcpcnmus'Cum
w AmSlterdamie ,mówił.a pani W. H. Kal, a dY'rektoIT tego muzeum,
dr N. C. R. Boo.g·ar;:wt,mówił o audiowizUralnym przek,alZywaniuwded.zy w muzeum.
Odczyt dr W. Mey'a z B€lrllin;a 2a,chodrruiego wp'I.'owadzał w 'zagadnienia teo'Tetyczlle
muzealnictwa etJnografi'cZJnoego,zaś dr A. Lliderwaldt',a z UbE.'Tsee Museum z Bremy
ukazywał ,prakJtyczne ,rozwiązania ekspozy'cj-i (technika Jej p·rzygotowanJ'a) na przykładz'ie wystawy czł'owi'CJkoaz le9sowego pa'sla ChlilIl w tJ,bersee Museum.
Pr·elegenai przemaJWIiali po .angieJosku z wyjątki'em dr L Ba,ranowej, dyIT. Muzeum Napadów ZSRR w Leni.ngr,adz~e, któPa IQ 'I1!OwocZleslIl'Y'ch
;metodach pr·acy swego
muzeum mówj],a po rosyjsku, a ,jlulma'cz dok>cnywał opr:Zleikladu.Rówl!iież o praca'ch
swego ·muzeum mówił dr Mhmd. K'alsls'i1mbin Haji Ali, dy,rektor Muzeum NaTodowego w KuaIa Lumpur w Malezji. Spe'cjal'l1'ie ,oi·ekawą był:a wypowiedź dr,a Klausla
Ferdinanda
z Danii. Omawiają'c dWi'e duńsk:ie w)'lstlawy 'czasowe pośw,ięcone Afganista1IloOwi'.i N,i,gerii, Ip{)lk'azałna sZler.egu p["ZleŻiroczy,poszczególne 'Slale i zagadnienia
j::oruszanre na ekspozy.cjli "egwty'cznej"
współ'czeslI1oś'ci etll1ografi<lZll1cjtamtych ~I'ajów. PlaniSZJa wejś'Ciiowa li ,allisz ·przypominały ilUJs'tro'cję z komiksu, będ~c m-a~nesem przy,oiągają'cym młodZJież d,o zwioo7!anaa wystewy. Obok ,pl.alIl!SZi makiet na
hCZJny'oh wykresach ,i ta,oela'ch 'ukazywano Sltrukturę społeoz:ną OflaZ stan ekonomi'cmy Af'ganietanu i NigerIii. Ukl<łzanoZJanilmją'cy ,stary dorobek z dziedZliny kultury ma too,a11I11ejli wy,piePają'cą ~o wszędzie 'międzynaTodową
-tandetę, a takŻle
miej510owe naśladown;i'ctwa
WSlpół'czesnych p'l"zedimiotów lilm'P0lTItowall1ych.NI<ł,turalnej wtelkości malnekiny, duże f'otog;rafie z pors1Ja<CiamiIlJaltum1Jnej wielk,ości ilUJstvowały życ,ie codzlienne ws,i i OiSHd,tar.g-'Owyc'h w dZJirsliejSlzymAfgal1li'stH[)Iie i Nigerii.
W dyskusji zabierał głos dIT K. Wolski, Z'W.mcają1c uwagę na niebezpieczeństwo przeł:adbrw'alnli'aek's,pO'zy'cjoiwykresami li danymi sita'tysty'c.ZJnymi, co ZJazwyczaj
nue jest zbyt a:liraikcyj.ne .Lods:traJSZJazwiedzającyoh.
Z powodu nieprzybyJCia wielu ze zgłoszonychczlonków
.Rady Muzeaw Etnog·raficznyc,h 'P 'zełOŻlOa1'O
omawi'all1ie s.prawy zwrQtu dóbr kwtury l!1Iawiosenne posiedzenie, które zaplGnowano na maj lub czerwiec 1979 w HolandJJi. Dr S. Roy
odczytał 'nadesłany li'st ,i ży,czel1lia od prof. drr M>alTtiPrtiffewwej,
a dr K. Wolski
p,rzedstaw.ił zebrollY'm sylwetkę 'tego zasluŻlOlIlego dLa el:lnJogrofi.ipolskiego anuZJOO-'
loga.
UczesrLnicy :sesji mielii m'ożność ZJa'poznanli1a
..slię z ekSlpOlZ)'lcjąetnoglTaf<icmą w
Muzeum Na:r'odowym w New Delhi pirezentujcrcą ,c'zęść 2Jbi'orów dr V,erruer EIwina
(1902 - 1964), ZJnalnego bada,cza życia ludów 'rnIieszkający'cih na półi[1olcno-ws'chodll1kih
obsZJarach llooii, którego kolek,cje w 1964 r. troLiły do dZliał'U etil1lolgmd'kwego tego
centralnego muzeum 'indyjs,kJiego. Zapoznano \SIiętakże z ek,s'Pozycją Muzeum Pirzyrodni'czego i 'tamtejs:zY'mi metodami
audio-W1i~alnymi.
EkSIPozycja C'tn{)'~afliczna
dotycząoa grup plem1C1!11nych'W Ind!iaoOh w MUZlCUimNalf.odowy,m j€.S'1:u,trz.ymana
w k!Olrlwencji :J10WocZlesnej,,poo'cza's .gdy wY'stawy 'W Mu.zeum Przy.rooIIlJczy,m U1t'Tzymano w dawnym stylu, uważając, że takli typ bE,-dzie bardziej o.cJ.powiadał dydaktycmym wY'mogOlm w dostosowaniu
się do wlięk,S1Z0ś0izwiedzającY'ah, to jest do
młodZJież;)ls'ZJkolnej. OczYWiiście w obu m'uz€'ac'h gTIupy op;rowadzalIlJC są <prZlCZ
prze-
364
Kronika
wodn~ków z d~łu
ocświ,atowe~o. PokaZJano także uczestruikom ses}i zalążek slkansenu, j-a1kdSltal11.owiwystawa na PIDagati Maidan perzy Mat'hum Rd., dokąd dowieziooo gości autOJkal!'em. Po's1la'WllOIl1O
już 's.pOl!'Ozabudowań wiejskuoh z 'l"óżnyoh regionów i 'stalJ1ówindyj\5lkaoh, a po mmk:niędu obecnej wy\5ltawy planuje l5ię kontynuowanie ro'zbudowy skansenu. Również na Pragati Maidan obej1rmno wy's'tawę
rzemiosła i sztU'k,i ludowej wielu pegiolJ1ówI'ndiii. Wys'tawie tej pa1twnowało Muzeum
Rzemliosła AI'Ityst~znego (Art and Crof1t.s Museum) w New Delhi.
Krzysztof
MIĘDZYNARODOWE
WoLski
SPOTtKANIE ETNOGRAFOW Z SOCJ~LISTYCZNYCH
KRAJOW EUROPY
(BUŁGARIA, PAŹDZIERNIK 1977)
W dmach od 9 Q,O 13 :paźd.z.i.ernikta 1977 T. ,obradowała w Podop'sk1im ml€6C'le
okręgowym Smolji<l.Jl1
"Troocia o·gólno1k.mjowa k,olJ1ferencja etnol§rn.fów w Bułgarii"
poświęoona
"EJ1mogr,afli'cznymaspek'tom s,ocjahstyc'zm.ego sposobu żyoi'a". W konferencj,i tej wzięło udział ok. 200 etnogra,fów bułgan;klioh Teprr-ewl1ItującyochBulg<:<rską Admdemlię Nauk, ka1Jed!ry ullliwersyiteckie, muzealnictwo' ocaz wydZliały kultury p1acówekminter,esowanych
dZliałalrnośoią ,etnograficzną.
W :mmalch 'tej ogólnok'rajo'Wej konferenc}i odbyły się także untiędzyna['odowe
spotkal1'i'a etnografów 'l"ep['ez'€ID1tującyehkTaje s'o'cjali,siylcZJnejEuropy, w tym: Buł~rię,
CzochoołQw1a1cję,J'UgOlSł.aW'ię,NRD, Polskę, Węgry oraz Związek Radq.ieck.i.
Wśród przyobyłyoh 20 .gośoi zagrnll1liczn'Y'chznajdowali
'się członkowie Międzynarodowego KomJitetu do Badań nad Ws;pókzesn'oooią oraz i'l1Ini I3lpecjaliŚoC'iz m'k['e\5lu
badań etno,grnfjj,czny,ch nad wspÓłcZeSil1Y1mi,
przcQbmżeniami
k'uHun'y ludowej wsi
i miast.
W pi'erwslzym dniu oibrad w dniłu 9 'PaździeTlJ1ikaodbyło slię dolI'ocz:nc pos,iedzenie MiędzY'l'lalI'ooowego Komitetu do Badaó nad Ws.półcZJe'SI11o,ś'oią
(po'Przedntie posiedzenie było 'W 1976 r. w Bralty:s-1awie'i SmQl€:J1Jiea,ch
- CSRS). W obrada,ch Komitetu uczeso1:nliczyHprzeds'taWliiCIieleBułgarii, Z'W1iązku Radzi,ockliego,. CZJechoslowacji, Polski, Jugosławii ,i Węgier (dotychcZJa'S n,ie ijgło'sili jes7Jcz,e swego aklce'Siuna
członka Mliędzyna:rodowegto Komitetu - Rumuni). Glówne ,pU[}lkty'prolg>ramu obrad
to sprawozdanie
z calolI"olcZln€jdz,j'ała!:noś:oi Komi,tetu, dokonane 'P['zez generalnego
sekr'etail'Za DekZJo Toid-Ool'Oo'Ma,
orrcaz dyslkU'sj;a ~liad lo,pr'aicQ'Man'iemwy,ty'cznych do
badań por6'Mnawczych nad w.spólC'zes:nyJmiIprzcmialnami rodziny.
W .mYCŚIuso1aleń ,poprZl€dniego ,pos'i.edz.entia,w ok,resie s;pnawozdawczym ScklI'etaTtiat Między:n'a['odowe.gQ KOomiJtetu w SQf,ii utrzymywi<lł Sltały -kontakt z przedstawioielami ooŚ,rodków etl1lOgI'afi'czlnychwszY'stk.j.ch krajów wchodz<:jJcychw skład Komitetu, Ponadto Seklr'etariaip['zygotował
i oddal do druku 'Pier~'Szy numer s'wojcgo "Bli'uIet)'ll1lu",który opirócz spmw C'rganiz;a1cyjny,ch - 'm'wiem 'inforrma,cje buł~arskie i 'polskie dotycz(tce badań et11llo'!§rafi1czny'c'h
w zakr·esie wspók.zesl11'oś'oior,az
bibliogmfdę tych Ip~ac za 'okr,es cd 1970 - 19'75. Przewiduje 'Slię,że ,!=cdobne ma:teriały
inforrma'cyjne i 'bibhogl1afti.czne z pozostały,eh k'rajów nałeżący,ch do Komi,tetu będą
drukowa'l1ie w nwsiępny,ch 'kolejnych numera,ch "BiiuletylUu" w 'l1'lJiairęich nadsyłaniG. do 'l"eda'k,c}i,
Zaoodni;czy.mp!l"zedmio-tem oibrnd Międzyoor,odowego KomJiote1:ubyły jedn,ak wytyczne do wS'Pólniie .pnzygotOW<l'l1yoc'h
bada'ń nad rolą tradycju w .przeobnażenia,ch
365
Kronika
wspó]lczes,nej rodmy
w europej.s.bch kraj.ach socjalisty'cmy,~h. WsJ1:ę.pnewyiYJCZIle
do tych badań ZJOISbały
IprzedłoOŻJor1e
'przez 'SIt.5lalmodZlielinegopr,a1cownikta mlJUKowego
R. Beszewę - bułgar:skąspecjaliskę
do badań nad rodziną. W ,toku ożywionej dyskusj;i wn1iesi'Ono szereg nowych postulatów
badawczy,ch dotycząc)'lch metod(}lQo~ili
i metodyki postępowani'a badtawczego,a
,także '~alffiegozak,rie:>u tema'tycmego projektowanych
badań nad wspókze:>ną rodziną. Ustalono, aby postulaty ,te ZJo'sttały
uwzględnione 'prZJezautorkę
"WyŁycZll1)"Ch"waz Sekretatriat Komitetu i w uZJUrpełni-onej wersji w najb1'iiJszY'm ,eza'sie prze'Stane do wglądu ws'zySJtkim czJ.onkom MiędzynaI'cdowego KomlHetu. Po:>tulowano ponadto Il1Iaw,iązywan1iedo badań socjolog;'cZlflych 'nad rooZJiną w kraja.ch Europy zachodniej plaiIllOwanY<:lh'prz;ez oś'rooek
wiedeń:ski.
Drugi dzi,eń międzynaroJowego
.:>potk,ania elm.ogl'iafów (10 października)
rprwznacz,ony był na plenarI'ne i sekcyjne ZJebrani,a naukowe, p()'dcZJask,tórych wygłolSzono 28 .refer:a·tów, w tY'm 13 prZJcz uCZJcstn'icząc)'lch ,gośd ZJagTiaJnicZll'1y'ch.
Tematyk'a
referatów oW€gQmiędzY'r1ClJI"odowegoS-Y'Illpozjum koncentrow,ałia 'S.Lę roWlniież wokół
wiodąc'ego ,problemu III ogólnokmj.owej konferencjli etnografów Buł'ganii - "EtnografiJczne aspekty 'slOcj.liSJtyczmego s,poS'obu życia",. Podstawowy :i w,poowadZJający
referat na z'cbr'al1Jiu plenalmym. wygbosił dyrektor Instytutu
Etnograf.ii i Muzerum
BAN, 'Prof. dr W. Hadż!~n~kołow,pt. O socjalistycznym
sposobie życia i niektórych
jego etnograficznych
aspektach.
Dals'ze ;refera'ty 'WygloSJiH: pI'oof. K. W. Czi,stow
(ZSRR) Etniczne
aspekty
badania
współczesnej
kultury
duchowej
(odczyta;no
tezy referatu); prof. J. W. Arutjuillja,~ (ZSRR) - Narodowe' "wielooblicze"
rodzinnego sposobu życia; doc. dr A. Robek (CSRS) Rola tradycji
w bycie i kulturze
socjalistycznego
społeczeństwa;
dr T. BodlPo~i (Wę,~ry) - Badanie socjalistycznego
bytu na Węgrzech;
doc. d'r M. Biennacka (Po1sk'a) - Tradycja a współczesne przemiany
spnłer:.no-k1l.1.::urGwe polskiej
wsi; dr B. Filowa (CSRS) Rola i miejsce
tradycji
we współczesnej
socjalistycznej
rodzinie;
st. n. pr. L. Dr,obiżewa (ZSRR)Internacjonalizacja
sposobu życia narodów
radzieckich;
'Prof. P. Vlahov.ić (Jugosław,ja) - Współczesne wesele w warunkach
serbskich.
Obrady w pierwsz;ej s,ekcji, dotyczące "Teoretycznych
i metodologiczJllY'ch PPOcesóws,o'cjalisl1;y,cZJnego 's,tylu żyC'ia", .rozpoczął 'referat .st. n. pr. R. Pe,:'Jzewy (Bułgar'ia) - Rodzina i socjalistyczny
sposób życia. Na:SJtępni Tefepenci to: dr M. Szarkan (Węgry) - Zmiany w sposobie życia na przykładzie
wsi węgierskiej
po drugiej wojnie
światowej;
dr K. P-odolakowa (CSRS) - Socjalistyczny
sposób życia
i jego uwarunkowanie;
L. Makarwiejewa (Bułgaria) - Zanikanie
religijnych
warstw
PIZy formowaniu
się socjalistycznego
sposobu życia; ppof. J. Rojd,jewa (Bułgalr~a) Socjalistyczny
sposób życia we współczesnej
rodzinnej
obrzędowości;
prrof. H. MIizow (Bułga1ni,a) Etnoreligioznawcze
problemy
socjalistycznego
sposobu
życia;
n. pr. I-gna,t Mitnkow (BułgalPia) - Niektóre
naczelne i aktualne
problemy
socjalistycznego sposobu życia; dr A. Pranda (CSRS) Formowanie
się nowego systemu
wartości
na wsi slowackiej;
ln. pI'. B. Tuma-ngełQlw (Buł,ga!ria) Etnograficzne
i1spekty
podejścia
bu życia;
dr F. FosiRr (NRD) -
robotników
systemowo-strukturalnego
w okręgu
Osobliwości
zamieszkałym
przy
badaniu
spo·sobu życia
przez Serbów
socjalistycznego
wiejskich
sposo-
przemysłowych
Łużyckich.
W sekcj,i dI'ugi'ej pt. "T'rady,cja 'i ws'pókZJe.sność" 'ws'tępny refemt wygłolsH doc.
dr W. Frolec (CSRS) - Tradycje
kultury
ludowej
w socjalistycznym
społeczeństwie, a naS'tępnie bułgars'cy P'!'a'cownicy naukowi:
D. Kowacrew,a i D. MHew E~nosocjologiczne
i psychologiczne
problemy
socjalistycznego
!lU Ruse;
N. Kol,ew -
Socjalistyczny
sposób
i1spekty
socjalistycznego
sposobu
robotników;
życia
życia;
sposobu
N. Wekzew.a B. Atana,so'Wa -
życia
w okrę-
Etnograficzne
Miejsce
ludo-
366
wej
Kronika
muzyki
P~'zemiany
czystości
instrumentaLnej
w
sposobie
roLniczej
Ludnośd
bułgarskiej;
pożyciem
małżeńskim
jako
w
związane
socju~istycznego;
wa -
z długim
L. Botusm!fow
Współczesne
s(jcjaListycznego
życia
zmiany
sposobu
-
sposobie
W. Ma,rJnow G. Waj-silow - Uro-
życia;
nowe
formy
sposobu
życia
Zmiany
w systemie
świętowania;
G. Simeono-
tradycyjnym
kaLendarzu
świątecznym
jako
(na przykładzie
okręgu
w
życia
socjaListycznym
rezultat
Ruse).
Jak już na wSltęp'ie zaZl!1a>c)ZóOOO,
między'11a'f,odowe sympDzjum etnogmfi'ozme toczylo się w !ramach ogólnoillrajowej k10nferencji etnognafów bułga,r'Sk-ich (obradujących je'Szlcze dD dnd'a 13 października) w sekcj;ach "kultury ma<teni a,lnej" i "kultury
duchowej". Obmdom przewodniczyli kand. nauk Ganka M.i1chajłowa ora'z st. n. pL
Stojan Gancz€iw. Fr'oblematyka tej konf'erencj'i d01ty'czyła ertnografii całego ohs'z,aru
Buł@ar:ii z;e s.z,czegó1lTl)'mjednakże wyeksl;:lOnowa1nieIDza'gadallień związ;my'ch z regionem rodopskim (okręg Smoljan). Bezpoś!fedn1ie zapolZnani'e slię wszystkkh uczestlt1ików k1olt1ferencjd(ZJagranilczmy'chi bułgal"skich) z ~ym ,wg'ionem zapewn·i1a d'obrze
zoogall1li.zowa'l1Ja
wyC'ieczka, p!f()twadzą,ca s,zlakliem Inajciek'awsfL)'ch obiektów hi'storycz;nych, kultu.owych
i tury'slty'cznych.
l
Maria
EUROPEJSKIE
BADANIA
POROWNA WC ZE W RAMACH
"KULTURA"
KONFERENCJA W TALLINIE
Biernacka
PROJEKTU
Do reaHz-a,cji projektu badań "Kultura:
kJierunki i tendencje rozwoju kulturalnego w nQlwocz,esnym spoleczeń'stwie", podjętego pod au~pkjami
Europejskiego
Cenitrum Koordy'na'cjl Badań j Dokumentacji
w zakresie Nauk Społecznych z siedzibą w Wiedniu, przystąpioll1Jo po konferencj;i w Moskwie w lffiar,cu-kwietl1Jiu
1976 roku. Dalsze etapy prac przygotowawozych
wyznaczyły konferencje w Zaborowie (pażdz,ieI1!1Jik1976) 1, Bud3'peszcie (kwiecień 1977) o'raz Balatonalrn<idi (wrzeslień 1977). Na podstawie ustaleń terna'tycznych ,i kwestionaTiiuszy przygotowanych
po 'spotkania,ch <iliaWęgrzech (dokument roboczy nr 20/77) przeprowadzono na początku 1978 r. badani,a pilotażowe nad tema'tem: "Działalność kulturaLna w rama.ch rodziny 'i plrzeka'z kult.ury".
Pilo~aż 's,tano,wił pi·erwS'zy etap prac bad,awczych r'eaUz,owanych w .amach
projektu
"Kultu.ra". Celem j,ego było zweryf,i,krowanie zaróWl!1o kwesitionariuszy,
jak i problemu
badań w zróżnicowanych
warunkach
po'Szczególnych .krajów.
Kwest;i'ol!1'alI'i'lls'le,jeden ptrzezlnac:wny dla l'odz,d,cówi li-czą'cy 158 pytań o.az drugi,
dla dzioci, z 97 'PY'tani<am.i,składały 'Się w większości z 'Pytań ska,tegoryzow3Illych.
Zawarte w kw€'stiQnal"iu.sZla'chpyt.an1li.adoty,czyły główn.ie trzech zagadni.eń: 1) mat€ria.}'nej ti spoJ,eczno-kultu!flO'Wej 'SytlU'alCjirodziny; 2) konslUmplCji kulturalnej
w r-odzinie, związanej przede w'Szys±kliJmz oclbi'orem treś-c.i przekazywanY'c'h .p;rzez środki masowej komunikacji ,i,ciJnst)'tucje k'ultumlne; 3) 'przekazu kultury między generacj.arrni. Kwes'hOll1'alfius1L€
zaopaltrzone ZOGtały W 's:ZiCz,egółowein~tpuKcje d,otyczą'ce
pl'c<c,edury badawczej.
Fodstawową
jedinostką badań była rodZJi:n<adwU'Poko1,e!l1liowa. posiadająca dzieci w wieku 10 - 20 1alt.
l Por.
Z. Jasiewicz,
Narada
1977, t. 61, s. 308 - 310 i 314 - 315.
w Moskwie ...
i J. Burszta,
Konferencja
w ZaboTowie. "Lud"
Kronika
Bad-aniami (J.bjE;w w .każdym z ulC:Z€'stni<czą.cych
w p1ildbażu kr.ajów 36 .rooZlill1z,amiesz:kały'ch w 3 ty'paJch ŚU'odowisk: a) o wysokim. stopniu urbaJniJztacj.j; b) pmej-śeiowym, znajdującym
się w trakoie liintemsy~nyoh przeobrażeń 'społeczno-ekonomi'cwych; e) rolniczym. W obrębie posZJCzególnyClh środow.isk wybnan'o. proll=0ll1Cjon"l:nrie rodZJiny określonych ,tYI:ów: rOibotni<czy'ch~ 'l'olni,czYClhz,a'all1'~aŻJowall1ych
bezpośrednio w działalnośoi produkcyjnej,
Ir,oidZJiin
iJnte1i,ge:n1cklilch
li ,rodzin UitJl1zymujących się z I:mcy w usługa-ch.
Bad;';lll.~apilotażowe prz,epr·owadZJił,o 7 k,rajów: Finlandia, Fl1alncja, G,r'ecja, Polska, Węgry, Włochy -oraz ZWiąZ2k R~dzie·ckli. Nliektóre z ni<ch, np. F1inłandi,a, zmiemły Zln<.'cztrl'ieZJaik'r,cstemartycz,ny 'i :sposób fo~mul<YW1all1ia
,pytań o.raz poszerzyły
problematy'kę bad<lń. Badania t,arenowe w P{J}sceZJrealiZlo'wal ZJes'P'ólpl'laicowników
Katedry Etno gra fi;i UAM ,pod ki€ru.n~k,i.emppof. dra J. Bupszty i 1=1I'0,f.
dra Z. J,asiewlioeZJana terc!1k! W,uelk'O']:>o.lskri:
w P<>woa:niu{Osi,edl'e Dębi€c), SłU!pcy (woj. kon:ń'soki'e) ·oraz wsi G,ob (w.oj. lcsz.czyńskJie). Badania Hna'll'sowail1€ były prrez Wydz..iał I PAN za pcśreenklwom
Komitetu Nauk EmalogJi.cZlI1yoehPAN. Sprawo'manit' z badail pil·o'tażowyc·h przygot'Ciwali prof. dr Z. Ja's~ewi,cz li mg.r J. Bedna/rS/ki.
lVEędz.Y'na'pcdowa konfere!l1cja, która 'obradowaŁa w Tal1inie w dlll'i!arch11 - 14
IV 1978 r. pod<,'umowała wy,niki p!"z,c'PIowradz,ony,chbadań pilotażowyrch o,paz ustalila l<-,i
er Ull1Ik
i i harmono,gram dalszy,ch pm'c. Or'ga:ni:za'wlroamik'onfer:e'll'cj'i były: InstyLl Iinformacjri Na,uk Spo1ecZl1ych AN ZSRR, Instytut
His,trorii AN Es,t'oń'Skiej
SRR etruz ln,ltyt:u'l E1!nografi.i AN ZSHR. W s'Potka,ruiu uC7!oOltnkzyli socjol{}~O'wie'
i ·etnografowie, u'ep'rezentlctlnrci11 kr·ajów: F,Lnlandii (K.Bskola z U\I1IiweTsy,te,tuw Hels·inkach i J. P. Roo$ z Uniwcl["sytetu w J,oensuu), Francji (P. BesS'aignet iZ Instytutu Badań l'ntere-linri·cznych i Międzyrku1t'urrowyoeh Ull'liiwersytetu w Nkei olI'az J. Cui-.
son.ier i J. Gosrs~aux z CClnt.rum ElbnoJ.ogiiF.ranouski,ej przy M'u7!cUlmSZltuk,i i Tradycji Ludowych w Paryżu), Grecji (V. FiJrj·a,s'z Ośpodlm Badań SpQł,C'cZJnychw Ate11<1,ch),Jugoslawii (M. Jovam'ov,ie z I'll;s<tytutu Etnogra1iiri Serbskiej Akademii Nauk
oraz M. P,rosie i P. Vlahović z Ka,tedry Etnograf Li. Uniwersytetu
w Belgradzie),
Polski (J. Bcdnarski i Z. J,a'Slicwicz z Katedry Eltmograf'ii Uniwersytetu
w Poznaniu),
Rumunii (I. Dragan z Oś,rodka Socjologii Uniwersytetu
w Buk:areszde oraz P. Petrescu z Instytutu Etnologii i DialekJtolc,gii w Buk:aJresZlcie), Szw.ecjoi (P. Petursson,
.J. Steen oraz S. Tcllonba'ck z I'nS'tytutu Sc,cjologii Uniwersytetl,l
w Lund), Wę-gier·
(G. Dienes, K. Fordor i M. Sa~i z I'nstytut'll Kultury w Budapeszcie), W,ielkliej Brytanii'i (N. M<lJnning z Uniwersytetu
w Kent), Włoch (G. Lazz,a'ri'ni i G. Sertolr:io z Instytutu An ropolog.ii UniwcTsytctu w Turyrue) 'OlroazZwiązku Raid71i'eoek,j,ego
(J. W.
Arutjumja,n, J. W. Bmmlej, L. M. Dwbiżewa,
I. G,l"iszaj.ew,L. E. Kubbel z Instytutu Etl1lografi'i AN ZSRR, J. Khak ,j·'E. Rannik z AN Estońskiej
SRR oraz
J. S. Wedoojralpin z Instytutu
Iniopma,cji Na:uk Sprolec7!nY'ch AN ZSRR). Ponadto
w obrada·ch wzic:h udzliał rprzedst:awi,ci·ele Europejskieg,o
CentJrum Kroordynlacj.i.
Badań i Dokumcn:tu,cji w z,akrresi'e Nauk Spole.czmy'ch: F. Alv,aDeJZ-Perreyre - sek,retarz naukowy prrroj.ektu "KuHura" oraz S. C. Mills - dyrektor CelJ1rt!"U!m.
Przedpoł'udnie
pie,rwszego drtia 'obl1ad .1=,rzeUJJa'CZJOIJ1;O
na ;&ym'l=ozjrum"KuHliira
i st:rukltura '&I=o}.e,czne".
Refem'ty wygloS'ili: 'P'l'of. P. BelS's.alignet,Przeobrażenia struk11lry ekonomicznej
i społecznej Francji i ich wpływ na rodzinę o,raz dr J. W. Mu-.
tjunjan i d.r L. E. Kubbel, Typotogiczne i konceptualne
aspekty kultury
w nauce
radzieckiej.
Fo wpr:owadzeniu dQ· dyskusji, 'pr:rez kierują<:ego w tym dl1liu <obPadarnd
prof. J. W. BnJ<mleja, głoOlS
ZJabrali prof. G. S,zlI'tori'o, rp!l'of.Z. J,a,s;iewi'cz,prof. L DI'ag,;n, dr J. W. Arutju!l1jan i F. Alvarez-Per·eyre.
Uwagi dyskutantów nie przyciągała·
jednakże ogólna ko;],ccpcja kultury,
lecz p.roblernatykJa podjętyJCh emp.iTyc:zmych
badań kuJ.turoznawczych.
Dy'Skuta:nci z Wł'och i P!Jlski w SJWY'c.hwYlS'tąpiel1luach_
.368
Kronika
podk<reślili zmaczenie badań nad przekazem kultury w ramach rodZJiny i prób rozWiIlli,ęoi<lkoncepcji kultury '!."Odzin,nej.Przedstawiciele
Związku Radzieck,i'eg() w dy· skusji i jej 'Po'dsu:mOW<lniu.zwrócili uWlagę na występujące
zróżnicowane PQdejś'cia
hadawcze
w stOSiU<n~U
do. l'odZJiny i k.Qln.ieczn,o'Śćrozp()znania pewnych, !nie~iedy
:::.reszią ll1i,ezby,tisio1mych, odrębności w badaniach nad kulturą .l. żydem społeczn::m, sygnali~owan:ich
odmiennymi
termiHal1ui: obraz żyóa, ,style ży'Oia, s'posób
·ży"Cia.
Obrady popotud!IlIiow,e w dniu 11 IV 1978 r., którymi kiel'Owal F. Alva'fICz-Pereyre oraz obr.ady przedpołudll1liowe w dnliu 12 IV 1978 r., nad którymi przewodll1'ictwo objął S. C. MiHs" lpoświęcono na z8Jpoznanie się ze 'slprawQ'zdaniami z przeprowaozonY'ch badań pilotażowyeh. K'olejno WySitępUją'cy mówcy z: Polski (Z. Jas~ewicz), F["'ancji (J. Gossiaux), Węgier (G. Dienes), F1inl,and1ii(J. P. ROlOlS
'i K. Eskola), Gpocji (V. Filias), Włooh (G. Septorio) li Związ:k,u Radzieckiego
(1. Griszajew)
poddaLi ooondoekW€61ilOnartius,z;
i ptl"zedstawJili propozy-cjoe dotyczącoe metodykd badań.
W dyskusji s't\vlierozono, że ,przepl'owadzone badatn.ia empiryczne, mimo bmków
kwestiona'rli:UJszy, ws.k,a,zywały ,na doll1JiQ'Słość
podjętego -tematu i za.interes'owanlie po· szczegóInyoh krajów IproblClTI'a1:ykąrodziny ja~o Ś!rodowi'Sik,akulturowego. W wyniku dYISl~usjiiP'odjęto decyz.ję o pooZJielen'iu :praJc ~onferen-cj:i między dwie grupy
robocze. Grupa I mjęł,a się przyg<Jtowaniem msad opoo,cowanla obrazu struktury
· społec'znej i wa'runków uczes1bniktwa w kiUlturze w makroskaLi po'szczegóLnych społeczitlJoś'ci państwowych. Opm.cowanlie to ma· powS't'ać w opa;f{Jiu {) istniejące dane
statYSlty'czn,e [ Istudta. Grupa II rratomi,alst iU'S1bal,i,ła
zak,r'es i za'proponowlała udocskor.aloną k'olncepcję [ narzędzia badań empiTyczn.yoh. UdZJi,ał przedstawi'Cieli Polsk'i
w 'pra1oa'ch gl'Up zmterzał do stworzenia
śdsłych zWliązków ,mri<;dzyobu kierunkami badań oraz nadaniu studiom empiry'cznym charakteru
aniropologiczn'ego.
W druiu 14 IV 1978 przeds'tawiolno na posiedzeniu plenamY'm wynikli ustaleń
grUtp 'robo1c:zych i propozy-cje dotyczące dals'zyc·h pra.c nad pro·jektem "Kultura".
W obu grupach mdecyd'owano, że ostatec:me wY'IlIikibadań
w :ramach projektu
winny z'O&taćopubliikowaitJJe. Każdy z uczeSltilliczący,ch w badaniach krajów dostarczy dwa opracowania,
odpowia.dająoe swymi zakresami problematy'ce zailll'tereSlOwań I oj II grupy roboczej. Analiza stl'uktury społecznej oj, wa,runków uczestnictwa
VI
kulturze
wska,}j
pOiszczegóL~ch pańiS'tw, rprzygot'owaJna na 'podstawie źródeł
".astany'ch, stanowić będzie wpDowadzenie do opra,cow,a11lliaopartego
na danych
z badań ~pdrycznych
i pomoże w us,talenliu stopruia reprezentatyw71ośoi tyoh ba··dań. Przedmiotem badań empiryc:mych w rama'ch temaitu "Działalność kulturalna
w Tama,ch :I'oozinyi przek,az kultury" będą wizje wS1pók:zeS1negoświ'ata, wytwory
i za'chowa,n.ia związane z ży'ciem kultul'tllnY'm, stosunki wewną,trz rodzia1y, komunika'cja mi,ędzy T'odZJiną a liJI1IllY'mi
grupami li iIllS'tytucjaJmi 's'połeczny,mri, OI1ientacje
i wa'I"toś<Ciwewnątrz
rodziny. Post'anQwio'r1o utrzymać wybór trzech śrooowU'sk ba'dawczy'oh: wysoko zurball1izowan,ego, przeobrażającego
się i DO'1nliczego.Rr0pOtIl<Jwana lticzba rodz'ill1, które mają wstać podda.ne badaniom, wy,niesie 00 kilku\'>et do
kilku tyslięocy w zaJ.eżl1JO,śoi
od możliwoś'ci zeslpołów ktl":ajowy'ch,przy cZY'm próba ta
nie musi 'speŁniać warunku ,pełnej repr1eZJentatywnoś,ci. Hość 'pytail w kwesltioll1a,r'i<uszach zas'tanie zl'edukowana do 80 w kwestioonari:uszu da rodziców i 40 w kWe'stionariwszu dla dz;ioai. Do kwes'tioll1laiTi1uszy
wprowadzi 'się większą ilość pytań OItwarrtych. W ,celu wypra'oowani.a osba<Łeez;noej
wersj'i kwes,u,ona.riuszy pCiwoiall1'okomisję,
.która posł'uży slię wynikami testowania kwestionariuszy
w trakrcie badań pilota:zowych i Trozpallirzy propozY'cje dodatkowo nadesłane z posz'czególnych krajów.
KQń,cząc Qooa.dy wyrażono podZiię.kowa.rui.aorga:niza torom konf.erencj,i, a szcze· gólnie jej beZJpośl'edniemu gospod.<aiTzowi,jakim był Insty;t'ut Bi's,tor-ili AN Estoń,..
o,
369
Kronika
skicj SRR, za stwo.rzenie bardZJO dobry,ch warun,ków do p;ra,cy .i możliwości zapoznania siG z życliem kulim'alnym Estonui. Ustalono również 'termin nasrtępnej
kGnfe,roo'cjli. Odbędzie się ona jesienią 1979 Toku w celu za'prezentowania
przez
poszczególne luaje 'UC7Rstruioczącew badani,ach przygotowanych
dwóch opraoorwań:
z badań empirycwych
·i z badml <JipaiI"tychna materiałach
zastanych. Konf.erencja
w roku 1979po-nadto
.podejmij,e <Iecyzj.e przyg'oi-ow<lm.irado d,ruku dostar·cwny<C'11
studiów li kształtu pub1i·ka'cj,i. Dal,s'zy ·tok ;prac nad pwjektem
"KrultuiI'a", za'prtoponowany 'na konferoncji w Tallinie, wy>ma,ga j,ednakże Irozpatrzenli'a i ·ak'ceptacj·i
przez Radę Zarządzającq Ośrodka Wiredeńsk,iego.
Uczestnictwo
polsk'i'Cogo zes,polu w ,europejskich
badaniach
porównawczych
stwa'rza korzystne warunki i.ntons,yriikracji badań pl'Owadzonych w ,naszym kraju
i zaprez;entowa'TIIiadorobku ~lJauki polskiej. Pifzewidziane programem dalszych prac
nad prujekiem badania C'mpli~'Y<C:l;ne
prowadzić bGdzlie w dalszym ciągu zespół pracowników K,atedry Etnogm£i<i UAM. Natomiast
przyg·oriowanie wprowadzającego
opracowania
struktury
społecznej i warunków
uczestni'ctwa w ·kulturze w skali
kr,iju wymaga współudziału s'ocjologów. Badania ·będą mogly zostać zrealiZJO'W'ane
jedynie przy dalszy/m zainterl's'owan'iu 'i opiece Komitetu Nauk Etnologicznych
PAN i Wydziału I PAN.
