http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/192.pdf
Media
Part of Kronika / LUD 1961 t.47
- extracted text
-
H04
kolekcja ceramiki z ;\~ultanu), 8) Zbiór broni i miscellaneów.
Jako zbiory
osobno wydzielone
i nie pokazywane
w ekspozycji
stałej wyróżnić należy dwa działy: l) Numizmatyczny
(zawierający
bardzo bogatą kolekcję
monet grecko-orientalnych,
indyjskich,
perskich,
partyjskich,
kufickich
a także nowszych z terenu Indii), 2) Kolekcje wydzielone
(np. niewielki
zbiór grafiki). Jako zupełnie osobny dział występuje
biblioteka muzealna,
zawierająca
bogatą fachową
literaturę.
Jak widać z powyższego zestawienia
Muzeum w Lahore jest typowym
muzeum
wielodziałowym.
Ta wielodziałowość
zaznacza
się nie tylko
\V zbiorach
ale też i w ekspozycji. Starano się tutaj powydzielać poszczególne działy, choć ze względu na wielkość sal, rozdzielenie okazało się niemożliwym, tak, że np. rzemiosło jest eksponowane
w pomieszaniu z przedmiotami z innych działów. Ciekawie jest przedstawione
życie, stany, zajęcia a nawet pozy modlitewne
(muzułmańskie)
w bogatej kolekcji figurek
gipsowych
(malowanych).
Brak tu natomiast
materiałów
ilustrujących
kulturę materialną
kraju, o ile ona nie jest w jakikolwiek
sposób powiązana ze sztuką. Brak np. prostej formy topora, lecz oglądnąć można
bogaty zbiór toporów pięknie zdobionych.
K
o
R
WSPOMNIENIE
N
I
K
O ETNOGRAFIE
POMORSKIM
WŁADYSŁA WIE ŁĘDZE.
KS. DOKTORZE
dr
wyk.
A
Brak tu często dokładniejszych
metryk przedmiotów,
co zresztą trafia się również w wielu starych
muzeach
europejskich.
Wiele zbiorów
pochodzi bowiem z darów i prywatnych
kolekcji, w których zbieraczom
zależało na samym oryginalnym
eksponacie,
a nie interesowała
ich proweniencja przedmiotów.
Na eksponatach
jednak, jeżeli nie miejscowość, to
przynajmniej
teren pochodzenia
jest określony.
Muzeum w Lahore rozporządza swym dawnym zestawem sprzętu pomocnicznego, ma duże ozdobne gabloty, olbrzymie szafy i oszklone stojaki.
Trzeba przyznać, że całość aż promieniuje
wiktoriańską
monumentalnością
i czcigodnością.
Pełno tu codziennie zwiedzających,
młodzieży, studentów
i ludzi z miasta i ze wsi (muzeum jest zamknięte tylko w piątek). Podziwiają głównie zbiór dawnej broni i kolekcję
miniatur
z czasu Mogołów. Galeria jest otwarta codziennie od 10-17.
Muzeum w Lahore posiada też swoje fachowe
wydawnictwo
"Museums Journal
of Pakistan".
Krzysztof
WoLski
Ks.
Władysław
Łęg a. Portret
Wiastimil Hofman 1960 r.
W Sopocie, dnia 2 sierpnia 1960 roku, zakończył swój żywot, ceniony
archeolog, historyk
kultury
i etnograf
pomorski
ks. dr WładYSłaWo Jan
L ę g a. Zmarły był synem ziemi pomorskiej, urodzonym 4 cze~wca 1~89 r.
w Miranach, pow. sztumski (Dolne Powiśle), jako syn naUCZYCle~a,plelęgnującego \vespół z małżonką
swoją tradycje
narodowe.
polskle. Szkołę
_.-
GOG
średnią ukończył w Rogoźnie Wielkopolskim,
tam teź działał w tajnej
organizacji,
w kółku filomatów.
Studia teologiczne
odbył w Pelplinie,
ukor1czył je w 1914 roku 1.
Rozbudzone za lat chłopięcych przez ojca zainteresowania
do folkloru
i kultury ludowej, wzmogły się i przeszły w zamiłowanie podczas studiów
seminaryjnych 2. To teź kiedy objął wikariaty
w Szczuce (1914-1916)
i Grucznie (1916-1918) na Kociewiu, rozpoczął gromadzenie
na większą
skalę materiałów etnograficznych
z zakresu kultury technicznej, społecznej
i duchowej
miejscowego
ludu.
Oprócz zajęć zawodowych
i naukowych
zajmował
się Władysław
Łęg a równieź pracą społeczną i polityczną, współpracował
w r. 1920 czynnie z Komitetem Plebiscytowym
w Sztumie i agitował po wsiach polskich
za powrotem Dolnego Powiśla do Macierzy.
Objąwszy po uzyskaniu niepodległości
Polski funkcję kapelana
wojskowego w Grudziądzu (1919-1939), zabrał się z duźym zapałem do dalszego zbierania materiałów
etnograficznych
z Dolnego Powiśla, okolic Świecia i Ziemi Chełmińskiej
i kontynuował
badania zapoczątkowane
juź podczas I wojny światowej. Prócz badań przeprowadzanych
w licznych wsiach
osobiście, posługiwał się takźe ankietami kierowanymi
do instytucji i osób
prywatnych.
W latach dwudziestych
zapisał się na Uniwersytet
Poznański;
studiował etnografię u prof. J. SI. Bystronia i archeologię u prof. J. Kostrzewskiego. W r. 1928 uzyskał doktorat z zakresu archeologii na podstawie obszerneJ i cennej pracy pt. Kultura
Pomorza we wczesnym
średniowieczu
w świetle wykopalisk.
Praca ta ukazała się w druku w 1930 roku nakładem
Towarzystwa
Naukowego
w Toruniu
(672 strony) i stanowi po dzień
dzisiejszy fundamentalne
źródło badań nad wczesnofeudalnymi
dziejami
Pomorza 3. Sam autor wyraził się a niej, źe była najbardziej
"czasoźerną"
pracą w jego źyciu; pochlebnie ocenili ją K. Nitsch, M. Rudnicki i S. Tymieniecki.
Ks. dr Wł. Łęga był równieź organizatorem
źycia naukowego. W Grudziądzu objął funkcję honorowego kustosza Muzeum Miejskiego i Biblioteki. Powiększył skrzętnie zasoby tamtejszych
zbiorów muzealnych i przyczyniał się do nowych odkryć archeologicznych.
Poświęcał
teź sporo
czasu na wygłaszanie referatów
w Towarzystwie
Naukowym w Toruniu,
do Zarządu którego naleźał od r. 1923. Od r. 1925 do września 1939 prowadził redakcję kwartalnika
"Zapiski Towarzystwa
Naukowego w Toru_
niu". Był równieź członkiem Komisji Archeologicznej
Instytutu
Bałtyckiego mieszczącego się w Toruniu, gdzie wydał w 1933 roku swoją pierwszą obszerniejszą
pracę etnograficzną
pl. Ziemia
Malborska
Kultura
Ludowa,
niezmiernie
ważną
z tego powodu,
1Z
stanowi
dotychczas
w literaturze
fachowej jedyne studium obejmujące polską kulturę chłopską prawobrzeżnego
Dolnego Powiśla 4. Wartość tej pracy powiększa obfi-
607
tość materiału
ilustracyjnego
uzupełniającego
teksty opisowe. Wymieniona
pozycja stanowi do dziś niezbędne źródło informacyjne
dotyczące polskiej
grupy etnicznej na ongiś silnie zgermanizowanym
terenie pomorskim.
W 1936 roku opublikował
artykuł
pl. Działalność
Instytutu
Bałtyckiego w zakresie
etnografii,
charakteryzujący
dorobek badawczy w tym
zakresie po I wojnie światowej.
Na podstawie
gromadzonych
pieczołowicie
materiałów
terenowych
i archiwalnych
zaczęły się mnożyć w okresie międzywojennym
prace
archeologiczne
materiałowo-analityczne,
dotyczące
kultury
"łużyckiej",
epoki brązowej i wczesnożelaznej
Pomorza 5.
Podczas drugiej wojny światowej dotarł ks. dr Wł. Łęga w szeregach
swej jednostki wojskowej do Lwowa, gdzie ostatecznie spędził lata okupacji. Tamże strawił sporo czasu w bibliotekach na studiowaniu
dokumentów pomorskich, które mu udostępniał
prof. Franciszek Bujak.
Po wojnie osiedlił się znów na umiłowanym
przez siebie Pomorzu IV Sopocie, i przystąpił
bezzwłocznie do dalszych studiów pomorzaznawczych. Owocem tego były kolejne, obszarne prace historyczne
pt. Obraz
gospodarczy
Pomorza
Gdańskiego
w XII i XIIIw.
(1949) oraz Społeczeństwo i państwo gdańsko-pomorskie
w XII i XIIIw.
(1956). Obie prace
oparte na źródłach archiwalnych,
wykopaliskowych
i językowych zawierają sporo wiadomości
etnograficznych
i udowadniają
skutecznie
słowiań.skość Pomorza Gdańskiego.
W okresie tym nie stronił też od pracy organizacyjnej
w towarzystwach naukowych. Od 1953 r. należał do Komisji Archeologicznej
Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauki i Sztuki, które przetworzyło się później w Gdańskie Towarzystwo
Naukowe. Pełnił też funkcję prezesa Oddziału Gdańskiego Polskiego Towarzystwa
Archeologicznego
(od 1953 r.),
którego był współzałożycielem.
Był też członkiem Oddziału Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego
w Gdańsku, utworzonego
w r. 1958. W tym
czasie opracował publikację
folklorystyczną
pl. Legendy Pomorza wydaną w Gdyni w 1958 r.
Z kolei napisał
drugą większą
pracę etnograficzną
noszącą tytuł
Okolice
SWledu
Materialy
etnograficzne,
a wydaną przez Gdańskie
Towarzystwo
Naukowe w roku 1960. Jej ukazania się z druku autor już
się nie doczekał. Praca odnosi się do skrawka terenu Pomorza Wschodniego, dotychczas prawie nie zbadanego Kociewia. Jest ona tym ważniejsza, że
opisywany obszar stanowi teren przejściowy
między grupami kujawskimi
i kaszubskimi, a badania autora rzucają sporo światła na ustalenie granic
między Kociewiakami
i Borowiakami
Tucholskimi 6.
Nieco rychlej opracował WI. Łęga trzecie obszerniejsze studium etnograficzne zatytułowane
Ziemia Chełmińska
Materiały
Etnograficzne,
oddane do druku w Polskim Towarzystwie
Ludoznawczym
we Wrocławiu.
Układem swoim jest ona zbliżona do obu poprzednio wymienionych,
tak
609
6U~
::l. ;\laterialy
do paleoetnografii
ziem polskich
(maszynopis
druku w Gdańskim Towarzystwie
Naukowym).
10. Obrazki z Powiśla i Warmii (w druku),
samo dostatnio ilustrowana
i dotycząca terenów Pomorza z których brak
ogólnego ujęcia calokształtu
kultury
ludowej. Praca ta zawiera głównie
wyniki badań przeprowadzonych
przez autora w latach 1934--1937.
Czwartą, wyjątkowo
obszerną pracę etnograficzno-archeologiczną
napisaną tuż przed śmiercią
stanowią
Materiały
do paleoetnografii
ziem
polskich.
Zawiera
ona materiały
porównawcze
kultur
archeologicznych
i wczesnośredniowiecznych
z tradycyjną
kulturą ludową nowszych czasów.
Jej maszynopis przekazał autor do recenzji i druku Gdańskiemu
Towarzystwu Naukowemu.
Wszystkie większe prace etnograficzne
Wł. f~ ę g i znamionuje podobny
charakter
monograficzny.
We wstępie daje autor obszerniejszy
rys geograficzny,
historyczny,
demograficzny
i lingwistyczny.
Oprócz mniej lub
więcej szczegółowych
opisów całokształtu
kultury
omawianego
obszaru,
stara się on na podstawie porównań gwarowych
nakreślić zasięgi etniczne
danych
grup,
Częstokroć
nawiązuje
do wytworów
kulturowych
grup
sąsiednich lub też sięga do porównań
z kulturą ludową całego Pomorza
Wschodniego, Ziemi Chełmińskiej,
Warmii i Mazur. Lubuje się w przytaczaniu zapisków archiwalnych,
poświadczających
ciągłość istnienia pewnych wytworów
kultury
na przestrzeni
dziejów. Chętnie mapuje różne
zjawiska
i zestawienia
dane statystyczne,
na podstawie,
których
można
wnioskować o istnieniu, zmianach i rozwoju lub upadku zjawisk kulturowych w danym okresie.
Zmarły był uczonym powszechnie szanowanym. Skromny i małomówny,
poświęcał oprócz zajęć zawodowych, systematycznie
po kilka godzin dziennie pracy naukowej.
Prowadził regularny
tryb życia, zachował krzepkośt
fizyczną i żywotność umysłową do ostatnich niemal dni swego żywota. Stale
podkreślał potrzebę szerszych, aniżeli dotychczas badań nad złożoną wielce
kuiturą Pomorza. Za jego pracowity wkład nad badaniem kultury pomo;'skiej należy mu się serdeczne i wdzięczne wspomnienie.
Longin
oddany
do
l Por.
ks. Zygmunt P a w ł o w i c z, Śp. Ks. Prałat dr Władysław Łęga.
l\liesięcznik
Diecezjalny
Gdański, R. IV, lipiec sierpień 1960, s. 397.
, Por. Jan Z u b r z y c a, Wierny Pomorzu, "Pomorania"
rozmawia z ks.
dr Władysławem
Łęgą. "Kaszebe R. IV, Nr 2 (57), Gdańsk 1960.
Por. Andrzej
Z b i e r s k i, Pracowity żywot uczonego. Dziennik Bałtycki "Rejsy", R. XVI, Nr 38, Gdańsk 1960.
? Por. Longin
M a l i c k i, Publicystyczna
działalność etnograficzna
ks.
dra Władysława
Łęgi. "Kaszebe" R. IV, Nr 4 (59), Gdańsk 1960.
; Por. Leon Łuk a, Pamięci zasłużonego badacza Pomorza. Z Odchłani
wieków, R. XXVI, Z. 4, Wrocław 1960. Tenże sporządził bibliografię
prac
archeologicznych
Wł. Łęgi, liczącą 51 pozycji.
o Por. Longin M a l i c k i, Okolice Świecia (recenzja). "Kaszebe", R. IV.
Nr 23, Gdańsk 1960.
;j
Dr JANINA
KRAJEWSKA
(Wspomnienie
pośmiertne)
Malicki
Zestawienie
najważniejszych
prac etnogr. ks. dr Władysława
Łęg i :
L Z opowiadań ludu polskiego w Grucznie. "Gryf", R. 6, nr 4--7.
2. Ziemia Malborska.
Kultura
Ludowa. Toruń 1933 (stron 256).
3. Działalność
Instytutu
Bałtyckiego
w zakresie badań etnograficznych.
Toruń 1936. (Nadbitka z tomu XX V Pamiętnika
Instytutu
Bałtyckiego,
s. 102-112).
