http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/2656.pdf
Media
Part of Spis treści / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 2002 t.56 z.1-2
- extracted text
-
Polska Sztuka Ludowa
KONTEKSTY
• A N T R O P O L O G I A KULTURY • E T N O G R A F I A • SZTUKA
2002 rok L V I nr 1-2 (256-257). Indeks 369403. ISSN 1230-6142. Cena 24 zl
I N S T Y T U T S Z T U K I POLSKIEJ A K A D E M I I N A U K , F U N D A C J A K U L T U R Y
S P I S
ZBIGNIEW BENEDYKTOWICZ
T R E Ś C I
Czas etnografii
2
Biografia i Sztuka
KRYSTYNA BARTOL
G I O V A N N I CERU
Czytaj, czytaj H o m e r a . . .
5
Odyseusz - bohater, który opowiada własną historię
przełożyła Krystyna B a r t o l
ALEKSANDRA MELBECHOWSKA - LUTY
Cywilizacja
Trans-Atlantyk.
6
O c e a n , Okręty, Przystanie
N o r w i d a i Gombrowicza
LECH SOKÓŁ
KATARZYNA SUCHCICKA
A G N E T A PLEIJEL
17
Edgar, D u k e o f N e v e r m o r e i Bungo. Bronisław M a l i n o w s k i
jako postać w twórczości Stanisława Ignacego W i t k i e w i c z a
29
Dwa
37
orły - rozmowa z A g n i e t ą Pleijel
Lord Nevermore
przełożyła I w o n a I w o n a Jędrzejewska
41
MALANOWSKA
Teatralizacja pogrzebu Stanisława Ignacego W i t k i e w i c z a
53
T O M A S Z GRYGIEL
Zwycięstwo sztuki n a d czasem? Z a k t u a l n y c h przesłanek
ANNA
TERESA GRZYBKOWSKA
myśli A r t u r a Schopenchauera
69
D a m a z Elche
73
Etnologia
BARBARA CZARNIAWSKA
JERZY S. WASILEWSKI
dzisiaj
O zapotrzebowaniu n a symetryczną etnologię
79
E t n o l o g w podróży. Konfucjusz przed k a m e r a m i , szamanki
przy m i k r o f o n i e
87
Antropologia miasta
T O M A S Z W I T SZERSZEŃ
„W c i e n i u wieżowca": próba antropologicznego spojrzenia
na nową architekturę Warszawy
PETER J. M A R T Y N
94
Troja Brytyjska w c e n t r u m kraju? O kwestii świetności
i zaniku cywilizacji miejskiej
104
L i c h e ń i współczesna wrażliwość religijna
EWA
KLEKOT
GRZEGORZ SOKÓŁ
AGNIESZKA K U L A
Święte obrazki, Licheń i sąd smaku
117
M a t k a Boska Częstochowska jako polski symbol n a r o d o w y
120
Licheńska Golgota j a k o przykład wznowienia tradycji oraz
popularności nabożeństwa D r o g i Krzyżowej
A N T O N I N A BEREZA
dewocyjnego
M A G D A L E N A JAGIEŁŁO
IZABELLA DZIENISIEWICZ
JACEK O L Ę D Z K I
126
Sposób f u n k c j o n o w a n i a współczesnego obrazka
135
O d świętości d o codzienności - czyli o profaniczności
obrazka dewocyjnego u schyłku e p o k i audiowizualnej
141
W i z e r u n e k L i c h e n i a w m e d i a c h i w oczach pielgrzymów
149
S a n k t u a r i u m M a r y j n e w Bardo Śląskim
159
1
SPIS TREŚCI
JACEK O L Ę D Z K I
K A R O L I N A SIEMION
M e k s y k . Współczesna świadomość m i r a k u l a r n a
164
W o d a zwyczajna - W o d a c u d o w n a
172
Biografia i etnologia - V i c t o r Turner
M A T H I E U DEFLEM
Rytuał, a n t y - s t r u k t u r a i religia, czyli V i c t o r a Turnera
procesualna analiza symboli
MAŁGORZATA BARANOWSKA
188
Kolekcja nieidealna. Pocztówka
200
JAN GONDOWICZ
Pasje pastora Dodgsona
207
A N D R Z E J PIEŃKOS
„Moje budowle to papier, tak jak moje pisma". Siedziby
angielskich pisarzy X V I I I w i e k u
209
ZBIGNIEW OSIŃSKI
S a m o t n o ś ć Osterwy. C o dalej w badaniach n a d Redutą/
219
M I C H A Ł ŁUCZEWSKI
Jak Białoruski k w i a t e k z Ameryką się pasował
229
O pożytkach płynących ze „śmieci"
237
A N N A SPISS
Recenzje
TERESA GRZYBKOWSKA
N o r w i d na n o w o rozpoznany
240
Siedzi baba na cmentarzu
242
ALEKSANDER JACKOWSKI