Jacek
Bednarski
Zbigniew
Jasiewicz
WSPOŁPRACA Z REDAKCJĄ "DEMOS"
UWAGI PO KONF'ERENCJI W LUBLANIE
Plonal'l1a konferencja redakcyj,na "Demosu", etnogr,aficznego i folklorystycznego
organu informacyjnego
eUl'opcjskich krajów soQcjalisty.cwych, obradowała
ostatnio
w ·dniach 6 ·i 7 wrzcśni'a 1977 1'. w Lublanie. Jak'o delcga,oi uczestniczyli w nicj
prZ0clstawidele poszczególnyC'h r0clakcji krajowych - z Bulgm'~i dr L. Makavejeva,
z Cz.echosłowacji doc. dr L. Kum:, dr E. Phckova .j doc. dr A. Robek, z NRD
dr W. Ficdler, dr sc. R. Weinhold i dr B. W'cissel, z Polski dr S. Blaszcz.yk i doc.
dr hab. B. Kopczyńska-Jawors,ka,
z Rumunii prof. dr P. Petrescu, z WGgier dr
K. Javor i- dr G. Zsigmond, z ZSRR dr N. Szlygina. JugosławiG 1-eprezcntowali: dr
RFabijanić
(Bośnia ,i Her·cegowina), dr .J. Bezić (Chorwacja), 'proof. dr B. Ristovsk: (Maoedolnia), dr B. Vlahović (Serbia) oraz prof. dr N. Kuret, dr H. Lozar-Fodlogar i dr S. Zermljić-Golob (Sł'owenlia).
Zebranych powital wiceprezes Sloweń s,k1i
ej Akademii Nauk, !Cifof.dr B. Kreft,
a w imieniu słowcll'skiej Dcclakcji luajowej
"DemQ;su" jej przewodniczący,
prof.
RureL
KonfcrGll'cja poświ<;,co!l1abyla omówieniu dotychczasowego
dorobku w zakresie
informacji ·etnograf'icznej, jakiej służy ukazujący się od 1960 roku "Demos" oraz
jc'go funkcji i praktyc7Jnej przydatnośoi
w obrębie krajów objętych zasięgiem redL';;:cyjnym, wres'zcie ukierunkowaniu
pl'a'C redakrcyjny'ch na najbl,iższ.e lata. Konkretne ma,teri:aly do przedmiotu nail'ady s,tarała się fedak'cja główna uzysk,ać przez
uprzednie rOZJesłaniiedo posZJczegóLnY'chreda.kcji kr,ajowy'ch rodzaju ankil,ty oz pytaniami: 1) jak kształtuje silę wSipółprarca z redakcją główną, 2) jakie uwagi nasuw~dą s:i<;w związku ze sposobem rec·cnzowaJnia publikacji etoograf-i,cznych ,i folklorystycznych 'W "De'mosie", 3) w j,a:ki-cj ,ITlIierzezo's.t.aly w "Demos.ie" omówione
prace etnogm£icz,n·e i felklorysrtyczne z terenu dzia la Inośc i redakcji krajowej, czy
24
"Lud"
-
tom 63
370
Kronika
uchwycQne ZJostały publilka!cje wsczys!~ich rinstytucji naukowy,ch, uczeLni i muzeów,
ł) w jakiej
mi'erze "Demos" jaklO ŹJródło li:IlJformalcjiwykorzysltywalny jest w pracaoh badawczych IIlJarpolu etn(}~mfii i folklou:yslty,ki, 5) co n:ależy robić, aby zwiększyć lkvbę a bOlner!1ltów
"DermOlsu".
Rediak,tou: nacZJelny (pilsma, R. Weinlhio1ld, za@ajając obrady nad wysuniętymi
w kwestionm:'i:uszu .sprawamii, przedisrtaWlirłilJJawsrtępie dotychczasowy dorobek "DemaGu". Nlie bez pewnej sa,tysfaklcjri podał do wiadomośrci, że od 1960 r. do trzeciego zeszytu 'rocZJni:ka1977 włącznie ukazały '9ię Ina łamaclh pisma 7103 imiorm,acyjne omówienia (re'cenzje) pra,c eltnrografJilc?)lllydh
i foIkl'orysltyc?)Illych O'Taz 267 różmych
informacjri o kOllg)veSal,(lh,
zjaroraloh, sympozj!a1ch IHp. 'i że wydano dwa zeszyty specjaIne z okazj:i konglresówe,trnoglTlaiic?)Illlych(w 19,64 r. i 19'(8) OI1az zeslzyt z rejestrem etnografriczno-geogmf[czno-'ł1Jirsltorycznym obej'mującymroczmiki
1 - 10. Słu"znie podkreślił WerilIJJhold,że "Demos" jako j'edyny 'oflgan postawił s'Obie zadaIlJie
odzwierci'edLeIJIilakierUillków, rozmj'a.rów i ifęzlUltatów badań etmoglrafi,czlllo-folklorysiyx;znyc'h w kraja'ch demokrarcji ludolwej, jak trównlież osiąglIlJięć teolrertYGillyc:h
i metodiologlilczmy,chw 'pr'ecyzowanilu etJllloglra:Jii,cznej
dyscy,pliJny badawczej. Obraz
ten rue jest jednak jes,Z)czepełny, bo dotąd tylko 50~/o diorobku publikacyj[leg()
znalazło Iswoj1eomów-iJenie w "Demos,ie" i ,t'OjeSlt jedną z głównych tvosk .redakcji
nacZie1lIlJej.
Prz€rchodząc do dalSIzych kwestri popuszony'ch wanJkieoie
pośW1ięoił Weinhold
wiele uwar!§i metodZiie pi5anJLareOenz!ji inf()lnma'cyjrny'ch dla "DemoiSu". Sz,czegóLny
nad\Sk prołiożył il1Japrot['zebę uwzględrrianiaprzy
'tytułalch pełrnych danych bibLiograficzmych :i jak najbalrdziej zwarteglO referowauli'a ,t'feśd omawilarnych pubhk,a'cji
z okI'eślerniem lich cdu badawcZiego, z dokladną lokaLiJza'cją geografirczną li c,ZiaSlową,
z okveśleniem metody badań, vałożeń wyjśdowyc'h autom, jlego tez czyhi!j::otez,
wresZicie wyiników, do j,ak,iJclhdoszedł. Redalkitor Weinhold pOI'UJsrzyłteż sprawę
n;ed'Ols'tateczneglo jresZicz'ewykor,zystywarnria - jlak to wynika z odpowiedZii na ankietę - :infoflmacjli, wtóre przY'nQs'i "Demos", w pvalcach ,etnograJiiczmy'ch li folklorystyczny,ah rna'5'Ziegoobozu. Rrzyc.zyną jest m. in. ,to, że mie do w;szys,tkich instytucjietnoglTlafilcljn)"chifolklorystylcZiny,ah
,ochalrakterZie naukowym "Demos" docie['a: ,odnosi się to również do 'ilnSlty,tucj:ipoLskiich. W trakcie dyskusj'i, jaka się na
tym tle wywiąZiała, delegaci polSlcy zwrócili uwagę na t,o, że jedną z przy,czyn
może być taklt, ,iż ma:leje Zill'ajomość języka rniemi,eckiiego wśród młodszej kadry
etnogpafów, pvcferują'cyoh język ,angieLsiki. Dla'tego już irl'a konf'erencji w BłaŻ!ejewku (w 1974 r.) delegaeja Iredak'cj,i powslkiej pos,tulowała podawaniie tytułów recenzowarnych pra'c nlie tylko w olryg'inale i w języku ilJJiemieokim, ale też w UumalczenLu
angielskim lub fra'IlJouskim. (Postulat tern, U'ZJnrarny
wtedy za 'słusZiny, jest już r-ealiz;0wany ma ży'czenie reoenZiEmtów w pflakltyce redak,cyjnej).
Redaktor WeinhoLd zauważył, j'ako rzecz=almienną,
że podczas gdy "Demos"
nie zaWSZiebYWla dooenilarny w nlieMórych kraja'ch naszego obozu, to traktowany
jcsJ!; jiakrOgłówme żródło 'infO'rmalcji o pralcach e,tnlQigraficzmych i folklolrysityczm.yoh
naszych krajów tak w RFN, jak li w ArngEi, o ,czym świ1adczą liczni tamtejsi aho!t1E:iIld.
Delegaici r'edak'cji krajowy'ch 'Ulstosurnkowalli 'Się pozy,tywIJIie do wywodów ,edakitJora nalcZielnrego. Aby zrealilZiować jeden z głóWlny'chpostulatów,
mianowicie
odpowiednlie przedstawiani,e
w recerlIzj1ach z;awartośd wszy'ltkioh uJkazującylch się
waż'IlJiejszye:h pubLiklacjli etnolgmiJilcZJnychi folklo-rYIs,ty'cznych,popap]i pols'ki wni()'sek,
by IredakcjG głóiWIl1la,z uwagi na spercyf,ilcljny chalraklter wydawanego
przez nią
organu .ilnfo["imalcyjlnego,opvacowała inrsi'f'ukcję p'ilsml:i'arecenczji dla "Demo'slU", wymaglająoego skondelllsowany,ch omówi,eń (w 'między'c:zaslie instrukcja
taka zas,tam
KrOl/tika
371
już do rc<lakJcji k.rajowych roozesł.all1!a).
Zebran.i byli też zdania, że "DemOlS", jako
nauk'Owy oq~an infoomacyjłl1Y, ll1Ji€poM'lill1!ien
Ip'O,prws-tawać lI1!arprezootowaruu j,edynit' publikacyjnego dorobk.u ebn:o~rafów i folklorystów, a dawać szersze 'informacje, ,m. in. oiJl1IStytUlcjach badawczyoh w rpos;z,czegó1nych,k.rajaclJ.demokrat)"cznych,
c ukazujących się czasopisma oh etłl1ogr'afri'czmychi f'olklor)"Sl1.)"CZłl1ych
(razem około
200 ty;tulów w kraj1aoh objęty,ch d:ii1alalnoś,cią redakcyjną "Demosu"), o zreal[z;owanychczy
będą1cyoh w tOlku badania,ch pr'Oblemowy'ch, czy o etnograficznych
zbioroch
muzealny,ch. Za<1econo pon'adto wydawanie
zeszytów specjalny,ch nie ty1k'o
z okazji kOłl1gre-sów,lecz też poświę,conych różn,ym ak,tualnym zagadnieniom
badawczym ('postu l,at delegacji polskiej). Idąc naprzeciw tj'lm życzeniJom redakcja
"D€'mosu" wbow.iązala się do wydania w H179II".zeszj'ltu specjalnego, pośwlięcOlllego
muzealnidwu
€'tnog'raficznemu
w krajaJCh demokracji
Iudo<wyc'h (redaktorzy:
L. Ku'!l!Zd R. WeiJn:hold), a w 1980 r. zeszytu z :inform:acj,ami o instytu:tach etnograficznyoh i folklorj'lstyczm)"ch diZiałJający,chna uniweITSytetach czy w rumach akademii a o wSflJelkliegorodmju :towarzystwaich zajmująlcych się kulturą ludową. Dalsze
zeszy'ty specjalne 'ukazywaćs'ię
będą w (miarę uzgadni,an1a i'ch tematyka i U'stalen:iJa
nadwru rooak'cyjne'go. Boza ,tym ['eda'kcja zamierza wprQlwadZJićdo "DemosIu" sŁały
dziJał infonmujący o wyniklachzakoń'cZJonyc:h pr;ac badawczy'ch, jiak równi'eż ,oorocznde ZJa:miesZJcz;ać
'krótkie dane o p,racach dok,torskich 1 haibiHta1cyjlllY'ch.Na ,redakcję
główną '~p"dają tedy dodatkowe obowiązki, obciążają.ce jednak też w ZJnacZ'llym
stopniu redakcje kmj{)we, ktÓlI"emuszą gI'Olmadzić i ,regular'!1li-eprrekazywać aktualne materiały informacyjne do dl'uk,u w "Demo'Sie".
UCreSttn,llcyk>Oll1Jf.erencji
'I"OO'a:kJcyjll1Jej
doszli na podstawie danych przed Sita wiol!1yc,h przez roo'akcj,e .kir:ajowe i ,r,edaikcję główną do .pr-zek'onal1lia, że mimo rui-edOSltateczmego jesZJcze upow.sZJechonie'nia"Demoou" s~'ał się ()Il1waŻlnym i nieodwwnym, bo j,edynym ,organem 'iJnfoI1mują'cymna bi-eżąco () tym, co dzieje się w zakresie etnograflti 'i rolkIorystyk.i w 'kJrajacheumpejskiiCh naszego IObozu. I <choćinf.ormacje te nie są dotąd wyczerpujące, to jecl:ruakStta:nowią w sumie wysta'rczający w mian; "bank" danych na'równo dla badań porównawczy-ch, jak i ty'ch, które nie sięgc;ją pOozagranice Iregionu. To zaś, że infonma'cje wykaZJują jesZJcze dotklliwe luki,
wY'nika z faktu, .iż omówienia r,ecenzyjne :i wSZJelkJiemateriały infonma-cyjne dostarczają ze 'swoj.ego obszaru wyłąclinie redakcje kTajowe. Tak więc spI'awa, w jakiej mierze dorobek badawczy posz;czególnY'ch Ikrajów r·eprelientowany jes-t w "Demosie", zaLeży od ni'ch samyeh.
Doty'chczas naj'pe~ITiej ·ukaZJują w "Demosie" sWQ>j'e'osiągnięcia badawcze Węgrzy, którzy nie tylko iJnf'OTmują o publiikacjaoh ukazujący,eh ~s:ięw ważni'ejsz)"Ch
ośrodkach naukowych, lecz w szerokiej mi'erze uwzględllli.ają :teżdorO'ook muzeów
i różnych ,pLacówek terenowych. Podobnie korzj'ls'tn.i.'e,przedstawia się sygnaliZJowanie pr,ac z ter'enu Czechosł'owacji, sikąd pochodzi ,aż 2fJl/o ogólu recenzjli zam'i'esZJczonych dotąd w "Demos'ie". Sukc,es ~en wY'nikla m!in. z naktu, że w Czechosłowacji
etnogr:afowie dysponują pełną bibliografiąopmcOowywaną
na bieżąeo od 1945 r.
Bułga~k,ilm zaś ko,legom, również l:icZJnie,zami'eszeZJającym r,ecenzje w "Demosie",
ula;twia wybÓlI",pUlbli'kacjoi
do omóW:i'eńopr.a!cowaJna przez nich ,pełna mJiędzynarod()wa
b~bliograf'lla do,ty,cząca .przemian kulturowy,ch. Pilnie t>eż iillformują o swych pracach etnograflkzn)"ch i folklorystyc=ych
P'OS'liCZJególne
republiki Fedenacji JugosloWiiańsk,iej. Bol'ski d(J["{Jbek badawczy ukazywany
joelsi n.atOlmll.aStw "De1ffiQlSl.e"
bard·z'O'skr-omni.e. Dla PlI"zykładu w ;r>oc:zn;i,ku
1974 Q1'a440 'Omówień je;;,t tylko 31 pozycji polskich, 'czyli 7%, w l'ocz:ruiku 1975 na '530 omówień :fii'~uruje 56 ta'k.iloh pozycjli, to jest ,okolo 10%, " w r. 1976 'llił ogó1n'ą liczbę 416 mamy pozy<:ji polsiki,ch
44, ,czyli nii'ewiele ,pomad 10%, by w I ,półroczu 1977 r. 'spaść ZJnowu jOOYQ1iie
do 17·
24·
372
Kronika
pvzycji wśród ogólnej li,czby 235 omóWlicń, czyli 's'tanowić tylko 7010 całości. Wśród
tej s.kromnej iloś'ci Ipmc s~gnalizowailly.ch w "Demlos1e" uderw nikła iJ.o,ść - parz.<)
KolbeQ"gianami - omówień publiika,cji folklorysty,cz:oych.
Nioe 1:rZJe,batl:umac.zyć, że tak ni-ekoil'zy-sny stan n:a's:zej 'irn,f'or-mncj.iw mi<;dzynarodowym oTlgall1!ie
tnie s],uży propaga'ndZli,e nauki polsIkiej. Jednq z przyczyn takiego
stanu 'l'Z!eczy j.est podział etnografli'j i folklorystyki n:a dwie oT.ganizacyjn-ie osobne
d'y~;cypliny naukowe. Brak sprawnej, bieżącej informacji
bi,bliograficznej wpływa
również w nie-małym stopniu
ujemnie
na wybór 'pmc do omówień. Należy
przy tym mieć [la uwadze okoliczność, że cały trud typowan'ia naszych prac do
omówień, werbowania
recenzentów
i przygotowywania
redakcyjnego
maszynopisów spoczywa na bark,a,ch zespołu 'pracowników Ośrodka Dokumentacj'i i Informacji Ebno'grafilcznej PTL w Łodzi, nie dysponującego 'odpowiedniel do potrzeb bazą
rr.atenialową
.ani wystarczającą
kadrą.
Mimo tych trudności
redak,cja polska.
a \vpraktyce
ODiIE PTL, z uwagi na prestiżowe znaczenie naszej obecności na
szpalta'ch "Demosu", zabiega o to, by omó\vlienia prac polskioc'h pojawialy siq tam
w korzyS'tniejs'Ziej proporcj.i. Zaleca siG więc m.in. auto,rom polskim zamieszczanie
w ,.Demosie" licznych autorecenzji
w formie krótkich 'streszczeń, szeroko praktykowany.ch w innyc'h kirajoach. Umożliwi to znaczne przyspi'C'sZJCil1ie
informacji 'O nowych
pozy,cjach wydawnkzych,
gdyż st,re:sz;czenia te mogą s,iq pojawi'ae: niemal równocześnie z tenminem ukazywania się p.ra'c.
Redakcja "Demosu", której zależy ,n,a ty,m, by uchwycić możliwie w:;zys,tkie
ważniejsze publika'cje ll'k,azujące SliGw eurolpejSikich państwach socja],istycznych j by
w:prawIl'ić kh r,eoenzow,an,lie,pro:si we wspomnianej ankiecie również o wypowied7.
w tej slprawie. OŚl'ode'k w Łodzi powd.eI.ił 3:nk.ietę i r,ozeslał ją do .zainteresowanych
katedr, zakładów li instytutów oraz do .muzeów etnografioczny,ch ccle:n uzyskunia
materiałów do opralcowania odpO'wieclti dla "Demosu". Uwagi j postulaty respondentów weszly d{) obsz.e'I'neg{) ·opra'cowania pr,oblematyki ws'pólpru'cy z re akcją
główną, przedsltawion.egoprz-ez delegację polską na plenum w Lubla:nip, co wply11(;10w dużej mierze na tok obrad konfereJlJcjli 'i jej posbnowienia.
Uchwały konferencji,
zmierzające do rozszerzenia zak!"csu informacji naukov,'yeh "DC'mosu", nakładają na red.akcjc kr.ajowe w'iGk'sz;eniż dot'ld obowiqzki i obci'lżają nowy,mi, szerszy.Jmi zadanialmi przede wszystkim redakcjG główn'l w Dreźnie.
\'1 tej sytuacji nie będzie ona mogla, z.daniem Weilnholda, kontynuowal: prac nad
z<linkjowalllym przez "Demos" tezaurus,em etnograficznym, który bGdzie musial mieć
wlas'ny ap.a:rat kierown'iczy.
P,rzypomnieć tu należy, że pomy,sł opraeowania uzgodnionego z rcdakcjami krajoowymi tezauru.sa etnograficznego Zlrod;aił slię w zwielzku z potrzebą jednoznacznego
i'ndcksiO'wan-i·aza wart oś'ci omawianych w "Demosie" pra·c. Dz:ię-ki wspólpracy z Akademią Nauk NRD przygotowarno przod kilku laty wer'sj(; ,n,iemiecką tczauru~a, miluj'leego uporządkować
i ująć w j'edensystem
calość terminologii etnograficznej
wszystk'i'c.h narodów rc,pl'ezentowanych
w .,Demosie". W'ersja ta obejmuje ponad
b ty'sięcy hasel w ukła:dziealfabetycz:oym
(w tym 721 deskryptorów i 420 mody fikutorów) omz tabli'ce sY>:ltemaitycZil1ew ukladzi'e hierarchicznym.
T<1k opracowanq
Vi.'crsję niemiecką rozesłała .redakcja "Demosu" poszczególnym redakcjom krajowym
z rro:pozy,cją przetłllJma!Czenia 'i przyS'to'slQlwan:iatcz.aurusa do potrzeb wynikających
z ujmow,an;ia własnej specyfiki kultul"owcj. U nas dokonano tłumac7.elnia teg·o całego materiału w Ośrodku Dokumentacji i Informacji Etnograficznej PTL w Ł'odzi,
a ponadto opr;acowano tam pod kilerUIT1Jkiem
doc. dr hab. B. Ja w'O,r·ski
ej kootrpro'Pozy,cje do układu systematycznego, któr.estaly siię podst.awą do przepracowa'l1ia całego
tcz,mrusa na now{). W pracach 'Iliad tezaurusem poj,s,k:izespól wysunął s!ię więc na
373
Kronika
czoło, prz;eświadczOiny ,o ~ch niezwykłej donti'osłO'śd, bo zmIerzający(Jh do ,nieodzownego uściślenia
lerminol'O~icwego
w a1ia,UJkowyc:hkxmt,aktadl Imiędzynarodowych.
Z tych też ,powodów delegacja Ipolska na ,plenum w LubIanie postulowała piln.e kontynuowa~uie prac nad l'()Z'poozętym dzi'ełem,sZJCzególinie zaś dokOil1ywarrrie tłumac,:eń i uzupełni'eń prrez redak'cje "'rajowe. Delega1cj'a pols.lm zwróciła przy tym
uwagG na możliwość 'po1Jrak'l,owalIluatezaurusa jaikoe1Japu Wlstępnego pra'c nad międzynarodowym
słownikiem
etnogr,aflicZIIlym. K:antynuoWlanie jedllllak tak szeroko
i dalekosiężnie pomyśla,nyoh pr.ac, po,lączony'ch .z dużą dozą OdplOw.i'edzJia'IDości,
wyrr1aga 'istot,nie o'sobnŁ'go kierown'idwa
'oTgan.iza~yjn.ego i Iflliemo~e ·spoczywać nad.al
w rGka·ch redakcjoi "Domos'U", któr,a kon,cen,trować się musu na realiz:acj:i rozszerzonych zudań ustalonych na konf.erencji 'plenarnej w Lublan'ie.
StanisŁaw
OD REDAKCJI
BŁaszczyk
"DEMOSU"
Redakcju polska kwartalnika
"Demos", powodowana troską Q rOZipropagowanie
i jak najpełn:iejsze wykofzystani<e informacjii 'etnoograficzJThejii folklrorys tycznej , pra,gnie zapoznać po'bbch etil10gJrafów ,if-olklorystów, ,choć rrie tylko dła nich cZJasoplismo
jest przeZJll.<J'cZ'OThe,
z charakterem
"DemOlSu".
Czasopismo "Demos" je-srtwydaWllliotwe.m iIIlfoI1mującym o ctoflobk,u naukowym
etnografii ojfolklorYSltyki eurl'o'pejsku'ch kirajówsocj,a-łi-stycwych.
Wy,ohodzi od 1960 1:.,
publikując w jt;zyku niemieckim noty
dokumentacyjne.
Redakcja
naczelna,
koordynująca
pracę
redakcji
krajowych, znajduje się w Berlinie.
Podstawową
częścią
materiałów
publikowanych
na łamach "Demosu"
~ą recenzje prac z dziedziny etnografii
i folklorystyki. Recenzowane prace do1:\TERX\I'IO:'\,\LE
tyczą zagadnień ogólnych tych dyscyETllNO(;H.\PIIlSCHJ~
plin, jak również dociekail szczegółol':\'D
wych z zakresu kultury ludowej, strukF()LKLORlSTISCHE
tury społecznej, historii kultury mu teJ:'\FOH:\L\TI,O:\'EN
rialnej, historii kultury
robotniczej
i
folklorystyki. Recenzje, oprócz podania
noty bibliogruficznej,
referują
krótko
treści omawiunych publikacji, określają ich cel badawczy, podają dokładną
lokalizację
geograficzną
i czasową,
określają
metody
badań,
założenia
wyjściowe
autoru,
wreszcie
wyniki
końcowe. Czasopismo zamieszcza różne informucje o przejawach
etnograficznego i folklorystycznego ruchu naukowego w krajach socjalistycznych.
W 1979 r. redakcja "Demosu" planuje wydanie zeszytu specjalnego, poświt;conego muzealnictwu
etnograficz:-<1,(/
nemu, a w 1980 1'. zeszytu z informacjami o instytucjach etnograficznych
i
folklorystycznych, zajmujących siG badaniem kultury ludowej.
Kwartalnik
"De'i1lOlS"można z:a,p['enum,ex'ować za 'PośTedlllic,twem "Ruchu", cena
rocznego abonament'U wYill'OSJi
420 zł.
W związku z dążeniem do- ,przy,gOitowywarua dla "DemoiSu" rec'enzji według jednolitego wwru 'podajemy niżej zasady ich oprracowywania.
DEMOS
I'
374
ZASADY
Kronika
OPRACOWYWANIA
RECENZJI
.DLA .,.DEMOSU"
STRESZCZEŃ
AUTORSKICH
ORAZ
'PRZYGOTOWYWANIA
I. Składniki tytułu
1. Imię (>imiona) m'e sik.raooltlei nazW!i'sJmautora - dużymi NteJrami.
2. PełlO.y tytuł omawianej
(.recenzow:anej) ,pracy (kISliążktl,artykułu itd.), z podtytułem, jeżeI.i wystę·puje:
'a) w nawi,as1ie krwadratlowym dołączyć ty1Juł streJSzczelfli'a oobc,ojęzycZIfle.go(fJran·cuskiego lub angielskiego), gdy omawi,ana praca takowe posi1aoa,
b) w przypadku gdy pozycja n!iezarwiera tStres'zczoolia obcoję,zyc·zmego, autor recenzji mOŻe przetłumaczyć
tytuł pozycji w języku angielskim Lub francuskim.
3. Przy omGwiani'll k:s,iążek 'podawać:
wydawcę, miejsce wydania, rok wydania. J,eżeli książka uk'azała się w mmach
ser'H czy wydawnictwa
'ciągłego, wtedy należy podać nazwę li numer 6€[1ii czy
wydawni,ctwa; ilość stron, ilustracji (fotografii, rysunków, szkiców, tablic), ilość
planów, map, wykresów itp; streszczen.ie oboojęzyczne (można też podać tytuł
stresz'Czenia :fira!TlOUJSikliego
,luib a'lllgli1els'kliego
- wb. pozYJCja 2a).
Przykład
1: StanisłJaw BLASZCZYK, Ludowa
plastyka
kultowa
w Wielkopolsce.
(L'art plastique
cuUurel de type populaire
an Grande Pologne). Mu.zeum
Narodowe w Poznanliu, Poznań 1975, Monografli'e MU1j€um Narodowego
w Poznaniu tom 14, s. 217,97 i!., biibliogr. iRe'S.Zfg.
4. Przy ,omawilan'iu artykułów podać lnależy:
n,azwę ,periodyku, ,tomu z;bi1ororwe'go·,
rtytułu księgi pamiątkowej, .mleJsce wydani.a;
numer rocZl11ika (tom), zeszytu; roik wydania, przy mni'ej Zl11'anyohperiodykach
.również miejsce wydall1iia; :ilość s,tI"OiI1
(od - d'o), iI.oŚć i1tUs~racjli(fotografii, TySUil1ków, seJkiców, t<l!blitc),'map lub planów, wykresów i1tp.; s:troeszczerna obcojęzyczne
(można też lpodać tytuł streszczenia
francuskiego
lub angielskiego - zob. 2a),
Je'żeli roeoenzowany arrtykuł jesrt dalszym cią~iem wsz€'ŚlI1iejszej p'ubllika'cjoi,to Jl'OżądGrlia jesrt i'l'lfolI'm!a1cjia,
k[edy i ,gd,Zlie!się ukazała (-ewentualnae z podm1iem numeru
omówienlia Z3lffi1i'e's,zcZJonego
w "Demosue"). Jeżeli przewidlli1any jes't ciąg dalszy a'rtykułu, to również należy Ito 'ZJaZl11aczyć.
W 'przY'P;>.dlmgdy ·re'cenczowany aritykuł publIikowany był p~.t€'m
w innym języku, pożądane są odpowiednie informacje.
Przykład
2: Edward OZGOWICZ, Józef Lurka dolnośląski
rzeźbiarz (Józef Lurka
- folk sculpter of Lewer Silesia), Lud, 1972., ~. 56, s. 25,2 - 263, 10 i!. Sum.
Przykład
3: Jan K.rzysz'tof MAKULSKI, Miejsce
kultury
ludowej
w
współczesnej
(The PLace of FoLk Culture
in the Cu!tt~re
Villages)
[w:] Aktywizacja
i rozwój społeczności lokalnych,
Wrocław 1973, s. ,17'5 - 187. Sum. Rez. Res.
II.
kuLturze
Present
wsi
Day
Os,sol'in€'um.
Omówienia czy streszczenia winny zawierać następujące dane
(bez oborwiąz,]{UZJachowaniG podanej ,tu kolej'nośd):
1. Określeni'e ZJakreslU' tematycznego i jego zawa.rtoki (nip.: opowiadanie prozą, zagadk'i, stmsUII1kirodzinne, zWY'czajezwiązane
z pracą, narz.ęd7Jia do orki, rybołów,s.two lind.).
2. OZl11aiC.ZJeJnie
lI'egi'onu geogr.afic,zJnego, admtiJIliistnacyjnego, z k,tórym związana j.est
publikacja (np.: TranlsylwaIl1,ia, Wiielk,a NuzinG Węgiel"ska, Bośnia, Eurropa połuctnliorwo-wschodnia itd.).
3. Uś,oiślenie cz-a'Sokresu,którego dotyczy p['alca (np.: współcZJesiność, okra') feudalny,
19 wiek, 1918 - 1935 itd.).
4. WyłusooZlelI1:iepowodu opra,oowa[)Jia Iprzez ,autora dalI1Jego,tema~'u.
5. Cel pl'a'cy, proiblBmy, które są W n'iej por;UiSlzane.
6. Najwa,żniejsze ź.ród~a wykorzY'Sitane prZlez autolI'a, np.: materiały
z badań terenowych ~podać z j'ak,jego <Jkresu i terenu pochodzą), reinterlPreta,cja publikowany'ch materiałów.
7. Met>ody badawcze Cl'lltooa, ważne jest zwróceni'e uWGlgi na nowe metody (np.:
badania ter'eII1rOwe,eks,per)"melI1lt,alI1'a~ii·ZJa
ilościowa).
8. Nazwi,skG osób, Ilia osliąg[)Jięc:im~hkrt;órych a'llto~· siię opiera, względnie których
pr,alCe s'talllolWliąpUink,t wyjśda d1.a jego ,rozpr,awy.
9. T·ezy albo ,h'i'PQtezyautora.
10. Naukowe konkluzje autora.
11. W przypadkach, gdy QlTIóWlieruie
dotY'czy prUblikowall1ego refeTatu, naIeży podać,
Kronika
375
z jaikiej okazjliZJostał wy,głlOsZJOny
(np. Kongres UISAE, Irefemt z 'ok,azji otW<lrrtCti'a
roku akademickiego
w '" ,głOls W dyrsk1us'ji na okrreślonY1m kolokWium itp.).
12. Omów/ienie w~nno być podpislane n:ais1tęprująoo:I~mię (<iJmilona)bez SkifótóW li nazwi,sko oraz Imiejs1cowość (rzamieslzlkan<iawzględnie praJcy receruz;oorta).
III. Omówienia nie powinny zawierać:
1. I:nfolfmlacjriza1waifltY'ohjuż w !tytJule 'clZlypodtytule l'OZ-pifawy.
2. Fo'W'szech[]jie0I1any'ch faktów.
3. Odsyła,czy, iplrzypi's6w.
4 Sztuc'lmychzbitek
słownycha'lbo
maŁo zl'OIzumiały'ch sk,rótów wYifazo<wych.
5. Omów,ienie ni'e pOiwlinll'obyć dłuŻ!sze niiż 2 sltJI'onyIma'SzyonopiSJll
(1 rsk'ona d1Jaal'tykułu, 2 stifony dla pOiZycji 'Zwalr,tej).
IV. Uwagi dodatkowe:
1. Unlikać n1a,leży sformułowań
wrart'oś'oiującyeh zarówno pozytywny!ch, jak i negatywnych.
2. SfoI'mułowania
przyjęte
dosłownie z omawi'anej 'publikacjli muszą figurować
w 'cudzysłowie (" ... ").
3. TeI'miny 'sp.ecjalistY<C;7JI1Je
wY'sltępujące w orygiJnra:lnyrm tekś,dire (np. z dziiedzmy
tkadwa,
brudrOwniiOtwra,slt,olsunków pokII1ew:i'eńJstwailtp.) muszą być plfZJetŁumaczone albo bliżej objraś'!1iioll1e
(w Ill'awilaisie).
4. Wszelkliego rodzaju nazJwy topografliczne należy podawrać wyłą'cillllie w postaci
rzecZJownikowej 'i ZJaws ze w mianowniklu (np. ni,e województwo
kaliiskie, tylko
wojewooz'two Rjalisz).
Jeżeli tiaka ni3<ZWaw pos'taci Iprz)'lmiotl1tikowej wysltępuje w tytule lUJb w 'nazwach inSltY'tucji, to obok formy przymiotnikowej
należy też zrawsllle podawać w llawiaslie naz'wę topograf'i-cilllą w poS'ta,ci rllleczownika w mlianown~ku.
OGOLNOPOLSKA
FUNKCJE S80ŁECZNE ETNOLOGII
KONFE'RENCJA NAUKOWA, POZNAN 11 - 12 LISTOPADA
1977
Od dawnaś,rodo'W~'sk!a etnograficzne w Polsce odic2Juwały potrzebę szerokiej wypowiedzi na tema,ty, k,tóre na obszairze etnogflafirc'2Jnrejdzilałralności WY'magają kankI etyzacj;i bądź nowych isformułowań, jako swego I10diwju ,odpowiedzli na społeczne
z2potrzebowanie. Dlategollloflganli21owalD'aw POlllllaniu prrzlez K'a'tedifę Etnogm:f1,i'iUAM,
Kom1tet Nauk Etnologiczny(Jh PAN i Wielikopolskie Towarzy'stJwo Kul'tU!ralne konferencja ,naukowa stworzyła dobI'e warunk'i dla wY'miany linfolfmacji i dyskusji na
temat 'wiedzy etnologicznej, mającej znaCZClniedla s!poIec'zeńsitwa. SitWOlflZlO1l10
zatem
warunki dla roboczego spotkani'a, dając w ten sposób możność '2Jabmnia głosu szerQkliemu klręgowi etnogr,afów, zatJrudnionyrch w ,różnego rod2Jaju insty1tUtcjla'chna terenie oałego kraju.
Z fOinmalnego ohowią21ku wypada poinformować, ż'e w konf'erenrcji wzięło udział
ponad 110 U!czestników, że 45 refemtów i ,k'omun'iilmtów wy;głosziOnychlllOiSltało na
obrada,oh plenJa:rnyrch li w 'seklcjarC'h,a 8 ;Ziło'iJonoW ,maszyn.opilslie do rew,enturalnego
wykorzystani;a w form'ie publikacji.
W ,celu 'stworzenia odpowiednioh warunków dla fOI'mułowanyoh 'zaŁożeń konferencji, przewidziano oprócz posiedllleń plenranny,ch pracę w wyspecjalllilzowralnyeh następujący'ch z!es'Połarch - sekcjrarCih: I Etl1tologlira,a potrzeby orgallliza'cji życica społeclllllego, II EtnoIO'gia a sy's,tem oświatowy, III E'tJlilologia a U1czestnirctwo w żydu
kulturalny;m, IV Etnologia a współpl1a'ca międzynarodow!a.
Na obrada!ch plenalrny'ch wygłoszoIno w Ipierwszym dnliru dwa refr8ifaty: prof. dr
J. Burs!zta - Etnologia polska w służbie społecznej.
Dokonania i perspektywy
olfaz
prof. dr Z. Sokolewi<cz - Badania podstawowe
w zakres,ie etnologii a praktyka
spo-
376
Kronika
leczna. Ponadto komun1ilkaty wy,głooili: rprof. dr R. Jeh'ibek z Brna - Formy, metody
i ceLe akademickich
studiów
etnograficznych;
drr K. Maku,lsK)i - Potrzeby współczesności a zakres i definicja
etnografii
oraz S. Słopień - Etnografia
w działaLności
WieLkopolskiego
Towarzystwa
KuLturaLnego.
W sekcj.ach najbardziej
żywo li .przy autentycznym
za,angażo'waniu uczestników kiryst'aTIiZJowały'się 'olpillniei propozycje mające ,charakter praktycznylCh wskazań, a odnoszące s,ię ZJaróWlllodo ,gZJcZJegółowych,
jak i ogólll1ych dZJiałań. Efekty działalnośc'i posz,czególny'ch sekcji pod.&umo·wali na koń.czącym kanferencjq poSliedzeniu
plen-a.ITlY'mkh przewooll1kzący: dOlc. dr ha'b. E. P!iet.rasZJek,dr K. Makuhkli. doc. dr
hab. B. Kopczyńska-.Taworslm o,raz p,roL dr hab. Z. Ja'siewi,cz.
E. Pi,eka'szek zwrócił uwagę, że w obrębie 'sek1cj,iI ujawniły siię pewne grupy
tematyczne. I ta<k,pie,rwsza grupa komuniikatów dotyczyła zagadnień bardZJicj ogólnych, zawie,rała pewną dozę optY'miZJmu, ŻJe w zmioTIli,ającym się świecie rośnie bogactwo prroblemów, a w 'ZJwiązku z tym sm'ns'e odIaetnologów są Wliększe i ciek'awsze
i że udział ich w przebudowie w:spókzeSlnego świ.a-ta wimien być 'p•..