3. Grudziądz, dzieje i kultura.
Grudziądz
1950 (stron 67).
5. Legendy Pomorza. Gdynia 1958 (stron 198).
6. Okolice Świecia. Materiały Etnograficzne.
Gdańsk 1960 (stron 338).
7. Etnografia
Okolic Grudziądza.
Rocznik Grudziądzki.
Grudziądz
1960
(s. 267-275).
3. Ziemia Chelmil'lsk8. Prace i '\I8.terialy Etnograficzne,
t. XVII. \Vroclaw
1961 (stron 494)
Dr Janina Krajewska
Fot. E. Frankowski
.Janina Kra j e w s k a niejeden raz zapewne pisała curriculum
vitae,
czyli życiorys. Oto jeden z ostatnich jaki pozostawiła
u mnie w związku
z akcją "zdobywania"
dla niej emerytury.
Akcja ta nie została uwieńczona
3) -
T4
"Lud",
t. XLVII
611
610
powodzeniem.
Trudną sprawę stabilizacji
dr .l. Krajewskiej
definitywnie
rozwiązała jej śmierć. Zyciorys ten przytaczam
in extenso.
. .
Urodziłam się 4. XI. 1901 r. w Łodzi, z rodziców: Anny z Paszczynsklch
i B;~nisława
Krajewskich.
Ukończyłam
8-k1. gimnazjum
Realne Zeńskie
Lucyny Siennickiej
w Łodzi. Studia wyższe odbyłam na Uniwersytecie
Warszawskim,
studiując etnografię i archeologię· W okresie studium otrzymałam jednorazowe
stypendium
naukowe im. Hassewicza
Wydziału Humanistycznego.
Dyplom doktorski
z zakresu etnografii,
jako przedmiotu
głównego i archeologii, jako przedmiotu
pobocznego, uzyskałam
na Uniwersytecie Poznańskim
u Prof. dr E. Frankowskiego
(w tym czasie Uniw.
\\iarszawski nie posiadał odpowiedniej katedry), u którego byłam prz('z rok
asystentką t.j. do ukończenia studiów.
Praktykę muzeałną odbyłam w Muzeum Etnograficznym
w Warszawie.
Następnie
pracowałam
w Miejskim
Muzeum
Etnograficznym
w Łodzi
na pracach zleconych. W 1932 r. przenoszę się do Gdyni, gdzie organizuję
Muzeum Miejskie z działami:
etnograficznym,
archeologicznym
i historii
rozwoju Gdyni. W Muzeum tym pracuję
na stanowisku
Kierownika
od
1. IV. 1934 r. do zajęcia Gdyni przez Niemców.
Z Gdyni zostałam wysiedlona w listopadzie 1939 r., więc zamieszkałam
w Łodzi, gdzie byłam wyrzucona powtórnie z mieszkania plzez Niemców,
~dałam się po tych represjach
w kwietniu 1940 r. do Warszawy. Po powstaniu. warszawskim
zamies:okałam początkowo pod Jeżowem a następnie
na podhalu.
Po wojnie od 20. IV. 1945 r. do 30. XI. 1954 r. pracowałam
w Muzeum
Etnograficznym
w Łodzi na stanowisku
Dyrektora.
Ze stanowiska
tego
zostałam zwolniona przez Centralny
Zarząd Muzeów i Ochrony Zabytków
Ministerstwa
Kultury
i Sztuki.
W 1948 r. przez jeden semestr
prowadziłam
wykłady
i ćwiczenia
w Wyższej Szkole Gospodarstwa
Wiejskiego z zakresu etnografii. Przerwa
nastąpiła z powodu zmiany kierunku
studiów Uczelni.
..
W 1950/51 r. prowadziłam
wykłady i ćwiczenia z zakresu muzeologu
na Uniwersytecie
Łódzkim.
W roku 1957 pobierałam stypendium z PAN w kwocie zł. 600 miesięcznie, \V 1958 r. w kwocie 650 zł miesięcznie (dopisane ręcznie) z Działu 1.
Etatu w IHKM nie otrzymałam pomimo starań w Instytucie i u Prezesa
PAi'J. Należę do Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego, jak również jestem
członkiem
połskiego
Towarzystwa
Religioznawczego
(również członkiem
Zarządu), od 1958 do S. A. i W. Obecnie rozpoczęłam pisać cykl artykułÓW
do "Argumentów",
także w przygotowaniu
do Euhemera.
(-)
Odczytując
choć znałyśmy
Dr Janina
Krajewska"
te krótkie i suche dane, uprzytomniłam
sobie dopiero, że
się od 1925 r., mało nawzajem wiedziałyśmy
osobie.
Nie
przekraczałyśmy
granicy "koleżanek ze studiów". Zrazu dzieliła nas rÓżnica
lat i studiów, póżniej rozdzieliło nas życie, choć spotykałyśmy
się nadal.
ROZmOwy. ~otYCZYłY .najczęś~iej takiego czy innego zagadnienia
z naszej
specJalnosCl, muzealmctwa,
hteratury
naukowej, krajoznawstwa
i to chyba
wszystko.
Rozmów
intymniejszych
nie prowadziłyśmy,
nie były nam
potrzebne. D.latego .p~łna charakterystyka
osobowości Krajewskiej,
głębsza
oce~a Jej dZlałalnoscl p~~ekracza właściwie moje możliwości. Do życiorysu,
JakI pozostawIła dorzuclC mogę tylko kilka szczegółów.
~Ioze się mylę, ałe nawet naj bliższa rodzina, nawet matka, którą Janin[l Kr;jJe\~ska
bardzo kochała, nie zdawała sobie w pełni sprawy z dra,rr.atu Jej zycia. Zaczął się on we wczesnym dzieciństwie po przebyciu ospy.
Ktora to choroba zostawiła trwałe ślady. Był to temat starannie
omijany
przez ~as. Znaki po ospie, to nie kalectwo, ale skaza zwłaszcza dla kobiety
młodej: obdarzonej
żywym temperamentem.
Raz tylko, niedługo
przed
Sll11erC1ą, kIedy po raz ostatni przebywała
u mnie kilka tygodni, wspom11Iała o tym. Na tym tle od wczesnej młodości kształtował
się u Krajewsklej kompleks urazów. Może gdyby, ktoś zadał sobie trud zwalczenia ich
nie byłyby tak bardzo zaciążyły nad całokształtem
jej życia.
.
. W tym czasie, kiedy poznałam dr Janinę Krajewską,
była już od lat
slUchaczką sinologii u Bogdana Rychtera, czy Richtera na Uniwersytecie
Warszawskim.
Pracowita, energiczna, żywa, pochłonięta studiami, nie brała
czynnego udziału w życiu społecznym. Nie stanowiła zresztą w tym względzie wyjątku. Zyciu towarzyskiemu
udzielała się z umiarem. Była raczej
zamknięta
w sobie, już wtedy nie ufała zbytnio ludziom, nie wierzyła
w ich życzliwość. W r. 1926, czy 1927, z powodów, których
dzisiaj już
nie przypominam
sobie, Krajewska
przerzuciła
się na etnografię
polską.
Pod kierunkiem
pro£. E. Frankowskiego
zaczęła zbierać materiały do pracy
doktorskiej pt. "Mleko w wierzeniach
i obrzędach ludu polskiego". Jednocześnie chodziła na seminarium
z archeologii polskiej i tu napisała pracę
pl..
Zabytki
opatowskiego.
z
cmentarzyska
Praca
popielnicowego
ta drukowana
była
Nietulisku
Dużym,
pow.
w Światowidzie.
w
T. XIII.
TNW.
1929.
Vlraz z E. Frankowskim
przeniosła się do Poznania, gdzie przez rok
pełniła obowiązki asystentki. Tam też zrobiła doktorat na podstawie wyżej
wymienionej pracy, jako przedmiot poboczny mając archeologię. Po doktoracie wyjechała
Krajewska
do Łodzi, gdzie przez pewien czas pracowała
w tamtejszym
świeżo powstałym Muzeum. Prowadziła
wtedy kilkakrotnie
badania terenowe na cmentarzyskach
łużyckich \V Sierpowie, Błoniu i Zabokrzekach. Materiał ten został póżniej opublikowany,
jak wynika z bibliografii. Dołączyła ją do wyżej wspomnianego
życiorysu doprowadzając
do
roku 1953. Te prace materiałowe
są rzeczowe i zupełnie nie odbiegają
od innych prac tego typu publikowanych
przed wojną.
612
613
Monografia
stanowiąca
pracę
doktorską
nie została
opublikowana,
mimo że wielokrotnie
wracała na warsztat autorski. Dr Krajewska
mając
raczej umysłowość
analityczną
nie zdołała tego szerokiego
zagadnienia
ująć syntecznie. Umiała jednak szperać i na pewno znalazła wiele ciekawego materiału.
W pracę tę włożyła bardzo wiele energii, po~więc.en~a
i czasu. Nie jestem etnografem,
nie znam bliżej tej roboty, wydaje mi Się
jednak że wartoby ją było opublikować,
choćby na ?~wi:la~zu, j.ako zbi~r
materiału,
dziś napewno
już unikatowego.
TrudnoscI,
Jakle wiązały Się
z tą pracą wielokrotnie
jak mówiłam, przedstawianą
i wielokrotnie
poprawianą,
stały
się podstawą
jeszcze
jednego
głębokiego
urazu,
toteż
nieraz z goryczą mówiła, że jej zawsze ktoś staje na drodze, że ktoś jej
zawsze podkłada kłody pod nogi.
W kwietniu 1934 r. objęła dr J. Krajewska
kierownictwo
nowopowstałego Muzeum Miejskiego w Gdyni z działami: etnograficznym,
archeologicznym i historii rozwoju miasta Gdyni. W Muzeum tym pełniła zrazu wszystkie funkcje od kierownika
do woźnego włącznie, gdyż o etaty nie było
wtedy łatwo. Był to chyba najlepszy, najjaśniejszy
i najpełniejszy
okres jej
życia. Pełna zapału biegała po niewielkich,
ale ze smakiem urzą~zon~ch
salkach Muzeum, ustawicznie
zmieniając i udoskonalając
ekspozYCJ~ Zbl.Orów które rosły dzięki jej osobistym
wysiłkom.
Nadmiar
ObOWlązkow
wyz~valał w niej nowe zapasy energii. Jeździła w teren
poszukiwani.u
eksponatów
etnograficznych,
prowadziła
badania
wykopa!ISkowe.
?pubhkowała w tym czasie kilka prac, wyjeżdżała
kilkakrotme
zagramcę·
np.
do Szwecji. Nie była to zresztą jej pierwsza
podróż zagranicę,
gdyż
już w czasie studiów była w Czechosłowacji
i Austrii. Jej też wy~ączną
zasługą był fakt, że Muzeum Gdyńskie wysuwało się na cz~~o ~rowl~c~Onalnych muzeów, jako wzór nowoczesnej, naukowej ekspozyCJI, n:e. mOWląc
już o tym iż było dokumentem
polskości tego regionu.
tyC~ JeJ .z~słU~,
jakie położyła dla muzealnictwa
polskiego n~e powinno. Sl~ am ummeJsza.c,
ani pomijać milczeniem.
W tym też okreSie swego zycla była znaczme
spokojniejsza
i pogodniejsza,
niż w czasie studiów.
.,
Niestety wybuch II-ej wojny światowej pociągnął z~ sobą. zmszczeme
Muzeum Gdyńskiego. Krajewska
wraz z rodziną przemosła Się do Warszawy, gdzie przebywała
aż do wybuchu powste.nia. Zniosła dobrze t~udny
okres okupacji, pracując czas jakiś jako urzędniczka
w prywatnym
bmrze.
Odsunięta
od swego właściwego warsztatu
pracy dużo czytała, kontaktowała się również z E. Frankowskim.
St. Poniatowskim,
aż do czasu aresztowania tego ostatniego. W tym czasie widywałam ją stale..
.
Już w kwietniu 1945 r. objęła stanowisko Dyrektora Łodzklego Muzeum
Etnograficznego
i na tym stanowisku pozostawała
przez lat 9, do mom~ntu zwolnienia jej przez Centralny
Zarząd Muzeów i Ochrony Za?ytkow
Ministerstwa
Kultury
i Sztuki (pismem z dn. 10 sierpnia 1954). Pler:vsze
lata pracy dr Krajewskiej
na nowej placówce były b. płodne. Rozwlllęła
v:
!
kilka działów zupełnie nowych w Muzeum, prowadziła
badania terenowe.
Urządziła wystawę objazdową, zainicjowała
wydawnictwo,
nakręciła
dwa,
czy trzy zupełnie ciekawie zrobione filmy dokumentarne
(z zakresu garncarstwa - jeden, drugi bodaj z zakresu tkactwa); współpracowała
ponadto
czynnie z Polskim Towarzystwem
Ludoznawczym
i przez pewien czas była
członkiem Zarządu Głównego.
Od momentu
zwolnienia
zaczyna się dla Krajewskiej
istna "Droga
Kalwarii" zakończona niespodzianie
chorobą i śmiercią w dniu 11 listopada
1960 r. Wprawdzie
z listu K. Jażdżewskiego,
który pisał do jej rodziny,
a który odnalazłam
w jej papierach
widać, że proponowano
jej posadę
kierownika Muzeum w Lublinie, a ona jej przyjąć nie chciała. Nie zmienia
to jednak faktu iż przez lata tułała się po urzędach, po gabinetach
dyrektorskich
Łodzi i Warszawy,
pozbawiona
warsztatu
pracy. Nie znalazło
się nawet zabezpieczenie
emerytalne,
któreby jakoś unormowało
jej życie.
Jest to bolesny, a trudny do zrozumienia
fakt, że pracownik,
który
przez długie lata był uznany za wykwalifikowaną
siłę, który przez długie
lata pracował twórczo i owocnie, nagle stał się niepotrzebny.
Nie pomogło dwuletnie stypendium, jakie dr J. Krajewska otrzymywała
z Wydziału Nauk Społecznych PAN. Nie pomogły zaliczki na opracowanie
zeszytów do "Atlasu Polskich strojów Ludowych".
Jeden z tych zeszytów
wyszedł z druku, drugiego nie zdążyła skończyć. Nie pomogło sporadyczne
drukowanie
artykułów
religioznawczych
w "Argumentach",
które spotkały
się z uznaniem
czytelników.
Gehenna
rosła, pogłębiała
się i stopniowo
przeobrażała
się w nędzę tym smutniejszą,
że starannie
ukrywaną.
Narastał coraz mocniejszy żal do losu, że tak została pokrzywdzona.
Narastały
też urazy psychiczne.
Zmarła w zupełnym osamotnieniu,
tak jak żyła w latach ostatnich.
Może teraz, gdy minęła pierwsza
rocznica jej śmierci udałoby
się
zebrać fundusz, który stałby się podstawą
stypendium
Jej imienia dla
słuchacza
etnografii
polskiej
znajdującego
się w szczególnie
ciężkich
warunkach
bytowania.