Inni
249
JACEK O L Ę D Z K I
Jedną
JACEK O L Ę D Z K I
kreską
kreślone
albo dlaczego w k w i e t n i u wróble
kąpią się w piasku
SŁAWOMIR SIKORA
ZBIGNIEW
252
Etnografia jako sposób życia albo spotkania z m u z y k a m i
wiejskimi
257
Noty o Autorach
260
Streszczenia artykułów
262
BENEDYKTOWICZ
w tym sensie, że spowodowane zewnętrznymi okolicznościami,
niechcianymi przez jednostkę, która ich doświadcza. Ma ono
jednak również swój wymiar aktywny, gdyż posiada niezwykle in
tensywną silę poznawczą."), pozwala spostrzec i śledzić w Odysei
problem „wiecznego napięcia pomiędzy życiem a opowieścią
Czas etnografii
0 nim" - ów, jak wspomina o tym autor, charakterystyczny tak
bardzo dla pisarstwa Tomasza Manna temat „dystansu pomiędzy
życiem i słowem". - Problem dystansu i różnicy pomiędzy tym,
co moglibyśmy nazwać „czasem przeżywania i doświadczania",
1 „czasem opowiadania", pomiędzy tym, czego doświadcza Odys,
i o czym on sam opowiada (lub też, o czym inni opowiadają). P '
między tym, co przeżyte i doświadczone w cierpieniu, a tym, co
tylko opowiedziane, czy wyśpiewane choćby w najpiękniejszej
pieśni o losie, cierpieniach i przygodach Odysa.
Z
godnie z zapowiedzią daną w ostatnim numerze, po dwu
obszernych monograficznych tomach-rocznikach powra
camy do skromniejszych etnograficznych wymiarów. Nu
mer ten rozpoczynamy od bloku tekstów rozwijających wątek
biografii i autobiografii, ich wzajemnych związków i relacji ze
sztuką, legendą, mitem. Otwiera go tekst Giovanniego Cerri
z wprowadzeniem Krystyny Bartol. Cerri odkrywa przed nami
niedostrzeganą dotąd, czy nie dość dostrzeganą obecność moty
wu autobiograficznego w Odysei i postaci Odyseusza - „bohate
ra, który opowiada własną historię." Ten sposób spojrzenia na
Odysa, nie jako na postać emblematyczną, typ stały o utrwalo
nych cechach charakteru, wykracza znacznie poza rutynę do ja
kiej przyzwyczaiła nas naukowa tradycja zarówno historycznoli
terackich, jak i filologiczno-klasycznych studiów, klasyczna odyseologia. To dynamiczne (a nie statyczne) podejście do rozumie
nia doświadczenia autobiograficznego zapisanego w Odysei,
w którym Cerri podkreśla znaczenie, jakie ma dla jego kształto
wania się zarówno „moment preantropologiczny" („wiedza czło
wieka kształtuje się poprzez poznawanie mentalnych postaw róż
nych ludów, które Odys spotyka podczas swojej długiej podró
ży"), jak i drugi element - pathos („cierpienie bierne jedynie
Takie podejście, jakie reprezentuje w swym eseju Cerri, po
zwala nie tylko znacznie głębiej rozpoznać i umieścić w historii
początki, i obecność samego gatunku autobiografii, aniżeli do
tąd czyniła to historia literatury i historia autobiografii, ale ze
względu na swoje nierutynowe ujęcie zagadnienia, wrażliwość
i skoncentrowanie uwagi na osobie „bohatera, który opowiada
własną historię" - zbliża się, w zaskakujący dla nas sposób, do
stanowiska kolejnej, omawianej tu przez Aleksandrę Melbę chowską-Luty, postaci: Witolda Gombrowicza. Można by wręcz
powiedzieć, że to dynamiczne podejście Cerriego jest niejako
spełnieniem postulatu i oczekiwań, jakie miał wobec lektury
i interpretacji dzieła (literatury, sztuki), i czemu dawał wyraz
w swoim Dzienniku, Gombrowicz: „Jakże katastrofalna okazała
się metoda polegająca na zajmowaniu się samym tylko dziełem,
w oderwaniu od osoby autora - za tą abstrakcją poszły inne, od
rywając jeszcze bardziej dzieło od osoby [...] przenosząc wszyst-
2