'łnliejszy. Druga
grupa komunikatów
doty'czy},a Ip,roblem'a1yki ,tworrzell'ia srię nowej obrzędowości.
Z uw.agi na aktualność i ważkość tego- zagadniienia padla propozycj.a (doc. H. SWliet1kol, .aby zwołać specjalną k'onferencję, która zajęłaby silGsprawą przeobrażeń obrzędowo,śc.i trady·cyjnej i powstawania
nowej obrzędowoś'Ci ws;pókzesnej. Trzecia
gru'Pa tematów poruszała pr<oblematykę rozpadu iprzcobmżeń
dawnych grup rcgionalm yc·h. W ·grupie <C2'JW<u·rtej
zreferowano- lSZJcregC'i8kalwY'chzagadnień na temat
pożywienia i -medycyny 'ludowej. W k'ookluzjli E. Pie-trasz.ek s'tw~eQ'dził,że obrady
w sekcji pierwszej dały szer.e.g WIl1iiosków.praktY'CZJ!l.ychdo d·alszej dziHłalno'ści,
utwierdziłyt.eż
opin·ię, że gdy chodzri (} formułowIanie wskazań praktY'clly'ch dotyczących pr,oeesu przebudowy współczesncgo świ·ata, ·etnologia może śmial,o konkurować z socjologią.
Z koleli K. Ma.kulsiki, prz.cwodll1kzący II sekicj'i, sprowadził dyskutowaną t·ematykę do trzec:h ,grup tematy,cztl1Y'ch: 1) system oświ1a.towy a e1mogJra:fiia,2) ·problemy
oświatowe w muzea1njc,twie, 3) problemy oświ'a'towe muzeów na wolnym powietrzu.
Obrady tej .sekcji miały charakter konstruktywny.
Padaly c·iekawe sformułowania
i propozy'cje, j.ak eho,ciażby propozY'cja włączenia
do programu dydaktY'cllo-wychowawczego szkoły problema.tyki. uwzględniającej
sztukę ludową. lnforrmowano też
o 'różnych fo.rma'ch działalności oŚW1i'a,towej,zwrHcano uwagę na trudrno6,oi i nied Q1ciąg,nię<Cia,
wskazują,c np., że w Bol,s'oe,kraju o żywym, a gdzieniegdzie bogatym
fclklorrze, brak jest t'Urys,ty,cznego ·szlakuetnogr:aficznego.
W·skazywano na humanistyczne i hUlmand1t:m'Il.e
treści, j-a,]{)imiwinna być nasy'C'ona działalność muzeów, wysUlniięto na'wet pr'o}okt ;ponownego zorga[]jfzowlania Związku MuZJeów P.ol'ski.ch jako
stowarzyszenia
o walorach wSIpólnoty moralnej, odipowiedzialnej za s'prawy ludzi
zaangażowanych w działalności muzea1nej.
W sek'cjri III pod prZJewodn:j,cbwem B. Jlawor:skiej, komun.ikaty .koneentwwaly
się wokół praktyki IspołecZlflej,jej pozytywów ,i nega-tywów. Zawiewly s7..eregpostulatów na dziś i prognoz na przyszłość. TemaJ1;yka sek,cji uWlidocz'nriła t'rzy llurty
zagadnień: pierwszy dotyczył 'UdZlialu etno:grnfów w .po.prieran,iu i aktywiwwaniu
dział,al;nolici folklorystycznej i ludowej iWÓIrCz,ości,zwł.a's.ZJczaszbuki, jako czynników
kultlU'otwÓir·czych we współczes'ny'm żyoi,u, dr:ugJi nurt za'gadnień sprowadzał siC; do
analizy potrzeb i przebiegu uczestnictwa w kulturze określonych środowisk wiejskich, wreszcie w ostatnim bloku tematycznym .poddano analizie te formy organizacyjne i instytucjonalne, który·ch ,celem je.st uaktywnienie kultury regionalnej. Wnioski i postulaty, jakie formułowano w tej sekcjoi, dotyczyly m. in. kwestii odpowiedniego 'Przygotowani'a etnografów do spełniania nowych ról wynikających z aktual-
377
Kronika
nych społecznych potrzeb. Zwrócono rówIJJież uwagę na potrzebę badań wspókz,esnych 'procesów zachodzących w życiu kultura,lnym na wsi polskiej, podkreślono
konieczność fachowego doradztWla etnog,raficz(lego w StPrawach doty,czącY'ch uczestnictwa w kulturze, a takż,e potrzebę aut-enty'cznego rozbudnania zainteresowań własną kulturą środowiska wacjskiego. W celu u~prawnienia dz,iałalnoś,ci w poruszonych
dziedzina,ch postulowano współdzia1an,ie placówe'k kultu['lalnych ponad uik-łaidalmiwojewódzkimi.
'Wniosek ogólny B. J,aworskiej był taki, ażeby U'powsZlechnić problematykę konferencji zaróWll10 w środ.ow.isku e1m.ografów, j-ak i w środoW!i,~ku działaczy, któny
aktywnie uczesbniczą w stel'owaThiu ży,oiem kulLurałnym wodo'wisk wij·ejskidl.
Sekc}a IV 'pod przewodnictwem Z. Jasiewicza :pracował,a w wyjątkowo dobry'ch
warunkach
(rmni,ejsza iłość wygłialszany'oh referatów,
więcej cza,s'U na dy,skuesję).
W wystą;pieniach wskazywaiI100 na slzereg dziedzJin wSlpółlpra'cy mliędzyma'rodowej,
w który,ch uczes1.:nicząe1mologowie. Zwmoano też 'uwagę '00 te problemy kontaktów
międzymarodowych, w których udzi,ał etnołoga wydaj-e s.i'ę być pożytecmy. Ponadto
wskazywano na wm'unki, w jakich dzi'ałająetnologowi,e
i na ich w tym z,akresie
p<:·trzeby. Na czoło wysunięto sprawy wypmw 'etnO'logic2'JDych,które oprócz walm'ów
naukowo-badawczych
spełniają ristotną fUlnkcjęspolec2'Jną. Ogó1ne wIlIiIoski z ty,ch
rozważaiJ, Lo kOiniecznO'ść wyka,zan~a tprzydatThoś'ci ,sa:my,ch etn.Qilogów w nawiązywaniu kontaktów międzynarodowyoh
oraz k>oniec2'JDośćlepszego przygotowa.nia do
pełnienia tych funkcji m.in. przez ,odpow.iednie s'ilkoleruie etnologów na po,zi'omie
akademi'ckim.
W podsumowaniu konfe['oocj,i J. BUl1szta stwierdził, że tematyka spotkani.a okazała się bardzo, ważna fi owocna, że nurtuje śwdo'Misko polskJich etnologów. KonfeHencja potwi.el'dziła. że współczesność etnologiezm.a tkwi wPlf'olb1emach dzisiejszego
życia. Spotkanie było więc okazją do uświadomienia zło2JOnoś·ciJ Wiielośoi zagadnień
charakteryzujący,ch
społeczno-kulturowe
~problemy W!slpókzesnego żyda.
Bolesław
OGOLNOPOLSKA
Januszkiewźcz
SESJA STUDENCKA "WYPRA WY POZAEUROPEJSKIE
E'DNiOGRAFOW"
W dniach 17- 18 rna,I'ca 1978 r. Oidbył,a się w Poznaniu pierwsza 'ogólnopolska
sesja nauk'Owa studen'tów ebnografi.i ,pod nazwą "Wy'pJ'awy pozaeuropejskie
etnografów". Na miejsce obrad zjeohały delegacj,e z Kra-kowoa, Łodzi, W,aJ"Szawyrl W:roc1awia. Spotkanie zostalo wJ'garruizQ.warne
przez Koło Naukowe Studentów E.tnografii
DAM w Poznaniu.
Obrady otwon:yli: kierownik p02'JDań'skliejKat,edry, prof. dr Józef BUJTISzta
oraz
opiekun Kola NaukQweg,o, dr Bogusław LineH-e. Pierwszy dzień obr,ad był poświęcony Afry,ce i dorobkowi wyprawcinogr.a.f.iczny'ch n,a ten kontyJnent. Na C'z,ołowysunęło .się wystąpieni€ ucz·cs1ników Studenckiej Ekspedy,cjli Etnogmńkm'ej "Afryka
1976- 77" do Mali, Kamel'unu i Czadu. Spr,aw.ozdaniie z przebiegu WY'pnawy i jej
rezultatów przedsla wił WłodZJimierz Żukowski. RyszaJ1d Vo:rbri'ch omówIił metody
stosowane podczas badań wśród pLemion Dogonów, Kirdi i Dalba. Część ilustracyjną
komentował kierownik ekspedy,cji, Piaweł I<;ostuch.
Po południiuobrady ,otworzył komunikat Magdy Miśkiiewicz z Warszawy,poświęcony wyJprawomafrykańskim
or'ganizowanym w rr,aJmachbyłego Studium Afry.lmrlli-
378
Kronika
sty'cznego przy U;niweI'syt,ede WarszawSlkim. WySitąJpiieniJedotyczyłQ nie tylko spł'awoZidania z dwóch już Qdby,tych wypraw, I,ecztakże planów na rpa-zysz!QŚć.Dzień
afrykański :rokończył referat Aluny OwsLej.czuk z Łodzi na terna ,t s<wsQwan!i'aniektórych pojęć iY'PO!ogic:mych w etnognaJij<jna przy!k1ad..zi'e AfTyki- Z'J.<Ch.
WY'S1tąpienie
wzbudziło SipOD:o
dyskusji, 00 jest dowodem 'ciągłej aktualności problemu adekwatnośc,i pojęć teoT1ety'cznych do rzeczyWliJSltoślCi
empiTy,cZJnej.
Dl'U'gi d~ień obrad, w przeważającej części poświięc0;ny problemom Azja', za,inaugurował,o wys.tąpien;ie Sllmdenta Kiatedry Etnografii z POZJl1<alllia,
Krz)'lslZ.tofaŚdsłego.
Zrelacjonował on przebieg i wynikii wyprawy "Indie 76", sZJczegó1nąuwagę poświęcając badan:iolffi wś'ród pó~noclnolindyj,s,kj,e,goplemienJia Bhilów. NastQpni'e Lech Bernasińs'k!i po'informował o .mająoej się odbyć w przysz!yml'oku,
z T'amierui,aKatedry
łódzkiiej, wylpmwie <s·tudenckiej do Af,ganiISltalllu.Wiele ceTI'nych uwa'g i komentarzy
dla studentów z łxx1Z1izawierało wytStąpieniia mgra Ma'I'ka Bero rz Pozna'll'i1a,który
obsze['[l:ie omówi! E,tmo'logj,cZll1ą
Wyprawę Azjaty'c:ką "Ewa 76" do Afganli!Stanu.
O zamierz.etrlia,Ch ZJolf;gailiZJo,wania
w 1979 r. wy/pr,awy s<Ludenckiej do Ameryki
Pdudn.i.owej (K'Olumhia, Ek'wadio<r,Peru) pn. "Amped 79" poiU1f,o:r:mowałzebr.anych
k,ierQwnik gl'U'PYorga.nim,cyjnej, Andmej Antczak. Pod-o'brue jak i nad SEE "Afryka
1976 - 7'7", tak li nad tą wyprawą patronat Slpmwuje m. in. Koło Naukowe Studentów Etnografii z Poznania.
Na zakończenie Atnda'Z'ejKrupiińsik:i z Kira'kowa poJilnfo.mował o planach wyjazdowy,c,h studentów I1Jamtej,szejK'a,tedTy na stacjolllaame obozy ibadawcZJena WęgTy li Słowa,cję.
Przebieg obrad !i cała dy,s!msjJa dowodnJie wskazywały na oelowQść i doniosłość
!'ealizowamia wypraw poza,BUl'opej:sJcioh\por'zezetU1o~nafów. KOl'zyś'ci z takich prreds'il,'Wzięć'są aż nadto widoc:me: l1l1Jteresuj~cermateriały badawcze, kolekcje muzealne,
szereg popul,a['lllo[)a,uk,owy,cha'rtykuł6witp.
Poza tym 'poszerwją one Z1akres badań
P<'lskiej etmografili, skOllioOOJWQWanej
przecie ws:zystkim lI1a za'gadnienli.ach kmjowycll.
Uozest n:ioc
y s'esji spotkali się ,także z pr,a'oownikall'TliKatedry EtU1ogl'aHiw Poz:naniu, gdzie prof. dr Zbigniew Jars:iewkz przewodinirczyl rozmowom o dorobku i zamieJ'ZJeniach .tutej.szej ,p1acówki.
Sesja była <Jkazją do ,podjęcia 'r,o'zmów w 's'pora'Wiie
wSlpófprr-acystudenckich Kół
Naukowy,ch wszys-tJci,chkatedr uniw.e'rsy-teckkh w Polsoe. Postalllowiono po.djąć wys<i1kiw spr,awie wymiany bibhografii, orgalrLiZ)owaniawspólnych badań terenowych,
ccrr'ocz:nych sesji Situdenckric,h (,następna odbędzie się w Krakowie), szybszego przepływu ini'oorma,cji (m.iln. dotyczy to infonmowartia 'się O' tema:ta'ch zamiorzony'ch prac
rnagi:stersiklk1h). Spotkanie p>OśWlięoonebliż'szym ustaleniom w tej kwesti-i odbędzie
SIę joes.zczeW tym roku we W'rocłaWliu.
Michal
WKŁAD POLSKIOH
KONFERENCJA
Buchowski,
Wojciech
Burszta
BADACZY W POZNANIE KULTUR LUDOWYCH
I PIERWOTNYCH ŚWJ:ATA
NAUKOWA
WE WROCŁAWIU,
24 - 25 LISTOPADA
1978 R.
Wprawdzie żadoo z uniwersyteckich
ośrodków etnografi<c:mych w Po1soce, am
też. zakładów tego typu zgrupowany,ch w Insrtytlloie Hrist<J['ii KuHurry Materiialnej
Pclskiej Ak;a.demii NJa,uk, nlie prowadzi. pr,o'gJramowy,oh badań !nad wkładem nauki
oclskiej w ,etmografdczne badaU1ia na świeci'e, powoli jedmak i w tym temade nas tę-
Kronika
379
puje peWlne ożYWli·enie.Nie jest '!lo jednak ten wymiar, jatki !pOwinny ollosdćprace
z tego ZJak,reslU,bo zaległ{)śc1iw 'tej d:z;ioo2Jiruie
mamy ogromne, bowiem r{)la Polaków
poznających kultury ~ud()Owe
i rpierwQ'i'ne śWli'ata byla ll1apraWidęnieba,gatelJn<a.Akt·ualnie jednak jesteśmy świadka'mi ZJor'ganiZJow.a.ni.a.
Iniespeln'a w c,ią,gu pięCliu loat tTZJech
k(ln.fe~'encji etnOgTafj'czny,ah PO<ŚWlięC-oIl)'lch
tej 'Problemat)"Oe. WlSzystkie <Jll1eodbyły
sil; we Wrocławiu z :inicjatywy wrodawlSkiego ośrodka e~!l1ografJiczneg{)
1.
Jes:t t,o temat rni.cZJmi'eTni·e
in ter,esują'cy, mało .zbad.a.rnyi kawy podejmujący
go
napotyk.a na bogactwo różnorodnych ;mater,ialów źródłowych. Mówiono o ~ym podcza,s ostatniej kornfe:rellicj:inaukowej na temat Wkład polskich badaczy w poznanie
kultur
ludowych
i pierwotnych
świata, która od'była 'się w drui'ach 24 - 25 listopada
1978 roku we Wfloc!.aWJi·u.J'ej o.ng'arniz,a,tor.amibyl!i: K>Olffiite.tNauk EtnologiczmyC'h
Polskiej Akademii Nauk, Katedra EtJnograLi:i Un~'Wersytetu Wroclawskioego oraz Polskie 'Dowa1rzy's'two Ludoznawcze, Oddział 'we WrodaWJiu. Całością pra'c OIl'ga:nimcyjil1yoh kierowali: pirof. dr 'ha:b. Zbi~niew JoasieWli'czz ra.mieni<a Komitetu Nauk
Etnologiczny'ch PAN ,i doc. dr hab. Edward Pietraszek z ramienia Katedry Etnografii Uniwer.sytetu WrocłaiWS'kiego. Zadaniem 'kcnfe-rencji było pTlZedlSt:awieil1~e
i Iplf'ZJedyskutowanie pol:s:kli1chbadań -o:bejmujący'Clhludy i :kuli'UlfYpoza rpolls:kimt.erytorium
etnicznym na przestrzeni od XVIII do XX wieku. SZJezegółoWlegouwzględinienli'a wymagają bowi-em w tym ohsze.nny,m tema'cie .mebod<llogi,czne li teorety'czrne pr<>bloemy
betdań !Je.renowy'c.hprowadzonych Ipr,zez Polaków nad k'lilotU'ramiludowymi i piel'WQltnymi świata, jak rÓWll1ie'żwy,k'O'nany'ch IprZJeznich opl1a1oowań sys;tematy,cznyc·h. Na
oberny:rn eta!pie k'szialt'owanliasię
Zia'interesowań tym zagadnieniem ważne zma,czenie ,ma także przypomnienie i ,omówienie dOf'ohk·u wybHnych badaczy, z uwypukkniem ,pod.stawowy'ch cech i'oh Ipl!"a,cybadawcZJej, stawiall1)'lch celów, przyj'mowa'l1yoh
Z<\łożeó,1Itd.,oraz oddfZJiaływani" ich nJ<lnaukę ljJ<>lskąi obcą.
G'eil1ewlizując,pookreŚ'ł:ić rn'ależy ZJgodruiez z'alożooiami p'I'O'blemowymi konferencji, że w hisltodi etno~rafii poLskiej niezbędne jest przedstawi,enie całości badań
empi.rY'cZJny'chi publikacji syntetyzujących
'or.az waż'!1l.iejl$z)'lchIPOIPuloaryzators1-:ich
'oN oolnietSii·en,ju
do S\·owiańs,zczyzmy, Europy .pOZJasłoWliańskiej,Azji, Aust-ral1i li Ocearndi,
A IrykJi oraz Amery:kli Półn<lcnej i Połudrni'Owej. CeLem konferen!cji było więc zwrócenie uwagri.n,a stan 'i zarsób pubLikacji po1skioh ,0dnoszącyClh 'się do etno'groafii Eurorpy
i sWlia,taoraz :niezbędnych Ipota:zeb w tym zakresie. Ponadto ehodziło o powiększernie
u:społu ludZJi,k,tórzy w rezulta,ciie kon.f.erencji mogLiby odk:.ryć nowe możliwości badawcze i o:kreśl,ić s>wojoe
'micjosce w ty·ch badaniach, wYimagających cz;;sto, udążliwych
poszJUkiwań, Żlmudny.ch sy:n~ez oraz thllmaczeń. W.ielou'bowiem pOllsKkh !badaczy pTa'ee
swe publikowało Ipoza granicamiklr.aju,
stąd też pełny obr'az dorobKU naukowego
tych post'a'ci wyJma-ga <także Jllcmych kwererud bibLiogr.a.iiic.zny,ch.
Na progr,a.m kOil1fer·encji złożyły się a:.efemty 2 li dyJskU'sja poświęcorne różnorodnym aSipektom polsku.oh badań kuUur ludowych i :pierwotilych śwJiJata. W obradach
Pierwsza z tych konferencji odbyła się w 1973 r. i poświęcona była kontaktom polsko-rosyjskim w dziedzinie etnografii. Materiały z konferencji ukazały się w specjalnym tomie
zatytułowanym Historia kontaktów polsko-rosyjskich w dziedzinie etnografii, pod red. Józefa
Babicza i Antoniego Kuczyńskiego [w:] "Monografie z DziejÓWNauki i Techniki", tom CIII,
Wrocław 1976. Druga konferencja obradowała również we Wrocławiu w 1976 r. i poświęcona
była pamięci Aleksandra Godlewskiego, wybitnego etnografa i etnologa, profesora Uniwersytetu Wrocławskiego, badacza ludów Oceanii. Materiały z konferencji ukazały się drukiem
pl. Ludy i kultury Oceanii. Sesja pośWięcona pamięci prof. dr. A. Lecha Godlewskiego, pod
red. A. Palucha, w: "Acta Universitatis Vratislaviensis" nr 435, Wrocław-Warszawa 1979.
'Tematyka posiedzeń plenarnych: prof. dr Zofia Sokolewicz, Polskie etnograficzne teorie kultury a badania terenowe ich twórców; dl' hab, Andrzej Paluch, Zalożenia metodologiczne funkcjonalnych
bada", empirycznych
Bronislawa
Malinowskiego;
dr Zbigniew Biały,
Kazimierz Moszyński jako historyk i teoretyk kultury słowiańskiej; prof. dr Richard Jerabek,
1
380
Kronika
uczestniczyli etnografowie - z natury rzeczy najliczniejsi - z katedr uniwersyteckich, Insty,tutów .Polskiej Akademii Nauk ,i muzeów, ,a także jt;zykoznawcy, history,cy oj geografowie interesujący się tym problemem.
Zaproponowany porzez Oirg.a·nll7Jaiorów
tok ,obrad rozpocząl slię pos:iedzeniem plen:o.nnym. Otworzy! j,e :prof. dr ha.b. Józef BUIr'S'zta,który ujmując w perspektywie
historyc7Jnej probIematykę
polskich badań .etnografi'czmYCih w różnych rejonu'ch
świata pod.a! ich klasyfikacje, dzJ.eląc je ,na prace o ,charakterze wybitnie materiałowym orazOlpracowania
syntetyczne. Ws,k'aZJują'cna duży dor,o·bek w obu tych katego,ri-ach podkreślił, że probIematyka
konferencji
nawiąZJuje do dwu szerokich
problemów ba'dawczych sf<o~muł'owanych podcZJaiSK'ongrmu Nauki Polskiej w 1973
roku, któr}/lmi są: "SwiactomooŚĆ historyczma n,a~'odu polskiego" i "Polskie dziedzictwo kulturowe".
Z prZYCzyn ruBzale:imydl ,od Q'rga.rui=torów konferencji
część referentów nie
przybyla do Wrocławia. Spowociow,a!o to zna'czne us:zlczuplenie rozpatrywany()h problemów oraz zna'czm'e przemiesmnie w terrminarzu obrad.· KoniecZJność ta zaistniała
już pod'cZJas posiedZJenia pl,enamego. Jak,o pierwszy wystąpił na tym posiedzeniu
dr Z. Biały z T{~feratem poświęconym Kazimiel~zow,i Moszyńs'kiemu. Autor, poruszający się znakomicie po obszar,a.ch zainteresowań
badawczych
Moszyńskicgo,
przedstawił j-e~o z·asługi jako historyka i teoretyka kultury. Doko'nuł on wnikliwego :przeglądu jego zasług badawczych, w których przejawia "it; wiele wątków
i problemów ze sfery teori·i kultury i hi-sboI'iiSłow.iańszczyzny . .lako badacz dawał
Wpływ
polskich
badaczy na kształtowanie
się czeskiego ludoznawstwa;
prof.
dr Anna
Kutrzeba-Pojnarowa,
Polskie potrzeby badań porównawczych
nad historią kultury
ludowej
w Europie. Tematyka
referatów
w poszczególnych
sekcjach:
sekcja
Europy:
dr Witold
Armon,
Badania Eugeniusza Frankowskiego
na Półwyspie Iberyjskim;
dr Władysław
Baranowski,
polskie zainteresowania
kulturą
ludową północnych
terenów europejskiej
Rosji; dr Danuta
Tylkowa, Polskie
badania nad kulturą
pasterską Karpat i Bałkanów;
doc. dr Bronisława
Jaworska i doc. dr Maria Biernacka,
Polskie badamia w Bułgarii
w okresie powojennym;
doc. dr
Adolf Dygacz, Badacze polscy kultury
ludowej na terenie Czechosłowacji;
sekcja Azji i Ocea·
nii:
mgr
Antoni
Kuczyński,
Polskie
badania etnograficzne
w Azji
północnej.
środkowej
i wschodniej;
doc. dr Henryk
Swienko.
Feliks Kon - badacz ludów Syberii i rewolucjonista;
dr Sławoj Szynkiewicz,
PrOfesor Witold Dynowski - inicjator
polskich badań etnograficznych
w Mongolii
i jego założenia badawcze; dr Jerzy
Wasilewski.
Podstawowe
kategorie
języka
symbolicznego
w kuLturze tradycyjnej
Turgutów
mongolskiego
Ałtaju;
dr Iwona
Kabzii,ska-Stawarz,
Adaptacja
młodZieży mongolskiej
do środowiska
pasterskiego;
prof.
dr Zbigniew
.Tasiewicz, Zespół do Badań nad Kulturami
Azji Środkowej
Uniwersytetu
Poznańskiego im.
Adama Mickiewicza.
Cele, założenia, wyniki
prac terenowych;
dr Krzysztof
Wolski,
Polskie
badania etnograficzne
na Środkowym
Wschodzie; dr Leszek Dzięgiel,
Polskie
badania współczesnego Kurdysta'nu
irackiego;
mgr Barbara
Kopydłowska,
Polskie badania Oceanii; sekcja
Ameryki
i Afryki:
dr Krzysztof
Makułski,
Polskie
badania etnograficzne
w Afryce
poludniowej, dr Ryszard
Kantor,
Badania afrykańskie
Andrzeja
Waligórskiego,
dr Krzysztof
Zielnica, Relacja
Józefa Mi!kowskiego
O wyprawie
dahomejskiej;
mgr Mieczysław
Tracz,
Uwagi
o etnograficznych
badaniach w Egipcie; doc. dr Maria Paradowska,
Polskie
penetracje
etnograficzne w Ameryce
Południowej;
dr Barbara
Golda, Stan i potrzeby
badań nad kulturq
zbiorowości polonijnych
w USA; doc. dr Jadwiga
Kucharska,
Badania nad Kaszubami w Kanadzie. Ponadto
w ramach
obrad
wygłoszono
szereg
komunikatów
dotYCZ'lcych
publikacji.
opracowań
i zbiorów
związanych
tematycznie
z wkładem
badaczy
polskich
w poznanie
kultur IUdowY~h i pierwotnych
świata. Oto ich tematyka:
mgr Teresa Zakrzewska
i mgr Elżbieta Karpińska,
Tematyka
prac habilitacyjnych,
doktorskich
i magisterskich
opracowanych
w polskich placówkach etnograficznych,
a dotyczqcych kultur pierwotnych
i ludowych; dr Zygmunt Kłodnicki,
Tematyka pozapolska
w pubLikacjach i w materiałach
archiwalnych
Polskiego
Towarzystwa
Ludoznawczego;
dr Henryka
Romańska,
Relacje
etnograficzne
w czasopiśmie
"Ziemia";
mgr Barbara
Czuchnowska,
Kolekcje
dotyczące kultur
pozapolskich
w zbiorach
etnograficznych
w Polsce;
dr Krzysztof
Makuiski,
Kolekcje
egzotyczne w zbiorach Muzeum
Etnograficznego
w Warszawie;
mgr Zbigniew
Sicrszuła,
Historia powstania,
główne kołekcje
i perspektywy
badawcze Muzeum Azji i PaCYfiku; mgr Mieczysław
Tracz,
Materiały
doty'
czące społeczeństw pierwotnych
w Katedrze Etnografii
Slowian Uniwersytetu
Jagiellońskiego.
Kronika
381
zawsze Moszyńskipierwszeństwo
faktom Iprzed hiipotetycznie brz.miącymi sformułowimiami. Moszyński pojmują'c etnogroifię jako naukę zajmującą się badaniem zrębów kultury, poprzez swoje :prace z tego zakresu rozs'zerzył nasze poznanie świata,
:} to czego dQkonał, slanowi wielki wkład w 'rozwój poznania ludzkiego. Przyb~iże.nie zasług tego czołowego etnografa 'polskiego :i teoretyka
kultury 'spotkało się
z dużym zainteresowaniem
słuchaczy, którzy raz jeszcze mieli możliwość przekonać
si!; jak WIi,elesfer kultwy ludzk'iej 'obejnl!ował swymi 'zaiJnter'Cso'Waniami bada'wczymJ.
Niejako poza oficjalnym
programem
-obr.ad,plenarnych
w pierwszym
dniu
konferencji wystąpił dr Leszek Dzięgiel z 1nstytutu Rolnictwa i Leśnidwa
Krajów Tropikalnych li Subtropikalny'ch
Akademii R!01ni'czej w Krakowie. Do dyskutowanej ,coraz powszechniej w kraju użytkowej ,roli etnografii dorZJucił on szereg
warlo'ściowych uwag z pozycji uczestnika interdyscyplinarnych
grup cks'pc'rtów,
które na zlecenie tzw. krajów ro:zwijający'ch się pI'owadzą specjahS'ty,czne badania
zwi'\Z<.lnez ro,lni,ctwem. lic jes·t to ,oczywiś'cie pow.szoCchna w P:ols'ce fo-nma udziału
etnografów jako eksrpertów w centrala'ch handlu zagranicznego, a także grupach
roboczych podejmujących
usługową 'dzialalność
w zakresie TOZJpoznawania tradycyjnego moddu gostpodark'i rolnkzej i określanie jej prognot Tozwojowych w krajc.ch tropiku i subtropiku. W każdym bądż razie jest to problem interesujący,
daj,]cy etnografom nowe pok do dzi,alania.
W dru&im dlliiu obl'ad odbyły 's'ię Po~iL'(]zeruia trz.ech sek'cji, tj. Europy, Azj'
i Oceanii oraz Ameryki ,i Afryki. Organizatorzy
konferencji
7Jdecydowali się na
taki podział obrad, bowJ.cm zgłoszone 'I"eferaty, zgodnie z wcześniej przyjętymi założeniam~, dotyczyły tych obsz'arów.
Sl'kc;a p,ierwsz.a poświQcon:a Europie :pI'O,wadzona byIa przez prof. dr. A. Kutrzebl;-Fojnaro'wą
Prezentowane
w jej ramach referaty dotyczyły polskich badań
etnograficznych na Półwyspie Iberyjskim, na terenie Czechosłowacji oraz Bułgarii.
Pon<Jdto z.aprezentowano
także polskie za,iJnteresowaTJJia kulturą
ludową pólnocnych toronów europejsk,iej 'części RO'sji,a także pols~ie badania nad kuliul'<! pasterską Karpat i Bałkanów. W sumie problematyka
I1ozważan:a w ,tej sekcji ujmvnila L:.naczny ddicyt wiedzy o faktycznych zasługaoh etnografii polskiej w poznaniu kultury ludowej Europy. Wkład tilll, ,chociaż bez ·porów.na,nia :mniejszy od wkładu w polskie badania ,etnograficzne na terenie Azj,i, wym.aga jednak pewnego
u,;y,'tcm<Jtyz.owania, ponieważ do ,chwili obecnej wiadomości z tej dziedziny są
nilzmll'rnie fragmentaryczne.
Najbogals.zą problcmatykl; zw:iólza.ną z tematyką konferencJi zaprezentowano
w
ramach sekcji obraduj,jccj nad wkładom Polaków do wiedzy o kulturze l:.;Uów
Azji i Oceanii. ZgruPQwane w tej sekc}i 'referaty dotyczyły hi-stori i polskich pe11etracji etnograficznych
na omaWiianych 'obszalrach, a także badań prowadzony'ch
wspólcześnie, Z przyczyn niezależnych od 'organ1izatorów konferencj:i_ wypadła z toJ·w obrad cala problematyka
badań mongolskiDh pf'owadzonych przez zespół pod
k!erownictwem
prof. dra Witolda DYDtowskiego. Ponadto nie wygłoszony został
również zapowiedziany
relerat mgr Ba,rbary KopydłowskLi,ej, poświę.cony polskim
h:1d:miom Occaulii. Sekcja ta z.gromadziła najlicznoiejszy z.cs1pół uczestników konfeH'ncji. Jej obradom przewodniczyli
kolejno priof. dr T'adeu:s'z Lewick,i i prof. dr
Zbigniew .Jasil'wicz, doc. dr Henryk Swienko. Obszerne wprowadzenie
do obrad
zawierał refm'at mgr Antoniego Kuczyńskiego, 'poświęcony /polskim badaniom etnograli<cZJnym w Azji północnej, środkowej :i wschodil1.iej. Prredstawiono
w nim
p;erwoci-ny ·po,bki·ch zaii.nteres·owań etnogr:afi·cznych na omawialflym o,bsz.arze, sięgające r:ocz,jtków XIII stuleci,a, kiiedy 'to mniJch z W,roc!awia, Benedykt Polak,
382
Kronika
odbył długą podróż wgłąb
Azji. Kolejno w układzie chr()!J1ologiczny.m zaprewntował auto,r Bola'ków podróżujących
po Birmie, Indiaoh, Indochin,ach, Japonii,
Pcrsjli 'i inny;ch :rejonach Azji. PtrzeWlijały się więc w referaoie ciekawe 'postacie
Gas:pra da Gamy, Jędrzeja Rudominy, W'ojciecha Męcińskiego, Mi,chała Boy.ma,
'Władysława DOToszeWli<:za,HierClU1JimaDrzewiecktego, Gabrliela Lątowskiego i innych, Przy okazjip~ezelIltowania
ty~h -postaci podkreślano w r'cferacie ważną rolę
polski'ch .misji :ka'bo.liokic,hna tererJJie Azji, temat do dZJi!S:i,aj
mało znany, cwk'ający
na swego dziejopi'sa. Olbrzymi ohsza'r stanow,iący przedmiot rozważań wspomlliianego powyżej referatu
wy zna'czai kcnieczJDość zaprezentowania
najważniejszych
zasrug Polaków w dzJieja'ch pOZinawania Azji i ciekawsze fakty z tym związane,
Niektóre z 'problemów, zasygnalizowane tylko przez A. KuczyńskJi'ego, znalaziy
SZC'fszeomówienie w wySltąp;icnia,ch innych referentów. Tak wi~c doc. dl' Henryk
Swienko w sposób niezwykle i'ntercsują'cy ukazał postać zmanego rewO'lucjon i,;ty
Feliksa Koona, jako bada'cza ludów Syherii, a dr Krzysztof Wol'skli wystąpli! z ciekawy,m refera,temomawiającym
badani,a polskich ctno~rafów
na Środkowym
Ws'chodz:ie. Dużą część wystąp;ienia poświęci! K. Wolski swotm hadani'om w Afganis,tanie, Irame, India'ch, Nepalu i Pakistanie, a pon,adŁo wspomniał o innyoh PoLakach penetrują'cyoh w ostatnich Jatach te obszary. Jednym z nich je:;t Leszek
Dzięgiel, który podcZJas 'Plenam,ej s,esji w pierwszym dniu obrad ,przed'stawił informację na temat :i1nterdyscyplinalrnych hadań prCYWadZJonychprzez polskioh ekspertów z Instybutu RolJnictwa Krajów 'I1rQpikalnych li Subtr'Opiik'alnych Aka,de:ni'i
Rolniczej w Kr,akowie. W 'ramaoh obrad <tejsek'cji wy'Stą;p:ił'On ,równiież z referatem poświęconym 'p<J1lskilmbadaJnio.m wSlpókz€lSlIlegoKurdystanu irackiego, w którym 'S'koncentoował się przede WlSzy~tk,im na wla'sll1ych badaniach tego obszaru,
WprawdZJie gr>upa badawcza, w której u.czestniczył L. DzięgJiel zajlmował.a Soięgłównie badaniami nad tr,ady'cyjną kulturą agrarną omawiane!1io obszaTu, na ich marginesie po,czyni! on jednak interesujące obserwa'cje doty'czące różny'ch dziedzin kultury. W pewny,m kontekś·cie do omawianej przez K. W'olskiego i L, DZJięgiela problematyki nawiązywał rreferat prof. dra Z. J'J,lsi,ewicza, który berował
wyprawą
etno~af:icZiI1oąZespol,u do Badań nad Ku 1t'urami Azji Srodkowej Uniwersytetu im.
Adama Mi'ckJiewlioczaw Poznallliu. Wy;prawa ta, zorganizowana staraniem jej kierownika, 'odbyła się w roku 1977, a 'Ulczesbni,cykonferelIlcj,i mi,eli 'możliwość dowiedzenia się 'o jej 'ce1a'ch, założeni,a'ch li wynikach prac badawc.zychZJanim ostatecznie calosć zgromadzonych rmateniałów ukaże się dl'ukiem. Wyprawa zgromadziła
ba'rdZJO,cenne .materiały i w z;na'cZJnejilości ,z różnych dziedziln kultury. Materia!y
te ukazują przemia'ny :aachodzące w k'ultu,rze ludowej (Jmawiia1nego obszaru, a j,ch
zarejestrowanie
stanowi ważny dokument wzbogacają'cy naszą wiedzę o tej ,problematyce oraz stanowi 'Pewną kontynua'cję polskich zairnteresowań tymi obsZJa'l'ami
w XIX stuleciu.