Byłby to choć skromny dowód pośmiertnego
uznania jej zasług dla kultury polskiej.
Janina
Rosen-Przeworska
BIBLIOGRAFIA
prac
dr
J a n i n y Kra
j e w s k i ej:
Boże Narodzenie u ludu polskiego. "Bluszcz", Nr 52. 1926.
Zapusty u ludu polskiego. "Bluszcz" Nr 9. 1927.
Wielkanoc u ludu polskiego. "Kobieta Współczesna". Ilustrowany
Społeczno-Literacki.
Kr 3. 1927.
Tygodnik
614
615
Zwyczaje Swiętojańskie
u ludu polskiego.
nik Społeczno-Literacki.
Nr 13. 1927.
Konik Zwierzyniecki.
łeczno-Literacki.
"Kobieta
"Kobieta Współczesna".
Nr 3. 1927.
Współczesna"
Ilustrowany
Tygod-
Tygodnik
Spo-
zwierząt i ptaków w Chinach. "Sztuka i Praca". Dwutygodnik
~więcony sprawom sztuki i kultury. Zeszyt 10-12. T. T. 1928.
h1aski zapustne w Polsce. Dziennik Poznański.
1930.
po-
Kult
Notatki: Dmuchacz i Pobrząkacz.
tyckiego. 1937.
"Jantar"
-
Wydawnictwo
Sierpów,
Błonie
Instytutu
Bał-
Miscellanea:
Blaser und Schellenstock.
"Acta Ethnologica"
1938. Uwaga. powtórzone notatki z Jantaru.
w Stockholmie.
Kropielnice
na Kaszubach
z końca XIX.
organ Instytutu
Bałtyckiego.
1938.
wieku.
Dr
i początku
XX
"Jantar"
.T. Krajewska
przedstawiła
własną
pracę pt. Ceramika
kaszubska
z w. xrx. i początku w. XX. Odbicie ze sprawozdań
Polskiej Akademii
Umiejętności.
Tom LII (1951, nr 2, str. 149). 1951.
Katalog Gamcarstwa
Ludowego woj. rzeszowskiego. Wydawnictwo Muzeum
Etnograficznego
w Łodzi. Str. 81. Ilustr. 128. Tab. 4. Prace i Materiały.
Wydawnictwo
FIL. 1952.
Plecionki
ze słomy. Z inwentarzy
muzealnych
(Muzeum Etnograficzne
w Łodzi). Prace i Materiały.
\\'ydawnictwo
PTL. 1951.
Strój opoczyński. Atlas Polskich StroJów Ludowych.
Wydawnictwo
PTL.
1~56.
Hafty opoczyńskie.
kowane.
W monografii
pow. opoczyńskiego
Ceramika
Kaszubska
z końca XIX. i początku
\\' Polskiej Sztuce Ludowej. 1958.
Monografia: Mleko w wierzeniach
i w obrzędach
JJlikowana.
dla
z XXXV
WALNEGO
z dnia
ZGROMADZENIA
POLSKIEGO
TOWARZYSTWA
LUDOZNAWCZEGO
2. września 1960 r. VI Szczecinie (Zamek).
Przewodniczy:
Lc,gendy wigilijne w Polsce. "Głos Robotniczy", organ PPR w Łodzi. 1945.
Nigdy do zgube nie przyjdą Kaszube. "Ziemia", organ Tow. Kraj.-Tur.
1956.
Zabytki z cmentarzyska
popielnicowego
w Nietulisku
Dużym, pow. opatowskiego. "Swiatowid",
T. XIII. Towarzystwo
Naukowe Warszawskie.
1929.
Cmentarzyska
łużyckie z epoki bronzl.: w pow. łęczyckim:
i Zabokrzeki. Wiadomości Ludoznawcze.
1932.
Sprawozdanie
prs. Nie publi-
XX.
wieku.
W druku
ludu
polskiego.
Nie pu-
Recenzja pracy B. Stelmachowsklej
pt. "Sztulw Ludowa na Kaszubach".
"Jantar"
Wydawnictwo
Instytutu
Bałtyckiego.
1937.
Przewodnik
po Wystawie Objazdowej
Muzeum Etnograficznego
\v Łodzi
pt. "Naczynie 'v Kulturach
Ludowych".
Wydawnictwo
:\luzeum ',::tnograficznego w Łodzi. 1952.
Prof. dr Tadeusz Seweryn - Prezes PTL oraz
Prof. dr Kazimiera
Zawistowicz-Adamska
V-Prezes PTL,
protokołuje
Zenon Jankowski
i Teresa Kulik (na podstawie protokółu ramowego i zapisu magnetofonowego).
Porządek
obrad:
!. Uroczystości
Jubileuszowe
z okazji XV-lecia
LXV-lecia
Towarzystwa
- godz. 11,30.
Otwarcie XXXV WZ. Przemówienie
inauguracyjne.
Powołanie
Prezydium.
Uchwalenie
porządku
obrad.
Referat:
"Polskie Towarzystwo Ludoznawcze w latach 1945-1960" prof. dr Tadeusz S e w e l' y n.
Wręczenie
odznaczeń
i nagród
zasłużonym
działaczom
i członkom
Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego.
Przemówienia
gości, przedstawicieli
władz i towarzystw
naukowych.
II. C z ę Ś Ć o l' g a n i z a c y j n a -
godzina
17-ta.
Zagajenie, wybór komisji wnioskowej.
Odczytanie
i przyjęcie
protokołu
z XXXIV
Walnego Zgromadzenia,
odbytego w roku 1959 w Olsztynie.
Referat "Prace Polskiego Tow. Ludoznawczego
w tatach 1960-1961"
Prof. dr Józef G a j e k.
Sprawozdanie
Głównej
Komisji
Rewizyjnej
poseł na Sejm PRL
Łukasz
K u m o r, przewodniczący
Komisji
Rewizyjnej.
Dyskusja.
Zatwierdzenie
preliminarza
i planu na rok 1960 i 1961.
Poprawki
do Statutu PTL - prof. dr Fr. Wok l' o j.
Wnioski i uchwały.
Zamknięcie XXXV Walnego Zgromadzenia.
W imieniu Komitetu
Organizacyjnego
XXXV Walnego Zgromadzenia
:\1iędzynarodowej
Konferencji
Pomorzoznawczej
zagaił obrady dyr. Stanisław B a d o ń, prezes Oddziału Szczecińskiego
PTL. Powita wszy przybyłych uczestników,
gości oraz przedstawicieli
władz, poprosił o przewodnictwo Prezesa PTL, prof. dr Tadeusza Seweryna, który dokonał oficjalnego otwarcia Walnego Zgromadzenia.
Do Prezydium
weszli:
616
Przedstawiciel
PAN prof. dr Kazimierz
M a j e w s k i. Sekretarz
PW PZPR w Szczecinie: Stanisław
S i e w i e l' s k i. Sekretarz
KW ZSL
w Szczecinie Julian
Ł a w i ń s k i. Kierownik
Wydz. Kultury PWRN red.
.Jerzy Kry g i e r. Sekretarz
Rady Naczelnej
TRZZ dr Czesław
P i l ie h o w s k i. V-Prezes
Zarządu
Wojewódzkiego
TRZZ w Szczecinie mgr
Władysław
F i l i p o w i a k. Dyrektor
Instytutu
Zachodniego,
Prof. dr
Gerard L a b u d a.
Przedstawiciele
gości zagranicznych:
Prof. dr Christo Va kar e l s k i Bułgaria. Prof. dr Dymitr Kra n d ż a lo w - Czechosłowacja. Mgr Duszan
D l' l j a c z a Jugosławia.
Prof. dr Gunther
H e i d o l' n NRD. Prof.
dr Wiktor F a l k e n h a n - Berlin Zachodni.
Członkowie Polskiej Akademii Nauk: prof. dr Włodzimierz
A n t o n i ew i c z, prof. dr Jan C z e k a n o w s k i, prof. dr Witold D o l' O S Z e w s k i,
prof. dr Julian K l' z Y ż a n o w s k i, prof. dr Tadeusz L e h l' - S P ł a w i ński.
Członkowie Prezydium
i Zarządu Głównego PTL: prof. dr Kazimiera
Zawistowicz - A d a m s k a, prof. dr Józef G a j e k, prof. dr Józef B u 1'S z t a, dr Bolesław
G a l' y g a, prof. dr Maria Znamierowska - P l' li f f er o w a, dr Tadeusz
W l' Ó b l e w s k i, przewodniczący
Oddziału Zach. Pomorskiego PTL: Dyr. Stanisław
B a d o ń.
Po powołaniu Prezydium, przewodnictwo
obrad objęła prof. dr Kazimiera Zawistowicz-Adamska.
Porządek obrad został przyjęty jednomyślnie.
Referat inauguracyjny
"Polskie Towarzystwo
Ludoznawcze w latach 1945-1960" wygłosił Prezes PTL prof. dr Tadeusz Seweryn. Referat przerywano i zakończono
burzliwymi
oklaskami.
Jednocześnie
przyjęto
uchwałę
o nadaniu odznak pamiątkowych
i dyplomów honorowych
następującym
zasłużonym
członkom PTL, za nieprzerwaną
pracę w latach 1945-1960.
Odznaki otrzymali:
Prof. dr K. Zawistowicz-Adamska,
Prof. dr Jan Czekanowski, Prof. dr Kazimierz Dobrowolski,
dr Tadeusz Delimat, Prof. dr
Józef Gajek, dr Olga Gajkowa,
mgr Bolesław Kuźmicz, mgr Kazimierz
Pietkiewicz,
prof. dr Maria Znamierowska-Prufferowa,
prof. dr Tadeusz
Seweryn, mgr Maria Suboczowa, prof. dr Franciszek Wokrój, Prof. Tadeusz
ZygleI'. Wręczanie odznak i dyplomów każdorazowo przerywane
było burzliwymi oklaskami.
W imieniu odznaczonych
zabrał głos Prof. dr Józef Gajek. Następnie
na wniosek dr Józefa Gajka zebrani przyjęli
jednomyślnie
burzliwymi
oklaskami
następującą
uchwałę:
W związku z obchodem uroczystości
LXV -lecia i XV -lecia Polskiego
Towarzystwa
Ludoznawczego
w Polsce Ludowej Zarząd Główny postanowił na zebraniu plenarnym
w dniu 2. VI. 1960. z okazji XXXV WZ
617
w Szczecinie,
nadać swojemu
Seniorowi
P a n u P l' o f e s o l' o w i dr
J a n o w i C z e k a n o w s k i e m u - członkowi Prezydium
PTL w latach
1913-1960 .
tytuł CZŁONKA HONOROWEGO.
Prof. Zawistowicz-Adamska
podała do wiadomości uchwałę o przyznaniu przez Zarząd Główny nagród pracownikom
PTL: Jankowskiemu,
Kuźmiczowi oraz Gajewskiemu.
Prof. T. Seweryn podał do wiadomości,
iż
w 1960 r. władze państwowe
przyznały
nagrody naukowe
następującym
członkom PTL: Prof. dr K. Zawistowicz-Adamskiej,
Prof. dr M. Znamierowskiej-Prlifferowej,
mgr Neumanowej
z Sieradza, mgr Bogusławowi Kowalecowi z Łodzi oraz mgr Henrykowi
Dworakiewiczowi.
Zebrani oklaskami przyjęli
powyźsze do wiadomości.
W dalszym punkcie
obrad przemówienia
okolicznościowe
wygłosili:
prof. dr Christo Vakarelski
w imieniu etnografów
Bułgarii,
Duszan
Drljacza - w imieniu etnografów Jugosławii, prof. dr Dymitr Krandżalow
w imieniu etnografów
Czechosłowacji,
rektor prof. dr GUnther Heidorn
w imieniu nauki Niemieckiej
Republiki
Demokratycznej
i Uniwersytetu
w Rostocku, prof. dr Kazimierz
Majewski
w imieniu Polskiej Akademii
Nauk, prof. dr Gerhard Labuda w imieniu wszystkich instytutów
naukowych, działających
na Ziemiach Zachodnich i Północnych, dr Czesław Pilichowski w imieniu Rady Naczelnej TRZZ, Wacław Fijałkowski
w imieniu TRZZ w Koszalinie
oraz przedstawiciele
Towarzystw
Naukowych
w Gdańsku i Toruniu.
Następnie
odczytano
nadesłane
listy i telegramy
gratulacyjne,
od
Tadeusza
Galiń~kiego
Ministra
Kultury
i Sztuki i Wacława
Tułodzieckiego - Ministra Oświaty, od Prof. dr H. Jabłońskiego,
Sekretarza
Naukowego
Polskiej Akademii
Nauk, Prof. dr W. Henzla Dyrektora
Instytutu
Historii Kultury Materialnej
PAN, Prof. dr K. Wyki Dyrektora
Instytutu
Badań Literackich,
prof. dr A. Gieysztora, prof. dr S. Grzybowskiego - Rektora Uniwersytetu
Jagiellońskiego.
Na tym uroczystości jubileuszowe
- o godz. 14,30 zostały zamknięte.
Po zakończeniu
większość zebranych
wzięła udział w otwarciu
wystawy sztuki ludowej Pomorza Zachodniego, zorganizowanej
przez Wydział
Kultury Prez. WRN w Szczecinie, Oddział Zachodnio-Pomorski
PTL i Zarząd Wojewódzki Związku Młodzieży Wiejskiej w Szczecinie.
Cz. II. ORGANIZACYJNA
W obradach popołudniowych
uczczono pamięć zmarłych członków PTL:
Ks. dr Władysława
Łęgi, prof. Leona Halbana i prof. Leopolda Węgrzynowicza. Na wniosek dr L. Malickiego dokonano wyboru komisji wnioskowej w składzie: prof. Burszta, mgr Pietkiewicz,
mgr Suboczowa.
Na wniosek prof. dr J. Gajka dokonano wyboru komisji regulaminowej w składzie: dr Kwaśniewski,
mgr Jankowski,
mgr Kamocki.
618
Na wniosek mgra P. Kaleciaka
dokonano wyboru komisji skrutaeyjnej
w składzie: mgr Kużmicz, mgr Swirko, mgr Ciesielski, poczem dr Olga
Gajkowa odczytała protokół z XXXIV Zjadu w Olsztynie. Został on przyjęty Jednomyślnie.
Referat Prace PT L w latach 1960 i 1961 wygłosił Sekretarz Generalny
PTL, prof. dr Józef G a j e k.
Sprawozdanie
Komisji Rewizyjnej przedstawił
Przewodniczący
K. R.poseł na Sejm PRL - Łukasz K u m o r.
W dalszym ciągu obrad złożyły spra wozdanie ze swej działalno,,;ci
Oddziały PTL: Białostocki, Gdański, Katowicki, Kielecki, Krakowski,
Limanowski, Lubelski, Łódzki, Olsztyński, Opolski, Poznański, Toruński, Zakopiański.
Preliminarz
na rok 1960 i 1961 przedstawił
skarbnik
PTL dr T. Wróblewski. Preliminarz
na rok 1961 przewiduje:
subwencję PAN l 500000 zł
oraz dochody inne 350000 zł. Rozchody obejmują
kwotę l 114000 zł na
produkcję wydawniczą, oraz prace naukowe i popularyzacyjne.
