-
extracted text
-
Lud, t. 80, 1996
PIOTI{ K()IILLR
.'lu/cUIll Botanic/ne i Pracownia Historii Botaniki
ilhlylut Botaniki Uniwersytetu
Jagiellońskiego
I\.r'lk,')\\
71ILNIK
SEWERYNA
UDZIELI-
DOKUMENTACJA
PRACY
Ro.<'UN'I W WIERZENIACH LUDU KRAKOWSKIEGO
Seweryn udziela był etnografem i przyrodnikiem.
Przez wiele lat gromadził
zbior:- \vytworów kultury ludowej, które stały się podstawą do utworzenia
\\ Krakowie Muzeum Etnograficznego
" którego był organizatorem
i pierwszym dyrektorem,
Był członkiem
kilku komisji Polskiej Akademii
Umiejętności. między innymi Komisji Antropologicznej
(od 1889 roku), Fizjograficznej (od I ()O~ roku). L::tnograficznej (od 1926 roku). Obok Iicznych prac z zakresu etnografii, publikował również artykuły przyrodnicze (Kosiek, 1987, s. 552).
\V 1931 roku Seweryn Udziela opublikował
na łamach "Ludu" pracę pod
tytulcm R(),~IiIlV 11' wicr::,clliach ludu krakowskiego (Udziela, 1931). Składa się
ona z Krótkiego wstępu oraz listy 141 gatunków roślin, dla których autor podał
zarówno ludowe nazwy, jak i zastosowania
w medycynie
ludowej. Lista ta
uzupełniona jest spisem ośmiu roślin nie oznaczonych.
W Zielniku Polskiej Akademii Nauk 2 znajduje się fascykuł zasuszonych
roślin będący dokumentacją
do wspomnianego
wyżej artykułu. Dotychczas nie
l~dl1alazłcm danych archiwalnych
związanych z tym zbiorem. Można przypuszczać. że po śmicrci jego twórcy, trafił on do Muzeum Komisji Fizjograficznej
Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie, a stamtąd - do obecnego miejsca
prlcchowywan ia.
Zielnik S. Udzicli ulożony jest alfabetycznie
według łacit'lskich nazw gatunk\'m, Sklada się 1.146 arkuszy żółtego, grubego papieru o wymiarach
28x38
cm. z<lwiera n'l\\nie/. drukowaną stronę tytułową: ,,Zielnik, obejmujący rośliny
ui.) \\<Inc do cclów leczniczych przez lud wiejski powiatu wielickiego i podgórskiego zebral Scweryn Udziela" (ryc. I.). Rośliny nie mają etykiet, a cała
informacja odnosząca się do nich jest bezpośrednio zapisana na arkuszach ręką
S. Udzieli. Sposób rozmieszczenia
roślin i dotyczących ich danych jest w całym
zic.lnikujednakowy:
na górze strony znajduje się botaniczna nazwa gatunku
(bez skrótu nazwiska autora jego opisu), pod spodem - polska, poniżej -nazwy
I Obecnie je'a to MII/,CUIll I·:tnogralicznc
im, Seweryna Udzieli, ul. Krakowska 46. 31-066
I' rak,')\\
2 licinik
Instytutu 130laniki im. Władysława
Szafera polskiej Akademii Nauk (KRAM).
ul l.uhić/ll>.
,I i-~ 11 Krakt)\\,
180
ZIELNIK,
obejmujący rośliny używane
do celów
leczniczych
przez
lUD
WIEJSKI
powiatu wielickiego i podgórskiego
ZEDltAŁ
SEWERYN UDZIELA.
L-
.._.
Ryc. I. Strona tytułowa
zielnika
Seweryna
Udzieli
181
ludowc, z zaznaczcniem
miejscowości,
w których były używane, pod nimi na
prH\\ej połowie arkusza zanotowane
są w punktach
"własności",
również
z zaznaczeniem
miejscowości;
na lewej połowie
znajdują
się natomiast
przyklejone rośliny (w całości, lub częściej - jedynie ich fragmenty, takie jak:
bviatostany.
liście, części nadziemne i tym podobne), w prawym, górnym rogu
umieszczona jest owalna pieczęć z napisem "Seweryn
Udziela" oraz z wyobrażeniem otwartej księgi i dwóch gwiazd. Na niektórych
arkuszach
błędne
nazwy botaniczne poprawiono
ołówkiem, zmiany te nie zostały przez autora
artykułu uwzgl~dnione
- być może zostały naniesione
już po przekazaniu
kolekcji do Muzcum Komisji Fizjograficznej
PAU. Nie wszystkie
arkusze
zawierają rośliny: na 27 z nich - brak okazów, są tam natomiast wszystkie dane
dotyczące tych gatunków; arkusze te nie są również opieczętowane.
Zielnik nie
zawiera przedstawicieli
10 gatunków wymienionych
w artykule S. Udzieli.
Spośród roślin, którc nie zostały oznaczone (brak nazw łacillskich),
a wymieniclI1e we wspomniancj pracy, w kolekcji jest 7 arkuszy z takimi okazami; poniżej podaję ich przynależność
gatunkową.
Herbariulll obejmuje
119 arkuszy z roślinami,
które obecnie
ponownie
oznaczono: należą do 108 gatunków, 6 okazów można było oznaczyć jedynie
do rodzaju, a :'\ nie zostało oznaczonych
ze względu na duże ich zniszczenie,
nickompletność
lub bardzo wczesną porę zbioru rośliny.