Podobnie jak poprzednio, rÓWlf1ieżw s.ekcji tTZJeciej obradującej nad wkładem
Polaków w badan'ia na Iterel1Ji'eAfryki i AJmery;ki ZJabra.kło paru referentów, którzy z przy'czyn n:iezaleiJnych ,od ,orgalllizatorów k'onfere:n'cjli lIllieprzybyli do Wroc!awia. Zapowiadiają'cy 'się interesująco
program obrad m'u'siał więc z koniec ZIIl{l'ŚC i
ulec znalczmemu uSZJCZJu1pleniu,
Str.esZJcZJającjednak na}ogólniej !problema'tykę p~'ZJewid2Ji,aną progr,amem podkreśLić iI1!ależy,ż'e doty;czyła ona mało z:nany,ch w dz:iejach naszej etl\1ografili polskli,ch badań afJrykańskioh Andrzeja Waligó:rskieg'O oraz
p{'lskkh 'Penetra'cji w Amery;oe Południowej. Ponadt'O w ra,mach sek'cji zgł'o-swno
niezrrniernie ważny problem stan,u oj pO'trzeb 'badań nad kulturą ZJhiorowośc:ipolonijlnych w USA, a ta'kż'e referat su.mujący doty;chcz~sowy dorobek w bada[l!iaC'h
nad Ka:5'z,uhalmiw Kanadzie. Ciekawe infoOiI1macjezaWlier,ał refera:t dra Krzys,ztoia
383
Kronika
Zie1ni'cy, dotyczący ,H~,lacjiJózefa Miłkowskiego o wyprawie dahomejskiej. Oprócz
'spostrzeżeń o kulturze ,ludów Dahomeju, rela'cj,a ta jes1t doskQlIlałym obrazem losu
jej autora uwikłanego w za!skakują,ce wydarzenia ,spowodowane niewo,lą Oj<czyzny.
Flodobnych J. Miłkowskiemu wędrowców wielus'P'otkać
mOŻlna w dZliejaoh naszego narodu, a część z ni<Chpisując Iswe wS'PoffilI1ien:ia
'utrwaliła na Ikh ka,da'ch obraz
kultury ludów, z k,tóry1mi się ISJpotkaliw Azji, AmerY'ce czy Oceaniii. Odkryty przypadkowo przez K. Ziel,nicę ,mat,ed,ał jest j<eszc2'!ejediny1m dowodem na to, że ko1l1Jiecznejest wnikliwe 'Przeanaliwwanie
polskiego pamiętn:ikairstwa pod kątem jegc zawartoś'Ci etnognaflicZlilej. Jest ,to jeden z waŻikJkh problemów badawczYClh
w ogólnym temaCJie: wkład 'Polaków do wiedzy 'o kulturach ludowych i pierwotnych
świata.
Problematyka konferencji - zgodnie z,resztą z założeniem - była if·ozległa, toteż warto jeszcze wspomnieć
o komunikata,ch
dopełnia,jących
dwa pmcowite
dni obrad. Komunikaty te dotyczyły pu'blik,a'cjii, opracowań i zbiorów związanYich
z temwtykąkonferencji.
Część z nich obejmowała hiSJtorię kolekcj,i etnogl'afi'cZlilych
dotyczącYCih kultur pozapolskich w z-biolralchetnogm:5i<C:mychw Pols,ce, inne natomiast traktowały o mater:iałach a1whiwalny'ch li drobnYich publrkacjach roz'pa.'oS2JOnych w czacSopismach. O tym, jiak dalece aktua1JnJi,ekifajowe pla1cówki ebnograficzne zajmująSlię
tą problematyką,
,informował wy'czerpujCl'cy komunikat
mgr mgr
Teresy Zakrzewskiej i Elżbiety Karpińskiej, 'Poświęcony tematyce pra'c habtillitacyjnych, doktorsKJich i magi:S't'erSikichopra,cowatnY'Clhw polskiclh pla1cówkach etnografic:my'ch, a doty'czącyc·h kultur lpierwotnych ,i :ludowych świata.
CałOIŚĆobrad IPosrzJcz-egóLnytClh
'sefficj1i'Lamffinęło posliedz,enie p['enal1ne, podczas
którego prof. dr A. Kubrzeba-iPojnarowa
wygłoSJił'a ref'eflalt na temat Polskie potrzeby badań porównawczych
nad h-istorią kultury
ludowej
w Europie. Oprócz zaprezentowania poLskjlch potrzeb w ty;m :zaklr,eSlie,wynikającYClhze sł,abego jak dotychcza's za:interesowani'a ,Slię u HalStą problematyką,
refer,at ZJawier,ał linteresujące
w!adomo&ci ,o w:spółcze:'illli'e'prawadZJonytch prac,a'ch 't1Jadty1m zagadnieniem w innych kr.ajach euro'PejSJkioh.
Kończąc, należy podkreślić - zgodnie z tylm, 00 'stwi'erdzoIl1'Ow ,ożywi,onej dyskusji - że obl1ady konferencjli uznać należy ZJaważne wyda'rZlenie w polski'ej 6tnQgrafh. Mówił 'o tym ,między innymi w :zalwńczeniu kon:Eerencjli doc. dr E. Pietraszek, .podkr,eślając wielość <omówionyeh ZJagwdnień, wśród który,ch Zlnalazło się
sporo ref:.eksji prakty1czny'ch, jak również wiele elementów teoretycznych.
Konferencja umożliwiła zatem uświadomienie tego, co już podkreśUłem na początku
s}>rawo2'!dania,że konieczne jest ustalenie jednoHteg)o programu badań nad wkładem badaczy polskich w poznanie kultur ludowych i pierwotnych
świata.
Antoni
Kuczyński
SPRAWOZDANIE
ZARZĄDU GLOWNEGO POLSKIEGO TOWARZYSTWA LUDOZNAWCZEGO
ZA OKRES OD WRZEŚNIA 1977 DO SIERPNIA 1'978H.
A. Oddziały i członk'owie
W okresie sprawozidawczym Towarzystwo posiadało podobnie jak w ub. roku
19 Oddziałów. L:iczba !członków we wszY'stkkh Oddziałach wg stanu na dzień
384
Kronika
3) sierpnia
wy/t1Iiosła 762, w tym 3 członków pr.awny'ch. .Jest to o 18 członków
więcej niż w ub. okreslie .spmwowawczY'm. Mamy w PTL nadal 6 człOlflKówze
Słowa,ck,iego Towarzy'stwa Ludorzmawczego w BratysłaWlie oraz 17 członków honon'wych, w tym 11 za,~.a1!1.icZillych.
B. Władze
Sklad władz Towarzystwa, wybranych w dniu 13 IX 1976 r. w Krakowie na
sprawozdawczo-wyoorczym
WZD, uległ zmiaJnie na skutek zgonu 3 osób. Zmarli
.dwaj ,czlonkowie Zarządu Głównego, za:słu:ileni dZiałacze naszego Towarzystwa dr Bolesław Łopuszań'ski z Krakowa oraz mgr Piotr Kaleci,ak z Mszany Dolnej,
a także wieloletni członek Sądu Koleżeń'skiego dr Tadeusz Prus-Wiśniowski z Myślenie. Na 'ich miejsce dokoolptowano na pos'iedzeniu Iplenarnym ZG w dniu 14
września 78 r. 2 Slpośród zastępców członków ZG. Postanowiono, by do następnych
wyborów nie uzupeŁniać składu Sądu K'oleżeńskiiego.
Or.ganiz;a'cyjne organy Zarządu Głównego: biu.ro adminis,tracyjne,
biblioteka
glówna, redak,cj-a LL i "Ludu" we W,rocław.iu, ODiIE PTL w Łodzi o,raz pracownia DWOK w poz'naniu zatrudniają lącznie 17 pracowników.
2. D i.a I a I n '0 ś ć
Za r ząd u
GIówn ego
jego
agend
A. Działalność 'ogMno-organiza,cyjna ZG
W okresie sprawozdawczym
ZG odbył 2 posiedzenia: w dniach 3 IV 78
14 IX 78. Prezydium ZG odbylo pOIsiedzenie w dniu 12 XI 77 w Poznaniu (glównic sprawy wY'dawnkze).
Główna KomisJa Rewizyjna
prz:eprowadził'a 3 kontrole w dl1iiach 20 - 21
XII 77 w Ośrodku DOIk. ,i IIIlf. Etn. w Łodzi, 17 - 18 III 78 w Redakcji DWOK
w POZJoaniu or,az 6 - 7 VII 78 w ZarządZlie Glównym PTL. Sąd Koleżeński w okresie s'prawo-zdawczym -nie ,odbył ż.adnego ·posied·zenia.
PTL posia:daswego
.przedsiawiciel.a w redakcji "Demosu", który biCEP ·czynny udział w pracach zespolu fedakc) jnego (prof. dr A. Pojnarowa).
W.spółpra,ca z Czeskim Towarzystwem
Ludoznawczym
rozwija sit; nadal po'myślnie, m. in. przez wymianę delega,tów na zjazdach i konfer·ancjach t'/ch towarzystw.
Prz.edmiotem obrad ZGi Prezydium były sprawy organizacyjno-naukowe,
administra'cyjno-finans,owe
:i wydawni,cze. Wiele uwagi poświ<;c'Ono z-aległ,oś-ci-omz tytułu sklad-ek członk'Owsł~i'ch, zalecając Oddziałom nadal maksymalne wys'iłki w celu wyegzekwowania zaległych składek. W lutym 78 r., jak zresztą co roku, wysIano
z biura ZG ·do wszyslki-ch Oddziałów ,imienne wy.kazy l:z!-ouków zalegających z opłatą składek ,człoll1.kowskii'ch.Zalegl,oś·ci w składkach, znacZJnie zmniejszone w 1976 r.,
wzrO'sły niestety i wynoszą wg stanu na dzień 30 VI 78 - 20.685,zł. Szczególnie
duże zadłuż'enoie wykazują
Oddziały w Warszawie (6.000,zł), we W.f'Ocławiu
(3.350 zł), w Sanoku (2.340 zł). Wzorowo 'przedstawia :siG 'Oplacan:i.e skladek w Oddziale KTak'owskim, ·gdzie ·oala zalegl,ość wynosi tylko 30 zl na 80 c1.!cnków oraz
w Łańcucie i Zakopanem, gdzie wszYSCy czl-onkow,jc skladki opbcili. Dobrz.e jest
t3kże w Łodzi, gdzie zalcgl'Ośe.i wynO'szą 360,zł przy 97 czlonkach i w Toruniu
410 zł na 74 człcmków, N:iektó;re Oddziały przeprowadzJily weryfikac.k członków,
skreślając najbardziej pasywnych.
Członkowie Prezydium PTL utrzymywali
·kontakty z Zarząd<Jlffii poszczególnych Oddz'i'ałów PTL. Dzięki staraniom prof. dr. D. Simonides reaktywowano prac<; Oddziału w Opol'u li Iprzcprowadzono tam wybory nowcg,o Zarządu.
385
Kronika
B. Kontakty naukowe
Prof. dr Maria Znamierowska-Rriifferowa
i dr Longin MaHck:i zaproszeni ZJDstali na nowootwartą
wystawę (18 X 1977 r.) pn. "Rozwój Rybołówstwa"
w MuZf!um Ry.bołówstwa, Rolnictwa i Leśnictwa w Hlubokiej k/BudziejoW/ic (Czechosłowacja), która był.a połą,czona z rderatalmi
'i pokazem prostych technik połowu
ryb stawowych.
Prof. M. PriiHerowa uczestniczyła również w lipou br. w konferencji Folklore
Sc>ciety w E_agham pod Londynem, gdzie wygł'osiŁa odczyt pt. Some probLems of
sea fisher
foLkLore in PoLand. Wygłosiła też odczyt o ochronie zabytków kuHmy
ludowej w Polsce w Domu Polonii w Lon dY'nie.
W X Sw.iatowym Ko,nkresie Nauk Etnologicznych ~ Antropologicmy,ch,
który
odbył soję w ~rudll1Jiu 1978 r. 'w Delhi, wzi-ęli ,udz~<ał:,przeowooll1i'czą cyKNE PAN
prof. dr J. Burszta m'az pr·ezes PTL doc. dr B. Kopczyń:ska-Jawopska
i sekretarz
gc·n. PTL doc. dr E, P!ietmszek.
1
C. Działalność badawcza
W okresie ,sprawozdawczym kontynuowane
były praoe z korespcmdeJ1JtCllmizbierającymi mater'ialy terenowe do prac bada,wczych związanych z problemem węzłowym "Pols'k'a kultura Inalf-od-owa,jejteJ1Jdencj-e 'rozwojowe li peI'cepcja". Przepvowadzono także szkoleni-e lich, doskonalono kwestionariusze
ba,dawcZte.
W dniach 10 - 11 grudnia 1977 r. odbył się II zjazd ,szkole1l1iowy koy'espondent6w terenowych w Uruit'jowie-Zamku 'Przy współpracy -pracowników li 'studootów
Katedry Etnografii UL w Łodzi. Z·osotala·omów.iJona działa1ność Sekcji k'CJ'I'lespond-entów PTL 72 lata 1976/77. W zjeżdzie udział wzięło ponad 30 'osób. Lista kQ'res;pondentów obejmuje obecnie ł51 osób.
D. Ośrodek DiIE (spwwoZidanie na -s. 388).
E. Biblioteka
Zarządu
Głównego
N a b y t k i B i b l i o t e ki. W okrcS'icsprawozdawczym
do Biblioteki ZG wpłyn<;ło 695 egz. dzieł zwarty,ch i czasopism, w' tym: 596 ,egz. z wymiany krajowej
i zagranic7lllej, 59 egz. z zakupu, 26egz. z darowizn oraz 14 egz. wydawni'ctw własnych PTL. Zakupi-ono książek na łączną kwotę 20.135 zł, w tym dzieł zag,ranicznych za po·śrcdnictwcm Ośrodka Rozpowszechini'aJlJia Wydawnidw
Naukowych PAN
n<J kwotG 16.413 zł.
W y P o ż Yc z e n i.;1. W -okresie spraworoawczym
-odnlQtowa'lloow czyie1ll1JiBiblieteki 2010 oowiedz:ini
ł476D v,ol. wYPożycZień na .miejscu. Na zewnątrz Biblioteki wypoży'czono 385 \1'01. W ramach wypoży,czeń międzybibli'Oteczny'ch udostęplnianc są również książki bibliotekQIffi naukowym :i publioc7JllY'mw innych miastach.
Biblioteka przesyła ['ównież do Redakcji "Ludu" do P'oznania wydawnidwa
do
recenzji. Udzielane są także informacje bibliograficzne
ustnie i pisemnie za'inter'~sowanym.
Bib1ioteka współpra'cuje z Zakładem K,atał'Ogów Cootrałnyc-h Biblioteki Narodowej, do którego przekazuje karty katalogow.e wydawtll~ictw za,g)r.aniocwych wplyw;ljących do Bibliotekli PTL.
W listopadzie 1977 T. przep-rowad:z,onoskontrum
d;;i·eł zwaM)'ch (12540 pozycji
i-nwenta.rzowy-ch). Stw.ieooZiOlnobrak 42 ks'iążek. Z z'arobu drU!ków zbędn,ych przekazano książki do następujących
instytucji:
1) Bib1ioteki Instytutu Botall1ic2lJ1oego
UllLiw.Wrocl.awskiiego
2) Bi'b1ioteki Instytutu Geografi-cznego Uniw. Wrocławskrl.e-go
25 "Lud" -
tom 63
386
Kronika
3) Biblioteki Instytutu !Filozofii i Socjologi:i Uiniw. W.:'ocławskiego
4) Biblioteki Ins,tytutu F1ilologiJiSłowiańJs'!ti-ejUnJiJw.Wr'ocławskiego
5) Biblioteki Głównej Uniwersytetu im. M. Ko~nika
w TlOTuniu
6) Biblioteki Głównej UMCS w Lub~iJnie
7) Biblioteki UnJiWe1'sy,tecki.ejw Łodzi.
Ogółem 'pr:oekazan'o ok. 290 vol.
W pierwszy'm kwartale br. zak,oń'czono pra'ce zwią='e
z przepisyw.a[]jiem ksiąg
inwenta,rZlowy,ch cza1sopilSmoraz podS'UJmow,a71iemwartości ik'siąg inwentarz'owych.
Ustalono waI1tość linwentarzową Bi'blioteki, 'k!tóra na dzień 30 VI 1978 r. wynosi
1.502.077,90zł.
W y'ill ia n ,a w y d a w ni c t w. W okresie sprawozdawczym
prowadzono wymianę z 218 instytucjami, w tym z 46 w kraju oraz ze 172 instytucjami za grani,cą.
Drogą wymiany BibUoteka otrzymała 596 egz. wydawnictw, z tego 8rfl/o z za,granicy. Są t'o główn,ie 'cza;sop:iJsmai wydawnidw,a ,seryjne trudno dostępne w kr:aju.
W za,rnfian wysIaliśmy 505 egz.. wydawnictw PTL. Za p<lŚr'ednidwem wy>mlianywydaW[]i,ctwa Towa'rzystwa dOdierają do .bibUotek 'UJIlJtweT'Syteckii,ch,
mUileal!l1ych, instytutów naukowyClh i towarzystw w 36 kraja,ch.
F. Działalność wydawni<cza
W okresie Is<pI'<awoz<iawczym
ukazały
'się dru'kiem
:następują,ce publikacje:
-
1) "Lud" t. 61
2) "ŁódZikii'eStudio Bt71ografi'czne" t. 19
3) "Literatur,a
Ludow,a" 1177
4) "IJiter:atura Ludowa" 2/77
5) ,,Literatura
Ludowa" 3177
6) "Literatura
Ludowa" 4 - 5/77
7) "Litera'tur.a Ludowa" 6/77
oraz spoila planu P AN
8) "Strój kielecki"
-
12,00
Łąc=ie:
W druku .ZJnajdują 'się następujące publikacje,
a) z planu wydawn1cze~o 19771'oku:
1. DWOK - "Ruś Czerwona" t. 57, cz. II, z. 1
30,00 ark. wyd.
11,50
5,00
6,00
"
5,10
10,00
6,00
zatwierdwne
-
przez PAN:
2. DWOK - "Ruś Czerwona" t. 57, cz. II, z. 2
b) spoza planu PAN
3. Katalog wydawil1:iJctwP'nL w wersji aJI1g.
c) z planu wydawniczego 1978 roku:
4. "Lud" t. 62
5. DWOK t. 62 - "Pisma muzyczne" cz. II
6. DWOK t. 67 - "Oprac. me1od'ii ludowych"
7. DWOK t. 68 - "Utwory instr. i wokalne" cz.
8. "Łódzkiie Studia Et'Ilog'raf'i'czne" t. 20
9. ,,Li;t·eratura Ludowa" 1/78
10. "ui;teratulT<a Ludowa" 2/78
11. "Literatura Ludowa" 3/78
85,60 ark. wyd.
78,80 ,a,rlk.wyd.
3,50
30,00
30,00
30,00
30,00
12,00
5,30
5,25
5,30
Ra'Zem:
230,15 a'rk wyd.
387
Kronika
W przygotowanliu znajdują się nil' 4 - 5/78 i 6/78 "Literatury
Ludowej", ,,Lud"
t. 63 oraz koloejnoetomy DWOK. W oprac-owaniu jest ,też kolejny zeszyt APSL Strój
limanowski.
Wspomnli-eć należy, że ze zbioru DzieŁ wszystkicl~ O. Kolberga 2 wydawnktwa:
Ludowa Spółdzielnia WydaWlThiczai PolskieWydawil1iidwo
Muzycz:ne dokonują stale wznowień - wprzygQt,owa:nli.u jest wznowien1e tomów 009 do 17 - .przy merytoryczneji
edy,tors-kiej pomocy Redakcji DWOK.
Redak,cja DWOK, IXJ uzyskaniu w ub. rOiku z PAN dodatkowy'ch funduszy:i pap:eru, przygotowuje obecnie do wydan:ta po 2 romy ['ocznlie.
W związku z podwyżką 'cen usIug poligrafii'cZll1y<chZa'rząd Gł. PTL uchwalił
one; posiedzeniu w drniu 3 IV 78 podwyżkę cen wydaJWil'1ictw.Od 1978 r. cena 1 tou;u "Ludu" będzie wY'l10sić 60,- zł, "Literatury Ludowej" - 15 zł (zesz. pQdwójny
25, -zł), DWOK 80,zł (do 30 _ark.) i 100,zł (ponad 30 ark.). Bodwyżka powyższa n.ie o'bejmuje subsk,rybeniów
DWOK or_az iprenumerraborów "Litffi~atury
Ludowej", abonujących
to pismo na pod'stawlie u:oczlI1ych przed·płoat, dokOll1any'ch
w 1977 1'. a canto Tuku 1978.
Planowe wydawan!ie na'szych publ.ikacji napotyka na pow_awe trudnośoCi wynikające z 'odraczaniatermlinów
przez druk!arnie (tłumaczą-ce się m. in. brakiem
kwalifikowanyoh
drukarzy i nadmi.arem zleoeń) oraz ze WLJTOSltu
kos,ztów druku.
G. Działalność £ill1all1.S'owa
Za tWJierdzony pnez Po1ską Akademię Nauk budżet określa wydatki na p<Jszczególne k,ierunki działalnQ5ci 'Oraz żródla pakry,cia wydatków, przy ,czym poziom dow-cji jes,t uwarunkowany
pI"awiidł'Owym 'J}ostęPell11realiza'cji doohodów
własnych, a więc sprzedażą i .składk.ami czł<lll1kowskimi, a pon.adto nlloeprzekraczaniem wydatków osobowy,ch.
W okresie sprawozdawczym
kontrole 'przeprowadzone przez terenowe władze
fir!ansowe i Zakładu Ubezpieczeń Społeczny-ch nie 'Stw.ierdzają 'u~hybi-eń, natomiast okI"esowc kontrole Głównej K'omisjli Rewizyjnej podkr-eślają wagę nadmiernych zapasów książek w magazynie, jak również ni-e zawsze for-maIną dokumentację, nadsyłaną z Oddziałów terenow)'ch PTL.
Dochody i wydatki 'planowane i wykonane w roku 1977 oraz w I półI"ocZU
1978 r. obrazują lXlniższe tabele:
L Dochody w 1977 roku:
Plan
Wyk'onanie
1.846.000
1.846.000
dotacja budżetowa
42.430
11.433
wpływy ze składek ,członkowsklich
442.454
297.416
wpływy ze sprzedaży wydaWll1i-ctw
- dotacje na prace zlocone
243.575
497.794
Razem
2.574.459
2.652.643
W roku 1977 PAN przyznała doda,tkową doia'cję w kwocie 250.000,zł na
wyrównal11h~zwiększlonych kosztów druku pozy'cji wydawIlliczych.
Niewykona:n-i-e sprzedaży wydawni'etw wynika głównie oz ni'eukoń,cze.nia w porę druku tomów DWOK i Stroju kieleckiego.
Badan.ia węzłowe zapoczątkowane w p<Jtow~e['oku "praw:ozdawczegQ prrez redakcję DWOK w Poznan!iu 'Stanowią wart;Qść przekroczenia wpływów za pr-ace zlecuneo
Niższe niż -planowano wpływy 'składek 'członkowskich dO'ty'czą w głównej mierze składek zaległych z latpoprzednJkh.
25·
388
Kronika
II. Wydat.ki w roku 1977:
Plan
1. Dzi.aloalność ma,tutowa
0_- DzJLałalność orga'!1:izacyjna
- Od,czyty
_o_ ZjaZJdy, konferencje
-- Biblioteka
wydawnicza
3. Usługi
Różnica
30a.049
304.423,82 -
3.625,18
116.496
146.636,29 -I-
30.140,29
48.300
36.828,10 -
12.471,90
165.864
147.520,--
18.334,-
-_.-
Razem:
2. Działalność
Wykonanie
------~
--------
638.709
639.408,21-
3.300,79
1.459.575
1.153.370,80 -
306.204,20
+-
332.175
415.451,60
2.430.459
2.204.231,61 -
83.276.40
226.228,50
Ad 1. Wydatki 'na dzi.ałalnośćstatutową
wykazują
w poszczególnych pozycjach przekroczenie
lub oszczę<:l'!1oś-di,wSUlmie jednak powstała oszczędność
3.300 zł.
Ad 2. Z braku mocy przerobowej druka!l'ń mie ukazały się 4 pO'zy·cje wydawnicze, w wY\l1;irku
'czego 'I1IiewylkOTIaIl1ie
,koSlz'iówwYll10si306.204,- zł.
Ad 3. Przek!I'ocnenie nakladów usług ma ,pełne uzasadll1ienie w zawartych umow,"c'h na wykonanie o!kreśl:onych badań węzłowy'ch, co 'PotWlierdzają wpływy za te
usługi wyk,azall1e w części I.
W pierwszym półroczu żadna z plalnowa,ny,ch pozycji wydawniczych nie wstała zakończona druki,em, wobec czeg'o nie wykonano planu splt'Zedaży. Sprzc>daż
usług nalstąpi dopiero w końcu roku, Sciąganiie składek członkowskich na'potyka
na t,rudności, p<micw'aż w każdym przypadku wypadałoby dotrzeć do zainteresowanej osoby, wobec tego ,okl'esowo wysyłane są 'Pi~ma do Za;rządów Oddz!iałów
z wykazaJmiimiennymii zaległy,ch :skladek.
Realiza'cja wnioS'ków poprzedni·ego Walnego Zgr-omadzenia w Łodzi.
Obydwa wnios!ki dotyczące: przyznania ;honorowego czro.nkow'Stwa PTL prof
dr K. Ziwistowicz-Adamski-ej
oraz z-organizowania WZ w Toruniu zostały zreali-'
zowane, postulaty -nat-omia'st 'są uwzględniane w bieżą'c-ej działa1ności Towarzystwa.
SprawoZJdania z dzial'alnośoCi,organizacyjnej, ,badawcZJej i popularyZlat'Ofskiej nadesłało 12 Oddzji,ałów 'oraz Sekcja Muzealna PTL, Sekcja Korespondentów Terenowych PTL i Redakcja DWOK.
Na podkreślenii'e wsługuje :interesują'c.a dZJiał,aln,ośćOddziału w ŁaJ1cucie, który
skupia m. in. kilku wybHll1ych pisaJ.'zy i twórców ludowych, a także sum:ien.na praca nowego Zarządu OddZliału w Opolu. Bardzo 'owoona 'była praca Sekcji Muzealnej na:swgo Towar:zy·s"twa, a zwłasZJcza j'ej przewodniczącej prof. dr Marii Znamierowskiej-Priiff€!l'owej, co· sZJCZJegóIni'e
milo jes't .na,m w tym spmwozd·a'D'iu podkreślić.
H,
Vhoclaw,
dnia 29 VIII
1978 r.
SekretaJ"Z Generalny PTL
Pietruszek
doc. dr hab. Edward
SPRAWOZDANIE Z PRZEBIEGU PRAC OŚRODKA DOKUMENTACJI
I INFORMACJI ETNOGRAFICZNEJ W 1977 - 1978 R.
W roku 1977 w Ośrodku Dokumentacji 'i In.fonmacj.i Etnograficznej
PTL, pro'\,\,<ldzonym opod kieruIlJki€'ffi doe. dr ha'b. B. J.aworskiej, z'atTuo-nJionebyły dWlie 050-
Kronika
389
by na pół ciatach (etnograf i sekr'etaI'1ka) o~az j,ednaos,oba na całym etade (etno~
graf).
W okresi€ 'sprawoZJdawczym działalność ODiIE kon<C€In,trowała się na zagadnieniach dokumentacjli bibł iogra fk z:ncj, przy czym część tych pcr-ac finansowana
byla przez KNE PAN. W r.amach tych prac:
- mgr Ewa Ka,rpióska przygotowal,a do pubLikacjii bibliografię etnograficzną
za lala 1970 - 1975; 'pra,ce są jesz,cze w toku, ich zakoń'czenie przewidziane
na
grudzieiJ br.;
- jak co l"<J'ku,przygo\o.wano wyb6r 'p()Zycji ,bibEo,gra£icmyc'h za pak 1977 dla
międzynarodowej bibliografii nauk spo.jec~nych, wydawanej ,przez Comite Intennational :pour la Documentation 'et la Informati'on des Science.s Sociales (E. Kanpińska);
- kontynuowano współpracę z naczelną redakcją kw,a'rltaJonika "DEMOS", przek,lzująC niemie·ckim kolegom stresz,czeIJjia polskich prac etnografi.cznych i f.olklorystycznych.
W ramach działalnoś,c'i Ina uży.tek wla.smeg'o środowi'ska etnografi'cz;n,ego Ośrodl'k, na 'Podst.awie zaproszeó przysł'anyeh ~zez organizatQrów,pnekazywał
poszczególnym ·osobomi
'placówk,om inf'ol1macje o zjazda,ch i konfer'cncj.ach zagra!nieznych. Ponadto, podobnie j'ak w la,tach ubiegłych, opra,cowa,no za 1977 rok zestaw
informacji do k:rondkii "Ludu". E. Karpióskaopra,cowala
wykaz z,G-rganiwwanych
w PoLs,ce sympozjów, kongr.es.ów i inrny'ch spotkań naukowy.ch z udziałem etno~rafów 'o,raz wykaz 'pru,c magis,terskkh, dokto~s-kich i haJ:jilitacyjny,c.h. L Wiktor przygotowała wykaz eza'Sowyeh wystaw etno grafi'cm y'oh. Zródłem informa,cjii były zaproszenia przesyłan.e do ODiIE z Za'fZądu Głównego PTL, wy,cink'i .pras'owe oraz
ankiety ro'zsyła1ne przez OŚ[,<Jdek.
Organizacyjnie
z ODi'IE związa,na jest Sek>cj.a K'or'espondentów Terenowych
PTL, której -pracami kieruje mg'r Z. NeymanowG, w Imiarę potrzeby k<Jnsu1tując
dZ.i.ałaln<Jśćz kierownikiem Ośrodka. AJmJinistra'cyj.no-jjiJIlans'OJwe
sprawy Sekcji pr<Jwadzone są w Ośrodku. Pracowm/ky ODiIE bra,li udział w zorganizow.aniu II Zj.azdu Kores'pondentów Terenowych, który odbył Isię w grudniu 78 w Uniejowie.
W iistopadz,ie 1977 Komitet Nauk Etnol-ogkznych PAN IPowołał Zespół d.s,. Dokumentaej,i BtlO<Jłogiicznejpod lI»"zcwooo'iotwem doc. dr hab. B. Jaworskiej.
Zespół ten, w ścisłej współpracy z ODilE, ,podjął natychmiast(J·wą działalność, organizując w Łodzi w dniach 21 - 22 III 78 zebranie ·członków oraz osób w,s;półpracujących
do tej ,pory z Oś'r,odkiem.
Celem zebrania bylo spowodowUlniie dy,s.kU'sji nad różnymli formami do!ku'ffien\:'lcji, kolejnoŚ·c:ią podej;mowa,nych pr.a'c w tej dziedzinie O'fGZ nad współp~acą polskiego środOW!i:skaetn(Jgraficznego z redakcją ,eza:sopisma "DEMOS". Wstępny r€ferat na temat dziaJ.a.l:ności ·OśTodka przedstawiła T. Zakrzewska. N.a'stę-pnie E. Karpińska wygłosli\.a rdera't rna temat współpracy z lI'edakcją "DEMOSU". W toku dyskusji, z osób uczcstniczą'cych w zebraniu została utworzona sieć kores'pondentów,
którzy zobowiązal:i slię systematycmie
dostarlCzaćdo
ODiIE s,tresZJczel1'i'apra'c dla
"DEMOSU".
Wchodząc" w 'skł,ad Z€S'połu: B. J.aworska (pTzewodnJj'cząoa), T. Zakrzewska
(,'ekretarz) i E. Karpińska
(-członek) pTZygotow.ały na VII plenarne
posiedzenie
KNE PAN, które odbylu siG 2 VI 78 w Warszawie, eks!pozycję pt. Problemy
dok:;,mentacji
i informacji
etnograficznej.
W zwiqzku z pr,o,pozycją redakcji francuskiego czasqp.isma etnograficznego "Objets et Mondes", wydawanego przez Musee de l'Homme w Pa-ryżu, Ośr,odek podjął
p:-aCe organiz:lcyjlle zwiiąwne ze zgromadzeniem, tłu:m.a'czeniem maz p;rzes.yłaniem
dn Francji artykułów ilustrujących
kulturę -ludową nas.zego kraju.
390
Kronika
Kontynuowana
był,a wspóŁpraca z CIDSS UNESCO w Paryżu oraz wymiana
materiałów
z PracowiDtią Dokumenta,cji. Instytutu
Etnografii Srowackdej Akademii
Nauk w Bmtysł,awie.
Bronisława
Jaworska,
Grażyna
Ewa Karp1J'!ska
KONFERENCJE,
ZJAZDY l INNE SPOTKANIA
Z UDZIAŁEM ETNOGRAFOW W 1977 ROKU
S e s j a O ,g ó lo 'P O' l s k a
pt. "Tradycje
i wspókzesność
kultury
polsk,icj"
(Opole Dąbr1Qwa NiiemooHńska, 6 - 8 V). Organizat'orzy:
Zakład FoJkkl'rystyki
Wy~szej Szkoły Pedagogi'cZll1ej w OpoJu, Komi,sj.a Kultury
Ludowej
Opolskiego
Towarzystwa
K!Ultm:'alno~Oświatowego,
Opolski
Oddział
Towarzystwa
Wolnej
Wszechnicy Polskiej. Referaty:
D. S!imonides, Rola kultury
ludowej
w utrzymywaniu polskości na Sląsku; W. Nawrocki,
Otwarta
koncepcja
kultury
socjalistycznej;
J. Damrosz, Społeczno-wychowawcze
zagadnienia
rowoju
kultury
ludowej;
M. Walińoski, Folklor
folkloryzm
kultura
masowa;
S. Gawlik, Spoleczny
ruch kultnralny
jako forma
uczestnictwa
w kulturze;
S. Czech, Rola Uniwersytetów Ludowych
w upowszechnianiu
kultury;
D. Czubala, Legenda i prawda. Na
rr1.arginesie opowieści
wspomnieniowych;
E. Kosowska, Legenda. Z problematyki
gatunku;
J. Ługow.ska, Folklor
i literatura;
T. Smolińska,
Współczesne
gawędziarstwo
ludowe
na przykładzie
Opolszczyzny;
B. Ogr·odowska, Rola Muzeum
Etnograficznego;
Z. J,aJstrz~bski, Funkcje
kulturotwórcze
Muzeum
EtnGgraficznego. Ucze.stni'cy sesji zwiedz;iJi skans'eJD w Bierkowi·calch oraz wzięli udział w spotkaniu z działaczami
kulturalny;mi
PirudnJi'ck,i-ego Towa,rzys.twa Kultury
w Prudniku.
52 Walone
Z g 'l' o lID a d z e n i e
D e l e g a t ó w P o l 's k i e g o T o war z y st waL
u d o·z n a w c z e g o i s e s j a n a u k o w a pt. "Etnografia
ośr·odka p,rzemys~owego" (Łódź, 12 - 13 IX) Orga[lizątorzy:
Polsk!ie Towarzystwo
Ludoznawcze - Oddział w Łodzi, Katedra Etnografii UŁ. Referaty: B. Kopczyńska-JaworsKa, Kultura
środowiska
robotniczego
w Łodzi; O. Skalnikova:
Specyfika
kult1ny ludowej
w ośrodkach
przemysłowych
Czech. i Moraw.
Komunikaty:
E. Pietraszek, Odmienność
robotniczego
etosu; E. Horvathova,
W. Rusnakova,
DzisiejSZa
koncepcja
i dotychczasowe
A. Dyga'cz, Folklor
badania
ludoznawcze
kultury
robotniczej
na SŁo-
A. W02Jniak, Stan badań nad obyczajem i modą w środowisku
robotniczym
Zyrardowa;
A. Kuczyńska-Skrzypek,
Niektóre
elementy
tradycyjnej
kultury
robotniczej;
J. P. Dekow;s,j"i, Z obyczajowości
robotniczej
miasta
Tomaszowa
Mazowieckiego;
W. Now-osz, Przekształcenie
warsztatu
T2( mieślniczego
w ośrodek
przemysŁowy;
H. .r'ohnov'a, Dokumentacja
etnografic:na w muzeach czeskich;
B. Baziel<i'ch, Zbiory etnograficzne
w rejonie
wielkoprzemysłowym;
S. Łysilk, Obraz kulturowo-spoŁeczny
le.~nych wsi górnośląskich
(po::a
mecką
węglową)
w dobie
ich industrializacji
i dezindustriali.::acji;
K. Kaczko,
wacji;
Współczesny
stan
Katowic;
tradycyjnej
kultury
w
środowisku
wielkoprzemysŁowym
Gap.
Uczestnicy sesji wz:ięli udział w UT<Oczys·tośc,jjubileuszowej
50-locia pra·cy naukowej prof. dr. K. Zawi's:tJo'wi'cz-Adamsk:iej połą.czonej z zebraniem
t'owarzyskim.
Impreza towarzyszą'ca: wy,cieczka do Tomaszowa M-azoowieck'i,ego·.
K ,on f e l' e !fi c j a pt. "Elementy
wspólne w kultu'rze Słowian południowych
i północno-wsehodnkh
,oraz ,i-ch zna'czenie dla etnograficznych
badaJ1 nad etnoge-
391
Kronika
nezą Słowian" pośWlięcona ~a2limierZJowi Moszyńs>kliemu . .lózefowU Obrębskiemu (WarsZiawa, 2'5 - 27 X). Organwzator: FQrska Akademia
Nauk, Komite,t SłowianoznawstWla. Ref.eraty: N. P.avković, Z prob~ematyki
prawa
obyczajowego
współczesnej
Jugosławii;
B. Ristovski, Z badań etnograficznych
w Macedonii;
Z. Sokolewkz, Znaczenie związków
między
południowymi
i północnymi
Słowianami
dla rekonstrukcji
procesów
etnogenezy
w świetle
teorii
Kazimierza
Moszyńskiego;
A. Kutrz0ba-PojnaJ'orwa, Józef Obrębski i jego wkład w badania proCeSÓw etnicznych;
A. Czekanowska-KuMińska,
Trudności
łącznej interpretacji
wyników
cech morfo~ogicznyclt
i funkcjonalnych;
Z. Benedyktowiez,
Kategorie
swój
-
K
Kubiak,
obcy
i diabe~skie
w
kulturze
Wyróżniki
swego
i
(na
pogranicza
etnograficznego
przyk~adzie
Z. Sta'szczak,
w
a
niektóre
bajce
i
prob~emy
~egendzie
identyfikacji
białoruskiej.
etnicznej;
Cechy
boskie
Mróz, Swiadomościowe
wyznaczniki
dystansu
stosunku
do Cyganów); M. Pokropek, Metody badania
obcego;
ernicznego
kiego);
~udowej
obcości
(na
L.
przykładzie
Z metodyki
pogranicza
wyznaczania
pogranicz
po~sko-~itewsko-białoruskuLtu,rowych
(na
przy-
A. GóraJoski, Metody
badania
centrum
leoria "resu";
Z. S'O'kolewlicz, A. Góralski, Statystyczne
metody
weryfikacji
wniosków
płynących
z etnograficznych
skartowań
o związkach
między e~ementamt kultury
(na przykładzie
Atlasu
L. Frobeniusa);
Z. Sokolewi'cz, Wnioskowanie
"ljer ana~ogiam" w etnografii.