Preliminarz
nie obejmuje
subwencji
i wydatków
związanych
z reedycją
Kolberga.
Preliminarz
budżetowy na 1960 i 1961 r. został przyjęty w głosowaniu jednomyślnie. W dyskusji nad planem pracy i preliminarzem
zabierali głos:
prof. Wokroj, prof. Prlifferowa
- w sprawie dotowania
Oddziałów przez
Zarząd Główny, mgr A. Dobrowolska
(w sprawie finansowania
Oddziałów
przez Wojewódzkie Rady Narodowe), prof. Gajek w sprawie badań terenowych, prowadzonych
przez PTL, dr A. Dobrowolska
w sprawie decentralizacji pracy PTL, dyr. W. Babinicz o polityce kulturalnej
PTL, o konieczności szerszej dyskusji na Walnych Zgromadzeniach,
o uproszczeniu
i ograniczeniu
sprawozdawczości,
o sprawie decentralizacji
pracy Oddziałów, o konieczności współpracy
z Komitetem Kultury Współczesnej
PAN,
o konieczności
dotowania
Oddziałów,
Jan Zaremba
o sprawozdaniu
Komisji rewizyjnej.
Prof. dr Gajek odpowiadając
dyskutantom
zgadza się
co do konieczności
decentralizacji,
dotowania
oddziałów
i konieczności
lepszej organizacji
Walnych
Zgromadzeń.
Poprawki.
Poprawki do Statutu zreferował prof. dr F. Wok I' o j, członek Komisji
Statutowej.
Poprawki
i uzupełnienia
proponowane
przez Komisję Statutową PTL dokonane w dniach 23-30. V. 1960 r. na XXXV Walne Zgromadzenie w Szczecinie:
par. 1. Towarzystwo...
(zamiast pierwsze słowo "Stowarzyszenie").
par. 5. Towarzystwo
może posiadać
własną
odznakę
organizacyjną
po
slowie lub" Oddział w (... w ostat. ustępie).
par. 7. pt. c) wiedzy O konieczności
ochrony
i konserwacji
zabytków
etnograficznych
(po słowie pierwszym
"rozpowszechniania")
a dalej ,.i popularyzowanie
zebranych
.
par.
7. pkt. g) organizowanie
wystaw stałych lub objazdowych
etnograficznych (w ust. ostatnim po słowie, organizacjach
społecznych").
par. 9. ust. 2-gi Oddziału T-wa (po słowie: do ... Oddz. T-wa ust. 3-ci:
Oddziału i Zarząd Główny (po słowach: zatwierdza
Zarząd). ust.
4-ty dodatkowy: po dotychczasowym
ostatnim "deklaracje"
(dodać)
Członkami Towarzystwa
mogą być obywatele
państw obcych, za
zgodą Zarządu
Głównego.
par. 11. ust. l-szy: i Zarząd Główny (po słowie: Zarz. Oddziału).
par. 22. względnie lub w razie ich nieobecności inna osoba wybrana przez
Walne Zgromadzenie
(po słowach: przez Zarząd Główny).
par. 23. pkt. f) i ich odwołań do orzeczeń Sądu Koleżeńskiego
(po słowach w wierszu drugim: wniosków członków).
par. 29. - 18 członków i 3 zastępców ... (po słowach wiersz 1-szy "sekretarza generalnego").
par. 33. pkt. c) (powoływanie)
zamiast "mianowanie".
pin. 33. pkt. c) wiersz
2-gi przyjmowanie
(przed słowem "skreślenie").
par. 36. ust. 2-gi: wiersz 2-gi: Przewodniczący
Komisji Rewizyjnej
ma
prawo brania
udziału w posiedzeniach
Zarządu
Gł. bez prawa
głosowania (po słowach "i sekretarza").
par. 37. ust. l-szy: całokształtu
działalności
Zarządu
Głównego (po słowach: "należy kontrola").
pkt a) kontrola stanu agend Towarzystwa jak sekretariat,
biblioteka,
redakcji wydawnictw,
archiwum,
magazyn ... (pO słowach "dokumentów
rachunkowych
Towarzystwa").
par. 53. zgodnie z obowiązującymi
przepisami
(po słowach "prowadzi księgowość").
W dyskusji nad poprawkami
głos zabrali: dyr. W. Babinicz, proponuje
przegłosowanie poprawek en bloc, mgr B. Kużmicz, proponuje zdjęcie z porządku obrad pkt. poprawek
ze względów formalnych,
motywując
swój
wniosek tym, że poprawki
nie zostały na czas rozesłane. Z kolei Sekretarz Generalny
i członkowie Prezydium
stwierdzają,
iż nie odpowiada to
rzeczywistości,
gdyż poprawki statutowe
zostały powielone i rozesłane do
wszystkich
Oddziałów
PTL, na co Zarząd ma dowód w postaci pisma
mgr Kużmicza, zawierającego
wiadomość o otrzymaniu
przez niego przesyłki z poprawkami
i przekazaniu
jej oddziałowi
Warszawskiemu.
Mgr
Jankowski
odczytał fragment
wymienionego
pisma mgr Kuźmicza. Wobec
tego stanu rzeczy Przewodnicząca
prof. Adamska
podaje poprawki
statutowe pod głosowanie, Poprawki zostały przyjęte w całości przy l głosie
przeciw i 2 głosach wstrzymujących
się. Komisja wnioskowa przedstawiła
następujące
wnioski:
1. Traktowanie
sprawy reedycji dziel Kolberga jako pierwszoplanowej,
2. o zwołanie w najbliższych latach WZ w Opolu,
3, o powołanie Oddziału PTL w Łańcucie,
4. () powalanie Oddziału PTL w Radomiu,
620
621
5. o pozostawienie
na Walnym Zgromadzeniu
przynajmniej
pół dnia na
dyskusję nad całokształtem
prac PTL,
6. o konieczności zwoływania Walnego Zgromadzenia
w połowie września,
7. o finansowanie w pierwszym rzędzie badań prowadzonych
przez Oddziały, (które znajdą wyraz w publikacjach),
8. o rozsyłanie Oddziałom wykazu nabytków biblioteki PTL,
9. o zwołanie następnych
Walnych Zgromadzeń
po Białymstoku
w Łańcucie, w Kielcach, Mszanie Dolnej i Opolu.
Na wniosek prof. Seweryna przyznano mgr Z. Jankowskiemu
odznakę
i dyplom honorowy za pracę nad zorganizowaniem
XXXV Walnego Zgromadzenia
i Międzynarodowej
Konferencji
Pomorzoznawczej
w 1960 r.
w Szczecinie. Uchwalono
również
wysłać specjalne
podziękowanie
dla
członków Komitetu
Organizacyjnego
XXXV
Walnego Zgromadzenia.
Postanowiono wysłać specjalne telegramy do Rady Państwa, Rady Ministrów, Prezydium PAN, Przewodniczącego
'VRN w Szczecinie i Koszalinie.
O godzinie 20,00 prof. dr Tadeusz Seweryn zamknął
XXXV
Walne
Zgromadzenie.
Zenon
Protokółowali:
i Teresa
Jankowski
KuLik
LISTA UCZESTNIKOW XXXV WALNEGO ZGROMADZENIA POLSKIEGO
TOWARZYSTWA LUDOZNAWCZEGO
I MIĘDZYNARODOWEJ
KONFERENCJI
POMORZOZNAWCZEJ.
Kazimierz
Adamczyk,
Kazimiera
Zawistowicz-Adamska
Włodzimierz
Antoniewicz,
Kalina
Antonowicz,
Anna Apanowicz,
Altks~nder
Arendt,
Witold Armon,
Helena
Babinicz,
Waldemar
Babinicz,
Leon Bobiński,
Stanisław
Badoń, Władysław
Balicki, Anna Basara,
Jan Basara,
Willi
Bastian
(NRD), Zdzisław
Batorowicz,
Henryk
Batowski,
Barbara
Bazielich, Barbara
Bazińska,
Roman Bielański,
Wiesław Bieńkowski,
Stanisław
Blaszczyk,
Józefa
Bednarowska,
Janusz
BohdanoWiCz, Wanda
Brajerska,
Jan Brankart
(NRD), Benon Branberk,
Eugeniusz
Buczak,
Roman Buczak, Maria Lachowska-Bujak,
Józef Burszta, Maria Brzeska,
Maria
Cabalska,
Barbara
Szydłowska-Ceglowa,
Bożena
Chmielewska,
Halina Chmielewska,
Stanisław
Chmielewski,
Helena Chojnacka,
Kazimiera
Chojnacka,
Irena
ChruściE'lowa,
Zofia
Chrzanowska,
Józef
Chrzaszczyński,
Irena
Chulecka,
Józef
Chudek,
Zygmunt
Ciesielski,
Eugeniusz Cnotliwy, Maria Czapkiewicz, Ewa Czarnecka, Alina Czarnecka,
Bchdan Czarnecki, Anna Czekanowska, Jan CzekanowsKi, Janina Cygańska,
Wanda Dąbrowska, Maria Dębińska, Tadeusz Delimat, Stefan Deptuszewski,
Janusz
Deresiewicz,
Agnieszka
Dobrowolska,
Aleksandra
Dobrowolska,
Stanisław
Dominiczak,
Bogdan Dopierała, Witold Doroszewski,
Bogusław
Drewniak, Duszan Drliacza (Jugosławia), Wanda Drozdowska, Józefa DudkiewiCz, Zygmunt Dulczewski,
Janina Dydowiczowa,
Wiktor Falkenhanh
(Berlin), Adelaida Falkowska,
Joahim Falkowski, Wanda Feldman, Wiktor
Fenrych, Gracjan Fijałkowski,
Władysław Filipowiak, Ryszard Fitz, Feiiks
Fornalczyk, Bogdan Frankiewicz,
Maria Fryczowa, Józef Gajek, Olga Gajkowa, Stanisław Gajewski, Władysław Garczyński, Władysław Jeż-Jarecki,
Bolesław Garyga, Halina Goszczyńska, Antoni Gietek, Janina Gliszczyńska,
Marian Gondzik, Wanda Gondzik, Jerzy Grocholski,
Paweł Groth, Józef
Guranowski,
Lutosława Hajnówna, Doris Hammer (NRD), Alicja Hamling,
Feliks Haska, Kwiryna Handke, Gunther Heidorn (NRD), Tamara Heidorn
(NRD), Zbigniew Heliński, Fiedhelm Hinze (NRD), Charlotte Hirsch (NRD),
Roman
Hirsch,
Kazimierz
Hohenauer,
Alicja
Fucikowa-Hola
(CSRS),
Bohdan Horbaczewski,
Maria Hudymowa, Antoni Huebner, Jadwiga Huebner, Janina Huppenthalowa,
S. N. Ivanow (ZSRR), Anna Jachnina,
Bernard Janik, Hanna Białęcka-Jankowska,
Jan Jankowski,
Władysław Janlwwski, Zenon Jankowski, Henryk Janocha, Zbigniew Jasiewicz, Bronisława
Jaworska,
Barbara Jasińska, Aleksander
Jaźwiński, Jaromir Jech (CSRS),
Maria Jeżowa, Alicja Gerlach-Josewicz,
Konstanty
Judenko, Józef Jurek,
Witalis Jurkiewicz,
Zdzisław E:aczmarczyk, Tadeusz Kaczmarek,
Johannes
Kalisch (NRD), Ireneusz Gwido-Kamiński,
Janina Kamińska,
Janusz Kamocki, Helena Kapełuś, Helena Karpińska,
Jan Kedrowski, Henryka Klechówna, Krystyna Klęsk, Jan Tadeusz Klik, Franciszek
Klonowski, Anna
Kluba, Henryk Knie, Jan Kocik, Jadwiga Komorowska,
Janina Kościów,
Józef Kostrzewski,
Władysław Kowalenko, Józef Kozłowski, Tadeusz Kraszewski,
Dymitr
Krandżalov
(CSRS), Henryka
Królikowska,
Manfred
Kruger (NRD), Mieczysław Krzosa, Jerzy Krygier, Marian Krzyślak. Julian
Krzyżanowski,
Stanisław Krzywicki, Kazimierz Kubik, Jadwiga Kucharska,
Ryszard Kukier, Teresa Kulik, Łukasz Kumol', Anna Zambrzycka-Kunachowicz, Antoni Kunysz, Ludwik Kunz (CSRS), Władysław Kupiszewski,
Władysław Kuraszkiewicz,
Bolesław Kuźmicz, Janina Kuźmicz, Władysław
Kwaśniewicz,
Maria
Trawińska-Kwaśniewska,
Krzysztof
Kwaśniewski,
Andrzej
Kwilecki,
Izabella
Ułaszyn-Kwilecka,
Stefan Kwilecki,
Gerard
Labuda, Mikołaj Latuch, Irena Lech, Andrzej Lechnicki, Lech Leciejewicz,
Henryk
Lesiński,
Władysław
Lewandowski,
Anna
Kowalska-Lewicka,
Janina
Lorenc, Eva Lesesova
(CSRS), Ludwik
Lesos (CSRS), Tadeusz
Łastowiecki,
Teresa Łaszczewska,
Julian Ławiński,
Irena Łopuszańska,
Bolesław Łopuszański, Witold Łukasiewicz, Joachim Mai (NRD), Józef Majchrzak, Kazimierz Majewski, Edmund Makowski, Stanisław Malessa, Longin
Malicki, Przemysław
Małek, Kazimierz
Maniszewski,
Krystyna
Marczak,
Feliks Markowski, Michał Maśliński, Krystyna Mazurkiewicz,
Jerzy Meissner Wacław Michałowski,
Barbara Michejda, Stanisław Mielczewski, Ryszard Miernik, Krystyna Mierzejewska,
Józef Mikołajtys, Wacław Maskowski, Zdzisław lVIitkiewicz, Wanda Mitzner. Józef Mossakowski, Józef Mozelowski, Olga Mulkiewicz, Wojciech Myślenicki, Kazimierz Myśliński, Teresa
Siudowska-Myzyk,
Eliza Naumowicz,
Władysław Negrey, Romualda
Niekrasz, Czesław Niemyski, Halina Nowosad, Jerzy Olczak, Halina Olędzka,
Feliks Oleszczuk, Aleksander Oleszczuk, Janusz Optołowicz, Marian Ornat-
622
kiewicz, Richard H. Osborne (Wielka Brytania), Krzysztofa Ostrowska, Franciszek Paprocki, Jerzy Pałyskiewicz, Leon Pawlak, Reinhard Petsch (NRD),
Bogusław Pękal, ,Janina Petera, Wacław Petsch, Marian Pieci ukiewicz,
Kazimierz Pietkiewicz, Ewa Fryś- Pietraszek,
Czesław Pilichowski,
Maria
Piłat, Elżbieta Piotrowska, Zbigniew Piotrowski, Czesław Piskorski, Zbigni'2W Piskorski, Stefan Pobocki, Zofia Poczobut, Józef Pogóreczny, Zofia
Podkowińska,
Marian Pokropek, Maria Polakiewicz,
Kazimierz Polański,
Wanda Pomianowska,
Kazimiera Pomianowska,
Anna Poniatowska,
Jerzy
Poradowski, Klara Prillowa, Zygmunt Prószyński,
Maria Znamierowska Priifferowa, Danuta Ptaszyńska, Kazimierz Pudło, Michał Pułaski,
Maria
Pypciuk, Janina Rosen-Przeworska,
Harald Raab (NRD), Zbigniew Radecki,
Jan Rombski, Andrzej Roplewski, Magdalena Rostworowska,
Ludwik Rostworowski, Urszula Rotuska, Jan Rotuski, Wolfgang Rudolph (NRD),
Ewa
Kamińska - Przetelska, Bolesław Sadaj, Marian Sadaj, Jan Sadownik,
Maria
Salingova
(CSRS), Evald Schuldt
(NRD), Stanisław
Schwann,
Elżbieta
Senenko, Tadeusz Seweryn, Andrzej Siciński, Stanisław
Siewierski, Marian
Sikora, Kazimierz
Siuchniński,
Władysław
Siwek, Tomasz Skarżyński,
Przemysław Smol arek, Lucja Smędzik, Alojzy Smykowski,
Walerian Sobisiak, Leonard Sobierayski,
Wojciech Sokołowicz, Maria Kwapiszowa-Solecka, Janusz Sowiński, Zofia Lehr-Spławińska,
Tadeusz Lehr-Spławiński,
Stanisław Steczkowski, Jan Stelmacz, Donald Steyer,
Roman Stopa, Maria
Stopowa, Maria Suboczowa, Zygmunt Sułowski, Bernard
Sychta, Włodzimierz Szafrański,
Janina Szumanowa,
Jerzy Szwejk, Jerzy Szydłowski,
Sławoj Szynkiewicz, Kazimierz Slaski, Ewa Śledzińska,
Wacław Śledzi!'lski, Wojciech Smigielski, Stefan Świerzewski, .Janusz
Świeży, Dobrosława
Swirko, Stanisław
Świrko, Władysław Świrski, Bruno Taydelt, Karolina
Taydelt, Jerzy Topolski, Bogumiła Traczyk, Kazimiera Tymieniecka, Wanda
Tymieniecka, Kazimierz Tymieniecki, Aleksandra
Tyszkowa, Barbara Urbańska, Anna Vakarelska (Bułgaria), Christo Vakarelski (Bułgaria),
Bogdan
Wachowiak, Adam Wanke, Czesław Wawrzyniak, Stanisława
'Weiss, Stefan
Wesołowski, Maria Wiercińska, Tadeusz Wieczorowski, Alfred
Wielopolski,
Bogdan Wierzbicki, Herbert Wilczewski, Renate Winter (NRD),
Jerzy Wiśniewski, Tadeusz Prus- Wiśniowski, Andrzej Wituszyński,
Anna Lyszcz..Wirpszowa, Waltraut
Woellcr (NRD), Aleksandra
WOjciechowska, Jerzy
Wojtasik, Franciszek Wokroj, Maria Danuta Wołągiewicz,
Ryszard Wołągiewicz, Edward
Wołoszyn, Janina
Wołyńska,
Maria Wożniak, Antoni
Wróbel, Zdzisław Wróbel, Jadwiga Wróblewska, Tadeusz
Wróblewski, Helena Wróblewska, Krystyna Wunsch, Zdzisław Wunsch, Maria
Zaborowska,
Jan Zaciura, Ludwik Żabrocki, Barbara Zagórna,
Stanisława
Zajchowska,
Jerzy Zajdel, Ludmiła Zajdel, Danuta Rymsza-Zalewska,
Jan A. Zaręba,
Eugeniusz Zawadzki,
Helena Zduńska,
Jadwiga
Pałkowska -Zieni ukowa,
Antoni Zwolak, Irena Zybert, Stefan Żółkiewski,
Kazimierz
Żurowski,
;\Iaria Żywirs1{a.