Przeniesienie
wniosków
płynących
z ana~izy
wspólczesnego
materiału
etnograficznego
w głąb
historii;
M. Stomma-Opalska,
Egzemp~ifikacja
prob~emu
na materia~e
norweskim
ze szczegó~nym 'uwzględnieniem związków
między
osadami;
L. Stomma,
zasadzie rekonstrukcji
struktur
obr,:ędowyeh
Slowia11szczll:my;
R. Tomi,cki. Porównywanie
strukt'ury
i schematu
kładzie
pogranicza
po~sko-niemieckiego);
°
kosmogonic:::nego
Kv;estie
mitu
słowiańskiego
.ze strukturą
i schematem
mit~t
Samojedów.
czasu i przestrzeni.
S e s j a p o l s k o - r ,a d z i e c k a 'pt. "OcsiągnJięcia pań:s,twa socjaJoistycznego
w dzil'<lzil1Jiemecenatu nad folklo.rem i sztuką ludową" (Poznań 4 - 5 Xl). Orga'niza1orzy: Ministe'fstwo Kultury i Sztuki Departament
Bibliotek i Pra'cy K-O, Centralny Ośrodek Metodyki DpQwszechnliania Kultury, Instytut
Kultury. Referaty:
S. W. Titow.a, R.o~a amatorskiego
ruchu artystycznego
w Związku
Radzieckim;
E. A.
Szumilowa, Fo~klor wspó~czesny 'UJ życiu i na scenie; B. M. Mali-ckaja, Zadania
domów kultury
w upowszechniani'u
nawdowej
twórczości;
W. M. SZCZUl'OW,
Fo~k~or
i amatorski
ruch muzyczny
w Związku
Radzieckim;
W. Sandecki, Współpraca ku~Wralna Polski i ZSRR; ,T. BUI'szt,a, Mecenat państwa nad fó~k~orem i sztuką ~'udową w Polsce; .J. Kos'sak, Leninowska
koncepcja
kultury
i jej realizacja
w PRL.
K o n f e r e n ,c j a na u k o wa p.t. ,iF u n kc j e s p o l e ,c z n e e t n -olog i i"
(Pozn.ań, 11 - 12 XI). Organ;iza-tor: Katedlra Etnografii DAM w Poznaniu, Komit.et
Nauk
Etnologi,cznych PAN, Wliclkopolsk'ie TowaTzystwo Kulturalne.
Ref.eraty:
J. Burszta,
Etno~ogia
po~ska w służbie
społecznej.
Dokonania
i perspektywy;
Z. Sokolewioez, Badania podstawowe
w zakresie
etnologii
a praktyka
społeczna.
Komunikaty: R. .Jerabek, Formy, metody i ce~e akademickich
studiów
etnograficznl,'ch; K. MakuhkL, Potrzeby współczesności
a zakres i definicja
etnografii;
S. SlQpień, Etnografia
w dziala~ności
WieLkopolskiego
Towarzystwa
Kultura~nego.
Po
cz<;ści ofi,cjalnej 'Uczestni'cy 'konfer.encjli obradow,ali w IV sekcjach. Sek'cja I Etnologia a potrzeby życiaspoleczne.go,
.przewodniczący: E. Pie1ra'szek. Komunikaty wygłoslil:i: K. Braun, Z. BryJlli:k1owski,.J. Damrosz, T. Ka,rwkka, F. Kotula, R. Kukier. Z. Neyman, A. Paluch, L. Pelka, E. Pietraszek, .J. Pólćwiartek, Cz. Robotycki,
W. Sadowski, A. Stawarz, M. Suboczowa, H. Swli,enko, Z. Szromba-Ryoowa, D. Tylkowa, Z. Wierzbicki, K. W'ołos', M. Wożniak; Sekcja II - E1..nolo~ia'a sy,stem oświa-
392
Kronika
towy, przewodniczący:
K. MakuIski. Komunikaty wygłosili: B. Baranowsk1, .T. Czajkowski, R. Jez'ierska, J. Kamocki, B. Kołodziejska,
F. Midura, J. NJiedźwiccki,
B. Pol'Oczkowa, M. Shllpecka, L Sochaoka, M. Zn<łmie['owska -Pl'iiffcrowa, A. Gólski.
Sekcja III Et'nologia a uczestniotw.o w życiu kulturalnym,
p'rzewod!J1łiczący:
B Kopczyń,;ka-JawoT'ska.
Komunikaty
wygłosili: T. Ambroż·ewicz, T. BaTaniuk,
B. Bazielkoh, A. Bełz, A. Błachowski, L Bukowska-Fłoreńska,
A. Bukowski, R. KantVI', B. L-inette, H. Łoś, M. Meres, A. M,oniak, M. Orl'C'wicz, M. P'iotrowski,
O. Podlewskli, K. Ruszel, B. Turn·o,. Sekcja IV - Etnologia a współpraca mit;dzynarodow<l,
przewodn~czą'cy:
Z. ,J,a'siewicz. Komunikaty
wygłosili: P. Burchard,
L. Dz.it;giel,
M. Gawęckii, P. Kaleciak, J. Łapott, T. Nemere, S. Szynkiewia.
UczC'stnricy konferencji wzięli udział w uroczystości jubileuszowej
40-le'Cia pracy n,lukowej r:rof.
dra J. Burszty 'Połą'czonej z zebraniem torW<lrzyskim.
P o s i e d z e n i e n o<J
u k'O we
z o k a z j i 40 - l e c i a p r a c y n a u k o \II e j
p 1'0 f e s,o l' a dok t 0['<1 J ó ze fa B u r s z t y (poznań, 11 XI). Organ.izator: Dziekan i Rada Wydzialu Historycznego
DAM. Referat: Z. Jas-iewi,cz, Profesor Józef
Burszta
-
badacz
dawnej
i współczesnej
kultury
ludowej.
S e s j a n a olik o w ad
l a u c z ,c z e wi a o g lo s z o.n e g ,o p r z e z 1\1 i n is l e r s t woK
u ł t 'li I' Y i S z t u k i "R 'o k u P o l s k i e j M u z y k.i L u d 'OW e j"
(Słupsk, 1'9 Xl). Or~aniZiator: Polski Związek Chórów i Orkiestr. Referaty: J. Kołaczkowski, Chóralne pieśni kurpiowskie
Karola
Szymanowskiego;
M. Obst, LudoWe pieśni
chóralne
w twórczości
Feliksa
Nowowiejskiego;
W. Kirstein, Ludowa
pieśń
kaszubska.
SYMPOZJ A, POSIEDZENIA,
KURSY
K o n f e l' e n c j a f a l k ł -ol' y s t y c z n apt.
"Adaptacja'
sceniczna
folkloru"
zo.rga:nizowana z okazji III Międzywojewódzkiego
K,onkursu "Praca w obrzl;dach
i zwyczaj,a'ch ludowy,ch" (Rzeszó\v, 4 - 6 II). Org.a.nizai-o-r: Wojewódzki Dom Kultury
w Rzeszowie. Referaty: A. Ka.l'cz.m-a'rzews'ki, Obrzędy i zwyczaje związane z pracą
te tradycyjnej
kulturze
wsi; M. Bobrowska,
Problemy
adaptacji
scenicznej ludowego widowiska
obrzędowego.
Uczestl1<i,cy konferencjri -oglądali występy zespołów folklorysty,cznych.
M i ę d z y n a r o d o we Wa r s z t a t y F o I k l 'o r y s l y c z n e "A r t a m a 77"
(Rzeszów, 10 - 13 III). Organizator: Robotnicze Centrum Kultury. Referaty: S. Dzieran, ZaŁożenia i formy
mecenatu
socjalistycznego
państwa
nad ku!'urq
ludową;
R. Reinffus, Rola i funkcja
kultury
ludowej
w rozwoju
kultury
polskiej.
UcZC'stnicy "Artamy 77" wysluchaLi wykl.adów na tema't tańców ludowy,ch oraz odbyh
praktyczne
zajęóa
z ·choreo~rafami.
Imprezy towarzysz<.jce: zwiedzanie
Muzeum
Ins,tU'u.mentów Ludowy,ch w Szydł-ow:cu .oraz Zamku w Łańcu·C'ie.
p l e ,n -a·r n e p ,o s i e d z e -li ie K l' a k ,o w·s k i e go K o m i t e t u Z S L "K u itura
lud,owa
- trw.alą
wartoŚ'Cią
narodu"
(Grobla, 29 Ifl). Omawiano
kierunki ~o:zwoju kultury na wsi kU'a1kowskicj do 1980 !foku.
Plenarne
posiedzeil1!ie
Komitetu
Nauk
Etnolog[cznych
P o I s k 'i e jAka
d e ill i i N a u' k (Wa,rszawa, 5 IV). Referat: .l. Burszla, RO:ll:Ój
nauk
etnologicznych
w 25-leciu
P AN.
IV Se j m i k Ł ę c z y ck ic h T w Ó l' oC Ó w L u d o w y oC h (Lt;czyca, 12 V ).
Org.anizator: Muzeum w Łęczy,cy. Referat: B. KohLl,tnicki, Sztuka ludowa a rzemiosŁo artystyczne.
Wn;czOU1o nagrody
uczestnikom
konkursu
"Rolnik Q jego pr'-lca
w rzeźbie li mala'rs'twi.c ludowy,m".
S y m p o z j u m pt. "Inspira'cje ludowe wc wspókzc,sncj t wórczoś·c.i i wy( wórczości" (K.raków, 6 IX). Sympozjmn od·byl.o o,iię w ra,mach imprez towarzyszących
393
Kronika
TargDm Sztuki Ludowej. Rdemty:
W. TelaJ<owska, Twórczość ludowa a przemysŁ;
T. Więckowski, nola "Cepelii"
w zachowaniu
sztuki i rękodzieŁa ludowego
w Polsce; A. Jackowski, Współczesne przemiany zachodzqce w sztuce ludowej.
Z j a z d T wór c ó w L u d o w yoch K:a s z u b ~ K o c i e w i a (ZblewD, 3 Xl).
Organizatorzy: W'OjcwódzMi OŚTodek Kultury w Gdań'sku, Gminny Ośrodek Kultury
w Zblewie. Referaty: L. Mahcki, Zwyczaje
ludowe na Kooiewiu;
W. Błaszkorwski,
Kultura
i sztuka ludowa Kociewia;
S. Skórowa, O stanie sztuki ludowej i jej warunkach artystycznych.
Imprczy ,towarzyszące: wystawy ,rz·eźby i ha,Hu, inauguracja
kursu haftu k()ciews~iego, występ kapeli ludowej ze Staro1ga'rdu.
II Zjazd
Korespondentów
Terenowych
Polskft,ego
Towarzystwa
Ludoznawcz'e,go
(Ultliejórw Zamek, 10-11
Xl'll. Organizator:
Pol'sk'ie Towa'rzystwo
Ludoznawcze,
Zo<l'rząd'Główny. Rcler.a1ty: Z. Neym:anowa,
Działalność
Sekcji
Korespondentów
PTL w latach
1976 -1977; B. Ko'pczyń:ska-Jawors·ka, Etnograficzne
znaczenie badań nad środowiskiem
wiejskim;
S. Blaszczyk,
Artystyczna
twórczość
łudowa;
E. Nowill1a-Sroczyńs'ka, Badanie aspektów widowiskowych w obrzędach
cykłu zimowego;
V. Krawczyk, Potrzeby badań nad współczesnq literaturq
ludową; H. Nowicka, Tematyka
materiaŁów
z badań korespondentow
terenowych
PTL
oraz
ich przydatność
dla
opracowań
etnograficznych.
Pos~edzei!1ia
Komisji
Etnograficznej
Polskiej
Akademii
N a u k w K:rakorwie. Organizator:
Oddział PAN w KJrakowie. Referaty:
24 V M. Vasović, Współczesne badania etnograficzne
prowadzone
w Serbii,
2 VI
L. ChramcD'wa, Australia
kraj i ludzie, 13 X-P.
Raybaut, Organizacja
studiów
etnologicznych
we
gicznego w Nicei,
Francji.
28 XI -
badawcze
(tematyka
E. .F:01des, Pisanki
Prace
węgierskie.
i metody)
Z materiałów
OniIE
Grażyna
ETNOGRAFICZNE
ośrodka
WOJ.
STOŁECZNE
opmcowała
Ewa
WYSTAWY CZASOWE ZORGANIZOWANE
PRZEZ MUZEA I JNŃE INSTYTUCJE
etnolo-
W
Karpińska
19'77
ROKU
WARSZAWSKIE
M u zea
War
s z a w a, Państwowe
Muzeum Etnogr,aficzne
"Tlrzydziestolecie
Kwartal:nlika
Polska Sztuka
Ludowa"
S.cenariusz: Aleksander
J'a'ckowsk.i, 'o'prawa plasty,czna: J,adwiga Ja,rnuszkiewiczowa, 362 ekspo,n,aty oraz 55 fotogramów
J,ana Śwlidersk·iego. Ekspozyoeja:
19.01- 14.04. Współor,ganizator:
I'llJstytut Sztuki PAN.
"Kolekcj.a dzwonów
pani Ewy Śliwińsktiej w zbiorach Pań'Stwo·wego Muzeum
'grafkzne~o w W'aTszawie"
Etno-
Scena['liusz i opm w.a plast)'czna: EWG Sl>owińska, 138 ek$JpclillJatów.Ekspozycja:
w Okręgowym
Muzeum Miedzi w Legnicy (folder), 15.09 - 10.12
w Muzeum Kupiectw.a w Swidnoicy.
27.05 - 26.08
394
Kronika
"Broń dalekJi'Ch ludów"
Scenariusz i oprawa pla'styc~oo: zespół pracowników
Państwowego Muzeum
Etnol1og)ircZJnegow DreŹini'e, k;onsultacjla naukowa:
Lydlia-Schwalbe
(Drezno),
411 eks pOil1at
ów. Ekspozycja: 4.02 - 3.03 Współorganizator:
Państwowe Muzeum
Etnologiczne w Dreźnie. Ka'tałQg.
"BolSikie sltroj'e rudowe"
Scena:riusz [ oprawa plastycZil1a: Barbara Kaznorwska, Małgo:rz'aia Pol, Elżbieta
PiskOirZ, 472 ekSJPQnaty. Ekspozy'cj.a: 11.02- 16.03 w C=trum
Kultury Robotniczej w Mielcu, 30.06 - 25.08 w M'UJzeUlm
w Kae'iJmie:rzu Dolny.m, 2'87 eksponatów.
Ka,talog.
"Trony li i;nsYl?Jniawodz,o'wskie Afryki"
SCe'l1'alriuszli opra,wa plasty'czna: Jolanta Koziorowska, 77 eksponatów. Ekspozy.cja: 28.04 - 15.05 w Klubie MPiK w Zduń'skiej Woli, 3.06 - 31.08 w Muzeum
Archeolol?Ji'czn'ylffiw Gdańsku, 2.09 - 2.1.1 w Okręgowym Muzeum Miedzi w Legnicy. Folder.
"Twórc:wść nieprofesjon:alna w grafice ,i plaka<:lie włoskim"
Scenariusz: M'ar'co QUeT1el,'k'omisarz wystawy: Joanna Tlom~'cka, 112 eksponatów. Ekspozycja: 14.04- 20.05. Wspólorganiwior:
Galepia "La Feluca" -- Rzym.
Foldex, plakat.
"Tuaregowie - koczowni1cy ,centralnej Sahary"
Scenalriusz: Jol~ta
Koziorowska, opr.awa plasty'czna: Stanisław Duda, 110 eksponatów. Ekspozycja:
23.04- 25.05. Współorganizator:
Towa:rzystwo Przyjażni
Polsko-Afrykań'sk1iej.
"RzeŹiba lpol>itm,a Użkumisa"
Scenal1iusz i oprawa plastyczna: Ma,gdalena Parnowska, 52 eksponaty. Ekspozycja: 14.05- 4.07. Współorganizator: Zarząd Główny TPPR
"Z Ihi·storliidomowego ogniska"
SCelIl'auiusz: Piotr Sza1cki, Ul'szula Gma1chowska, 28 eksponatów.
17.05- 27.12 w Bi.bliote.ce P.eda,go.gi<cznejoW Wa'flszawie.
Ekspozycja:
"Rodzina w polsiki'ej l;z'tuc'e ludowej"
Soetna,r~U1S:z
Ii olpraiWa IPlas1ty'czna. HaIJina OIQdzka, KQ·zysżt.of Bumatowkz.
173
ek,spOll1aty.Ekspozycja: 26.05 - 9.08 w Muzeum w Warszawie, 25.08 - 15.09 w Biurze Wystaw A!rtystycZJDyc:hw LesZJD'ie, 18.11- 10.12 w Wojewódzkim Ośrodku
Kultu:ry we Wnocł.awiu. Folder.
"WlSpókzes:ne formy ,obrzędowości pOllski-ej- wyst.awa fotogramów"
Seemalfiusz: Ewa Bar-c::'ikow.skai Zdzisł.aw SOlsnowski. Ekspozycja: 2.06 - 20.08.
Współorganiza,tor: Zarząd Główny Towarzystwa Krzewienia Kultury ŚWj.c'ckiej.
Folder, plak'at.
"Natura - człowiek - ku1tura" - wys1.>awaplakatów
Scena,uiusz li oprawa plas;tyczna: Magdalena Parnowska, Krzysztof Burnatowicz
- plastyk, 40 eksponatów. Eksporzy,cja: 6.06 - 15.09. Współolflgall'lizato.r: Ogólnopol-ski Komitet Fron:tu JOOiJ1'Oś<Ci
Nalrodu.
,;Ludow<c skrzynie wi,a:nne"
Scena,riusz i oprawa 'pla'SltycZJl1'a:
Urszula Gma1chowska, 24 cksponaty.
cja: 2.07 - 30.09 w Muzeum WsIi Opolskiej.
Ekspozy-
"Malarstwo .niepl'Ofesj<ollJa1ne"
Scenariusz i oprawa plastycZJDa: Anna Kurzątkowska,
82 eksponaty. Ekspozycja: 16.07 - 16.08 w Robotmkzym Centrum Kultury w Midcu. Współorganizator:
Robotnicze Centrum Kultury w Mielcu. F,older.
395
Kronika
"I!r'an dZJisi'aj"
Scenariusz: zc.spół PI'la'ooWnli'ków'll.a'ukowylChz Iranu. Komisalrz wystawy: Tere.sa W.ałendzi.ak, oprawa plastY'cz:na: Czesław Łąc:zJm, 340 fOltognlmów li 120
obiektów. E:kspozy'cja: 20.08 - 30.08. WspółorganiwitQr:
Minristers,two Kultury
i Sztuki oraz AJmbasada lra.nu w Polsce. Folder.
"Folklor llTluzy'cz:nycWiIlnej A:£ryk>i"
ScenaTiusz i oprawa pIa!s,tycma: Jolanta KoziOlI'Owska, 81 eks.potr1a,tów. Eksp<Jzycja: 20.09 - 15.09 w Klubie MPiK w Zduńskiej Wołi.
"Tęcza ma śniegu"
Scenaniusz: ze9pół .praoowników Pań9twowego Mu"Z€'um Etnografii
Narodów
ZSRR w Lerui·ngradzie. Komisarz wys,tawy: JaniJlla Skrzyńs:ka, opmwa pl:a"tY'czna: Krzysz;tof Bumatowicz, 261 ekspOlrtatów. Ek.spozy,cja: 22.09 - 31.12. Współorganizator:
Państwowe
Muzeum Etnografi'czne
Narodów ZSRR w Leningradzie.
"Dawna i wspó1czesnJa sztuka MongoJii"
SCC'l1ariusz: D. Das:z:bałgan, oprawa plastycZJl1Ja:C:cesław Łączka, 300 eksponatów. Ekspozycja: 19.10 - 3.11. Współor.ganlizato1': Mitnist'erstwo Kultury i Sztuki.
'\Iluwum Azj,i i Pacyfiku w Warsz'awie.
"lndi,anie Andów Środkowych"
Scenariusz: Teresa Walendziak, oprawa plastyczna:
Małgorzata
Kosek, 115
ekspon.atów. Ekspozycja: 7.11-10.11.
"WIoskie złotnictwo ludowe"
ScC!nariusz: .Ja·copo Recupero. Komisarz wystawy: Piotr Sza'cki, oprawa plastyczna: Krzysztof
Burnatowicz,
600 eksponatów.
Ekspozycja:
15.11 - 18.12.
Współo'rganizator: WłO'ski Instytut Kultury w WarSZlIwie. Folder.
"Indonezja"
Scenanius,z i oprawa plastyema: Zbigniew ,F1ilarski, 25 eksponatów. Ekspozycjla:
20.11.76 - 7.05.77 w Biibliotec·e Beda'gogicznej w Warszawie.
"P.olski'e i:l1Jstr
um ent y loudowe"
Scenariusz li oprawa pJ.a.styczna: Teresa Ambroż,ewicz, 90 eksponatów.
zycja: od 3.12 w Muzeum Okręgowym w Białymstoku. Katalog.
W <J r s z a w a, Muzcum Azji i Pa'cyfiku
Ekspo-
,,8ztuk,a zdobni,cw Af.g.aruistanu"
Sccnariusz: ZbigJn.iew Sier'szula, Hal1lna .Jankowska, opr.awa pla~tyczna: Henryk
Grocho,Js.ki, Emilia Kunowi,cz, kon~ulta<cja: Zbigniew J'asiewicz, 350 eksponatów.
Ekspozycja: 11.06 - 14.08 w Muzeum Ard,eologiczn'Y'm we Wiroclawiu, 21.08- 18.09 w Muzcum Ślężańs~im w Sobótc.e, 24.09 - 7.12 w Muzeum w Oleśnicy,
Oddzial Muzeum Al'cheolog)kz'nego, we Wrocławi·u. Ka<ta'log, 'Plakat.
WOJ. BIAŁOSTOCKIE
Mu zea
B 'i a ł y s t o k, Muzeum Okręgowe
"Faj,ans włocławski"
Sceruariusz: Zenobia :Ridrzykowska,
oprawa
pla!>tyczrna: Józef
eksj:onatów. Ekspozycja: 13.01 - 27.02. F'older, plakat.
Stolarz,
540
"Zabytki etnografi'czne w zbiora<:h Szkoły GmiJnnej w Janowie"
Kombarz wy's.tawy: Haruna Chołodowska, kOJlsultaJcja: AIeksamder Chomczyk,
oprawa plasty.cz:na: Hałina Jakubowska,
114 eklsponatów. Ekspor.;:ycj'a: 1.03- 11.04.
396
Kronika
"Tlkanina ludowa półil1ocno-wschodnkh terenów Polsli:i"
Scenariusz:
G<Emowefu Tkaczyk, konsultacja:
Halina J'akubowska,
natów. Ekspoz)'lcj,a: 3.05 - 19.06. Plaka1.
200
ekspo-
"Kultura ludow,a Bliałos:tocczymy"
Komisalrz: Ha~ina Jakubowska, apfiawa plas,tyczma: Adam Sokolowski, 157 eksponatów. Ekspoz)'lcja od 27.05 w Rat'uszu w Bielsku Podbs.kim. Współorganizator: Towarzystwo Przyj.adół Bielska Podlask~ego.
"Sztuka ludowa Bi'alo-stooC-czyzny"
K,omisa;rz: EWia Smólska, 53 eksponaty.
Ekspozycja:
17.06 - 20.0fi
Ogólnoksz,tałc~cYlm im. M. Kopernika w Sakółce.
w
Liceum
"K:.l!tura Afryki Za'chodniej"
Scenariusz ~ oprawa rla.stycL:na: Bogusław SzeI'ruiewicz, Habina Chołodowska,
800 eksponatów. Eksr;ozycja: 20.09-20.11.
Informator.
"Zabytki etnograficzne na Białcsto,cczyźnie"
Komisarz: Irena Stankfiewi,cz, konsulta'cja: Hali:na Jakubowska, 36 eksponatów.
Ekspozycja: 4.04 (o,twar-cie) w III Li,ce-um Ogól,noksztaJ.cącym w Białymstoku.
"Polskie bnstru'menty ludowe"
Scenariu'SZ: Terosa Ambrożewicz, opmwa plastyczma: Małgo.rzata Pol. 93 eksponaity. Ekspozy'cj'a: 3.12 (otwarcie). W:spółior,galnliza'tor:WydZJial KuI.tury i Sztuki
Urzędu Wojewódzkiego w Białymstoku,
'Pań'stwowe
Muzeum EtnograficUle
w WalrsZJawie.Ka,talog.
WOJ.
BIALSKOPODLASKIE
Inne
in'stytucje
B i a ł a P o d l a s k a, Wojewódzki Dom Kultu.fY
"Malall'stwo Macieja FalkiewicZJa"
Oprawa plastyczna:
Madej
,Falk1e'Wli'cz, 25 ekSiponatów.
- 28.02 w Domu Kultury. Fol.de[', plakat.
WOJ.
Ekspozycja:
15.02-
BIELSKIE
M uz e a
Biels
ko Bliała,
Muzeum Okręgowe
"Ludo·we zwyczaje zimowe w Bes'k.idZlieŚląskim i Żywi'0ckim"
Scenariusz: Bennadeit,ta Tur:no, Kry&tyna Kaczko" 68 eks'pOl1Jatów. Ekspozycja:
18.12.76 - 6.02.77
w Muzeum w Zabrzu. Współonganizator:
Muzeum w Zabrzu.
Folder.
"Trndy,cyjna
tkanina
beskli.dzk<l w zbi'orad1 mu·z'ców {)kn~gowy'Ch w Biels;ku-Bialym
li Bytomiu"
Scene,riusz li O'Pr<lwa plastyczna:
BernadeHa Tur.no, B. Go.styiJska-Bil'!icka plastyk, 65 eksponatów. Ekspo'zycja: 6.08 - 18.09.
"Tkanina
wilamowicka
ZJasto6owana w stnoju oraz w:;póJ.czoonych adaptacjach"
Scenarliusz: Bernadeit:a Turno, 51 ,eksponatów. Eks>pozy'cja: 9,09 - 30.11 w Muz2um
w Stry's-z:owie - Oddział Państwowy.ch Zbiorów Sztuki na Wawelu. W.spólorganizator: Muzeum w Stryszowie.
"W'sopólcz'csna tWÓl1CWŚĆ
Iudowa w województwie bi.elskim"
Scenea:'iusz: Ber.nad-etta Tu.rUoo,40 eksponatów. Ekspozycja: 23.09 - 26.09 w Domu
KultUJfY "KuŹ1r1l.i,k"
w Us,trOlniu.
Kronika
397
"Zimowe zwyczaje li obrzędy w ,plastyce ludowej woj. b1elskiego"
Scena,riusz: Bel'nadetta Turno, 30 'eksponatów. Ekspozy,cja: 29.11.77- 4.02.78 w
zespole 'szkół zawo()dowy~h w Bie1sku-BUalej.
"Wystawa wz'oIlD'ictwa'Spóldz. "Mak,owi.alJ1ik,a"
Oprawa plasty,cz:na: Helena Czerny, ok. 60 eks.po[],;atów. Ekspozycja: s1eIlplień
w lokalu Spóldzielni "Makowi'anka" w Ma,ko'Wiie.
Inne
in'stytu'cje
S u c h ,a B c s k i d z k a, Towarzystwo Miłośniików Ziemi Suskliej
.,Wy'stawa ,rzeź'by, lmalarstwa, zabawek ludowych"
Scenariusz i oprawa 'plastyczna: Aleksander
Krzeszowiak,
Helen'a Matysiak,
kOlrlsulla·cja: Alicja Paduch, 280 ek1s.ponatów. Ekspozy'cja: 1.08 - 30.08 w Urzędzie
Miejs'l~im. Plakat.
S zc z y r k, Urząd Miejskli i Gimill1Jny
"Wystawa prac tWÓIlCÓWludowych dzialający,ch przy koła'ch ~ospodyń wiejskich"
Scenariusz i opr.awa plastyczil1Ja: KrUlplińSlcy,300ekJspo.n.atów. Ek:spczy'cj·a: 4.08- 31.08 w r,emizie w Godziiszku. Współ'OTganiwtor: Komitet Qrganinacyjny
Tygodni,a Kultury Bes1kickiej.
"Wystawa prac twór'cy ludowego St€'I'l1ala"
Scena['iusz i oprawa 'plaSlty'cMa: Sternal, 24 'ekSlpon'uty. Ekspozycja: 6.08 - 14.08
w Buczkowicach.
"Wystaw.a .pcr-ackół ·go'spodyń wiej:skich"
Scenariusz li oprawa p].CIJsiYJczJni<l:
Krupińska, 50 ekspona,tów. EksipozYJCja: 6.08- 14.08 w God~iszkach.
"Mini wystawa haftu r'e<g11ona'lnego"
Scenariusz i opraw<.l ,plalstyczJl1t<ł:
W'iktoni,a LasZJczak, 24 ekspolt1Ja,ty.Ekspozycja:
ti.08- 14.08 w W<PT "Bcskidy" SZJczyI'k.Afiisz.
Wad'O W i c c, Miejs.kii Dom Kult'UTy
"Wystawa zbiorowa grupy twór,ców nlieprofesjon:alnych "Beskidy"
Scenaniusz: Zbigniew Jurcrok,
ok. 200 eklsponaiów. Ekspozy'cja: 6.05 - 17.05.
WOJ.
BYDGOSKIE
M u z,c a
C h oj 11 i c e, Muzeum RegionalJ1{~
"Sztuka ludowa Kaszub"
Scenalriusz: Wanda Tyborska, kOlnsiul-ta1cja:M'uzeum EUJ1Iografi.cz:n'e
w TOl'U<ll.iu,
96 ekspoll1,atów. Informa,tor.
I n a w r o c I a w, Muzeum 'i'm. J!ana Kals.prowicZJa
"Haft kujtaw.ski"
Scenariusz: Halina Mikulows.k:a, 23 eksipG1naty. Ek'spozycj,a: 18.09- 18.10. Współo.rganizat-or: Muzeum Etnografi'cz.ne w Toruniu.
WOJ. CIECHANOWSKIE
Muzea
P u I t u s k, Muzeum Rt'g1ioll1a1ne
"Sztuka Ludowa P:us,zczy Bialej"
Scenariusz: .Józef Sniegockii, 300 eksponatów. EJks:po:zy{:joa:
30.07 - 30.08. Plakat,
folder.
WOJ.
Muzea
C z ę s t oO'C
h c wa,
CZĘSTOCHOWSKIE
Muzeum Okręgowe
398
Kronika
"Zapasikla >częstochowska"
Scenar~U:Slz:Domill1lik,aMarchewk,a, opl'law:a Ip1als1t)"CZJlla:
Mariusz
eks pOlrla1t
ów. Ek'spozycj.a: 5.06 - 15.07
Grądman,
20
WOJ. ELBLĄSKIE
Muz ea
E l b l ą g, Muzeum
"Wielcy Pola,cy"
Scenariusz: Aleksander
Bła:chowski, op["'awa plastyczna: Elżb~eta Sobocińska,
Józef Łapiński, 98 eillS'pona1tów.Ekspozycja: 2.01 - 16.01. Współorgjanizator: Muzeum Et!ilogl1afkz.t1Je
w Toruniu.
"Rzeźba tWÓI1CÓW
ludowych Do1nego Powiśla"
Oprawa p1a;styczna: Józef Łapińs1kii, 131 eklsponatów. Ekspozy'cja:
K w i d z y ń, Oddział Muzeum Z'amkowe'go w Malborku
18.06- 9.09.
"Hajjt ludowy Ina Dol:ny:m Powiślu"
Scenalr:iusz: Hali!t1laSa,mpłaWlsika, oprawia Ipla'styczma: St'alnisław Czerny, 60 eksponatów. Ekspozycja: 15.06- 30.12. Kata1o,g.
WOJ.
GDAŃSKIE
Muzea
G d a ń s k, Muzeum Narodowe
"Snopki klaiszubs:kUei kociewskie"
Scena:riusz: Teresa PrZJała, Krystyna Szałaśna, ,oprawa plaS'ty'czn:a: Dorota Borowska, 30 ekspolnartów. Ekspozycja: kontynuacja
z 197,6 r. do 1.03. 77
"Ryb<l!ckie narzędzia kome"
Scenariusz: Ter'esa Przała, Krystyna Szałaśna, oprawa
rowska, 22eks:ponaty. Ekspozycja: 2.03 - 8.04.
pla,styczna:
Dorota Bo-
"Pisalllk!i ludowe w zbiorach Działu Etnograficznego"
Scenariusz: Teresa Przała, Krystyna Szałaśna, oprawa pl<l!styczna: Dorota Borowsk,a, 87 eksponatów. Ekspozycja: 9.04 - 29.05.
"Pomorskie zabawki ludowe"
"Scenariusz: Teresa Przała, Krystyna Szałaśna, oprawa plastyczna: Dorota Borowslm, 23eksponaity.
Ekspozycja:
31.05- 12.07. Współoq~ani,zator: Bałtycka
A!ge:ncja Al1ty!stycZJll'a
z Sopotu
"Obrzędy zimowe, rzeźba, haft Kaszub ,i Kociewa"
Scemmrusz: Teresa Plrzała, Krysty!na Szałaśna, oprawa p1asty'cZJI1a:Dorot'a BorOWiska, 200 ekspona,tów. EksipozY'cja: od 13.12.
W d z y d z e, KasziUbski Park Etnograficzny
"Gulgowslki ch dz~eło wciąż żywe"
Scenariusz :MałgorZJa:ta Buczkowska, Edmund Kaimińskii,' 90 eksponatów.
zY'cja: 23.07 - 15.09.
Inne
!inistytucje
W e j h e r owo, Miej'ski Dom Kultury
1
Ekspo-
"Pokaz sztukii ludowej ziemi wejhel1ows,kiej"
Scenariusz 'i oprawa 'Plas'tyc~n:a: Szymon Gl1egor, Zygmunt L,eśniowskii - pla'S,tyk, kO[]J~ultla'cj!a:K,ryS'tyU1Ja
Makow~k!a, 480 eksponatów. Eks;pozY'c}a: od lipca
do grud'ma 1977 r.
Kronika
399
WOJ. GORZOWSKIE
Muzea
G o" z Ó w W i e ,lk o p o l s k i, Muzeum Okręgowe
"Bo1ska ceraJmika ludow,a"
Scenaniusz i ,oprawa pla'styczna: RQslaw Lewandowslri, Grzegorz SkatlskJi, 160
eksponatów. Eks'Pozy>Cj-a:27.03 - 30.04. WspółQrgani2Jabor: Muzeum EtnQ·graficzne
w Poznaniu. Koa,talog, plakat.
"Ceramika mcksy;k,ańska okJre~mprzedkolu:mbijs.kl1eg(),"
Scena'lliu1sz i oprawa pla'sty>CZlllJa:.Air1na S'Ulrzyńska-Błas2jCzyk, 174 eksponaty.
Ekspozycja: 27.11.77- 4.01.78. Współ'organiza,to'r: MUZJeum Etnograficzne
w Poznaniu. Katalog, plakat.
M i ę d z y c h ó d, Muzeum RcgiJonalu1.e
"Ludowe ~nsLrumenty Wielkopolskii"
Scena,l'i'usz, Zbigniew Towński, ,opllaw1a .plaJstycZID.,a:
B. Kosmowska, 62 eksponaty. Eks:poczy,cja: 1.01- 1.06. Wspó~org<lJniza,toif:Muwum w PoznaiI1Jiu. Folder.
"Sztuk'a ,ai'ry:kańsk,a"
Scenariusz: Wojciech Sadowski, opDawa IplastycZJl1Ja:Grażyna Ner'onowkz-StQliń'ska, 30 eksponatów. Ekspozycja: 1.01 - 1.03. Współorganizator:
Muzeum Okręgowe w Gor2Jowie Wielkopolsk~m. Pla,k'at.
"Indie 76"
Scenaniu>S'zi opria'wa plastycZlllJa: Anna Bła:S2jCZlak,88ekisponatów.
Ekspozycja:
19.10- 25.11. W'spółorga'nivator: Muzeum Narodowe w Poznaniu. Fo1der, plakat.
MiGdzyrzecze
Wielkopo1:sk'ie,
MuzeUlm
"Pokaz pisanek wielkanocnych"
Scenal,iusz: Joanna Pa tor:s;k,a, opmwa plaJstycZlna: Lech Klimkiewicz, Ryszard
Patorskii, 64 eksponaty. Ekspozycj,a: 1.04 - 15.04.
"Wyroby wiklinia.Iisklie Tegionu"
Scenariusz: Joanna Patorska, oprawa plaSlty'czm.a: Lech K'l[mkiewicz, Ryszard
Patorski, 75 eksponatów. Ek.spozy,cja: 20.09. - 1.10.