G23
-
-
'L
...,.
,..:
~
,~
...,.
_.
x
...,.
...,
,-':",
.,
-'
'7-1
~.
...,.
~
l::
i":'
...,.
,-:::
':",
.,
.:,.
..
"f.
--"J_
~
;..,
;..
.
e:
1,":_
e;,
-
c-:
E
'L
a
-='-. 7
:=:
,:;.
,'1;
~
e-<
~
-
:::
"
~
~L
~~~
.....,
~
~
~
"~
~
}~
Y:
.....,
~
~
-
TJ
;::;
;::
~
:=:
;...-;
.•A
I
I
I
(
;::
,:,.
''L.
::"
;..,
.
;,.;
."'i
~~
::;;
oc
;:;
";...-;
;::
:;....
;...-~
"f.
'C
.~
'"
;:;;
~
"f.
"
::>-;
"->:
-
..-> ..-~
~
".-,
,....,
:::
-="
~'"
I
I
:::
.,
'-.
:=:
~;.
t:
-='-.
.,
.,
:-:
:..--~
."i
§:
..
,~
~
~
~
:::
;..-
'/.
- .,
:::
.","-
:::
~
~
~
.
S
x
."'"i
"L
."'~i
'--.
~
~
Q;;'
:;'J
"
-~
:::
:-;:
TJ
~
M
~
- ;::;g
?
~
;-:::
g
t:f)
~
M
-
'-O
~'
t::
...,.
"'l
'~
."'..:;i
Q
~
~
be
" ;..,
Q;l
;
0';::;
.[. ~
'a"
>~
;.
;..
" "1
"
-
~
~
:..
~
::;:
">.
>
•..•..
';..,"
~
~
>
•..•..
c::
"
Z
<
;:...,
"-
:..
-
-'=
~
~
-:o ."'i
Z
< ~
::...
~
'~ x:>;
"-
- "
.."f.
.::: >
:-;
"-
.'~
"-
'"
~-
.....,
~
~
~
~'"
;..,
."''Li
624
B I L _\ X S Polskiego
Towarzystwa
Ludoznaw·
Sum,
.
,.Je'd nos tk' owe!I
Sumy
zbiorcze
625
Aktywa
czego we \Yroeławiu
T r e
L.p.
-'-- _
.. -."'"
i
ć
_ .. -_._._-----
!
Banki
- Zarząuu
Głównego
- Odclziałów PTL
2
Kasy
Zarządu
Głównego
Oduzialów
;"),12
18 H)4,15
18199,27
3
Rozliczenie
215890,26
127,397,94
343288,20
4
Sumy
5
Dłużnicy
wydawnictw
w toku
Komitetu
l-'TL
Kolberg.
-
429007,19
13 727.06
45968,80 ,
67,20;
współpracownicy
instytucje
państwowe
odbiorcy wyuawnictw
rozrachunki
publiczno-prawne
Inne
7
Materiały
8
Gotowe wydawnictwa
w magazynie
własnym
gotowe wyuaw. w innych magazynach
10
rozliczenia
i Środki
w magazynie
w przerobie
podstawowe
Biblioteki
1959 r.
Sumy
jednostkowel
T r e Ś Ć
Sumy
zbiorcze
I
"Wierzyciele
i
i
I
- współpracownicy
- instytucje
pailstwowe
- odbiorcy wydawnicb'-- rozrachunki
publicznoprawne
27444,68
23684,80
3600,17204,03
71933,51
2
Inne
rozliczenia
3
Fundusze
w środkach
podstawowych
4
Fundusze
w środkach
obrotowych
15462,54
569764,45
3162415,49
489770,25
41014,70
6
9
I
L.p'j
107240,85
3562,52
do rozliczenia
31 grudnia
Pasywa
._-j
5258S,S5
54642,01
na dzieil
72837,71
93433,3;)
własnym
1994066,05
87318,63
166271,06
i
2081384,68:
[)Q 080,63
- Zarządu Głównego
- Oddziałów
Zarządu Głównego
Oddziałó,,-
4508,50
94080,63
454936,53
20238,79
475175.32
:~S19 .375,99
StanislalC
'''rocław.
dni~l :31. 1. 19;39 1'.
Razem
Gajewski
pasywa
3819 '-i7:i,99
Księgow,\( -)
Dl' T((de~~s;:; Tr I'óblewski
Skarbnik
40 -
..Lud",
t. XLVII
627
626
Sprawozdanie
Z XXXVI WALNEGO ZGROMADZENIA
LUDOZNAWCZEGO
W BIAŁYMSTOKU,
POLSKIEGO
TOWARZYSTWA
W DNIACH 1.5. i 16. IX. 1961 r.
Obecni na sali członkowie
Towarzystwa
w liczbie 124 osób. Ponadto
na Zjazd przybyli przedstawiciel
Ministerstwa
Kultury i Sztuki - dr Kazimierz Pietkiewicz,
przedstawiciele
Wydziału I P.AN. prof. dr Stanisław
Arnold i mgr Jerzy Sokolewicz, przedstawicielka
IHKM - doc. dr Janina
Przeworska,
przedstawiciel
WRN inż. Jerzy Popko, kierownik
Wydz.
Kultury
WRN w Białymstoku
Ob. Fr. Stoczkowski,
kierownik
Wydz.
Kultury
MRN w Białymstoku
Ob. Jerzy Łupiński, przedstawiciel
KW
ZSL Ob. Jan Czapla.
Nieobecność
swą usprawiedliwili:
prof. dr W. Antoniewicz,
prof. dr
R. Reinfuss, dr B. Garyga, prof. dr K. Adamska, prof. dr K. Dobrowolski,
prof. dr J. Krzyżanowski.
Sesję naukową otworzył prof. dr Jan C z e k a n o w s k i, witając obecnych na sali przedstawicieli
organizacji
politycznych,
władz miejscowych
i delegatów P AN oraz wSl:ystkich członków i gości.
Do prezydium przewodniczący
zaprosił: inż. Czaplę, ob. Stoczkowskiego,
Popkę, prof. dr S. Arnolda, posła A Jażwińskiego,
dr Pietkiewicza,
prof.
dr W. Doroszewskiego,
prof. dr J. Gajka, prof. dr J. Bursztę.
Obecni oklaskami przywitali
prezydium. Jako protokólantów
powołano:
mgr M. Suboczową, dr T. Delimata, mgr Z. Ciesielskiego i Ob. Zofię Ujdę.
Proponowany
program
sesji naukowej,
p ośw ięcon ej P odlasiu
został przyjęty przez Walne Zgromadzenie
bez poprawek.
Referat inauguracyjny
wygłosił prof. dr J. Czekanowski,
referaty
następne:
mgr Trawińska-Kwaśniewska,
dr K. Kwaśniewski,
mgr J. Damrosz,
prof. dr
W. Doroszewski,
prof. dr Tadeusz Rogalski, mgr L. Szwengrub-Judenko.
Referaty zostały nagrane na taśmę magnetofonową.
Wszystkie referaty na
wniosek przewodniczącego
Sesji będą opublikowane
w osobnym wydawnictwie. W dyskusji nad referatami
zabierali głos: prof. dr J. Czekanowski,
dr O. Gajkowa, Ob. Bazala, doc. Chętnik, prof. Pri.ifferowa, mgr St. Świrko.
Podsumowania
sesji dokonała prof. M. Pri.ifferowa,
podkreślając
ważność
wygłoszonych
referatów
dla posunięcia
wiedzy o regionie białostockim,
którym poza etnografami
interesują się także przedstawiciele
innych dyscyplin naukowych.
Prof. Pri.ifferowa
podkreśliła
również konieczność
dalszych badań w Biastockiem
i to nie tylko w odniesieniu
do tradycyj nej
kultury ludowej, ale również w stosunku do żywej wspólczesności.
Częśc
naukową
Zjazdu zamknięto
o godzinie 15-tej.
Dnia l,j września godz. 17,30.
Otwarcia Walnego Zgromadzenia
dokonał wiceprezes Towarzystwa
prof.
.J. C z e k a n o w s k i, informując,
że ze względu na podnoszone przez niektórych członków Towarzystwa
usterki formalne
towarzyszące
wyborom
do władz Towarzystwa
na XXXIV Walnym Zgromadzeniu
w Olsztynie
Zarząd Główny postanowił
złożyć mandat na ręce Walnego Zgromadzenia
na rok przed upływem
kadencji
z prośbą do zebranych
o przyjęcie
tej
rezygnacji.
Po przyjęciu tego wyjaśnienia
Walne Zgromadzenie
przystąpiło
do wyboru komisji mandatowej,
komisji matki i komisji wnioskowej.
W skład komisji mandatowej
weszli: prof. M. Pri.ifferowa,
dr A Lewicka, mgr M. Suboczowa, mgr Z. Jankowski.
Do komisji matki weszli: prof. J. Czekanowski,
prof. M. Prufferowa,
dr Wróblewski, prof. Wanke, doc. Pojnarowa,
dr Lewicka, mgr W. Jostowa,
dr K. Pietkiewicz,
mgr Szwengrub,
mgr Kaleciak.
W skład komisji
wnioskowej
zostali powolani:
prof. Wanke, prof.
ZygleI', dr Dełimat, mgr Kaleciak.
Na wniosek prof. Gajka powołano też komisję mającą zająć się interpretacją postanowień
statutu dot. wyborów do Zarządu Głównego. Koniecznośc interpretacji
wynikła z faktu, że statut nie formułuje
wyrażnie sposobu przeprowadzenia
tych wyborów, nie wyjaśnia mianowicie
czy Walne
Zgromadzenie
wybiera osobno prezesa a osobno resztę członków, czy też
wybiera Zarząd w składzie 19 członków i 3 zastępców, pozostawiając
im
sprawę wyboru prezesa.
Do komisji tej zostali powołani: prof. Burszta, prof. Wanke, dr Delimat.
Komisji zalecono przekonsultowanie
tej sprawy z Ob. Jerzym Sokolewiczem, magistrem
praw.
Ponadto
dokonano
wyboru
komisji
regulaminowej
w składzie:
mgr
Jankowski,
prof. Pri.ifferowa, dyr. Badoń, mgr Kaleciak, doc. Przeworska.
Zadaniem tej komisji było opracowanie
technicznej
strony przeprowadzania wyborów.
W sprawie programu
obrad zabrał głos prof. Gajek, informując
zebranych
o tym, że Zarząd Główny na posiedzeniu
w dniu 14 września
1961 r. dyskutował
celowość zajmowania
się projektem
poprawek
do statutu. Zarząd wyszedł z założenia,
że dyskusja
nad profilem towarzystw
naukowych,
zwłaszcza subwencjonowanych
przez PAN, zmierzająca
do zasadniczych zmian w ich strukturze
i zadaniach,
czyni zmiany w statucie
w chwili obecnej całkowicie
bezprzedmiotowe.
Prof. Gajek zaproponował
usunięcie
z porządku
obrad dyskusji
nad
poprawkami
do statutu i zastąpienie
jej dyskusją
nad memoriałem
PAN
\\' sprawie towarzystw
naukowych.
Równocześnie
prof. Gajek zaproponował
usunięcie z porządku
dziennego obrad drugiego punktu,
a mianowicie:
"planu pracy Towarzystwa
na rok 1961-1964, uważając,
że Zarząd wybrany
na tym Walnym Zgro~adzeniu
nie będzie
w stanie
w tak krótkim
terminie
przedstawić
sE'nsownego i realnego planu działania
na okres kilkuletni.
Oba wnioski poddane głosowaniu zostały przyjęte. Odczytanie i przyjęcie protokółu z XXXV Walnego Zgromadzenia
zostało przesunięte
na dzień
16 września 1961 r. Na tym posiedzenie w dniu 15. IX. 1961 r. zakończono.
629
pracownicy etatowi Zarządu Głównego oraz ci, którzy w pracy Towarzystwa nie brali dotąd żadnego udziału .
..:'rof. Wanke jako jednocześnie
członek komisji powołanej
do zinterpretowania
postanowień
statutu
odnośnie do wyborów do Zarządu, poinformował
zebranych,
że statut nie określa ściśle procedury
tych wyborÓw. Można oddzielnie
wybierać
prezesa
i oddzielnie
resztę członków
Zarządu. Można też wybierać cały Zarząd łącznie. Decyzji w tej sprawie
oczekuje się od Walnego Zgromadzenia.
Walne Zgromadzenie
na wniosek
prof. J. Czekanowskiego
przyjęło zasadę dokonania
wyboru całego Zarządu
łącznie.
Za wnioskiem tym głosowało 49 osób, przeciw wnioskowi 33, 5 osób
wstrzymało
się od głosowania.
Obecnie prof. J. Czekanowski przewodnictwo
przekazał prof. T. Zyglerowi. Prof. ZygleI' poprosił mgr Jankowskiego
o odczytanie projektu
regulaminu wyborów, opracowanego
przez komisję regulaminową.
Po odczytaniu projektu
regulaminu
mgr Jankowski
poprosił o głos celem zreferowania
sądu komisji
regulaminowej
co do zasady niewybierania
do
władz Towarzystwa
małżeństw
i płatnych
pracowników
Zarządu
Głównego. Jak poinformował,
część członków komisji regulaminowej
uznała te
zasady za niesłuszne,
natomiast
część opowiedziała
się za ich uznaniem
i wprowadzeniem.
W dyskusji nad projektem
regulaminu
zabrali głos: prof. Wanke, dr
Pomianowska,
mgr Judenko,
prof. Gajek. Prof. Wanke zgłosił wniosek
o usunięcie z regulaminu
punktu mówiącego o wybieralności
do Zarządu
osób nieobecnych
na walnym
zebraniu.
Wniosek przeszedł
większością
głosów, przeciw wnioskowi nie głosował nikt, wstrzymało
się 9 osób.
Dr Pomianowska,
mgr Judenko
i prof. Gajek w swych wypowiedziach stwierdzili,
że komisja regulaminowa
zabierając
głos w sprawie
wprowadzenia
czy niewprowadzenia
do Zarządu
małżeństw
i pracowników etatowych
PTL wkracza w kompetencje
komisji matki. Wypowiedzieli się oni za utrzymaniem
ustaleń komisji matki. Wnioski poddano
pod głosowanie:
Przeciwko wprowadzeniu
do Zarządu małżeństw, wypowiedziało
się 50
osób, za wprowadzeniem
ich 32, od głosowania wstrzymało się 16 członków.
Przeciwko
wprowadzeniu
do Zarządu
płatnych
pracowników
wypowiedziało się 53 osoby, za ich wprowadzeniem
17 osób, od głosowania
wstrzymało
się 25 osób.
W wyniku tego głosowania ustalenia komisji matki pozostały aktualne.
Po wyczerpaniu
dyskusji
nad regulaminem
w głosowaniu
przyjęto
regulamin większością głosów przy 4 wstrzymujących
się i jednym sprzeciwie.
Z kolei przewodniczący
zebrania
odczytał listę kandydatów
do Zarządu przedstawioną
przez komisję matkę (w załączeniu).
Z sali padły
628
16 września 1961 r. - godz. 9-ta.
Walnemu Zgromadzeniu
w dniu 16 września 1961 r. w godzinach przedpołudniowych
przewodniczył
prof. J. C z e k a n o w s k i. W pierwszym
punkcie porządku
dziennego mgr Jankowski
odczytał pr~tokół z XXXV
Walnego zgromadzenia
w Szczecinie. Protokół został przYNty bez poprawek. Sprawozdanie
z działalności Zarządu Głównego za okres 1959-1961 r.
w zakresie organizacyjno-naukowym
i wydawniczym
złożył sekretarz
g~neralny, prof. J. G a je k (Tekst sprawozdania
w zał.ączeniu). s~r~w~zda~w
z prac komitetu kolbergowskiego
złożył mgr J. Majchrzak
w In:le-' 'l m~obecnego prof. J. Krzyżanowskiego.
W związku ze sprawozdame'
k~ml~
tetu kolbergowskiego
prof. Gajek poinformował
zebranych
o powzięte]
decyzji przekazania
redakcji
naukowej
reedycji "Dzieł Wszystkich:'
Kolberga w ręce prof. Burszty i prosił o zaakceptowanie
tej ~ecY~JI przez
Walne Zgromadzenie.
Wniosek został przyjęty.
Sprawoz~a~le.
fmanso",,:e
przedstawił
dr Wróblewski
(bilans za 1960 r.). Sąd kolezenski
\~ czasie
swojej kadencji
nie rozpatrywał
żadnych spraw i nie przedstaWił sprawozdania. Sprawozdanie
Głównej Komisji Rewizyjnej zreferował ~rzewodniczący
tej komisji,
p o s e ł Łuk a s z K u m ~ r. Sprawozdame.
poseł
Kumor zakończył wnioskiem
o udzielenie ustępuJącemu
ZarządowI abso-
v:
lutorium.
..
Po sprawozdaniach
przewodniczący
zarządził
dyskusję.
dYS~USJI
nad sprawozdaniami
zabrali głos: dr Pomianowska,
mgr ŚWlrko, pisarz
ludowy Opolszczyzny, R. Urban, red. J. Pieprzyk. Dr Pomianowska
podkreśliła znaczny rozwój biblioteki
i operatywność
personelu
bibliotecznego.
Mgr Świrko zwrócił uwagę na słabą propagandę wydawnictw
:rowarzystwa
wśród szerszych rzesz społeczeństwa,
m. in. na brak wydawmctw
PTL na
Międzynarodowych
Targach Książki w W-wie. R. Urba~ mó~i~ z entuzjazmem o znaczeniu prac Towarzystwa
Ludoznawczego
I zwroclł uwagę na
konieczność żywszego zainteresowania
się etnografów
Ziemią Opolską. Red.
Pieprzyk zapytywał, czy nie byłoby celowe nawiązanie bliższej współpracy
Towarzystwa
z licznymi towarzystwami
regionalnymi.
Po dyskusji przewodniczący
postawił wniosek o przyjęcie s~rawoz~ania i zarządził głosowanie nad wnioskiem Gł. Komisji Rewizyjnej o udZielenie absolutorium
ustępującemu
Zarządowi.
Za wnioskiem wypowiedziało
się 93 obecnych, od głosowania wstrzymali
się członkowie
Zarządu.
. ..
Z kolei złożyli sprawozdania
przewodniczący
poszczególnych
komiSJI:
przewodnicząca
kom. mandatowej
prof. Priifferowa,
oświadczyła,
że na
sali jest obecnych 115 osób uprawnionych
do głosowania. W imieniu ko ..
misji matki zabrał głos Prof. Wanke, który przedstawił
proponowany
skład
Zarządu, Gl. Komisji Rewizyjnej,
oraz Sądu Koleżeńskiego.
Prof. Wanke
oświadczył również, że komisja matka przy opracowywaniu
ltsty wyborczej, przyjęła zasadę, by do Zarządu Głównego nie wchodzili małżonkOWie,
l,
I
~"
•
t
631
630
18. Prof. dr Adam Wan k e.
19. Dr Tadeusz W rób l e w s k i.
Zastępcy członków:
Mgr. Piotr K a l e c i a k.
Dr Zofia S t a s z c z a k ó w n a.
Mgr Maria Liii S z wen g rub.
Członkowie Komisji Rewizyjnej:
Mgr Stanisław B a d o ń.
Prof. dr Wojciech H e j n o s Z.
Prof. dr Franciszek
Wok r oj.
.
. listy dodatkowymi
następującymi
nazwiskami:
dr
głosy o uzupe ł meme
.
k
,.
k'
of J Krzyżanowski
doc. Frankowska,
mgr Błaszczy ,
K Kwasmews l, pr . .
,
.
.
M
Bł
k
.
k'
Judenko
mgr Ciesielski, dr JaSleW1CZ. gr.
aszczy
mgr Ku ler, mgr
,
....
.,
. b
go
.
J d k kandydatur
swoich me przYJęh. W lmlemu meo ecne
l mgr
u en o
f
.
t "d
eszy
. owskiego zabral głos mgr Jankowski, re eru]ąc
resc ep
prof K rzyzan
,
•
f K'
ki
nad~słanej
przez profesora.
Z depeszy wynikało, że pro.
rzyzanows
. . kandydaturę
do Zarządu, jeżeli skład Zarządu ulegme zasadprzYJmle
"
b
ch
ader
. ym zmianom. Treść depeszy została przyjęta przez ze rany
n
mcz
. d
ł"
krytycznie. Wniosek o zamknięcie listy przyjęto Je nog osme. .
. .
Z kolei wyłoniła
się kwestia,
czy nowozgłoszone
nazw~ska nalez)
dopisać do listy przedstawionej
przez komisję matkę, czy tez wystarczy
umieścić je na tablicy znajdującej
się w sali ~~rad:. .
._
Zebrani głosowaniem przyjęli tę drugą mozllwosc J~kO znaczme bar
dziej praktyczną
i dopuszczalną.
Następnie
p~ze.wo?mczący z~propon~wał skład komisji skrutacyjnej:
Judenko, Bazlehchowna,
Pomlanowska,
Jostowa, Glapa, Jankowski,
Świrko.
.
. .
Skład kO!I1isji skrutacyjnej
został przyjęty JednomysIm:.
.
Przewodniczący
zarządził zatem wybory poprzedzone ~l.l.kunastomlnu~
tową przerwą, w czasie której wyborcy otrzymali od komlsJl mandatowej
listy
wyborcze.
.
.
Po oddaniu głosu przez uprawnionych
do głosowama cZłon.kow P~~:
przewodniczący
odroczył obrady do godziny 17-te.j. Czło~k,owle kOm~SJI
skrutacyjnej
pozostali na sali w celu opracowama
wymkow wyborowo
16 września 1961 r. - godz. l7-ta.
. ..
Posiedzenie popołudniowe rozpOCzęło się od sprawozdania
komlsJl skrutacyjnej. Do Zarządu polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego
zostali wybrani
Członkowie:
1. Prof. dr Kazimiera
Zawistowicz-A d a m ska.
2. Prof. dr Włodzimierz A n t o n i e w i Cz.
3. Prof. dr Józef B u r s z t a.
4. Prof. dr Jan C z e k a n o w s k i.
5. Dr Tadeusz D e l i m a t.
6. Prof. dr Józef G a je k.
7. Dr Bolesław G a r y g a.
8. Doc. dr Aleksander Lech G o d l e w s k i.
9. Dr Anna Kowalska-L e w i c k a.
10. Dr Bronisława
J a w o r ska.
11. Dr Longin M a l i Ck i.
12. Prof. dr Bolesław O l s z e w i c z.
13. Doc. dr Anna Kutrzeba-P o j n a r o w a.
14. Dr Kazimierz P i e t k i e w i c Z.
15. Prof. dr Maria Znamierowska-P
r i.i. f f e r o w a.
16. Prof. dr Roman R c i n f u s S.
17. Mgr Maria
S u b o c z o w a.
Zastępcy:
Mgr Stamsław B ł a s z c z y k.
Dr Walerian S o b i s i a k.
Od tej chwili przewodniczył obradom prof. Burszta, jako jeden z członnowowybranego
Zarządu.
Prof. B u r s z t a zreferował
treść i dotychczasowe
wyniki dyskusji
toczącej się na temat profilu towarzystw naukowych. Oddziały PTL zobowiązane są przeprowadzić
na ten temat dyskusję w swoich środowiskach
i w najbliższym czasie zgłosić swoje dezyderaty Zarządowi Gł. jako materiał na konferencję
w PAN. Następnie przedstawiono
Walnemu Zgromadzeniu wnioski zgłoszone przez członków do wybranej
uprzednio komisji
wnioskowej.
Wniosek prof. G a j k a o przekazanie
rękopiśmiennych
tek Kolberga
z archiwum
PTL we Wrocławiu do Poznania po szczegółowych
wyjaśnieniach mgr Majchrzaka,
został jednogłośnie przyjęty. Wniosek Oddziału
poznańskiego
dot. planów wydawniczych
PTL, oraz reorganizacji
komitetów redakcyjnych
przyjęto jednogłośnie
jako zalecenie dla Zarządu.
Wniosek Oddziału Zakopiańskiego dot. starań o ostateczne zlokalizowanie skansenu zakopiańskiego
przyjęto jednogłośnie. Wnioski organizacyjne
Oddziału poznańskiego przyjęto jako zalecenie dla nowego Zarządu. Wniosek Oddziału w Łańcucie, został przyjęty przez aklamację.
Wniosek redakcji "Literatury
Ludowej" o nałeżyty kolportaż wydawnictw
PTL przekazano jako zalecenie Zarządowi. Wniosek mgr Jankowskiego
dot. spraw
organizacyjnych
PTL przekazano
do rozpatrzenia
Zarządowi.
Wniosek
dr Pomianowskiej
o zwiększenie personelu biblioteki PTL we Wrocławiu,
został przyjęty
jednomyślnie.
Informacja
Zw. Sp. Przemysłu
Ludowego
i Artystycznego
CPLiA oraz Muzeum Śląskiego w Bytomiu o utworzeniu
regionalnych
izb twórczych
m. in. izby "Kawuloka"
została podana do
wiadomości obecnym.
Przewodniczący
zebrania prof. Burszta podsumował
wyniki Walnego
Zgromadzenia
i dokonał jego zamknięcia
o godz. 19,45.
ków
Protokołowali:
Dr
Tadeusz
Detimat
Mgr
Maria
Suboczowa
632
633
B il a n s Polskiego
Towarzystwa
Ludoznaw-
Aktywa
czego we \Yrodawin
na aziefl :31. XII.
1961 r.
Pasywa
T r e B Ć
L.p.
l
2
3
4
Banki
Kasa
1140835.09
- Zarządu Głównego
- Komitetu Kolbergowskiego
- Oddziałów PTL
43.03
26.05
20416.65
20482.73
wydawnictw-w
toku (PTL)
- Komitetu
Kolbergowskiego
418690.39
385441.76
804132.15
-
227933.66
36029.20
45017.99
Rozliczenie
Dłużnicy
współpracownicy
instytucje
państwowe
odbiorcy wydawnictw
rozrachunki
publicznoprawne
6
Inne rozliczenia
7
Materiały
10
II
3
65.-
309045.85
- Oddziały
własnym
Środki podstawowe
Zarz.