"Starop:olski piernik świątec2Jny"
SC0nariusz: Joa.nna Pat'orska, oprawa pla's.tylczna: Lecz KUmkiewli'cz, Ryszard
Patorskli, 82 eksponaty. Ekspozycjla: 17.12- 8.01.
WOJ.
KALISKIE
M u z ea
Kro t o s z y n, Muzeum Ziemi K.r'otol>zyńskiej
"RobotniJcZla izba :kiro1t{)s'zyńska(1870 r.)"
Scenariusz: Hieronim ŁawniJczak, 80 ek.'S:pOll1Ja1tów.
EkS\porzycja: 00 1.05 w domu
robotniczym z pocz. XIX w.
WOJ. KATOWICKIE
M u zea
B y t o 111, MuzeUim Górnośląskie
"T'radycyj.ne zło,tJni'ctwode'Szyńskie"
S.cenariusz: Maria Lipa-Kuczyńska,
oprawa pl'astY'cmla: Rys,zard Kowa>!, 125
ekspolllatów. Ekspozycja: 1.01- 9.03, w Muzeum Śląska Opo.lskiego w Opolu.
Współ,orga:n:izator: Muzeum Ś'lą'sIm Opolskiego w Opolu. Kamlog.
"Timdy,cje kultury ludowej w PoiLsce"
ScenaJl'iusz: Barbara Bazi'elich, 45 eksponatów oraz 95 :floto~.Cl'mów.Ekspo;z;ycja:
22.02- 3.05 w Zakładowym Domu Kultury w Knurowie, 10.08- 5.09 w Miejsk~ej
400
Kronika
Biblioteoe
miu.
w Bytomiu,
6.09 - 30.09
w Domu Kultury
Kopalni
R0zbark
w Bylo-
"SztuJm ludowa Górnoślą~k!ie.go Okł'ęgu Przemysłowego"
Autor 45 fotogramów - Stefan Deptuszew\SkJi. Ekspozycja: 7.09 - 30.09 w Miejskiej Bibliotece w BytomliJu.
"Nepal] - Kraj - Ludzjie"
Scenariusz: Jan Białas,OIprawa -pJ.a-sty'czna:Zbig:niew Czajkowski, kOlrKs-ultacja:
Ja:nusz KamO'cki" 267 eksponatów omz 100 fotogramów. Ekspozycja: 5.10 - 21.11.
"Ludowe ozdoby i kl'ejnol1;yChorwacji"
Scena'riusz: Ira\l1ka Vrbovec, komrslarz: Madia IJipa-Kuczyóska, oprawa plastyczna: Zbi~nilew Czajkowskli, kons'Ultalc}a: Jelk,a Ra'daus, 234 eksponaty. Ekspozycja: 19.10 - 27.11. WSipółorga\l1lizator: Etnografski
Muzej w Zagrebiu. Plakat,
afisz, info-nmator.
G l i w'i c e, Muzeum
"Tradycyjne rZ€lmiJosł-o].ud!o'wellil Śląsku"
SoenarillJSz: GrażYllil Przybył, ok. 300 ,e!<'sponatów. Ekspozycj.a: 10.12.77 - 31.01.78
R. a c i bór z, Muz-cum
"Obrzędyzirrnowe \I1awsi doł:Iliośłąsłciej"
13 ek'sponatów. Eks'Pozy,cja: 17.12.76 - 15.01.77. Współorganiza-tor: Muz~um Etnografitczme we Wrocławiu.
"Thatdycyj= obróbka drewna"
47 eks.pomatlów. Ekspozycja: 5.02 - 31.03.
"Po1ska ~aj)ik.a ludowa"
29 eksponatów,
Ekspozycja: 12.06 - 11.09. W's'półoif'gani'Z<ltor:Muzeum ELnografii.CZII1J€
w K,r,akowie.
"Szopki krakowskie"
9 eksponatów. Ekspozycja: 24.12 (otwarcie). Współorganizator:
Muzeum Historyczone m. Krakowa.
"Sztuka jawajska"
Scenari-usz: .Janusz Kamocki, -oprawa plastyczn-a: Marian ZawisŁa, 136 eksponatów, Ekslpozycja: 30.12 (otwarcie). Współorganizator:
Muzeum Etnograficzne
w Krakowi,e. Fo1der.
Z a b r z e, Muzeum
"Ludowe zwyczaje zi,mowe w Beskidzie Śląs·krm i ŻYWli0ckim"
Scenariusz: BCl1nadotta Turno, Krys1.yna KaiC:uko,oprawa plastycLJna: Krystyna J<;drzejows:ka-Nowak, ok. 150 e.kspo\l1la'lów. Ekspozycja:
17.12.76 - 6.02.77.
Folder.
Innc/ins1.ytucj-e
B ę d z i n, Miej;ski Dom Kultury
"Wystawa dorobku artysty,cznego indywidua'lnych
,członków Będzińsbego
Klubu
Twórców Ludowych"
Scenariusz: Mic'czyslaw Krzemień, oprawa 'p131slty'czOla:
Mieczy.sław Łazarz, kOIl1sult:a'cja: Ma'r.diak, B. BazieliJch, 600 ~k~poruaiów. EkSlpozycja: od 1 - 28 każdego
miesią·ca (lO wystaw ;po.święC'OOy·chpo's~czególnym twórcom). lnf,o:rmator.
WOJ. KIELE.CKIE
Mu ze a
K i e l c c, Muzeum Nal'odowe
"Dawny sprzęt w wiLejlskim·gospodalf\stwie domowym"
"Scenari'usz: Barbara Erber, oprawa plas-tylcma: Jerzy Wron iewski , 95 ek~pona-
Kronika
401
tów. Ekspozycja: 15.03 - 5.04. Współorganizator:
Wojewódzki Związek Spółdzieln)i RolJnkzych "Samopo-moc Chłopska".
"Plas.tykaobrzędowa"
Scenariusz: J·ani;na Sko·til1li·cka,oprawa 'Pla!Styczn·a: Jerzy Wroniewski. Eks'pozycja: 30.12.77 - 15.02.78. WSJpółorgarruizator: Wydział Kultury .j Sz,tuki Urzędu Wojewódzkli,e-gow Kieloca·ch. Plakat.
Inne
instytucje
K i e l c e, Wojewódzki Dom Kultury, T-owarzystwo Przyjaciół Górni'otwa, hutnictwa
i Przemysłu Staropols.k1iego
"Wys,tawa twórcz-oki ludowej KieJ.ec-czyZJIlY"
Scenariu'sz i oprawa plastY'cZJIla: Krys,tyna Ściwiarska, Gr-aży.na Łongowik, 230
ekspo,natów. Ekspozycja: 17.09 - 18.09 w Nowej Słupi. Ws,półorganiZJatm: WojewódZJki Dom Kultury w KJdca,ch.
K i e l c c, Wojewódzki Oddział Stowarzysze:nia PAX
"Ws.półczesll1a d'.eligijna .sZJtUikaludowa"
Scena;rtiusz: Andrzej Krzcpicki, oprawa plastyczna:
Jerzy Wroniewski, konsulta,cja: Barbara Erber, 450 eksporualów. Ekspozycja: 8.06 - 15.08. Folder, plakat.
WOJ.
KOSZALIŃSKIE
M u zea
K <J~ Z a l i n, Muzeum Archcol·ogi'cZJn·o-Hi.s-tory·czme
"Tkactwo ludowe Pomorza"
Scenariusz: Juliiusz Sicnkioew.iicz, 140 eksponntów. E-ksp<Jzycja: 16.02 - 5.04 w Muzeum Okr<;gowym w Koszalinie. Plakat .
.,Indie 76"
Scenariusz: Andrzcj Moniak, 120 ekspon-atów. Ekspozycja: 7.04 - 21.05 w Muzeum Okn;gowym w KosZ::llinie.
WOJ.
MIEJSKIE
KRAKOWSKIE
M u z ea
K I' n k ó w, Muzeum ArcheoJ.ogiczne
"I~ona w ikOll1oSltasie"
Scenariusz: ze&pół pracowników Muzeum, oprawa plastycZJIla: Mari'a Michajlow,
konsultacja:
.Jadwiga MatLnowska, 36 eksponatów. Ekspozycja: 4.12.77 - 15.01.78.
Współorganiwtor:
Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Plakat, folder.
K I' a k ó w, Muzeum Hist<Jryczne M. Krakowa "K,rzysztoiory"
"Szopki krakows~ie 1977"
ScenaTi'usz i oprawa pl.as-ty,czna: Tadeusz Wroński, konsultacja:
Alek::laJ1dra
Jakhńska,
73 eksponaty.
Ekspozycja:
10.12.77 - 2.02.78.
Afisz, plakat.
Kra k ów, Muz·('um Etnoografi-czne
"Wielcy Pola,cy"
Scenariusz i oprawa plastycZ1na: Leszek Wajda, 66 ekslpoll1'atów. Ekspozycja:
28.09 - 13.12. WspÓlor.ganh.atoT: Muzeum Etnogr.afi,czne w ToOTun,iu.
Kra k ó w, Muzeum Narodowe
"P.olsik'a - Cz..echQslowa'cja. Wńeki sąsńedztw'l i przyjaźni"
Dzial XIV: "Żul.tura i sz,tu.ka ludowa 'pograll1i,cza"
Scenariusz: Halina Bittner-Szewczyk,
Józef VlachoiVic, oprawa pla-styczna: Jan
Kolnn'owski, kon.sultacja: Edward Waligóra, 92 eksponaty. Eks'Pozy'cja: 16.12.7715.01.78. WspólolI'ganizatOil': SlovensKe Narod:ne MuzeUJm w Bratislave.
Katalog,
plakat.
26 "Lud"
-
tom 63
402
Kronika
Inne
instytucje
Kra k ó w, BiuI'O Wystaw Ar:tytstyCZil1y'ch
"Międzynarodowe Ta.r~i SZJtuki Ludowej - Cepel'ia COQpex,im"
E'kspo'zycj'a: 4.09 - 28.09 w BawlHon1e Wy,stawQwym Biuu-a Wys'taw Artyslycznych. Współ'O,rgan'iz.ator: Biuro Organiza'cyjne Targów i Wystaw w Poznaniu
WOJ.
LOMZYŃSKIE
Muzea
C i e c h a n 'Ow i e 'c, Muzeum R'Olniolwa im. K<rzyszt,ofa Kluka
"Rybołówstwo dorz.ecza Bugu li Na'rwi"
Scena.rrilUsz: GrażYll1:a C:uerWlińs:ka, opraw,a pla:styczna: Wojdech BoguckIi, konsuHJacj'a: Ma'liarn P'O'k:ropek, ok 60 ,eksponatów. Ekspozycja: 23.01 - 9.03.
"Haft białoruski"
30 ek'S'ponatów. Ekspozycja 26 maj'a.
"Podlasklie ,meble ludowe"
Scenariusz i o:pr:awa plaslyczna: Tomasz Czerw:iński, Wojciech Bogucki - konsultacja:
Marian Pokropek, ok. 50 eksponatów. Ekspozycja: 28.07 - 15.09,
"Wień'ce dożynkowe"
7 ek6poll'1ćl,tów.EJkspozycja pokOlIlkul'SQWa:18.09- 30.09.
"Narzędzi.a ol'a,ckie na pQdlaSliu"
Scenaa:liusz: Toma'sz Czerwińs.k!i, opwwa pla'sly'czma: Sołtysik, 58 ek's.ponalów.
Eks,pozycj.a: pażdziennik w Si,edlca'ch. WSipó].o,pga.nizalo[':Na'czelna Organizacja
Techn'ie1Jllia.
Ł o m ż a, MuzeUJm Okręg!o'we
"Rzeżba ludowa z;iemi łomżyńs.kiej"
Scenarj,usz: Joi1all1ta Deptuł'a, Iwona Szptalińska, oprawa plastyczna:
Henryk
Osiekli, Mi'eczysław Mazur, 33ekspona:ty. Ekspozycja: od 21.01.
"Tkaniny z P.USz.czyZi'elonej"
Scenariusz i oprawa plaSltycZJna: Br,ol!lii'sława Naleśniak, 20 eksponatów. Ekspozycja: od 21.01.
"Dawne sprzęty wiejskiego gospoda,pstw,a domowego"
Scenariusz:
Wiesł,aw Pawlak,
oprawa plasty,cZlna: Bronisława
Naleśniak, 91
eksponatów.
EkS'pozy'cja: 1.06 - 21.06 w Domu Ku1tury w Grądach Woniecko
WQj. łomżyńskie),
15.09 - 30.09 w Domu Kultury
w Wy~okich Mawwieckich
(WQj. lomżyń:skJi.e).
"InstrUJm'enty ludowe"
Scenariusz:
Wiesław Pawlak, oprawa plasty,czna:: Bronisława
Naleśniak, 51
eksponaltów. Ekspozy1cj'a: 22.07 - 1.11.
"Stlrój ludowy kU'r1pliowsikiejPU6ZiCZY
Zlielonej"
Scenaliusz:
Wlieslawa Pawlak, oprawa plasty,cZlDa: Bronisława
eksllxmatów. Ekspozycja: od 22.07.
Nakśniak,
40
"Wień'ce dl()żylt1lkowez woj, łomżyńskiego"
SCE."l1,arius,z:Wiesława Pawl1ak, oprawa plastyczna:
Bronbława
Naleśniak, 11
eksponatów. Ekspozycja od 20,09 - ,kontynuowana
w Pau'ku E,tnogmficz.nym
w NowognodZlie.
WOJ.
MIEJSKIE
LODZKIE
Muzea
Ł ód ź, Muzeum Archeo].ogi.czJl1e Et,nolgra:fii,cZlne
403
Kronika
"Australia - świat sztuki plemienJnej"
Oprawa pla,stycnna: J'a'cek Kul'i'gowi'Cz, ok. 800eksponatów.
- 28.08 (wspóIorganizator Muzeum Morawsk,ie w Brnie).
Ekspozy'cja:
3.03-
"S:z.tuka huculska"
Soenariusz: Boże!lJlJa W'róblewsk,a, oprawa 'p1as:tycz1na: Ralin:a Czurko, ok. 280
eksponatów. Ekspozycja: 27.10 - 18.12. Przewo<ini[<.
"Sztuka 1udow.a i robotn!kw miejskiego województwa łódzkiego"
opr,awa pla'sty'cZlna: Haliil1Ja Cwrko, ok. 400 ekspona1ów. EkspozycJa:
- 15.03.78.
1'5.12-
WOJ. NOWOSĄDECKIE
Mu zea
1\1us z y n a, Muzeum Regionalne
"WYlfoby artysiyczm€ z gliny Aleksand,ry li Fehksa Tylusiów"
Scenariusz i oprawa
plastyc.zna: WJieslawa Czern1iec, k,onsultacja:
Okręgowe w Nowym Sąc'zu, 85 ekspo[ljatów. Ekspozycja: 20.08 - 31.08
WOJ.
Muzeum
OPOLSKIE
M uze a
O p o l e, Muzeum Śląska OpoJ.skiego
"OgóLnopo!Js'kipQ'zegląd tWÓl"lcZ;O,ści
ludowej"
Scenariusz: Ewa Bacrońska-Kureik, oprawa 'plars:tyczna: Maria Rampel, ok 250
eksponatów. Eks1porz.ycja:15.12.76- 25.01.77 w UrzędZJie Wojewódzkim w Opolu.
Scenariusz:
eksponaty.
zamku.
"Izba Rafała Urbana"
Ewa Baczańska-Kurek,
opraw,a plastyczna:
Ryszard
Ekspozycja: ·od 15.05 kontynuowana
w Głogówku
Kowal, 72
w baszcie
"Nieprofesjonalna
plastyka na Śląsku"
Scena,riusz: Ewa Jęczalik, Ewa Baczańska-Kurek,
oprawa .plastyczna: Ryszard
Kowal, ·ok. 400 eksporuatów. Eks'pozycja: 2.07 - 20.09 W·spółorganizatorzy: Muzeum Na'l'odowe, Oddziiał Etnogr. we Wrocławiu, Muz·eum Górnośląs'kie w Bytomiu, Muzeum w Zabrzu. Katalog.
O p o l e - B i er k o w ic e, Muzeum Wsi Opolskiej
"P,lastyka obrzędowa Lachów Sądeckich"
Scenariusz: MaTia Zasłuska-Brylak,
oprawa plastycz.na: Elżbieta
ekSJpo'l1a·tów.Ekspozycj·a: 4.04 - 10.06. Ill1f'ormator.
Scenartiusz i oprawa
- 15.06. Infolrmator.
Scenariusz
4.04- 15.10.
Długosz,
131
"Śląs'kJie ludowe 'malarstwo na sZJk1e"
plasty.czma: Euz·ebiusz Gil, 52eksporua1y. Ekspozy'cja: 4,04-
oprawa
"Rzem'i'01słowi'ejs~ie OpolsZic,zyzmy"
plastyc=:
Euzebiusz Gil, 980 eksponatów.
Ekspozycj'a:
"Wsipółczesna sztuka ludowa Opolszczyzll1Y"
Sccnarius'z i opil'.aw,a ;plaSlty'cZl1Ja:Barbara Mor.aj-kro, Ahcjia Kwi,atkowska, 560
ekslpOlI1atów.Ekspozy,c}a: 19.06- 1.08 w Sądeckim Parku EtnlQgrafi=ym
w NQwym Sączu. Ws·półoQ·g'all1iJzatOirzy:
Muzeum Okręgowe w Nowy.m SąCZiU,Cepelia.
Informatorr.
"M'a'lo'Waneslkrzynie "w:ianne"
Scenariusz i oprawa plasty·czna: Urszula Gmachowska, 65 ekspona·tów. Ekspo26'
404
Kronika
zycja: 1.07 - 15.10. WspółOrgia11li.zator:Państwowe MuzeUJm Etlllograbczne w Wars'zawie. I'I1form'ator.
"WslpókzesnJ<i ~tWÓrlCZiOŚĆ
ludowa woj. piotrkowskJiego"
Scenaniusz: Maria Błaszczyk, qprawa /plastyczna: Barbara Morajko, 350 ekspo<natów. Ekslpozy'cja: 3.09 - 15.10. Współotr.ga!Ilizator: Muzeum Ok'ręgowe w Piotrkowie Trybunal'skim. Plakat.
WOJ. PILSKIE
Muz'ea
T r zc i a n k a, Muzeum im. W,i'ktora Sta,chowiJaka
"Polska c,eramiika ludowa - jej fOll1myi zdobruidwo"
Scenarius,z i oprawa pl.asty,czna: Bolesław Lewandowski,
G. Skalski, konsulta'cja: Sta'l1.islaw Jasil1Jos!z,176 eksponatów. Ekspozycja: 27.01 - 13.03. W.s;półorganizat'or: Muz'cum Etno,graficzJne .OddzJial Muzeum Na'rodowego w Poznaniu,
Folder.
"Raemioslo ar:tysty1czn.e plemi'O!Ilausltralijskich"
Sce'l1<Uliu5Z:StanilSław Jasnos,z, op~'awa plastyczna:
Stanislaw Macudzll1ski, 110
eksponatów. Ek,spozycja: 7.10 - 15.12. Pl,alkat.
"Lndie 76"
Scena'riusz Ii olpI'awa ,plastycZJ!lJa: A. Blaszak, 100 eksponatów.
Ekspoczycja:
20.12,77 - 28.02.78
WspóŁorganizator:
Muzeum Etnograficzn'~ w Poznaniu.
WOJ. PIOTRKOWSKIE
M u z ea
P i o t r k ó w T r y b u n a l s k d, MUZJeumOkre~gowe
"Sztuka ludowa w Piotrkowskiem"
Sc·cnariusz i o.pr·awa ,pla·s·tycZJ1la:Zo·ha Falkowska, ok. 150 eks,ponatów. Ekspozycja (pokonkursowa): 5.05 - 29.05.
"Pokonkursowa wy.ó>tawa sztuki ludowej województwa pi'otrkowskliego"
Scenariusz: Zofia Falkowska, oprawa plasty·czn.a: Czesław Rutkowski, ok. 350
eksponatów.
EkspozY,cfa: 4.06 -30.06.
Katalog. Współorganizator:
cztery muzea woj. piotrkowskiego.
"Wystawa rękodZJiela ludowego i artysty,cznego Spółdzielni "Cepelia" woj. piotrkowskiego"
ScenariuiSz: "Cepelia", OIpr,awa plastycZll1Ja: Czesław Rutkowski, ok. 200 ek5pon,atów. Eks'pozycja: 17.09 - 30.09. WspółoQlrganlizatorzy: Spółdzielnie Cepelii z woj.
piotrkO'wsildoego'i Za,rząd Cepelii w L'odzi.
"WytwóTCZiOŚĆ
Tękodz5el nicza Sp~ni 'cepeliowskich woj. piotrkowskicg'o"
Scenariusz: "Cepelia", opr.awa .plas'tyczna: Cz. Rutkowski, Elżbieta Marciniak.
ok. 350 ekl.;ponatów. Ekspozycja: 28.11 - 29.11 w Domu Nauczy'Ciela. Współorganizatorzy: Sp-ll1IieCepehi".
Tomaszów
Maz'owie'cki,
Muzeum
"Ludowe dyw·ainy dwaoSinowowe"
Scenariusz:
Aleksander
Blalchowski, oprawa płals'tyczna: HaHna Mikulowska.
23 ekSlponaty. Ekslpozycj.a: 7.10 - 4.11. Ws'pólorganizator:
Muzeum Etnograf'icz:ne w 'Dorull1li'u.
"S;z;tu'ka ludow,a dla dzi'ecka"
Scena,rius'Z :i oip,rawa plas,ty'cZJna: Akksander
Bł8'chowski, .Joanna Strzelecka,
340 eksponatów.
EkspozY'cja: 11.12 - 31. 12. Ws.pólorgani7.ator: Muzeum EtnogI'afi'cm€ w Toruniu.
1
Kronika
405
R a d o m s k o, Muzeum Regionalne
"Wiieky Polacy w rzeźbie ludowej"
Sc<.'na-riu&z:Aleks,ander BlachoW\Ski, ,oprawa pIG'styoZlIla: Piotr Pawłowski,
56
ek.<;Jpona,tów.Ekspo.zycj,a: 2.01- 13.01. Współorgalt1!imtor: Muzeum Etnograficzne
w Tou-uniiu.
"Sztuk,a ludow,a Ziemli Radoms'ZJczańskiej"
Scenariusz: .Taill/ina K'Uoha-r'Ska-Paw~olwska, oprawa plastyczna:
Piotr Pawł'Owski, ok. 150 eksponatów. Eikospozycj,a:6.05 - 30.06.
WOJ. PŁOCKIE
M uze
a
L r; c z yc a, MuzeUlm
"Ro·1Jnikl Jego .pmlCa w .rreź<bie ó. malarSltwlie"
Scooarium: AIlllla .DłużewSlka-So>bcza.k, oprawa pl'astyczna: A:nd'fzej Klein, 55
ek:spolla'tów. Ekspozycja: 1.06 - 6.06. K.aLalog.
p I o c k, Muzeum Mawwi·cckie
"Trony i insygJnli,a wod:llOw,ski.edawnej Afry'kli"
Scenariusz i Oipjfaw'a plas,ty'czn,a: .T'Olant'a KOIZI.iowrwska,77 ekL'>lYOrna,tów.
Eks:pozycja: 11.03- 19.04. Współorganizatorzy:
Piań.sitwowe Muz-cum Etno~afojczne
w
WUf'Sza-Wfie,
Pola<technó'kaPlock'a. InfOlfma1x>.r,!plakat.
"Wieś w Jtl«ur:dme i rzeźbie ludowej"
Scemuiu'sz li oprawa Ip1a'S tyCZil'lJa:
Wanda DalanowilCz, 72 ekspO!11aty. Ekspozycja:
25.04 - 28.04. Wispółou-gail1lL2Jator:
Politec<hrrilillaPłocka.
"Laurea'oi "Barw" ;nalgrOOyim. OsKaT'a Kolber!1ia"
Scenariusz: Tadeusz BaTan'iuk, oprawa p1aSlty.cz:n,a:Zofi-a 2)aU"Elmba,ok. 210 eksponatów. Ekspozycja: 24.06 - 13.07. WIs!pÓłoll'ganli2R<uorzy:
Federacja Stow.arzys.zenia Sztuk Plastyczmych w Pols'oe, Redakcja
"Barw". Pl~at,
katalog.
S l e r p c, Muzeum i Pairk EtnogU'aii'czmy
"Sztuka ludowa i zdobnidwo
w zbiofe..ch Muzeum Etnograficzmeg;o w Si1erpcu"
Scenariuse.: Olga Kmieć, oprawa p1als,t)"cZIrua:EliJb1eta Ohrui,s,2Jcz,kon'sultacja:
Bohdan KohutTIli,cki, 88 eKspOlnatów. EkSipozycja: 19.09 - 25.10.
l
WOJ. POZNAŃSKIE
Muzea
p z n a 11, l\fuzcum Etno-graflioczne
°
,.Wystawa
ludowych
ins<1.:rumentów muzycZA1Y'ch,i rzeźb ludowych o tema.ty(:e muzyc2JIlJej"
Scenariusz: Z. Toroński, W. Kamiński, opu-<łwa ,p1a'sJtyczna: I.r'elllJaJarzyńska,
297 ekspOIJ1atów. Ekslpozy'cj,a: 30.06 - 10.07 W SiedzJib1e Poznańskiego
TO'wa,rzySitwa Muzyczne!1io, i!m. W·1enia1wskaego. WiSipóło,rgani>za'torzy: Wydział Kultury
Urzęod-uMicjskii,ego w Poznamu, Pozn·ańskie Towarzystwo Mluzyc2J!11'e
im. H. W'ieniawskó'-ego.
"Indie 76"
ScenariUlSrz;,i oprawa pl'astY'c'ZJl1Ia:
A. Bł-a-srz;akd Zbi'gni'ew TorońSlki, konsuLtacja:
K. Wolski, 100 ekspona1:ów. EkspozY'cja: 5.08 - 19.09 w Muzeum Areheologicznym w P'orzn,aniu. WSipółorgani2Jatorzy: U['Z'łd Woj'ewódzki, MU2Jeum Al'oheo'logicznc w Po=n>iu. Folder, ,afasz.
Scenariusz:
"PoLskl1e'ludu-we ]ns_tIl'umerutyJffiuzyc'Zll'1e"
Zbigniew ToI'oński, QProawa plia.styczna: Irena Ja,rzyń-sk'a, 90 ek,s,po-
Kronika
406
natów.
wkach.
Eks;po·zycj-a: 27.08 - 12.10
w Gminnym
Ośrodku
Kultury
we Włos'wko-
"Motyw muzy'cmy w rzeźb~e ludow·ej"
Soenal1iu5z: Zbigniew TOlroński, oprawa plastyczna:
Irena Jarzyńska,
105 eksponatów. Ekspozycj-a: 12.11.77 dQ 31.01.78.
S z a ·m o t u ł y, Muzeum Ziemi SZaJmv,tu]:skiej
"TWÓTCYl'udow:i Wi-elk,opolski"
Scenariusz:
Piotr Paweł PrulS, opr,awa plas.ty'czna: Ka~ał'ZYIlID Zmarzlińska,
konsu1ta'cja: Zbi~niew T'orońsk:i, 50 eksp0nJatów. Ekspozycja: 1.05 - 31.06. Plakat.
W r z e ś n i a, Muzeum im. Dzieci Wrześni,eńskich
"W y>ciJnanka ku'l'paowska"
Scenariusz:
Ros.ław Lewandow·ski, ok. 50 ekslponatów. Ekspozycja:
12.10.77 do
31.01.78. Współorganizator:
.Muzeurrn Etno'gmf1.czne w FOZ!l1arnau.
WOJ.
RADOMSKIE
Muzea
K 'O Z i e n i ,c e, Mu:zeUJll Re.gion'G,li11e
"Sztuka l'UdoWlaIne~oQ1jukoz:i.enioki·eg{)"
Oprawa .pIasty'cm,a: MirosŁaw M<aJ1:era,100 ekspon.atów. EklSlpozycja: 4.06 - 10.06
W
Miejskim Ośrlodku SpOlf\tu Tmy'Sltyki i WypoczYll1ku w Kozienkach.
R a d 'O m, Muzeum Okręgow-e
"Ludowa ;rzeźba Ka,rpa,t Polskich"
Scenariusz:
Mani'a-T.er·esa M.as,zczak, OIpmw,a plas.ty'czna: Jan Oriencki, ok. 300
ekspOl!1atów. Ekspozycja:
5.07 - 28.08. Współ()'l'gall1i.za,tor: Muzeum Okręgowe w
Nowym Sączu. Foldar.
I n n e li n s' t y t u e j e
Ił ż a, SpółdzieLnia ChałU!pni,k~'
"Ludowa laLka i zabawka 'cera.macma"
Scenariusz j kom'lulta1cja: stefan R'CASański.,
oprawa plais1ycnn,a: Longin Plińk'Owski, 150 ekSlp'Oll1atów. EJkspozycj.a: czerwiec w Urzędzie Miasta i Gminy.
Folder, plakat.
R a d 'O m, Klub Stowa,rzys,Zlenia Pax
"Re~i'olnalll1a s:akra·Jna sztuka ludowa"
250 eksponatów.
EkSipOlZY1cja:
17.05 - 17.07. Współocgall1oiw,torzy: W{)jewódzki Oddział StoWlarzysZlerria PAX, Zes1pół Hand1:u "VeriItais".
WOJ.
RZESZOWSKIE
Mu ze a
R z e s z ó w, M'lIzeurrn Okręgowe
"Motyw pr,a'cy w !twórczoŚiCliludowej"
Soen.ari!1.m.z:Krzysz1Jof Rusz;el, ok. 250 ek5p<matów. Eks-pozycj,a: 5.02 - 1.03.
talog.
WOJ.
Ka·
SIERADZKIE
Mu zea
S i e r a d z, Muzeum
"Saarad:zk.a wydn.anka luo{)w.a"
Soenarriu:sz: EIŻlbieta DelJida, oprawa
pl,astY'cma: ZQfia Fiszer, konsultacja:
Zofia Neyrmalnowa, 60 eksponalt6w. Ekslp'o,zy'cja: 3.01 - 29.01 w Klubie Związku
Na'u<czy,ai1e'I,stwa
Folskiego W Si,er,oozu.
Kronika
407
,,'I1kJaJilIiny
i rzeźby iSieradZlkiie"
Scenadusz: Elż,bi'eta Delida, 'oprawa rpl'aslty,cZllla:Zoiila Fiszer, ok 25 eksponatów.
Ekspozycj,a: 21.04 - 22.04 w Kom~teoi'e WojewódiZkilm Zjednioczonego Stmn!lliciwa Ludowego.
"Meble i sprzęty łudowe"
Scenariusz: Elżbi·eta Delida, olpr.aw.a ;p:1a!S'tycZltlJa:
ZQlf.ia FllisJZi&,.ok. 70 eksponatów. Eksrpozycja: 2.06 - 14.08.
"KoliQl'1olWe
sLi.€l1adzkie('stlfój ludowy)"
SOenaTlłUsz: Elżbieta Delida, oprawia plas,tylcma: Zoefj~a F1~Slzer,ok. 95 e:lmponatów. Ekspozycja: od 2,6.12.77 w Galerii BiUlra Wylstaw A,r,tystylczny,ch wSieradZlU.
W:i e l u ń, MuWUllll Ziemi WIi'eluń<Ski'ej
"Ludowe obrzędy rzi.mowo;-'wiQlsenn€w Wieluńskiem"
Soooariusz ii oprawa IpllaatY'CZIlle:Bo'~sława
Wlil'llś, Barbar.a MrUlgała, ok. 40
ekS1ponatów. ElkSJpozycj.a: 2.02 - 9.03 (wystawa objazdowIa).
"LUldowy hajjt i tk.anina ool§ilon'lliSieradzkiego"
SeelrJJadlUlsz:Elżbieta Delida, oprralWJ<l
plastycizna: ZoefiilaFiszer, ok. 60 eksponatów. Ekspozycje:
22.03 - 31.04.
WiSpólor,gan'iza'toll': Muzeum OkTęgoJWIe w Sieradzu.
"WspókZiesn,a sztuka ludowa WQjewództw.a sieradzkiego"
SoenalI'.i'Ulszi oprawa Jp;las,tY'Czme:BOIgusław,a WLi.louś,Balf,baira Mrugała, ok. 200
ekslpolnatów. Ekspozy,cja: 7.05 - 4.07. WSlPóło["ganiizaltolI':MuzeUlm Okiręgowe w
Sieradzu.
"Malarstwo nla slzkle i r.zeźba ludowa"
Scenariusz li opu'awa rplasltY'czna: BoguiSława Wiluś, Ba.rbara Mrugała, kOllllS'ultacja: Ma,ria Bu jakowa, ok. 80 eksponatów. Ekspozycja: 20.10 - 8.12. Afisz.
WOJ. SKIERNIEWICKIE
M u zea
B T Z e zli lJ1 y, Muzeum R:egi'OIl1.alrJJe
"Ludowa tkanina brzeziń:ska"
Scena.l1iusz: Elżbieta Purtyńskia, opmwa pla'stycma:
Jadwii.ga. Wiklak. EJkispozycj,a: 28.01 - 25.02. W:spółorganlizatolI': Muzeum w Tomasz'Owie MaZlowieck1im.
"Kulotura J,aponJii"
SoeoolI'i'usz: W'itold Nowosz, oprawa ,pla'srtY'C2lI1a:Jadwiga WikLaJk. Eks:pozy.cj.a:
5.03 - 30.04. W~półorg·aniz;atm: MuzeuJm A'rchoollogicZJI1eLi.EtIl1Joigraf:i'CZll1Je
w Łod·zi.
"Ceraunika i 'OZldobyhuculskie"
Scenal1iusz: Bożenna W'róblewsk1a, oprawa IplaiS'tY'CZJI1a:
Jatd:wliga W:iklak Ekspozycja: 8.05 - 30.06. Współor.ga.rriZialtor: Muzeum Ar,cheologkme
i E1mogra:f1kzne
w Łodzi.
"Odzież i el.ementy zdobnkze WIl1ętrz,a z daWll1'ej 'tk.all1JinyżyraTdowlsldej"
Scena'1~ius7.: Elżbieta Putyń's'ka, opraWia q:JlastY'Czme:Jadwig.a Wildak. Ekspozycja: 2'6.08 - 29.(}9. W:spółorga:nizato[': Muzeum OkTę-gowe w Zy.nardowie.
"T'c,aMzyki ,mechan:iocm'€ twórcyamatolI'a
Jer:zegto' Piotrowskiego"
Scenariusz:
Elżbieta Wladyka, oprawa pl.a,srtyczna: Jadwi'ga Wik,la:k. Eks;pozycj,a: 1.10 - 31.10. W'Slpóło,rgan]za1tor: Muzeum Arlciheologkzme i Etnogmfi'czne
w
Łodzi.
R.a waM a z o woje c k a, Muzeum Ziemi R,a'wskiiej
408
Kronika
"Tmctycyjna krulltum 1udowa regi<Jmu rawski·ego XIX Ii XX Wlielm"
SCerułTius.z: Bożeruna Wróblew~ka, opraWIa plastyczna:
Malogorr:ro1taDaszyńska,
ok. 150 €iIrnpoll1Jaitów.
Ekspozycj,a: 16.06 - 15.08.
S ,o c h a c z e w, Muzeum Ziemi Sochaczewskiej
"Wojsko Polskie w rzeźbie ludowej"
Scenau"iu~z ,i oprawa plasrtY'Czna: Halma Olędrzka, 30 eksponatów. EkspozycjiCI:
8.05 - 31.05. WiSlPół=g.a.nizatorr: Pańsltwowe Muzeum Etnogr.afic'llne w WarszaWlie.
Z y If a r d ó w,Muzeum Okręgowe
"Kolekcja dzwoll1ów pall1liEwy Sliwiń'Slkiiej w zbiora'ch Pańs:twO'wego MUZi0Uiffi
Etnogra.fticznego w W,a<rszawi'e"
Scen.arriusIZ i oprawa plastY'CZl1ia:Ewa Słowiń'sk,a, 138 eksponatów. Ekspozycja:
2.02 - 27.02.
"S2Jtuka ludowa dla dzi·ecka"
Scena,riulsz: Aleksa.nder BłaJC1l!owISIkIi,
opl.'la'wa ,plaSltyczma: Halina MikułQ<Wskia,
340 eIDSiponatów. Eksipozy,cja: 25.05 - 20.06. W,spółorganJiZia'tor: Muzeum Etnografi'czne w TOTuniu.
WOJ . SUWALSKIE
Muzea
Suwałkli,
MiUizeUlmOkręgowe
"Wysta.wapopularryzująca
o,ZJiał,al'11ośćdz[ału .etnogvafi i Muzeum Okręgowego
w Suwałkach"
ScetnaI'iUsIZ: T,eresa Romanowska.
Eikspozy'cja: 29.05 - 4.06 w Księgarni "Domu
Ksiątki" w SuwałJkalC'h.
"KultUIm ludowa wIOj.ewództwa 'SJ\lwaIsldego"
ScenaJ"iusIZ: T,err,esa RQmanowska. Eksrpozycja: 9.09·- 15.12 w Miejsk<J-Gminmym
Ośrodku Kul.tury w WęgorzeWlie.
"Prrzyrroda w sz:tuoe 1udow,ej"
ScenariusIZ: Teresa Ro.ffiaI!lQ<Wska.
Ekspozy·cja oc! 8.12.1977.