Oddziałów
34685.36
202 722.49
727585.72
otrzymane
6234.11
1 ;')00.--
4
Środki
5
Fundusze
w środkach
podstawowych
676356,(17
6
Fundusze
w środkach
obrotowych
4230767.43
2170548.34
Gl.
Zarządu Głównego
Oddziałów
194407.63
2 364 955.97
104603.20
4508.50
109 llI.70
546543.63
20701.64
567240.27
4000.-
przekazane
Aktywa
I
5677745.50
Stanislaw
Razem
Gajewski
Księgowy
;')677 745.50
paspva
Dr
l.
..L
Oddziały
wyrównawcze
2184H.:t:;
35301.27
do wyjaśnienia
i Inne rozrachunki
~3 577.25
11)83.80
12018.22
608560.10
237 407.85
---'--_._-
Razem
współpracownicy
instytucje
pallstw.
odbiorc~' wydawnictw
subskrybenei
O. Kolb,
rozrachunki
publiczno.
prawne
41533.97
w magazynie
własnym
~. innych magazynach
wyrównawcze
Sumy
-
Bumy
zbiorcze
114994.92
w magazynie
w przerobie
Biblioteki
2
Sumy
, jednostkowe
T r e ~Ć
L.p.
\Vierzyciele
do wyjaśnienia
Gotowe wydawnictwa
Środki
i
91447.944 073.01
69315.08
Sumy
!l
Sumy
zbiorcze
[
- Zarządu Głównego
- Komitetu Kolbergowskiego
- Oddziałów PTL
5
8
[
Sumy
: jednostkowe
&
;
.,
T. Wróblewski
skarbnik
63;;
6:~1
SPRA WOZDANIE
~.
C
,--:--1
~
I~
l~
-:--1
~
~
..,.
~
L~
~
-
'f;
-"
-.,.,
><
~ ~
;::
:t:
-
~ ..:
;::
o
<C
er:
Q)
'"
.....,
~~
..-
~
~
~
...,~
~
~
~
.~..:
C
N
-::
;....
N
E
;::
...;
A
...;
'"'
o
....•
..
YO
N
.-
lf.I
2i
N
;:
'o
Ó
~.
~
....-
""
~
YO
<ll
~.
?::
00
~
.~
:Li
-- _. tt-
....
~~,
I
Ó
~
~
l~
o:;
'"!'
<O
-"_ ..__ ._-_ ..
___
I
Ć
....•
""
o
....•
....•
'5
t-
<'l
----_.'._._----- -'._-
;?
....
g
.~
te
~
~
.....•
Co
....•
::::!
C"":.
1.0
t-
o
~.
....•
'"'
Ci
;:
.~
..:
;::
~
g
;..-,
'Q5'
<l)
;::
~ .:2
.~
....,
EJ
h
;:
~
...,
;::
;:
....
;::
c
N
o:
...,;:
;: -::~
.. .:: ,.~ ~
»
N
~
..
>=-,
::-:::
,-.
°2 'N~
.:.< -::
~
rg
;.
N
'""'
::-:::
zacja
nauki,
7. Prace organizacyjne .
z planem
przedstawionym
Dział
Wydawniczy:
zgodnie
polskie Towarzystwo
LudoWydz. I Polskiej Akademii Nauk w 1960 r.
największą
ilość wydanych
znawcze osiągnęło w roku sprawozdawczym
arkuszy, a mianowicie:
wydrukowano
w 1961 r. 177.6 arkuszy wyd., (poślizg) 57 arkuszy wyd.,
oraz I tom O. Kolberga 35 arkuszy wyd. Razem 269.6 ark. wydawniczych.
Jest to osiągnięcie
w dziejach
polskiego
Towarzystwa
Ludoznawczego bez precendensu
i jest wynikiem olbrzymiego wysiłku, zważywszy,
że Towarzystwo
prowadzi
swój dział wydawniczy
samodzielnie,
to jest
1.
specjalnych
instytucji
wydawniczych.
w 1961 r. pozycje to:
II,
oraz
"Dzieła
o
~
"O
LUDOZNAW-
"Lud", tom 46,
"Prace i Materiały Etr;ograficzne"
t. XVII i XVIII cz.
"Atlas Polskich Strojów Ludowych"
zeszyt 26 i 27,
"Biblioteka
Popularna",
tom III,
"Łódzkie Studia Etnograficzne"
tom III,
"Archiwum
Etnograficzne"
Nr 23 i 24,
"Literatura
Ludowa" - kwartalnik
R. V. 1-2, 3 i 4-5
Wszystkie" Oskara Kolberga tom I Pieśni Ludu poLskiego.
Z
lf.I
PRAC POLSKIEGO TOWARZYSTWA
CZEGO ZA ROK 1961
Prace Polskiego
Towarzystwa
Ludoznawczego
dzielą się na następujące działy: 1. Dział Wydawniczy, 2. Dział Naukowo-badawczy,
3. Biblioteka
i Archiwum
Naukowe,
4. Wymiana
wydawnictw
własnych,
5. Dział edycji i reedycji "Dzieł Wszystldch"
Oskara Kolberga, 6. Populary-
bez pomocy
Wydane
'N
~
)~
r£
~ <ll
p:; ~
~
~
~ "
~
::'- .:.<~...
s.
._---
....
C
l~
.~
.',L'
.:.< ....:
'"!'
.~
~
~
>.
~
S
,-
-_.
~
""
...;.;.
~ 2i
er:
Z CAŁOKSZTAŁTU
S
~
~
~1
l~
.;;
...
::t
~
~
L':
:.L.
-<
'F--=
N
-
~
:...
~
- -
...::
·z
-:;.
..
'"'
'"
Si
.~
" o-,;:
~
h
;:
..,.
"'"
i;;
-
!:>D
O'
j '00
..
.~ ~
-::
~
~
;;
o
:::-
er.
:::
Obejmują
one rozprawy,
monografie
i prace etnografów
(samodzielnych i pomocniczych pracowników)
oraz innych specjalistów
interesujących się zagadnieniami
kultury ludowej, a także prace i materiały
amatorów i entuzjastów
folkloru, członków Towarzystwa
(lub nieczłonków),
którzy zgłaszają chęć udziału i wykazują
się znacznymi i wartościowymi
wynikami
badań. Wydawnictwa
polskiego
Towarzystwa
Ludoznawczego
pelnią ważną rolę w ruchu naukowym w zakresie etnografii i są ważnym
etapem osiągnięć starszej i młodszej kadry naukowej etnografów.
Są one
też podstawą
wymiany
dzieł własnych
w zamian za dzieła obce drogą
bezdewizową, pozostają więc w ścisłym związku z bogaceniem Biblioteki
Polskiego Tow. Ludoznawczego, stanowiącej
poważny warsztat pracy w tej
dziedzinie nauk. Produkcja
wydawnicza
Towarzystwa
stwarza
też podstawy dla sprzedaży dzieł naukowych,
z której wpływy zasilają budżet
Towarzystwa
przeznaczony
na dalsze prace naukowo-badawcze.
W roku sprawozdawczym
Zarząd postanowił
pod wpływem
kontroli NIK zmniejszyć
nkktóre
nakłady, co częściowo zostało
konane.
sugestii
już wy-
Należy podkreślić, że dla zrealizowania
planu edycji i reedycji "Dzieł
Wszystkich"
O. Kolberga Zarząd przeprowadził
uchwałę podjętą poprzednio po szczegółowym
omówieniu przez Komitet Kolbergowski
- na
XXXVI Walnym Zgromadzeniu
PTL w Białymstoku
o powierzeniu
funkcji redaktora
naczelnego prof. dr Józefowi B u r s z c i e. Uchwałę zrealizowano.
Pracami
wydawniczymi
PTL kierowali
redaktorzy
poszczególnych
tytułów i serii wydawniczych
oraz Komitety
Redakcyjne;
w roku sprawozdawczym
wysunął
się na plan
pierwszy
Komitet
Kolbergowski,
o czym będzie mowa w osobnym sprawozdaniu
z działu prac nad edycją i reedycją "Dzieł Wszystkich"
O. Kolberga. Tu tylko podkreślić
należy, że inne Komitety
Redakcyjne
nie miały okazji zebrać się w roku
sprawozdawczym,
realizowano
zaś plany dawno powzięte i zatwierdzone
przez Walne Zgromadzenie
i Zarząd,
a także przedstawione
Wydziała.wi I PAN. To niedociągnięcie
wymagające
naprawy w roku 1962, a wymkaJące
również trudności
typu organizacyjnego
przez jakie Towarzystwo w ciągu 1961 r. przeszło, zostanie wyrównane
w przyszłości. Przebudowano
strukturę
działu wydawniczego,
powołano
Radę Wydawnicza
PTL, do której wchodzą poszczególni
redaktorzy
wszystkich
serii i wy~
dawnictw.
Tu też trzeba dodać, że redaktorzy
naczelni pełnili swoje funkcje
honorowo w ramach pracy społecznej, tylko dział Kolbergowski
stanowić
będzie wyjątek.
Redaktorzy
przygotowujący
poszczególne
prace lub tomy zawierające
prace
zbiorowe
do druku
otrzymują
wynagrodzenie
na podstawie
umowy o wykonanie
pracy zleconej, zgodnie z obowiązującymi w tej dziedzinie
przepisami
i ustanowionymi
stawkami
honorariów.
2. D z i a ł N a u k o w o - b a d a w c z y: Analogicznie
jak w latach
poprzednich
Towarzystwo
nie dysponuje
żadnymi naukowymi
etatami dla prowadzenia
stałych
prac badawczych,
naukowych
lub badań
terenowych.
W programie
działania PTL jest on realizowany
w ramach:
a) organizowania
badań terenowych
jako przygotowanie
niektórych
konferencji
lub sesji naukowych
regionalnych,
b) jako przygotowanie
dla opracowania
konkretnych
monografii
lub
prac mających
wejść w planach
wydawniczych
PTL do jednego
z tytułów
wydawniczych
(chodzi tu najczęściej
o badania
nad
strojem
ludowym,
lub współczesnym
stanem
kultury
ludowej,
czy adaptację
ludności na obszarze Ziem Odzyskanych),
637
c) jako konsultowanie
i dyskutowanie
(kwestionariusze
do badań),
d) jako inspirowanie
podjęcia tematyki
problematyki
nowej
etnograficznej,
na sesjach
itp.
W roku 1961 ograniczono
się do prac badawczych
związanych
z konferencją
podlaską
(15. IX. 1961 r.) w Białymstoku.
Przedmiotem
badań
były zagadnienia
gospodarki
oraz osadnictwa
a także folkloru tego obszaru. Wyniki tych badań wejdą do tomu "Prac i Materiałów
Etnograficznych", "Literatury
Ludowej"
- wyszła też już monografia
poświęcona
kurpiowskim
strojom ludowym. Należy podkreślić,
że PTL przez swoje
konferencje
i zebrania
naukowe
organizowane
przez Zarząd
Główny
i poszczególne
Oddziały
Towarzystwa
inspiruje
szereg prac, dyskutuje
i omawia problemy
związane
z współszesnymi
badaniami.
Tematyka
objęła w roku sprawozdawczym
problemy
dynamiki
rozwoju
kultury
ludowej
i kultur
społeczeństw
pierwotnych
w czasach współczesnych.
Towarzystwo
pozostaje
w żywych kontaktach
naukowych
z ośrodkami
badań przez wydanie kwestionariuszy
badawczych
(oraz prac na marginesie badań) we Wrocławiu, Poznaniu, Łodzi, Toruniu, Krakowie
i Warszawie. Interesuje
się również sprawą wydania Polskiego Atlasu Etnograficznego,
który
realizuje
Instytut
Historii
Kultury
Materialnej
PAN
(i w drobnym
zakresie)
pomaga
w realizowaniu.
W ciągu
1961 r.
Towarzystwo
zgłosiło chęć partycypowania
w wydatkach
na druk zeszytów PAE, inicjatywa
bowiem wydania
tego pomnikowego
dzieła wyszła jeszcze w 1945 r. z Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego.
W dziale
tym prowadzi się w dalszym ciągu prace nad bibliografowaniem.
Rezultaty są ogłaszane w wydawnictwach
PTL, jak np. w 46 tomie "Ludu"
ukazała się bibliografia
B. G a w i n a za okres 1956-58 r. Dalsze prace
w toku. Nie zdołano zrealizować
planowanego
tomu indeksu "Gryfu".
3. B i b l i o t e k a: W roku sprawozdawczym
przybyło do Biblioteki
PTL 1077 vol. z wymiany, zakupu i darów. Książki i czasopisma zostały
wpisane do księgi akcesyjnej
pod 823 pozycjami. Wszystkie zostały opracowane tj. wpisane do księgi inwentarzowej
dzieł zwartych
i czasopism,
skatalogowane
i włączone do katalogu działowego i alfabetycznego.
Przygotowano
także kartki
do katalogu
rzeczowego.
Czasopisma
otrzymały
opisy i zostałe włączone do działów. W roku 1961 najważniejszą
rozpoczętą akcją było przepisanie
księgi inwentarzowej
dzieł zwartych
oraz
meliorowanie
katalogu
alfabetycznego.
Wpisano następujące
działy: relignioznawstwo,
Słowianie
Wschodni,
Małorusini,
ZSRR, Słowianie
Południowi;
Słowianie
Zachodni,
Afr~'ka (ogólna), Egipt, Chamici-Berberowie, Sudan, Środkowa,
Bantu. Pigmeje.
Buszmeni.
Ameryka
Środkowa, Anglosaska,
Indiańska,
Łacińska.
Południowa.
Eskimosi.
Europa:
Skandynawia,
Holandia, Belgia, Irlandia.
Anglia. Rumunia.
Węgry. Wło-
639
chy, Bałkany,
Azja, (ogólna) Koreańczycy,
Japończycy,
Azja Wschodnia,
Semici, Judaika,
Kaukaz,
Paleoazjaci,
Wykorzystanie
biblioteki było następujące:
Azja Przednia,
Australia.
Na rewersy wypożyczyło
161 osób (przeważnie
samodzielni
pracownicy naukowi) 277 vol. W zasadzie Biblioteka
PTL książek nie w~'pożycza. W czytelni PTL korzystało
w ciągu roku 2031 osób. W ciągu
roku 1961 wyszło z druku
opracowanie
"Wykazu
nabytków
Biblioteki
Polskiego
Towarzystwa
Ludoznawczego"
za okres
1956-1959"
w ramach Archiwum
Etnograficznego
Nr 23. W ten sposób PTL opublikowało wszystkie nabyte (drogą wymiany i inną) publikacje od 1945-1959 r.
W opracowaniu
jest wykaz za 1960 i 1961 rok.
Archiwum
Naukowe
Towarzystwa
obejmuje
ponad 1300 pozycji archiwalnych
różnej wartości
naukowej.
W roku 1961 miał być opublikowany wykaz-katalog
zawartości
Archiwum.