Imne instytucje:
S e j n y, Miejsko-Gminny
OŚI'odek Kultury
"Wys,tawa tkantiny litewskiej z terenu Sej,neńszczymy"
ScetnaiI1i:uszli oprawa plas,tyCUlJa: Ma['lek KarpowJ,cz, 36 ekSlponialtów. Ekspozy,cja: 15.07 - 10.09. W'S1półoI'ganizatorr: IJitewskie Towarzystwo
S>połoozn<J-Kulturame w Sejmach.
WOJ.
SZCZECIŃSKIE
Mu zea
S ,t a r g a r d S z 'c z e c i ń s k i, Muzeum
"Rzemiosloo ail'ty<s.tYCmlle
plemi10m austmlijskrich"
114 .eikSlpoota,tów.Bk\sipozyrcja: 15.12.77 do 31.01.78 r. WSlpółorga'nizator:
NaI'odowe'W S:oczeci!nie. K,a,talog.
S z c z e c i n, Muzeum Narodowe
"Kuchnia sta,ropamorska"
SCerlmium: J~·cek Łapolt<t, opraw.a ,p1a1stycZina:Danuta
natów. Eksrp.oz)'lcja: 1.01 - 10.U. Folder.
Boehlke,
Muzewm
ok. 300 ekspo-
,,sztuka Ludowa :połudnJitOwej Szwecjd."
Scena,niusz: Ii <Jpr,awap,las1Y'Cm'a: Ba['lbro A,sMad, ok. 400 ekspona'tów.
Eks'pozy-
409
Kronika
cja: 4.02 - 20.04.
Katalog.
WSlpółorg,ani'zator: KuUulrhiWteriska Museet
"K'lI1Jt'llren" w LUJlld.
"Dogonowie i ,inni"
Scenari,UJSz: .J,aoek Łapott, opr.awa Iplas;1;y,czlna:Da[J.'wta B<oehlik,e,ok. 550 ekspoIDatów. Ekspozyej.a: 18.11.77 - 15.02.78. KartaltOg.
Inne
instytucj.e
Szczecin,
Wojewódzki Dom KUJltury - Zamek
"Wojewó<:bka wystawa ,pla:s,tyc·znej twórc2Jośai ludowej i amatoIDs<ki,ej"
Scena.riuslZ: Ha'l1rn.a Orzka, O{IDaw,a plasty'cZllla: Ewa K,rólikow,silm, k'OITSlultacja:
EliJbieta Adamek ,LUlido Reick, 780 ek,,,pon1atÓ'W.Ekspozy'cja: 11.12 - 28.12. W~półorganaz.atoor: Rada Związ.ków Zawodowych
w Sz'oZJeOilnie.Flakalt, j;oldecr:.
WOJ. TARNOWSKIE
Muzea
T a r n ó w, Muzeum
Okręgowe
,,Koolęda z rturoniem"
ScenUirciusz: Adam Ba,rtosz, oprawa plasoty<CZJna:Magdal,ena KDU'k, 65 eksponatów. Elmpozy'cja: 1.01 - 30.01.
"Kobi'ecy strój ludowy"
Scenar'i;usz i opq"awa p1astyc2Jilla: Adam Ba:r:tos-z, 30 e'!rnpon.a,tów. EkSlpozycja:
15.02 - 15.03, w Dam'll Kultmy
Zakładów Azotowyoh.
"M:otyw pracy w rtwÓIr.cz.ośdludowej"
Scenariuslz: KJrzys2Jtof Ru:sZieI, oprawa plas:tycZiilla: Adalm Bar,ooS'z, 80 e~sipona·
Łów. Eks,poz)"cj.a: 1.06 - 30.06. Wstpólol119arnQ.Ziaitor:
MUZJeum Okręgowe
w fueswwic.
"SztuJm ludowa 80wiśla Ta.rnow,g;kJ~ego"
Scenar<iursz: Adu:m Ba I'Itosz, oprawa
plas.tyczna:
.rer,zy Papuga,
kJOIl1ISultacja:
Anna Harrtas.z. Ekspozycja:
20.09 - 31.12. W:SlpółODganvza'oor:Za,rzą.d WojewódzkU PTTK w T:annloWlie.Walorowa 'lllort.ka.
Inne
instytucje
N o w y W i ś l i c z, G.minny Ośrodek Kul1.1Uł'y
"Przegląd do,roQlbku1;wÓlreZioś,ei
lrudow,ej li sta~oci"
Oprawa 'pla::;tyczna: M&r~a SZJczepall1Ji'ak.
EJkspozy'cj'a: 27.02 - 5.03
"Kon:kuTs wi'€ń1Ców do·ży.nkowych"
Oprawa
·pl.a::;t)"cZina: Mmia SzczepaniJak. ElkSlpDzY'Cja: 28.08 - 14.09.
Kul,tury w LJipnii<cu.
w
Domu
WOJ. TORUŃSKIE
Muzea
B r o d n i C a, Muzeum
Regionalrne
"DyWlalIly dwuOSiI1.ow'orwe"
SCCJIl·ari'Usz:Elż,bieta KotbińJs.ka, <opr.awa pl<łs'ty,crzJl1Ja:
Edward C-z.erwińskii, 20 eksponatów. Ekspoz)"cj.a: 2.01. - 14.02. W:spółorgamzator:
MUZieum EtnograricZlll€ w
To.rUJlliu.
"T;mdycyjne łowiectwo regi·OID'UbJ'loomlickiego"
Scenar.iusz. Elżbieta Kotlińska, W~bdeilliar Gąsi,oki, opr,aw~ 'PlastycZina: Starn~sław Lackowski, kOrlsultacj.a: .Jan Woj1oiechmv:ski, 2S,3 ekspol1laJty.. Elkspozycja:
2.06 - 30.10.
Współ:or19anuza,torzy: Zarząd WojerwódlZJkiiPolskiego ZWiąz.k'u Ło~
wieckiegl() w Toruniu, Za;rząd Kół Łowiieckich Re.g;iOlIlI\.l
Brodrndcldego, DY;l'ekcja
Kronika
410
Okręgowa
Przyrody,
Lasów Państwowy.c'h
Topuń. Folder.
"Toruń",
Zarząd
Wojewódzkli
Ligi
Ochirony
"Rzeźba wojewódr.dw,a ,wlrullskiego"
Scenari'usz:
HallicrlJa Mikułowsika, oprawa
plastycZlIlta: Joa[]J'Va Strzelecka,
32
ekSlpcmaty. Ekspozy'cjoa: 2.01 - 14.01 w Muwum
PTTK w Golubiu-Dobrzyniu.
W.spółO['·gian~'ZJat{)lr:
Mu.reum PTTK w Golubiu-Dobrzyn'iu;
5.03 - 30.03 vi Chełmskim Domu KultUlTY w Chelill1Ji,e;4.11 - 16.12 w "Elanie" - Klub w Toruniu.
"Malria Curie-Skłodowsk,a
w rzeźbie ludowej"
Scenariusz i oprawa pla51ty.'Cijna:A. BłalchowsklL Ek:Slpozycja: 2.01 - 19.01 w Muneum Marii OU!r1ie-Skłodowskiej w W,ars:zawie. Współ'Oirganizator: Muzeum Marii
CUI'li'e-Skłodows:k:iej w War sm wi,e.
"W~elcy. Polacy w rze7ibi'e ludowej"
Scenariusz:
AlekJSlal11derBła,chiowski, 42 ekstp<Xl1a'ty..Ekspozy'cja: 5.05 - 30.05 w
Ohebm!>k~m Domu ~u1t'U!ry w CheŁmie, 10 eksponatów; 27.05 - 19.08 w Zakładowym Domu Kul,toull'y. "Prząśm.kzka"
w TOiI'UII1i'u,61 ekspOll1a,tów; 2.06 - 26.06
w Wojewód.zkrim Domu Kułtury w Ko'szal'iJnJie.
"Oni wa'lczyli - rz;eźba ludowa z cY'klu "WlieJ.cy Poll<łcy, i,ch życie i dzieł,a"
Scenariusz:
Alelmander
Bla'ohowskli, oprawa pJ.a,s.lycznu: Halina Mikułowska,
107 eksponatów. EkSlpozycja: 23.01 - 25.04 w Mu:wum X Pawilonu Cytoadeli Warsnawski'ej. Katalog.
"Obrazy. intalrsjonowane Edmunda Kapłońsikiego"
Scena,riuisz: Alekoonder Bł,adlo·ws:ki, 10 eksopona1tów. Eks.po,zycja: 27.01 - 27.05 w
GaITlJinonowy.JmKlubie Ofi,cersk.i:m w T'Oirull1:i!u;
27.05 - 19.08 w Z<l'kladowym D0mu KUltUTY."RrząŚ<l1li,e.zka"
w TOI'luniu.
"Przykłady. 's.zt'uki ludowej"
Scena.riusz: HaliillW Mikułowsik.a, 10 ekiS:pOll1a,tów.
Ekslpoozycja: 1.03 - 10.03 w SzkoIe Pod.slt.awowej nlr 1 w ToI!'UJI1Ii<u.
"S'ntuka I'udowa K~zub"
Haliml. Mikułowska, Janma Łuka:Sli-ewicz, 108
. ScenarilUsz i opr.alWa plas:1:yCZJrLa:
ekspon.a,tów. EksPQlzy,cj,a: 24.03 - 14.04 w Nalni.elsk~m Domu Kultury
w Na'klc
(n. No.tecią.).
"Sz,tuka ludowa dla d7iiecka"
Scenaniusz: Aleksander
Błaichowski, oprawa plasty.,cijl1a: Alt!ksander Błacho'wskii, J()<Ul!1na
StI'lZe,leeka, 340 ekSlp<IDa'tów.EktSipozy,cja: 16.04 - 15.05 w P.ałacu Kultury w Pomaniu. WSPÓfOT~anJiDaJtOtT:
"III B!iennale Sijwki dla DzJi'eck<l".Plakat.
"Kulb.H"a ludowa Pałuk"
Scenariusz i oprawa pLa,sstycma: Irena WII"OIl1'ko'Wska,
Iwona Swięch, 108 ekspona,tów. Ekspozycja: 17.04 - 30.10 w MUlZeum w Bisku:pinie.
"Rzeżba StanltsłaWJa ZagajewoSlkj,ego"
Scenariusz: Hali!illl. lVIJi,kułowsk,a,OIPI!'awaip1a'5tycma: Joanna Sl.r:wlcocka, 14 eksponaitów. EkspozY'cja: 23.04 - 14.05 w Zl<łkładowym Domu Kulttury "Prząśniczkia" w Toruni'u.
"Rz,eźba Stanu:sława Z,a.g,ajewslk/iego"
Scen.ariusQ:: Hallin.a Ma:k:ułOiwska,LllltbomiiI'aTy.'Czyńs'k'a,o.p['aWlaplastyczJna: Joanna StmeIecka,
30 ekSlpolIKI.JtóW.
EikslpO'Z.y.cja:21.05 - 30.11 w Muzeum PTTK w
Golu:bi u-Dobrzyniu.
"Wueś .pol'ska w l'Zoeźbie ludowej"
SoonariJusz: Aleksaooer
Błachowski,
42 eks:pona,ty. Eksporzycja: 5.05 - 30.05 w
Chełmsk.iJm Domu Kulw['y..
Kronika
411
"Kujarwska sztuka lludQwa"
Scenarius;z: Halina Mikułowska,
LubomiJra Tyczyńslm, 32 eksponaty.
EkSlpozycj,a: 14.07 - 28.07 w Ro.aota1i'czym Domu Kultury w Chełmży.
"M.al'awa!I1kJikujawskii'e"
Scena.niusz: Luboiffii:ra Tyczyń:s;k,a, 24 ek'Sipon1aty. Eks<pozy,cja: 6.10 - 24.10 w Zakładowym Domu Kultury "Prząśniczka"
w Toruniu; 1.12 - 31.12 (9 eklSlp1onatów)
w Kl'ulbie Komuna'I'11Y1mw Toruniu; 18.12.77 - 18.01.78 (16 ekSl{lQna'tów) w Klu~
bie "E-lana" w TO'I'uniu.
WOJ.
WLOCLA WSKIE
Mu zea
W ł DC ł a wek,
MuZ€1\.lJffi
Ziemi K'ujaw.skiJej i Dobnzyńskiej
"Haft 'k!ujawski"
Scen,a:r:iusz 'i k!onsultacja: Zenobi:a Pli,ertrzykowsika, opr,awa IplastymJl1Ja: Aleksandra Domanow&ka, 75 eksipOn'a,tów. E'kspozy'cja: 19.12.76 - 15.01.77. Wsrpółonganuzatoe Spółdzielnia "SZJtuka Kujawslim" we Włocławku. Plaka<1:.
"BodlaSlkie tkatrliiny d wuo'slllowowe"
Scel[l:a<ri'uiSz:
Ha:bn<l .j,a<k:ubowS'ka,oprmwa plaSltY'croa: Józef stolarz,
k:Oll1Jsultacja: Z'eJrlobia Pi'etrzyk'owska, 44 eksporn:aty. Ekspozycja:
23.01 - 15.03. Katalog,
plakat.
"Kobieta w ,rzeź,bi,e ludowej Kuj,aw i ziemi dohrzyńskiej"
Scena'nius'z i oprawa pla5tY'cZ!na: JamuSlz Nobierskli, !kOIJJSlul:tacj'a:Zeil1JObiaPtietrzykow,ska, 25 ekSJjJona,tów. Bkslpozycj'a: 8.03 - 31.12 w K'lubie MPiK we Włoclawku.
"Rzeźba ludQwa wQ:j,ewócl:z;twawłocłaWlSlki,ego"
Scenariusz: Zetrliohia Piet<rzykows1ka, opr:awa pla..,tY'czna: Józef Stolarz, 35 eksponatów. Eks'pozycja: 1.06 - 31.09 w Piawilonie PalI'ku Zdrojowym w C~echoci,llku (wystawa {lQ!ko:nku.rsowa).Katal0'g.
"Sztuik'a ludowa Kujaw"
Scenarilusz i oprawa plastyczna: K!rY'5:tyna Si wińSIka, kOł'lsul,ta'cja: Zooolbi'a Plietrzyk'owska, 64 ekslpom:vty. Ekslpozycja: 5.11.77 - 31.01.78 w IIZJbii'eRegi'ona~ncj
przy Urzędzie Mia&ta i Gminy w Brz€'Ś·ciu KujalWslkim.
Inne
instytucje
C i e c h o c i 11e k, Urząd Miejski
"Sztuka ludowa na K'uj1aw,a<CIh"
Sc'cl1ar'iusz: Aleksander
KO<CIiołowi:cz,
opnłwa plaSltY'czna: ZenQbi,a Pliet.rzY'kowska, 100 eksponatów.
E'k:s:{lQrzycja:4.06- 30.06 w Parku Zdwj,owyrrn. Ws\póIOlI'g)aniza·tor: 'T'ow:a.rzystwo Przyjaciól Oie,chocill1ka, Uirząd WojewódZlki WydZJilał KultUTy i DKTK. KatallQg (Wys;ta'wa pokonJm;rsowa).
WOJ.
WROCŁAWSKIE
Muzea
W r o c ł a w, Muzeum EIUno,grafli'czme
"Wslpółczeroa rz.eźba i malarstwo
ludow,e - z.e zbiorów Muzeum Btnogr.aficz;nego
we Wrocł'alwiu"
Scenariusz: Ewa .JęC2JaIii'k,38 ek50ponatów. EklSlpo'zy'cj·a: 2.05 - 30.06 w Mu;zeum
Tka<Ctwa Do·j.nośląskiJego w Kaimiennej GÓr.ze.
,.RodiZlina w po<lskiiej S'ztuce ~udowlej"
Scen.aruusz: Halin.a OlędZJka, oprowa pla-stycZlI1Ja:Tiadeusz WlTońs,j{'i,82 ekspona.ty. Ek:spo'zycja: 18.11 - 12.12. llU:lior:ma1tor.
412
Kronika
"II Ogólnopolskie Trienale Plastyki Nieprofesjon.alnej"
Scena1rius:z: Alek'sandm- JoackoWl:>kii,
Z'ofi'a Bisi,ak, ,oprawa plalSltyczma: Emil OieśLar, dk. 1.200 ek:stpolll'a,tów.Ekspozycj1a: 27.11 - 12.12. Wspó~or~anizatorzy:
Centt'l.1ny Ośrodek Metodyki UipowSIZJeChn.1anJ.ia
Ku li U'I'y, Iil1'stytut S~tukJi PAN, Wojewód:zki Dom Kultury. K1a:t.alog.
WOJ.
ZAMOJSKIE
Muzea
T () m a s z ó w L u b e l s ki, MUZJeUJm
RegiJona1Jne
"MaIarSltwo ludowe Werroll1.ikiRaty;ny"
Sc€inariUJs.z:Boleslaw Fus, 'oprnwa rp1'l.siycZJlla:Roman Wa1iwander,
Jan Gumk, 29 ,ekJsponatów. E:kispozycja: 2.01 - 31.01. KJa'talrog.
WYSTAWY ZAGRANICZNE
k'Oil1S1ultacja:
W 1977 ROKU
CZECHOSŁOW ACJ A
Bratysł.awa
"Wsrpó~czeSlnasztuka ludowa w Folsce"
ScenaiIiiu:sz: F.r<ł[JCiiszekMidulfa, komi'sarz wystawy: Ha:runa Raczyńska, 101 eksponaiów. Ek,Slpoz,Y'cja: 14.06 - 24.08 w OślflOdiku Iruol1macji li KuIotU'I'YPolskiej
w Br'l.iyslawie. W'Slpólorga1IlńzJatQr:Pań'&twowe MuzeUJm w WalI1SzaWli,c.
Katalog.
"Wystaw.a gobelinów"
Scooariu.sz ,i opr,awla plastyczna:
Graży;na Basisita, 20 gobelinów E,ks'Pozycja:
1.12 - 28.12 W Ośrodku Kul,tu:ry Polski'ej w Bmtysławie.
Pokaz tkarui,a. Współorganizatorzy:
Spóklziell!1ia Rę·kodZJi,elaLudowegQ ri ArotystYCZJl1Jego
ii!l\l.St. Wyspiańskliego w Krakowie, Ośrodek Kul,tUlTy Po1sk,iej w B:naityslawie.
KaTlowe
Wary
"Drui Kul,tu;ry P'OI1sktiej"
Soenariusz li oprawa p1.a:s,tyCZlJ1a:
J. Chojlllaaka, k,o'I1:sul!ta,cja:G;rażyna Basis,ta,
ok. 150 ek:Sipor1GtóW.Ekspozycja: 20.07 - 10.08 w hioroelu Thermal w Karlowy(:h
Vara'ch. PokJaz tkaJniagobelinu
li pows1ta;wan:ia rzeżb w dr,ewnie. Wspólorgani<mtorzy: Spółdzielnia Em·cy Ręk,odllieł,a Ludowe.go i A,l1tystycznego 10m.St. WySlpiańskJtiego w KJrakowtie, Ośrodek Kultuil'y Polskiej w Cz:echosł'owa,cji.
Lewice
,,MaloWlalllki Iudowe IZZalipia"
Scoo:arLus,z: A=a
Ball.'OOs.z,
OIpr·awa p1JastyCZJlla:Vii-era Stev,akowa k,ol1S'ultacja:
Adam BairrtJ=, 80 ek.'Spona~ów. Ekspozy'cja: 15.01 - 31.01 w Tekov::.ke Muzeum.
Organ!izal1:or: Muzeum Okn~gowe w Ta;pnowie.
Nit r a
"W>spółcZiesna,s7JtuJkaludowa w Pio1.'łce"
Sceinariusz: Fl1arndlSzek Mliidu:ra, komisarz wystawy: Hanna Ra'czyńsk.a, 161 eksrpOlllaJtóW.Eks,pozY'cj,a: 4.08 - 30.10 w Nitm Muzeum: Orlg.an~zator: Państwowe
Muzeum E1Jno'gr,aficZJlle
w W'a;r,szawtUe.
Praga
"Ludo1we zdoblIJJ1oclwo
w d!rewnie IlIa Śląsku"
Scenariusz: BairbaJ'ia Ba,zieIioh, oprawa p1asitycZJna: Marian Labuda, 201 eksiPQnatów. Elmpozy'cjta: 25.05 - 10.06 w Ośrod!kJu Informacji
i Kultury Polski-ej w
Pradze. OrgalIlliza.tor: MU7Jeum GÓTI!1oślą:,skie
w B,Y'tomi'U.
Kronika
413
"Rzeźba 'w węgłu"
Sc·enarti'U'S'z:Barba.ra Bazie1ich, 66 ek.Siponatów. Ekspozy,cj'a: 2.12 - 31.12.77 w
Ośrodku 1Jnfo.nrna.cjii Kultu~'y PQlskJ~ejw Pr·adze. W:SIpółorganliJza.1;orzy:
Muzeum
Górnośląskie w Bytomiu, Ośrodek Informa'cjlii
KJuHury Polskiej w Pmdze.
Rozenberg
"Wspókzesna s;z;tuka ludoW'<lw Polsoe"
Scenariusz: Franciszek Mid'UiT'a,komisarz wystawy: Ha;l'JInaRaczyń'ska, 161 ekspon.atów. Ekslpozycja: 1.07 - 31.08 w Rozenberg Muzeum. OI"gan:izator: Pmwtwowe Muzeum Elnografioczne w Warszawie.
NRD
Anklam
"Int(lrsje Edmunda Kaplońs.k.iego"
Scena.riusz
opmwa plaISllY'clln,a:Aleksander BlachowoSki, 33 eksponaty. Ekspozycja: 18.10- 20.11 w Kulturband de.r DDR. Organizator: Muzeum Etnografi'c2lI1e
...•
'1 Toruniu.
B cr l in
"Mikołaj Koper:nik w 'O'czac,hpolskli.ch twórców ludowy,eh"
Scenariusz: Aleksander
Blachowsiki, 143 ,eksponaty.
Ekspo,zY'cja: 2.01 - 30.03
OrganiZ<ltor: Muzeu,m Etnogm.ficzne w TOl1uniu.
"lintar.sj·e Edmunda KJapłońskiego"
Secn.ar:iusz i opr.awa plasty'cz,na: AI'cks,ander Bła<:howsk.i, 33 eks pon"-lty. Ekslpozycja: 31.08 - 7.10 w Oś.wdku hlformacji u Kultury Polski·ej w Berhl1J~e.Współorganizatorzy: Muzeum Etnografi.czne w ToOI"UIlJiu,
Ośrodek Ilt1ofo~,ma'cji
i Ku1:lury P'olskiej w Berlinie.
"Dziecko- w polskiej sztuce ludowej"
Scenariusz i oprawa 'plastyczna: Aleksander Bla'chO'wski, 393 eksponaty. Eksp07.ycja: 14.12.77- 8.01.78 w Ośr·odku Informacjli :i Kultury Polskiej w BerJi.ni·e.
Wspólorganizalor: Muzeum Etnog.rafic2lnC w T,()['U1rIiu,
Ośrodek I'l1fonna.cj,i i Kul:ury Polskiej w Berlinie.
Drezno
"Dziecko w polskiej sztuce ludnwej"
Scenariusz i opmwa .plastycT.na: Aleksaooer Bła'chowski, 393 ·eksponaty. Ekspozycja: 25.02- 15.05 w Museum FUIr Volk.skuil:Slt. Organizator: Muzeum Etnogra~'iczne w Toruniu. Plakat, katalog.
Karl-Mal'x-Stadt
"Mikolaj KO'Peru1Ji'k
w o'cz.<Lch
polskiich twÓl'CÓWludQwy,ch"
Scenariu,",:i.: Aleksander
Blaehowsk'i, 143ek&pOll1ia,ty. Ekspozy'cj.a: 24.08 - 16.10
w Stii.dtlische Museum. Clrganiza'lor: Muzeum Etno.graficzne w Toruniu.
Lipsk
"Polska zabawka ludowa"
S'Ccnariusz: Anna Darnrosz, Toeres'a Lewińska, oprawa pla'sty'czna: Anna Kurzątkawska, 258 eks,ponalów. EkspozY'cja: 24.05 - 29.06 w Ośrodku I:nforma,cj'i i Kultury Pobkiej
w Lipsku. Organizator:
Pań's,twowe Muzeum Etnograficzme w
Warszawie.
Poczdam
"Twór·czość ludowa OpoIs.z,czyzmy"
SccnaI'iusz: Ewa Ba'czań~ka-K'llrek, oprawa plasty'czna: RyszaPd Kowal, 600
cks-I:Qnalów. Ekspozycja: 16.04- 25.06 w Muzeum Okręgowym w Poczdamie. Organizator: Muzeum ŚląSlk'a Opolskie·go Opole.
Kronika
414
Sonneberg
"Bolska zabawka ludowa"
Scenarirusz: Arma D.aml'os,z, Teres-a Lewliń'sJm, >oprawa p1astY<OZJ1a:
AIl1JnaKurzątkowsk,a, 258 eksponatów.
EkoSlpo'Zycja: 1.08 - 22.08 w S.pielzenl?/museum Scmneberg. Organu'zutor: Raństwowe MuzeUJm Ebnografic2'Jl1ew W'arlsz,awie.
Wandl>itz
"Dziecko w PQlsklej sztuce ludowej"
Scenariusz li <lIpT<łWa
plas,tyczua: AJ.eksander Bł-alohowski, 393 ,eks.polnaty. EkspocZycja: 3.06 - 9.12 w Muscum der Ag.raren Produ:ktikrafte WandlMz. Organizator:
Muzeum Etnogr;arioczne w Toruniu.
Wei;maT
"M:ikołaj Kopernik w ccz.ach j::olskieh twÓI'CÓWludowych"
Scenariusz:
ALeks-ander Bła.chowski, 143 ekSipon1aty. Ekspozycj,a: 2.04 -10.07
w Stadtmu:seum :iJll Woimar. Org.anizator: Muzeum E,tnog.mficme w Toruniu.
JUGOSŁAWIA
Lublana
"Ludowe zdobnictwD w drewnie na Sląsku"
Soenariusz: BaDbara BazieLioch,oprawa .plas'ty,czna: Marian Labuda, 201 ,ekspolliłtÓW. Eks:pozy'cja: marzec-kwiooień w Slovenskim Etnografskim Muzeju w Lublalnlie. Org.aIllJi'za1tor:Muzeum Górnośląskie w Bytomiu.
ZiU.grzeb
"NaiWiITi77"
SCerKl;ni,uSlZ
li oprawa p.Ja:srt;yc2'Jl1a:
Aleksander Jackowski, 21 'eksponatów: Eks'pozycja: 24.06 - 5.09 w Galerije Gradu Zagreba. Organizator:
Pallstwowe Muzeum
Etnol?lraficzn·e w Warszawie.
MEKSYK
MexicD
City
"BoLskie rękodzieło ludowe"
Scenariusz i oprawa pl.asty'cZJna: M. Jenner, konsultacja: Dalnuta Tracz, ok. 200
ekspona,tów. Ekspozycja: 1.11 - 21.11 w Ambasad:ZJie Polskiej w Meklsyku. Organi'zator: 81półdZlhelin1ia
Pralcy Rękodzieła Ludowej?io i Artys:ty'cznego im. St. Wyspiańskiego w Krakowie.
PORTUGALIA
Lizbona
"Polska wtuka l'udow,a"
oprawa plastyczna:
Halhna Olędzkia, 842 eksporLty. Ekspozy-cja:
7.11 - 28.12 w Lizbonie. Orl?lanizator: P.ańs,twowe Muzeum EtnograJii'cznc w Warszawie.
Scena,riusz
RFN
"Dawna po,lskasztu:ka ludlOwa"
Soena11iusz i opr,awa plas>tyc2'Jlla:Halma Ol<:dz:ka, 308 ·ekspcma.tów. Eks'PO'zycja:
5.06 - 7.07 'Vi: Museen der Stadt Recklingharus,en. Ol'~anizato:r: Pań,s,twowe MuZ€UlmE:t\nografic;zil1ew Warszawie.
415
Kronika
SZWAJCARIA
ZUrich
"SZJtuka ludow,a z Po1skJi"
Scena.riusz: AJrma Ku rzątk'owska, Si.ng'rid Bar:ben, opmwa iploalsitycZJI'1a:
Rene
Gaum, 3512 'ekslponatów. Elmpoz}"Cj,a.7.12.77 - 5.02.78 w Muzeum BeHerive w Ziir:ichouoraz 'ok. 20 .ek'SlpoIlCcltóW
w Galerii Nioohne Bon W Zurtichu. Or·gail1Ji.zator:
Poań'stwowe M'uzeum Etnogr·af:l'cZlnew Wans='wti.'e. K'3'1Ja1og,plakalt.
SZWECJA
Herby
-
Lund
"Polska zabawka ludowa"
Scena'!1i'usz: Anna Da'mros'Z, Teresoa LeW'iń'sJm, oprawa p1a.so1yczna: Anna Kurzątk'owska, 258 MSlpOnatów. EkJspazycja: od 1.12 w Muzeum Ku1turen Lund.
ZSRR
Kij ó w
"Polskie stroje ludowe"
Scenalriusz ,i oprawa plastY'czna: Barbar,a Kaza:nowska, J'adwiga Koszutska, 600
ekspoll'lla,tów.Ekspozycj,a: 19.04 - 1.05 w Galerili Artys'tów Malarzy Ukrainy. 01',ganirotoII': Pań'SJ1Jwow€Muzeum Etnografti.cz;ne w Wiarsza wie.
"Szt,uka ludowa PolSIki półnoon.ej"
Scena!r~usz i opmwa .pla\>ty'czn.a:Ba!rba'w Koa:z:anowsk,a,ok. 300 ,eksporutów. Ekspazy,cj'a: 16.09 - HUO w PolskJim KOIl1JS,ulac:ie
w Kijowi€. O~gall1li'ro.tor:Państwowe
Muzeum Etnogr.aficzne w W'<:lrswwre.
Z m:alteri.ał,ów ODHE Oiplracowała
Iwona Wiktor
MAGISTERIA,
DOKTORATY I HABILITACJE
Z ZAKRESU
W LATACH 197'6 - 1977
Rok 1916
PRACE
ETNOGRAFII
MAGISTERSKIE
U.niwersytet
Jag'ielloński
Kraków
BUJNOWSKI Jacek, Koompos,esorat Byłyoh Urbarów pod koniec XIX i w XX wieku w Jurgowie nJa Polskim SpisZlu. Funk,cjonowall1lie kompoSlesora,tu, dr Z. Biały.
DANCZYSZYN Maria, Odzież ludo'W,a we wSlialchJurgów, RZlepi'ska, Czaa:-na Góra na
Polskim SpilSlzu.Próba an.alizy s'emioty,cZlnej, dr Z. Biały.
KAFEL Benedyk,t, KontalMy Cy,ganów z Cza'Mej Góry na ,P'olskJ~mSpils,ZiU,
dr Z. Biały.
KRUPA MaI1ian, Komposesor,at Byłych U:r'barów pod koniec XIX i w XX wieku
w Jurgowie Ina Spiszu p{)I~skim,dr Z. Biały.
MAŁETA ALicja, Kami,eDiDJCl
meźha ludowa z okOQlicWieliczki, Dobczyc, Myślenie,
prof. dr R. Reinfuss.
RZONCA Emilia, W,idowi:s.ko obrzędowe "M'ikołai" ~ "BaSltuszków" w Slpołeczności
wsi Bukowiec w Beskidzie Slą.skim w XX wieku, prof. dr J. KliJmalSZ€wska.
416
Kronika
SIWEK Lucy.rua, Obrędy i zWY'czaje WJieroudziieCJięcegow Choboci~, prof. dr J. Klim-aszewslm.
SZ.FJFER A11ina, ~radycyjn,y teatlr ludowy w je~o Śirodkach wymzu artystycznego
i zmaczen!iJUna ,przykładZIile "Herodów" z okolac Kr-ak'owa, pDm. dr J. KlimaszeW1ska.
WOJTKIEWICZ ZenOlll, Bowia.ty: brzeski, dąbrowski i t.aI'./1IOwsk;j
w publikacjach
etnografiCZlIlY'chdo r,oku 1974, prof. dr J. Klima-sz~ska.
Uil"L'iwerSiytet
Łódzki
-
Łódź
KABAT-DOMINIAK
Ewa, Anala'za sltrukitury diramatY'cznej obrz<;du na podstawie
"Herodów", doc. dr hab. B. Kopczyń'ska-Jaworska.
U n i w e r s y ,t,c,t i m. A d a m a M i c k lie w i c z a -
P
° z :n a ń
ruchu
społeczno-kulturalnego
Mari,a, BE'IMCIK Ja'cek, Uwapunkowarna
w Wielkopolsce na przykladzie społeczJllioś'ci miejskJiej Środy W~€lkopolskiej
i wiejsk[.ej Pięczkowa, pro-f. dr J. BU'l'szta.
BERO Marek, Wkład Leona Bar~ezewsk.iego
do poznania kultury
ludów Azji
Środkowej, dQc. dr hab. Z. Jasiewicz.
BŁASZKIEWICZ
Bogdan, JOŹWIAK-BARTOSZEWSKA
Jolanta, Uwarunkowania
ruchu slpołe'OZm'O~kultura!Jn,eg'O
w Wie~kop'OJsc.e. Na 'przykładzie społeczności
-miasta K;oła li wsi Ba.J::iiak,prof. dr J. Burszta.
GRAD Jan T,adCl\1sz,Osobowość kulturo-wa ,chłopów małopolskich. Wybra'ne zagadnienia, -prof. dl' J. Burszta.
GRAD T,eJI'·esa,W-kład Karola Bohdanow:icza w 'po7lnan:ie ludów Azji Środkowej_
doc. dr hab. Z. Jasiewicz.
HAŁA,DUDA Marianna, MAJCHRZAK Stanisław, Uwarunkowania
ruchu społeczno-kulturalnego
w Wielkopolsce. Na 'przykładzie społeczności miejskiej Krobi
i W1iejskiej Pudlis'zek, prof. dr J. Burszta.
MARCINIAK Maria, Bronisław Grąbczewskii
jego wkład w poznani,e kultury ludów Azji Środkowej, doc. dr ha-b. Z. JaS'iewicz.
NAMYSŁ Ewa, ZIĘTEK Ryszard, Uwarunkowania
ruchu społeczno-kulturalnego
w Wiielkopolsce. Na przykładzjie społeczności miejskiej Trzci'anki i wiejskiej
Białej, prof. dr J. Burszta.
STRZECHOWSKI Mi,eczysław, Wkład Wladyslawa Mass0.lskiego w poznanie kultury
}udów Azji Środkowej, doc. dr h<:l!b.Z. Ja,siewi,cz.
BEBA
U,niweTsyte'tWarszawsk1i
-
Warszawa
CHOMICZ Kinga, Koibieta w społ ccZIl10Ś ci Indii. Wzory z.achowań na podstawie literatury starożytnej, pDOf.dr Z. Sokolewicz.
CZERWIŃSKI Tomasz, Zagr,oda i zmiany w Zlakres'ie jej funkcji we wsi PiętkJi od
k·ońea XIX wieku do -chwili abeClIlej, pr-o.f. dr W. Dynows,ki.
DERLATKA Iwona, Zakres społecznego uczestnictwa
wobrz<;dach
J"odZlinnych
u Imuzułmanów polskirch, prof. dr Z. Sokolewicz.
HA.JEK-iWŁODARZ Anit1la, Źródł.a ideo.}ogJiliregionalizmu podhalańsk,iego. prof. dr
W. Dyno-wski.
JAKUBOWSKA Longina, Ormiań'sk'Ćl grupa Aug i jej funkcje (XIX wiek),pro'f. dr
W. DY'll0wski.
KOSIBA Grażyna, Podstawy ;i aspi,ra1cje młodzieży wiejskiej na przykładzie wsi
podwa'Tsz'3lwskiej, prot: dr A. KUlt['zeba-Pojn1arO'wa.
Kronika
KRAKOWIAK Elżbieta, Funkcje IDodzinyw prooesie socja~iza'cji dzi'ecka
na przykładzie wsi Piotrowioe, prof. dr Z. Sokolewkz.
PREWENCKA Grażyna, Stosunek ludności wiejskiej do pra'cy na przykładzie dwóch
wSli: Gromin woj. cie.c:hanowskie i TrZieśn:iów woj. kT'ośn!ieńskie, prof. dr
A. Kuirzeba-Pojnarowa.
SADKOWSKA Ewa, Problemy adapta1cji Ispołeczno-kulturowej ludnośoi napływowej we wsi WyszembOTk woj. olsztyńskie, prof. dr A. Kutrzeba-Pojnarowa.
WŁODARZ Stanislaw, Kris jakochrakterystyczny
element kultury indonezyjskiej,
prof. dr W. Dynowski.
U n i we r s y t et im. Bo l e s ł a waB i er u t a W ro c ł a w
DZIUROWICZ Małgorzata, Podstawowe zasady etyczne wielkich religii Wschodu,
doc. dr hab. E. PlieLraszek (prof. dr A. L. Godlewski).
Gl'.WLIK MałgOTzata, Urządzenie i funkcjonowa'nie wnętrza mieszkalnego we wsi
Zachowice, doc. dr hab. E. Pietrasz,ek.
GORNY Lech, Instytucja cZJarownika Indian Prerii, doc. dr hab. E. Pietraszek
(p,rof. dr A. L. Godlewski).
KMIEC Olga, Tradycyjne budownictwo ludowe we wsiach: Wólka Duża i Łąkie
na Ziemi Dobrzyńskiej, doc. dr 'hab. E. Pietraszek.
KULIJEWICZ Krystyna, Wierzenia religijne wybranych społeczeństw zachodnioafrykańskich: Aszalnti, Joruba i Fon, doc. dr hab. E. Pietraszek (prof. dr
A. L. Godlewski).
KUNKIEWICZ Stanisław, WykorzystaTIlieczasu wolnego od pra'cy !przez młodzież
pmcującą Gryfowa Śląskiego, doc. dr hab. E. P!ietraszek.
MIGAWA Bogusł'awa, Produk1cyjne zajęcia kobiet windywidualny,ch
go.spodarstwalch rolnych wsi Zachowice, doc. dr hab. E. Pietraszek.
NAROWSKI Piotr, Przedmioty kultu religijnego w zagrodzie chłopskiej (na przykładzie wsi Zachowice w gminie Kąty Wrocławskie), do'c. dr hab. E. Pietraszek.
NAWALANY Jan, Determinanty i przejawy więzi sąsiedzkiej wśród mieszkańców
ulicy małego miasta, doc. dr hab. E. Pietraszek.
POCZATKO Marek, Kopieniactwo Oceanii ze szczególnym uwzględnieniem Nowej
Gwinei i Wysp Trobriandzkich, doc. dr hab. E. Pietraszek (prof. dr A. L. Godlewski).
WIETESKA-LIS Jolanta, Symbole i mity w sztuce Australii i Oceanii, doc. dr hab.
E. Pietraszek (prof. dr A. L. Godlewski).
PRACE
DOKTORSKIE·
Un;iwersytet
Jagielloński
KANTOR Ryszard, Recepcj,a i funkcje artysty'cznej twórczości ludowej na Polskiej
Orawie w drugiej połowie XIX i w XX wieku. BroImotor: prof. dr J. Klimas!zewska.
Praca poświęcona jest zmianom funkcj:iartystycznej
twórczości ludowej na polskiej Orawie w c1iągu minionYich 100 lat oraz jej ,recepcji w środowiisku wiejskim.
KWASNIEWICZ Krystyna, DorocZJne :i rodzinne zwycZiaje ludowe wobec współczesnych procesów przemian. Studium ,monografkZJne wsi Niegoszewke w woj. krakowskim. Promoto'r: prof. dr A. Kutrzeba-Pojna'rowa.
* W wykazie pmc dokiorskiich za 1974 rok, "Lud" 1976, t. 60, s. 352 - 353, pomyłkowo zostały umieszcZ!OlI1!e
pra,ce Iwony K'abzińskiej-Stawarz
a Andrzeja Stawarza, któI1e są pralcami magisterskimi wykolllan)'lmi na UW w 1974 roku.
27
"Lud" -
tom 63
418
Kronika
Konkretne Irozważania Ipop,rzedZJono skrótO'wyun opisem walfUnlkoÓw-geogmflcZII1ych,
hiistory'cmy,ch i .społ-ccz:nych, pod k,tóryoh wpłYWillIl kSZJtaltowała -się kultura lud-ow.a
p<ilskiej Orawy owz zarysem tradycyjnej
twór,czości ludowej (glównie plastyki
i wybranyc,h działów folk].o.ru). Anaóhza WpłyWiU gos'r;odaTcz'o-sp'ołecZ'ny{~h,i kultur'owych !pr2Jemian, k,tóre d'ok,onały .sIi.ęna p<ilskliej Or.awi-c w okresie Imiędzywojelllnym, na t.r.ady,cyjną iwó.rczoŚć ludo'wą dały auiOO'-o'WIi
pełną podstawę do wyczerpującej oharakt'erys,tyki wspókz:esnej twórczości ludowej na~ntcrcsującyrn
go teren.i,e.
P'rzedmiote>m prroacy l'>ą zwy'czaje dor'olcZJneli rodZJinne mieszkańców r-obo,tniczej
'Nsi podkra1kowskiej, Niegos:zJOwi'ce.Główny .nadsk 'poł'o'ż,ono na przebadanie p:rzemian za,chodzących w 'tej sferZJe kultury w okl':esie od przełomu XIX/XX wieku po
dzień dz:i.siejny, ze sz:czegól:nym uwzględnieniem
procesów ekonomiczno-społcczny'ch dokonują'cych się w okresie PoLski Ludowej. Przestrzennie
ścisłą płas-ZJczyznę
porównawczą .stanowią Ip'Oz-cs'lalews-ie 'WIchodząoe w -skład ,tej .samej gminy (Rudawa).
Wy<:h<Jdząc 'od założeń teorety1cznych i metodologicznych
związanych z problematyką badań nad :z;wy<czajami ludowymi, w częśoi empiry-czncj (do kiór'cj załączony
j'est 'obszermy <:!In€ksmateriaŁowy) _!'Q-z'budowanesą ko.Jej'no pr-o,blemy dolyczą'ce modelu zacbowanli'a zwyczajowego-, kryieni-ów kla:s,yfiKuc}i zwyczajów oraz podłoży
. i czynnlików war-unkujących
przeoobra-ŻJe!l'1ia
za,chodzą'c€ w tej dziL'<lZJiniena przestrzeni objętego bada!l1liarni,cz,a:sokresu.
SPISS Anna, Dzieje elno-grailiczJllego muzealnidwa
skanscn,owskieg,o w Europie ..
Promolor: prof. dr M. Gładysz.
W pm,cy omówiolI1Y j.est rozwój his,tolfyICZJlly,
zna'czellJi,enaukowe i s'połecz:ne etnografi,cZll1'ego muzealnlidwa
Slkaonseno'Wskiego w Europie, począwszy od pli-erwszy,ch
prób twolI'z€lI1:iakole:.~-cji starych budcwli ludowy,ch w II polowie XIX wieku aż po
cza'sy wSlpók'zeJSm,e.K,olejno więc 'olmów!i-olI1yjest pr-oces tworz,cnia 'Się i r'o-zwoju
muz1eów skansenows·kJj,ch gromadzą'cych wytwory !kultury przcdrndustrrialncj
wraz
z ,określenliem l'oli jaką pełniły one w żyóu spolecznym i 'nar-odowym poszcz-ególnych państw europejskich, struktuna i 'or,ganiza'cja s,kansenów, moLody realizacji założeń naukowy'ch oraz niektóre techniczneza-gaJdllJi,cnia tworzenia obieklów muzealny'ch. Zaprezentowa,ny jes't równi'eż dowbek ,naukowy muzeów skan'scnowskiich oraz
prowadzona przez nie dzialaLno-ść dydaktyczno-,oświatowa.
TY.LKOWA Danuta, Sjp{)'sobyZidobywamia i użytkowalllia wody we wsiach Beskidu
Śląski-ego. Promotor: T:Q'Of.dr M. Gładysz.
Praca ma na celu 'pr.ZJeśledzelI1i'e
ipl!"zemlianw sposobach zaopatrywania
s1i<:w wode:: o.raz w formaoh
jej k'on'S'umpcj,i z uWZJględUliC!l1liem
,przy'cz)'lJl warulI1kujący,ch
wprowadza.nie i przyswajanie
innowacji. Punk·tem wyjściowym 'Powyższych rozważ,ań jest pr.z,ełom XIX -i XX wieku. W -ZJakr.esli'e
zaopa,trywail1!ia 'siG w wodę uwzględniono zarówno umieję1Jnoścli wykrywania
wód pod:uiemny'ch, jak też wys'tępujące
11<1 tym <teren'i,e'l"odzaj-eujęć
wody, k'tórych liloo,śći oha'rrakter zdetel'lminowanc są 10k<:lnymi warun,kami Ihydrorgeo'].o-gi'cznymli.Omawiając
zag)adnlieni'a dotyczące konsumpcji wody, zwrócono uwa,gę na jej ZII1aczeniew dziedzinie zwyczajów, obrzędów
oraz w sferze wireIlzjeń.
Uniwers.ytet
i ,m. Ad'arna
Mick:iew-ircza
Po.znań
BUKOWSiKA-FLOREN"SKA Irena, W:spółczeslllJa twórczość pLastycZll1la śiI'odowliska
roootmiczeg'o w rejonie GÓmoślą.skJi,eg)o,Oklfę.gu Przemysłowego oj Ry'bnkkiego Okręgu Wę-glo'wcgo - na przykład-ZJie rzeź'by. Promotor; [lifO£.odr J. BursZJta.
Kronika
419
Praca sta,O'oW1ipróbę przedsbaW1ieniJa:nieprlOf€lSjOlrlalnejbwórcwśC'i plastycznej
"', wybranym środowis'ku. W centrum uwagi autorki znalazł się przede wszystkim
n:zultat dzj'alalnośc'i twórczej, t,o jest fZJeżba w węglu, natomiast sylwetki twórców
oraz środowisko inspirujące
i odbierające dzi·ałaniaartystyczne
stanowią tło jej
rGzwiązań. Praca jest wyposażona w bardzo bogaty materiał ilustracyjny.
ŁOS Henryk, Kowalstwo wiejskie dorzecza GÓTIlej Warty i Lidzwarty w procesJie
przemian pod kOlnie'cXIX i w XX wieku. Promotor: doc. dr hab. Z. J,asiewicz.
Przedmiotom pracy jest kowalstwo pojmowanie jako zajęcie zw.iązane z nadawaniem 7k1mierwrrlych form przedmiotom staloowym i żelaznym poprzez ude,rzani,e
w nie mlo,tem. Autor o'mawia ró!\vnież inne, 'poza kuci,em, teochnik.iISltiO'SOWane
w kuź-,
niach wiejsk,kh.
U n i wer s y t e t i m. B o I e s ła waB 'i e r u t a W l' o c ł a w
KŁODNICKI Zygmunt, Reliktowe formy transportu nasobnego ,i 'ręcznego w kultu-o
r2ch ludowych Środkowej Europy. Promotor: prof. dr J. Gajek.
Celem pracy jest analiza reliktowych fOoI'm;przanoszeni,a dężarów i próba określer;ia ich roE na po.sz·cze.gó1ny'cheta!pach rozwoj-u go'spociapczego- ludów Śr.odkowej
Euro.py. Praca składa się z dwóch -części. W cz<;śd pierwszej omówiOno zależność'
form transportu
n;czmego ,i nas,obnego od s,topnia rozwoju gospodarki, począwszy
OG ludów "ni'ccywiliZJowany,ch" (przyklady z ojJl1nychkontynentów), kończąc zaś na
kultura'ch ludowych Sl'odk,owej Europy. W rczęści drugiej omówiono śmdk;i i sposoby przenoszel1lia ciężaTów w tr,ady,cyjnej gos.pociarce wiejskiej Swdkowej Europy.
Poslugiwarn.ie sic: w pracy metodą kartograficzną
pocaągnęłoza
sobą poglębii'enie
systematyki .naorzędzi i spooso'bów transportu.
PALUCH Adam, Zamierzoneokaleczeruia
ciała i ich znaczenie w kulturze rdzenil".ye'hmieszkańców Aruskalii w XIX i XX wieku na ,tle .porównawczym. Bromoto'!':
prof. ·dr A. L. Godlewski, doc. dr hab. A. Dygacz.
Celem pracy jest wykrycie związków zachodzących między konkretnymi
formami okalcczeóa
ich miejscem i znaczeniem w kulturze. Technika, forma i funkcja okaleczeń ukazane są w aSI:ekcie porównawczym, na tle innych kultur świata.
W pracy zawarte Sci rówruicż infor;macje o środowisKu naturalnym,
w którym żyją
rdzenni mieszkańcy Aus.tral,ii, ich pochodzeni'u, strukturze antropologicznej,
języku
i warunkach spolc:czno-gQspodar'czych.
ROIVIANSKA Henryka, Ballada ludowa ,o siostrze trucicieloce. Folklorystyczne
studium porównawcze. Promotor: doc. dr hab. A. Dyga'cz.
Fra,ca pc~wil;'eo'na jest balladzie o s.iostrze trudcieIce brata, należącej dD cyklu
ballad o kobietach trucioCielkach. Autorka wyznacza za,sięg tery tor ia lll1'y analiwwanego utworu, wykazuje jego zróżnicowau'ie tematyczne i f,o'lima.Jnc,wy}aśnia genezę, procesy migracyjne i integracyjne. W aneksie jes;( około 400 wariantów ballady pochodzi\'cy,ch z obsza.ru SI'owiańszczyzny oraz Rumunii :i Litwy.
I n s t y t u t H i s t ,o r.i i K u l t u r y M a t e l' fia l n e j PAN - War s z a wa
DROZD-PIASECKA
Mirosława,
WS'PóJ.czesll1cZJmiany tradycyjnego
'stosunku do,
ziemi. Studium wybrall1ych wsi 'pow. otwockiego. Promotor: ,prof. dr A. K'utrzeba-p.ojnarowa.
27·
420
Kronika
Praca omawia 'pro'ble:mal1ykę :lJmi,anpostaw ludnoś"Ci wiejskiej w ,s.tosun.ku do
'Ziemi jako własnoś,ci i Woa~sztatu plI1a'CY
w kilku wSlia,ch południowo-wschoclniego
Mazowsza w okr'es·ie O'statniego IDO-lecia oraz od,twarza konkretne zachowania, które
Eą efektem ty'ch postaw wraz z czy.nnika!ffii je determinującymi.
W swych rozważaniac,h autorka nawiązuje do obowiązujących ak,tów no~matYWll1ychi przepisów szczegółowych, którym chłop jako właściciel ziemi mus'iał się podporządkować oraz analizuje procesy sądowe "o 'Ziemię".
PRACE
HABILITACYJNE
U n 'i w e r s y t e t i ,m. A d a m a M i c 'k :i e w i 'c 'Z a P oz n a ń
SZYFER Anna, Prz;emiany społeozno-kulturowe
na wsi wa,pmińskiej w latach 1945- 1970.
Praca poświęcona jes.t przemianom 'kultury wsi wanmiń'skiej w minionym 25-lec';u. Obserwacje i analliz'a ZJmilandotyczy więc okresu zamklnięte~o, który charakteryzuje sięspecy£iczną
s,t'rukturą ludnościową. Szczegółowa analiza sytuacji kulturowo-społecZJnej w:Sli w,armirl1skiej pozwoliła autor,oe ona określenie mechaniZJmu
i przyczyn zaohodzący'oh Zlmian oraz u;moż1iwiła w.skazanie drogi rozwoju kultury
wsi tego regionu.
Rok
1977
PRACE MAGISTERSKIE
U:n i wers y t e t Ja.g i e I I o ń s k,i K l" a k ó w
BENAL Ewa, Funkcja matrymonialna
obrzędów dorocZJny'ch w Czarnym Dunajcu,
prof. dr J. Klimaszewsk.a.
DZIER2EK Barbaro, Zwyczaje i obrzędy doroczne w życiu wsi ws.póJ.czesnej na
przyklad:lJi,e K'OIl1,iakowaw BeskidZlie ŚląskiJm, prof. dr J. KL~maszewska.
FIJAK Zbigruiew, Analiza systemu wymiany daJf6w (na przykładzie wybranej 9polecznoś'ci lokaLnej Podhala), prof. dr J. Kl,imas,newska.
FIRLA Wiesława, Wnętrze domu a sposób życia. (Studium na wsi Sucha Górna l1a
Zaolziu), proOf.dr J. Klimaszewska.
GODECKA HaLina, Zarys muzealnidwa
etnogmflicznego na Śląsku Cieszyńskim na
tle proocesów kultunowo-!l'1ar,odowcśdowych, 'prof. dr J. Kl.iomaszewska.
KSIĘSKA Anna, Ośwdek gar:ncaroki w Rędocinlie, prof. dr J. Klimaszewska.
MŁOCEK K.ysl1yna, K'S'2'Aa~towanlie
się państw plem~enlilY'chw okresi.e przedkolouialonym na teren·ie dzisiejszej Zambii, dr L. Dzięgi'el.
NOWAK St.alil~sław, T'Cif'aipialudowa w Czarnym Dunajcu ze sz'czególn)'lm uwzględnieniem osoby leczącego, proof. dr J. KllimaszewSlka.
TURSCHMID SOIl1ia,Zdobnidwo
w żelazi'e onoatererui'e polskiej Orawy, pro,f. dr
J. Klli,maszewska.
STWORA Wojociooh, Problema,tyk'aetnografoicznych
wystaw stałych oraz konkursów i wyst.aw pokonkursowy'c,h or.ganiZiOwany'chprzez wybrane placówki muzealne województw: n,owoLSądeckiego i bielsko-bi'ałogo (w latach 1950- 1977),
prof. dr J. KlJim.aszewska.
Uniwersytet
Łódzki
-Łódź
BOGURAT Wiesława, Funk.cjei nola T'egi'OIl1alnegozeslpołu ludowego w slpołecznośd
lokalnej (Ina przykładzie
"Regionalnego Zespołu Plieśni i Tań,ca" Gminnej
421
Kronika
Spókhielni Swrnopotmoc Ohlopska w Rzeczycy), doc. dr hab. B. Kopczyń-ska-Jaworska.
GAUL Jadw,iga, Wplyw pra'cy w zespole f.olklory.Slty,cznyrn n.a życie rodziny wiejs,k,iej na przykladzie LJipiec Reymontowskich,
doc. -dr hab. B. Kopczyńska-Jaworska.
KLOPOTOWSKA Ka-talfZyna, KODicer;cja 'kultury Leslie A. White'-a, doc. dr hab.
B. Kor;czyńska-Jaworska.
MARKIEWICZ Grażyna Ewa, Zmiany struktury
i, funkcjli domu wi1ejski,ergookohc
Gluchowa, doc. dr hab. B. Kopczyń-Slk.a-J'awOiI'ska.
NOWICKA Ha,nna, Rola i wartość Ilnetody autobi.ogroaficz:nej w -badaniu -osobowośd
,j kultury, do'c. dr <hab. B. Kopczyi1ska-Jaworska.
RUDAWY Anna, KultuTow<l 1'Ola r-e~ionalnego stroju ludoweg,o z oko.lj-cWysok'ienic,
dc-c. dr hab. B. Kopczyi1ska-J-<lWODska.
SULIGA Jan, Obrzt;dbUidovJY domu 'w Indiach SltaTcżytnych w świetle nak.azów
religijnych, do'c. dr hab. J. Kucharska.
Sl'WINSKA KTystyna, Widowisko "Wesele Bory.ny" - elementy autemty,cZJne i zapożycz-one, do'c. dr hab. B. Kopczyńska-Jaworska.
WRONSKA Mari-a, Etnogeneza wyspy Sulawesi (Celebes), doc. dr hab. J. Kucharska.
U n li w e r s y te t i m. A d a rn ,a M i c k lie w i c za
-
P o z oil -ań
DRZEWIECKA ~nllli1, Etnologia w Szwecji. Od "badania żyoia ludu" do współczesnej etnologii, prof. dr J. Bur.szta.
KAMINSKA Ewa, FoJikloT pa:mięt,any a iPra:ktykowany we wsli Modrze, prof. dr
J. Hur,szta.
KOLASA Mona, Hi/stona .e1JnografiJiw Austrii li jej współczesne p~oblemy, prof. dr
J. Burszta.
OSTROWSKA Maria, Literatura
loudowa a kultura i życie społ,ecz:ne Mongołów
Chakha 'i Buriatów, prof. dl!"Z. Ja'SieWli,cz.
OKONIEWSKA Teresa, Kobieta w ży1ciu 'spolecznyun li kulturze społecznoś'ci lokalnych śrcdkowego li półno,onego Afgan.is-tanu, prof. dr Z. J'as'iew~cz.
PAŁKA Jan, Rybołów,sltwo jeziorne we WS'PókZJeSil1yrnżyóu mieszkańców
wsi
Sarniny na Ka-szubaoch, prof. dr J. Bu-liszta.
SZCZEPANsKI
Matrok, Regio!l1<a1nezjawiliSIka foilk.liQlI'yrzJmu.
N.a ptrzY'kladZiie Pałuk.
_prof. dr J. Burs:zota.
SZOPKA Teres.a Ma'I'Iia, Regionalna etnologia s~ocka. Rozwój -historycmy .i ws>pół-czesne problemy, prof. dr J. Burszta.
UniwersytetWar-szawskJ
-
Warszawa
CALA ALINA, Stosunek do ObCOiŚ,e:i
w kulturze wiejskiej, prof. dr ~nna Kutrzeba-PojnarO'wa.
DOMANSKA-KUBIAK Ir,ena, Wegeta'cyjny sens chodzentia 'PO 'kolędz.ie z unaszkarami i z He<rod,wm1,prof. dr Z. Sok ole w icz.
FILIPOWICZ Anna, NOI1rny mo["-a1nefun.kcjo'ill\.lją'ce we w_SJpółcZ€lSll1ej
'l"Qdzina-ew'i-ej-skiej, 'Prof. dr A. Kutrze<ba--Pojnarowa.
KALINOWSKA Danuta, Użytkowanie 'Wybranycih p'l"zoomiotów k'u'l1!uwe współczesnej kul,turz.e ludowej, prof. d'r A. Kutrzeba-.Pojnarowa.
KUBIAK Krzy.sztof, Swięt'ojm~Slka ,głowa - przyczynek
do badań nad obrzędowośdią, prof. dr Z. Sokolewi,cz.
Kronika
-422
KUNICKA Barbara, Organizacja przestrzeni w tradycyjnych
wyobrażeniach ludowych, prof. dr A. Kutrzeba-Pojnarowa.
NOWIK Ma łgo r-z.ata , Miejsce :i rola komizmu w ży'Ciu społeczności wicjskiej na
przykładzie wsi Trześników woj. krośnieńskiego, 'Prof. dr A. Kutrzeba-Pojnapowa.
REG ULSKA Elżbieta, Problemy kulturowo-spoleczne
ludności łemko·wskiej na terenie Dukielsz.czyzny (antagonizm .ia'symi1acja),
prof. dr A. Kutrzeba-Pojn.arowa.
ROGlJ1.SKA Grażyna, Obraz współ'czesnego aTtysty ludoweg,o 'fi·a ,podstawie kelllkursowych pamiętników
twórców ludowych li próba jego konfrontacji z wizerunkiem artysty wiejskiego XIX wieku, prof. dr W. Dynowski.
SAPIŃSKA Alicja, Wpływ zmian społecznych na kształtowanie się tematyki współczesnej rzeźby ludowej, prof. dr W. Dy;nowski.
SEWERYN Andrzej, Paulina Hołyszowa -poetka
ludowa Chełmsz,czyzny. Monografia twórcy, 'prof. dr Z. Sokolew;icz.
'TOMASIK MQIJ.;j.k
a, Maskii Afryki za·chodniej w zbi'ora,ch Muzeum Elnog;rafi.cznego w Sz.czeciInie, prof. dr Z. Solwlewj·cz.
:ZIELEZIŃSKI Adam, Scinanie śmier,ci w Jedl,ińsku - obrzęd czy widowisko?,
prod'~dr A. Kutrzeba-Pojnar.owa.
U nii w e r s y te t i:m. B. B iie r u t ,a W:r {)o C ł a w
CHOMIAK Danuta, Zwyczaje ludowe na Opolszczyźnie od Zapustów do Wielkanocy w świetle źródeł publikowany'ch i rqkopiśmiennych
XIX i XX wieku,
doc. dr hab. A. Dyga'cz.
CZYZEWSKA Alicja, Tradycyjna obrzędowość świąt Bożego Narodzenia na K'ujawach i jej WspóIcZiesne przemiany, doc. dr hab. A. Dyg.acz.
JANUSZ Krystyna, Tradycyj,na kultura s.poleczna ludności cygań:skiej w Koamiennej GórZie, doc. dr hab. A. Dyga1cz.
MĄCZYNSKA Anna, Wspókzesne
ludowe zabawki drewniane
na Zywiecczyźnie,
<lac. dr hab. A. Dyga·cz.
POŁTORAK Zbigniew, Rybołówstwo ludowe dorzecza górnej Odry na Śląsku Opolskim, doc. dr hab. A. Dy,ga·cz.
ROZYCKA Katarzyna, Obrzęd inicjacji w Indiach Starożytnych, do·c. dr hab. A. Dyga'cz.
PRACE
DOKTORSKIE
Uniw·ersytet
Jagielloński
Kraków
ROBOTYCKI Czesław, Tradycj.a, oby,c:z:aji 'moralność w środowisku wiejskim (studium ebn101ogi,cZJne
wsi Jurgów na Spiszu). Promotor: ppof. dr M. Gladysz.
Przedmiotem .pracy jest opis oby,czajów ,i poglądów moralnych małej społoczności. Podstawową kategorię anal'ityc.zną stanowi w niej pojęcie syndromalyczne
"eto's", które w propozycji .autora obejmuje łącZJnie moralność w sensie neutralnym oraz obyczaj. Autor dokQll]uje ilu:s1tra,cji 'posZiczególnych Tela,cj1i modelu "etosu" i kszta1tują'cych je mechanizmów. HustI'1acja, ta dokonana na podstawie mater.i,ałów 'terenowych 'ze wsi Jurgów na Spiszu, jest :równocześnie opis.em etnologkzuym QCKOnanym z pr'zyjętej modeloowej 'peI';xpektywy.
Uniwersytet
Warszawskii
Warls'za
wa
WASILEWSKI Jerzy S-ł'awomir, Rzecz li rY'tuał. Symbo·li~a czasu .j przestrzeni
ci·e1mong<Jlskliej. Promolbor: .proof.dr W. DYIl<owski.
w jur-
423
Kronika
W pracy ZJawafita jest semiQty'CZJl1o-sŁ;rukturalistynna aonali:z:asymboliki ,tradycyjnego domostwa mongolskiego, j'u-riy, ,opar,ta na nnaterial,e Jterenowyim .zebr'alIly;rTI
w ciągu kilkuleŁnkh 'badań w Morugolili. Autorr dokonuje interpretacjli wierz.eń szamanistycznych
i lamaistycznych,
stanowią,cych duchowe zaplecz·e jurty, analizuje
podział przes,trz'enny jurty, rekonstruuje
archaicZJl1Ysy'S'tem 'Po's.trz.eg,ania czaootprzeslrzenti jurty ze s'z.c?Jegó1nymuwzględnieruiem ruchu obI'otoweg<o oraz wydziela podstawowe kategorie określające trady.cyjny model św;i'a'ta.
U n:i w c r s y t e t im.
B. B·i e r u t a
W:r o c ł a w
CZARNICKI Józef Tomasz, Aspekt społeczny kultu świętej Barbary w ludo.wej
tradycji gómj'ków .pol'skich. Promo1or: doc. dr hab. A. Dyg,acz.
Społeczny ,uspekt !kultu św. Barbary prześledził autor w zarysie dziejów tego
kultu ()Imz w pols:kic'h pieśniach ludowych z nim związanych. Praoa \Składa slię
z dwóch 'czG~ci.CZ<;ŚĆpierw,sza po,święcona jest dziejom kultu barbórkowego w Polsce i w Eurropie. W częś·ci dru'giej, ukazującej ~ud{}wy kult św. Barbary na Iprzykladzi'e samorodnych ,p'ieśnii,fI(J',zpatrzono 'problemy ,sY'sitematyki, środki tr.:llnsmisji,
pieśni obrzędowe i 'zwy,czajowe, Ipieśni :?Jawod-owe.Autor sta~'ał się wyklryć momenty
genetyczne poszczególny'c,h utworów, zjawi:ska Imi·gracyjne oraz procesy przemian.
OZGOWICZ Edwa["d, Motyw Chrystus,a F[",aSO'bliwego w PQls'ki-ej rzeźbie ludowej.
Pr,omotor: doc. dr A. Nasz, doc. dr B. Gal·yga.
Praca prz.cdstawia motyw Chrystusa Fra1sob1iwego w rzeźbie ludowej w drewnie, z uwzględnieniem
Ha kultur'owego oraz hi'srt:ory,cznego, które walI'unkowało
określony rozwój f.olrmy i idei tego tematu od czasów najdaWll1j'ejszy,ch do chwiLi
obecnej. Bad<llIliami objęto okres od XVIII wieku po czalsy współczesn€.
Z imatel1iałów ODIE opracowała
Grażyna Ewa Karpińska
IZBA PAMIĘCI
WINCENTEGO
POLA
Od pięciu lut duała w Gdańsk'u-80,ba'E!'Szowie Iziba PkllillUęd Win.cenrl:ego Pola
społeczna placówka okruj'oznawczo-kultuT.alll1Ja (adres: 80-680 Gdań's:k, ul. Tury:stycz.l1J>a
3). Powstał.a w 1974 T., zainicjowana dw,a lata wcześni,ej prrzez działacza
gdańskiego, mgl'a Czesława Skonkę, który dotąd jest jej spirźtus movens.
Upamiętnia 3D-lecie PRL,a
jednocz.eśnie setną roczni'cę śmiel'·ci W. Pola ·i 100-le6e
zorganizowanej
turystyki
polskiej. Ow przyczułek
kultury,
jedyny tego rodzaju w Polsce półnO'cnej, powstał w pięknym, lecz ogołoconym w przeszłości ze
śladów kultury terenie, eksplorowanym
nauk,owo prz.ez W. Pola w 1842 r.
(rezultat powstalego w 1840 T. zjawiska hydrologicznego nazwał on Wisłą Śmiałą).
Placówka znalazla pOp<lTCaespołeczeństwa i op,iekę władz, ,spr1awow.aną m. lin. za
puśrednidw.em
Rady Opiokuńczej. Nie ma jeszcze ustalon'ego sit.atu.tu. J·ej ,głównym celom jest gromadzenie ws'zystkiego, co wiąże slię z życiem i twór'czością
W. Pola dlH zachowania w społeczeńs,twie pamięci a tym wielkim Poluku i roozbudzania zaJinteresowania jego dor-obkiem.
Początk.i dziaŁania Izby były nader skromne. najmowało się nią dwó'ch działC1czy- wspomnJi.any Cz. Skon.ka oraz J<I[l. Bogucki. OwczeSiI1Ydyrektor mjejscowej Szkoły Poo\Stawowej, W,a<C!awG:rzalIlka, 'lidZlielił placówce gościny na czas odbywanych imp-riez. Stopniowo powiększ.ał się stan posi,adrania, klrąg d21iała,czy i sylm-
424
patyków
Kronika
oraz
współdziałają'cy,ch organizacji.
Izba dopraeowała
siG 'oryginalnego
przejawu swej działalnQści, tj. urządzanych okresowo tzw. seminariów krajoozn.awczo-kultu:ralnych lub ,,'spotkm'1 sobieszewskioch" z udziałem zazwyczaj 40 - 50 <os'ób,z dość uroz.maj,conyJn programem, który stal siC;ni·ejako tradycją.
Składa się :nań: ur,oczys-ie zagaj'enie, ;ref.eralt te.matycz,ny (powierzony .naukowcom),
wyrażeni'e tiZnaULa d;z,i'alaczom (lIlagrooy, dY'plomy), ;zwiedzenie nowej ekSlpozycji,
obrady Rady Opiekuń'cz.ej, wycieczka 'pies.za brzegiem morza. Referaty, jako trwałe przy,czynki do wiedzy na określony .temat ~ działalności Izby, .przewaŻIlie są pubhk'owalne. Semlinalria 'U11f'wa'1anesą okohcz[lO'śóawymi zaproszeniami
i pam.iątkowymi graf:ikiami. Dotychcz,as odbyło 'się 9 seminariów i 'imprez:6 X 1974 z okazji otwar,cia Izby, 16 III 1975 n1. W. PoL jako poeta (ref. prof. dr Andrzej Bukowskoi),
9 XI 1975 nt. Zasługi W. PoLa w dziedzinie geografii
(ref. prof.dr
.Jerzy SzukaIskil,
22 II 1976 powołanie Rady Opiekuńcz,ej, 19 XII 1976 nL Zasługi W. PoLa w dzied<.inie etnografii
(ref. dr Longin Malickii), 27 XI 1977 nt. W. FoL a Warmia i Mazury (ref. doc. dr Janusz Jasiński), 30 IV i 10 XII 1978 narady Rady OpiekuJ1czej
w·spóln.ie z Polskim Towarzys'twem
Turystyczno-Krajoznawczym
n.ad rozwojem
Izby, pro'gramem działalności i in. W lutym 1979 r. odbylo siC; kolejne "spotkanie
sob[eszeWiSkie" 'Pt. Góry poLskie w życiu i działaLności
W. PoLa z referatem tytułowym opra,cowanym przez dr Marię Pelczar (tekstem referatu zainteresowala się
redakcja "Wier,chów").
W impreza,ch współdzi:ałały i 'U'czerstni'czyły różne ofiga'll:izacj.e i zakl,ady: Polskie Towarzysrtwo Turystyczno-Krajoznawcze,
Stocznia Gdańska, Klub "Gościniec",
Komitet OsiedlQwy, P'olslk;i'eTowarzy.stwo Geograficzne, Polskiie Towarzy.stwo Ludoznawcze, TlOwarzy••two Pomorsko-Kaszubskie,
Polsk,i Związek Motorowy, szkoly,
prasa i lin. Od maja 1975 r. Ipatronat nad Izbą objął Oddzial PTTK w Stoczni Gdańskiej, który wniósł wraz z Komi,tetem o.s,iedlowym zna,czny wkl,ad środków ;j I::Tacy w rozwój i s,tan p<lsiad.ami.aplac ówkii.
W 1976 1'. Izba malazła pomieszczenie eks.pozycyjne w siedzibie Komitetu Osied10wego, którego ,członkowi,e stali .się działaczami Izby: mgr inż., Jan Sidorczak
(przewodniczący RadyOpieklUń'czej) ,i mgr Ryszard Sykisz (goSlpodarz ekspozycji).
Urz~dzenie i wystrój Izby c'Pfoa'cował.a d·r M. Pekzar -(wioepaewodniczą'ca Rady
Opiekuńcz.ej),a
realizacją zajęli się dzi'ałacze Oddziału PTTK w StOCZll1U
Gdańskiej
-- J. Bogucki, H. Kąsik i J. Orzechowskri. Rozpoczęto więc dZJialalnośc' ekspozycyjną. W 1977 r. Izbę zwiedził,o' (głównie w sezonie - wczasowicZle, kolonie młodzieżowe, harc'erze, studenci, wyóeczki, woj'sko, obcokrajowcy) 2500 osób, a w 1978r.
już 5820 osób.
Zbiolfy, zgrounadzone dziękii ofiar.ności obywateli i instytucji, są jeszcze skromne. St.anowią je rÓŻIle książki, m .. in. monografie, ,obrazy, .plansze, ·mapy Otraz ostatnie zdobyte ·sprzęty regionalne 'Z ubiegŁego wieku. Łączni·e pl-a,cówka .po'siada aktualnie prze'Szło 200 zinwentaryz'owarlY'Ch eksponatów. Niektóre są rzadkie i oryginalne. Sz.czególnie wartościowe są monograf,ie tematyczne z własnoręcZll1ymi dedykacjami dla Izby ieh autorów oraz luminarzy nlauki i kultury. Opracowan'o o,bjaśnienia naj,ciekawszych ,eksponatów.
CzłonikolW,ieRady O:pi.ekuń'czej 'Usilruiezabie.gają o pO'Pu[arYZJacjęipl,a'cówki. Istnienie i działalność Izby (Jd'llotowano już w prz,es'zło 40 'pozy'cjoa'ohbiblliografilc'znych, przy czym największe osią~ięcj,e w tym w.nględzie ma Cz. Sk'onka. Nawiązywane są ciekawe ko.ntakty z iJ1JStytucjami(Polskim
Towarzystwem
LudoznawcZY'm, Pol-skim Towarzystwem
Geografticznym, OSlSoli'llellJm,Insty,tutem Badań Litera<Cltikh PAN, Uniwersytetem
Gdańskiim, Zarządem WojewódzkLm PTTK w T,arnow,ie ·ill1.)oraz looolbami zailIltereslQwaJlly,miIzbą. Kontakty te przez wymianę linfori cJekawego
425·
Kronika
macji poszerzają wiedzę tematyczną i dQświ.adczenie. Czyn.ione 'są 'próby SpJ"lostowania bł<;dnych infol1macji, np. w przewodnikach
turystycznych.
Powstały ·utwo;'Y rymowa'nc zWliązane z Izbą. Oddz.iał PTTK w Stocmi Gdań1sbej przy,g'otowuje
wydanie informa,tora o Izbic. Członkowie Rady Opiekuńczej
podjęli wydawanie
drobnych ineditów z materiałów po Wincentym Potu. W 1978 To Zarząd Główny
PTTK r'rzyznał Izbic n<.lgrodQ picniężmą w konkursie
"Pchk;a Inaszy'ch dni".
Jak widać - działalność Izby 'l1Ii'eogranicza siQ jed)'1nlie do dydaktyki .i rozrywki, ale uwzgl<;dnia równ.ieźdbałość
'o ·orygli.nalność tematyczną,
jak i turystyczną {unikalność przyrodnicza
Wyspy Sobiesz·ewskicj), nierozerwalnie
związaną
przy tym ze swojskością ś'l'odowiska. Jej związki ,z mikroregionem
i tradycjami
kulturalnymi
nic maj"! nic wspólnego z -e1i,tarnośoią, gdyż p1a'cówka jest związana
z najzwyklejOizymi ludżmii
sł·użyeakmu
społeczeń'stwu, a wymaga nikły'ch nakładów, pohyw,:nych
!S]:ołecznie. Jej rozwój uzaleiJI1i.c);Dy
jest od irrlte.gr'a,cjiz :miejscowym ,'::'O!c:czclistwcm i wadCiplowaonia j,ako oryginalnej osobliwości oraz ź'l'ódła
zadośćuczynienia własnym potrzebom kulturalnym.
Zainlcrcsow<.l'nic społeczeństw.a efektami dotychczasowej
działałnośc:i Izby, jej
dQrobkiem ukazuj'l'cym w nowym świetle sylwetkę W. Pola, wskazuje na pootrzebQ dalszego rozW1ijania pracy.
CZłOB'lpk
Rady Opiekuń'czej
Adam
Pol