W tym celu Zarząd powołał z dniem 1. L 1961 r. osobnego archiwistę,
niestety
nie wywiązał
się on z zadania, ani też nie posunął sprawy uporządkowania
Archiwum
w należyty sposób.
4. W Y m i a n a w y d a w n i c t w w ł a s n y c h. W I kwartale
1961 r.
wysłano
na wymianę
45 tom "Ludu"
do 322 instytucji
naukowych,
w tym do 296 instytucji
zagranicznych.
Towarzystwo
otrzymało
w zamian 523 vol. periodyków
oraz 149 dzieł zwartych,
które weszły do
Biblioteki
PTL. Wysłano również na wymianę
niektóre
zeszyty "Atlasu
Polskich Strojów Ludowych"
i "Literaturę
Ludową".
5. D z i a ł
edy cj i i
l' C
e d y c j i D z i e!
Ws zy s t k ich
Oskara.
Ko!berga
1) W roku 1961 ukończono przepisywanie
rękopiśmiennych
materiałów zawartych
w 64 tekach Oskara Kolberga.
Przeciętnie
zatrudnionych
przy rozpisywaniu
było 16 osób. Przepracowały
one 8115 godzin, (507 godzin na jedną osobę w stosunku rocznym). Przepisano
6955 kart rękopisu
na 39850 arkuszach-formularzach
wg poszczególnych
zagadnień
pod kierunkiem pr::Jf. dr. G aj k a.
Cały materiał
podzielony
jest na rękopisy
a charakterze
słownvm
i słowno-muzycznym.
Stosunek tekstów muzycznych
z melodiami do ~ozostałych tekstów
czysto słownych wyraża się liczbą 43%•
3) Prace wydawnicze.
Po podjęciu decyzji o wydaniu
fotoofsetowym
tomów drukowanych
- stan prac wydawniczych
przt:?dstawia się następujące: Wyszedł z druku tom I Pieśni ludu polskiego
pod red .. JÓzefa
Gajka.
l\'a ukończeniu
w wydawnictwie
Polskie
Wydawnictwo
Muzyczne
tom II "Sandomierskie".
W druku znajdują
się: "Lubelskie",
"Krakowskie".
Redakcyjnie
przygotowany jest I-szy tom korespondencji
O. Kolberga.
3) Po podjętej uchwale Walnego Zgromadzenia
PTL w Białymstoku,
funkcje
redaktora
naczelnego
Dziel
Wszystkich
Oskara
Ko!berga
przejął prof. dr Józef Burszta w Poznaniu.
Przekazanie
całej dokumentacji
nastąpiło w dniu 30. IX. 1961 r. We Wrocławiu pozostawiono
resztę prac
związanych
z pracownią
kolbergowgką,
księgowość
oraz kartotekę
subskrybentów.
Tu też zostanie
przeprowadzony
kolportaż.
6. P o P u I a l' y Z a c j a n a u k i. Zgodnie z celami Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego
wymienionymi
w Statucie
PTL, Towarzystwo
prowadzi akcję popularyzacji
nauki, której podstawą są badania naukowe
i opublikowane
prace etnograficzne.
Formy prowadzenia
popularyzacji
są w poszczególnych
Oddziałach
PTL różne. Można je podzielić na następujące
grupy:
a) wygłaszanie
odczytów (przeważnie
raz w miesiącu na zebraniach
Oddziałów),
oraz na zaproszenie
Domów
Kultury,
organizacji
wiejskich,
młodzieżowych,
robotniczych,
ZHP.
b) organizowanie
zbieractwa
(konkursy,
ankiety,
nagrody),
celem
tego rodzaju pracy jest gromadzenie
archiwum
naukowego,
jako
odbicie współczesnego
stanu wiedzy ludowej
i folkloru
a także
kultury
materialnej
i społecznej.
c) pokazy filmów etnograficznych,
zwłaszcza dotyczących ludów egzotycznych.
d) zbieranie
eksponatów
etnograficznych
i współpraca
z muzeami
etnograficznymi.
e) współpraca
z twórcami
ludowymi,
(plastyka,
literatura
ludowa),
f) konsultacje
z nauczycielstwem
w związku z problemem
"etnografia w programach
nauczania".
g) współpraca
z kołami etnograficznymi
studentów.
h) poradnictwo
w zakresie
pracy świetlicowej,
zespołów artystycznych itp.
i) organizowanie
audycji etnograficznych
i udział w prasie.
Te różne formy popułaryzacji
są stosowane w różnym stopniu przez
Oddziały PTL Zarząd Główny bowiem, ogranicza
się w swej działalności do organizowania
regionalnych
konferencji
naukowych
(Konferencja Podlaska w Białymstoku)
oraz do publikowania
materiałów
z konferencji w postaci odbitek z prac w poszczególnych
tytułach
wydawl~iczych PTL. Oddziały, których jest 19 stosują w swoim programi~
działania różne formy
popularyzacji.
Najlepiej
praca
ta jest postawiona
w Oddziałach:
łódzkim
oraz toruńskim.
Wprowadziły
one taką forme
organizacyjną
- jaką są koła terenowe.
(Łódź - w Tomaszowie
Mazowieckim,
Toruń
w Kcyni,
Olsztyn
w Nowym
Miejcie
Lubawskim).
W Oddziałach
tych istnieje znaczna współpraca
z Domami Kultury,
odpowiednimi
władzami WRN i l\1RN, a także z Wladzami Szkolnymi. Od-
640
3)
8-9. IX. 61 r. Prezydium
Zarządu
Gl. we Wrocławiu
1:. IX. 61 r. Plenum
Zarządu
Głównego w Białymst~ku
5) b-I6. IX. 61 r XXXVI W l
Z
.
.
_
.
a ne
gromadzenie
w Białymstoku
6)
2;:>. IX. 61 r. Plenum
nowowybranego
Zarządu Gł we Wł"
P
d'
.
roc aWlU
7) 25 X 61
..
r.
rezY!Um
Zarządu
Głównego w Warszawie
'
8) 12. XI. 61 r. Prezydium
Zarządu
Gł w W
.
.
.
arszaWle
9)
30. XI. 61 r. Plenum Zarządu
Głównego we Wrocł~wiu.
10)
12. XII. 61 r. Prezydium
Zarządu
Głównego we Wrocławiu.
dział w Warszawie obok odczytów z zakresu etnografii
o tematyce egzotycznej
(Etnograficzny
aspekt
sytuacji
Konga
Zagadnienia
etnograficzne
Afryki)
nawiązał
współpracę
z etnograficznym
kołem studentów
Uniwersytetu
Warszawskiego,
Oddział
ten współpracuje
z innymi
instytucjami
naukowymi
w zakresie
opracowywania
filmów
etnograficznych. Oddział
w Krakowie
obok problematyki
regionalnej,
krajowej,
wykazał w okresie sprawozdawczym
szczególne zainteresowanie
kulturą
ludową Węgier, Bałkanów,
Jugosławii.
Oprócz tego interesuje
się etnograficznymi
badaniami
nad społeczeństwami
pierwotnymi.
(T. Marszewski - "Górale Assamu w zetknięciu
z cywilizacją
współczesną
na podstawie
wcasnych
badań w roku 1960). Oddział
we Wrocławiu
przeprowadził
odczyty
popularne
na
temat
życia
mieszkańców
Polinezji,
doc. dr A. L. Godlewski na podstawie własnych badań na wyspie Tahiti.
Oddział w Poznaniu
obok programu
odczytów popularnych
współpracuje
z WDK i Wydziałem Kultury
MRN m. in. w zakresie założenia etnograficznego muzeum
w Poznaniu.
Oddział w Lublinie
żywo współpracuje
z Muzeum Lubelskim,
analogicznie
jak Oddział w Opolu, Olsztynie i Zakopanem.
Oddział łódzki w ramach
współpracy
z twórcami
ludowymi
udzielił nagrody Czesławowi Szmeli za osiągnięcia w dziedzinie ceramiki.
Oddział
w Toruniu
zorganizował
konkurs
etnograficzny
dla młodzieży
na zbieractwo
i udzielił nagrody w postaci kompletu
wydawnictw
PTL.
Oceniając wyniki pracy nad popularyzacją
nauki w szczególności
etnografii należy zaznaczyć,
że rok sprawozdawczy
nie sprzyjał
zbytnio
rozwojowi
tej formy pracy. Natomiast
Zarząd Główny nawiązał
korespondencję
z niektórymi
ambasadami
w Warszawie
w celu uzyskania
od
nich popularnych
filmów etnograficznych,
które były lub będą wyświetlane w różnych ośrodkach PTL. Należy zaznaczyć, że placówki do których
zwrócił
się Zarząd
potraktowały
prośbę
bardzo
życzliwie
i nadesłały
przeważnie
kolorowe filmy ilustrujące
życie krajowców
w Afryce, Południowej Ameryce, Nowej Gwinei, na Alasce.
Nie zdołano - mimo, że Zarząd planował - zwołać osobnej konferencji
prezesów
i sekretarzy
Zarządów
Oddziałów
PTL w celu gruntownego
przedyskutowania
problemu
popularyzacji.
Stanęły
temu
na
przeszkodzie
rozmaite
nieprzewidziane
trudności
w związku
z kontrolami i pracami reorganizacyjnymi
w łonie samego Towarzystwa.
4)
Główna
l)
18. III.
2) 17. VI.
:3) 12. IX.
4) 14. IX.
Komisja
Rewizyjna:
61 r. we Wrocławiu.
61 r. we Wrocławiu
61 r. we Wrocławi~
61 r. w Białymstok~.
W okresie
nadrzędnych:
sprawozdawczym
odbyły
SI'C
. następujące
kontrole
władz
1) 12. II . .,- 18. III.
61 r. kontrola
inspektorów
NIK
2) 30. X. 61 r. kontrola
na podstawie zarządzenia
pr~kuratol-a
m. Warsz awy A . P·10t rowskiego,
3) II. XII. - 21. XII. 61 r. kontrola U
d
we Wrocławiu.
rzę u Spraw Wewnętrznych
.:\TRN
W związku z :,yże~ wymienionymi
kontrołami
_ stwierdzić
należ\",
że tok prac organizacYJnych
i innych został znacznie wstrząśnięty.
.
'.
N~wy Zarząd wybrany na XXXVI Walnym Zgromadzeniu
w BialvmddOkU l ukonstytuowany
w dniu 25 września 1961 r. rozpoczął swoie p;ace
o problemu
nac 'e1nego
. l'
.
•
,Ja.nr'1
Jest realizowanie
statutowych
cel"'w Towal'zy'stwa.
W związku
z po"
b
c'
wyzszym
wy rano następujące
osoby do
P rezy d·11.i.m:
.
.:
<
Prezes - prof. dr Jan C z e k a n o w s k i
Viceprezesi - prof. dr WI. A n t a n i e w c z
doc. dr A. L. G o d l e w s ki'
prof. dr !\T. Znamierowska_p
r li f f e r o w a,
i
Sekretarz
Generalny
- dr Bolesław G a r y g a,
Zastępca - mgr. Maria S u b o c z o w a
~karbnik .- prof. dr Adam Wan k e. '
Zastępca - dr Tadeusz W rób l e w s k i.
7. P r a c e o r g a n i z a c y j n e. W okresie sprawozdawczym
odbyły
się następujące
zebrania
Zarządu
i Komisji Rewizyjnej.
Należy zaznaczyć, że skład personalny
Zarządu
Głównego był inny do XXXVI Walnego Zgromadzenia
PTL w Białymstoku
tj. do dnia 1. XI. 1961 r.
Oprócz Prezydium
powołano Radę Wydawniczą
PTL w skład której
~\:Cho~zą redaktorzy
P,oszczególnych
serii i tytułów
wydawniczych,
prze\odmczący prof. dr Jozcf Gajek, prof. dr Roman Reinfuss
doc dr Anna
K utrzeba-Pojnarowa
XXXVI W l
Z
.
,.
K
"
.
a ne
gromadzeme
zatwierdziło
również
omlSJę Statutową
oraz Regulaminową.
W roku sprawozdawczym
dzia-
Z e b r a n i a Z a r z ą d u:
l) 25-26. III. 61 Plenum Zarządu Głównego we Wrocławiu.
2) 7-8. VIII. 1961 r. Plenum Zarządu Głównego we Wrocławiu.
'lI -
•••
.. LUd",
t. XLVII
642
lała równie'; Komisja
Inwentaryzacyjna
\V
skł8dzie:
mgr J. :Yrajchrzak,
Anna Wirpsza, Danuta Tyszkowska,
Cecylia Strzelczyk;
Władysław
Kręcichwost. Została również powołana Komisja Biblioteczno
Archiwalna.
Towarzystwo
posiada
swoją centralę
we Wrocławiu
przy ul. Nankera 4. Towarzystwo
posiada
804 członków
wpisanych
do specjalnej
księgi (po skreśleniu
członków zmarłych
i niepłacących
składek). Posiadają oni legitymację
Towarzystwa
i działają w ramach organizacyjnych
Oddziałów PTL.
Porównując
niniejsze sprawozdanie
z planem przedstawionym
na początku 1961 r. należy stwierdzić,
że zasadniczo plan został zrealizowan:-'
w znacznym
stopniu
(wydawniczy
naukowo-badawczy).
Największym
osiągnięciem
Towarzystwa
jest wydanie 269,6 arkuszy wydawniczych.
Do
osiągnięć
natury
organizacyjnej
należy ogromny
zryw nowowybraaego
Zarządu Głównego PTL w zakresie organizacji
prac Towarzystwa,
zgodnie z założeniami
Statutu
PTL.
O. G.
JAN
ż
ó
R
N
E
KUBARY
A CONTRlBUTlON
TO THE
STUDY
(on the Pacific
OF THE
ANCHORITE
ISLANDS
Ocean)
Summary
On the basis of explorations
which the <,.uthor carried out in the
Archipelago
of the Carolini Islands in 1871-1875 he has presented
the
life of the inhabitants
of above islands
which
were discovered
by
Bougainville
in 1768.
Jan Kubary begins his work with a characteristic
of the flora and
fauna of the isands and then proce des with an anthropological
examination
of the inhabitants
who, he believers, are of lVIelanesian race. According
to him their anatomical
build is mucl', inferior than in the South Polinesians, both as to the development.
of their limbs and the general
dimentions.
After
a thorough
description
of the anthropolocical
features
the
author
quotes
the characteristic
customs
of the population,
Le. the
numerical system and the vocabulary
of the inhabitants
of the Anchorite
and Samoa Islands.
That part of Kubary's
work with the annexed
paradigms of the grammatical
forms of the natives has very great value
even now. The author gives further a fairly detailed survey of the social
organization
on the islands;
he speaks of architecture.
arms, forms of
religious life and of social culture problems.
A great deal of his attention
is devoted to the question of youth education (initiation, taboo, good care
of the hair). To the problems of material culture belong also the descnptions of the Agomesian boats.
A detailed survey of all sorts of tooh; and
arms, as well as of methods to make clothing and prepare food, comes
at the end.
This ethnographic
work (unpublished
up to now) is a valuable
contribution
to the study of the Pacific Ocean primitive
tribes and of
their culture.