1\a arkuszach brak podstawowych
danych botanicznych:
nie wiadomo kto,
gdzie i kiedy zbierał te rośliny (na autora zbioru wskazuje tylko drukowana
karta tytulowa). Na podstawie innych informacji (na przykład: zjakiej miejsco\\ ości pochodzi nazwa lub gdzie używano danej rośliny) można jedynie przypuszczać. gdzic okazy mogly być zebrane. We wstępie do swej pracy Rośliny
11" lrier:cniach
ludu krakowskiego S. Udziela pisze, że w latach 1894-1899
zajmował si~ zbieraniem
wiedzy ludowej o własnościach
leczniczych
roślin
i \\iary \\' ich moc leczen ia ludzi i zwierząt (Udziela, 1931, s. 36). Być może
oprócz danych etnograficznych
kolekcjonował
wtedy też okazy botaniczne.
S. Udzicla nie podal w swym al1ykule tytułu dzieła botanicznego,
którym
posługiwał się przy oznaczaniu roślin ze swego zielnika. Na podstawie użytej
przez niego laciI1skicj i polskiej nomenklatury
botanicznej
przypuszczam,
że dziełem tym była Botanika szczególna Ignacego Rafała Czerwiakowskiego
( 1849-1863). Byla to obszerna, 6-tomowa praca, której koncepcja nawiązywała
do da'ivnych dziel botaniczno-lekarskich
(Zemanek,
1989, s. 60), przez co być
może bardzo odpowiadała
S. Udzieli w momencie
gromadzenia
informacji
etnograficznych
o roślinach. Jednakże opublikowanie
danych z utrzymaniem
przestarzalej nomenklatury,
w momencie, gdy do dyspozycji były już popularne
i latwe klucze do oznaczania
roślin, napisane przez Józefa Rostafillskiego
(190 I: 1906; 192 L 1923) oraz bardziej profesjonalne
Ro.{:/inypolskie (Szafel',
KulczYllski, Pawlowski, 1924), nie powinno było mieć miejsca.
182
Jakie jest znaczenie tego zielnika? Z botanicznego
punktu widzenia, ale sądzę, że nie tylko z botanicznego, jest ono duże. Po pierwsze: jest dokumentacją
opublikowanej
pracy. W opracowaniach
tego typu podanie samej lacillskiej
nazwy botanicznej jest niewystarczające,
ponieważ w miarę rozwoju botaniki.
jej metod badawczych
oraz zwiększającej
się dokładności
stosowanej
aparatury, zmieniają się też poglądy na poszczególne
taksony. Zmiany te oczywiście
rzutują na używaną nomenklaturę.
W przypadku,
gdy jest zachowany
okaz.
można go oznaczyć według aktualnie obowiązujących
standardów;
posługiwanie się powszechnie
używanym i nazwam i znaczn ie zmn icj sza możl i waść
błędnych interpretacji.
Po drugie: zawiera niepublikowanc
dane. Informacje te
podaję poniżej. Po trzecie: zielnik ten ma waltość historyczną i muzealną.
Zielnik:
Brak arkusza (numery-'):
1,3, II, 12, 13,23,31,36,56,83.
Brak okazu na arkuszu: 4, 7, 8,15,26,27,34,39,41,
46, 62, 67. 69,72.74.
81b, 82,85,87,97,100,101,117,127,131,
133, 138.
Okazy nieoznaczalne:
48, 79, 103 (nie jest to żaden gatunek z rodzaju
Salvia), 110, I 16.
Aktualne nazwy gatunków, nomenklatura
według Flora ElIro/)ocO (Tutin.
Heywood et al., 1963-1980):
2 - Achillea millc:[olizlln L. (Compositac):
5 Agrimonia eupatoria L. (Rosaceae); 6 - Alchemillo sp. (Rosaceae): <) - All/mea
ąfiicinalis L. (Malvaceae):
lO -Amaranthus caudatu.1 L. (!\maranthaceae):
16Artemisia abrotanum L. (Compositae);
17 - Artemisia 01Jsilll!Tiwll L.; 18 Artemisia vulgaris L.; 19 - Asarzml europaeuf/l L. (!\ristolochiaccac):
20 Astrantia major L. (Umbelliferae);
21 - Avena sativa L. (Gramincac):
22 Bellis perennis L. (Colllpositae);
24 - Stachy.\· ojficilla/is (L.) Trcvisan
(Labiatae);
25 - Betula pendula Roth (Betulaeeae):
28 - Brvonia ue{ieo L.
subsp. dioica (.Iaeq.) Tutin (Cucurbitaceae):
29 - Ca/endula ojlieinolis L.
(Colllpositae);
30 - Campanula rapunculoides L. (Campanulaccae);
32 - na
arkuszu są przedstawiciele
dwóch gatunków z rodziny Cruciferae:
Cordallline
amara L. i Lepidium sativum L.; 33 - Carlino vulgaris L. (Compositae);
3:' Centaureo cyanus L. (Colllpositae); 37 - Chelidolliwll majlI.I L. (Papavcraceae):
38 - Cichorum intybus L. (Compositae);
40 - Corylus avellalla L. (Betulaceae):
43 - Ccmsolida ambigua (L.) P. W. Bali et Heywood (Ranunculaceae):
44 Dipsacus ful/onum L. (Dipsaeaceae);
45 - na arkuszu są dwa okazy: tjJi/OiJiUlll
angustifolium L. (Onagraceae),
oraz drugi - nieoznaczalny;
47 - Erigeron oeer
L. (Compositae);
49 - Eupatorium cannahinlllll L. (Cołllposilae):
50 Dryopteris fi/ix-mas (L.) Schott (Polypodiceac):
51 - FO(,llieull.llll \'ltlgure
Miller (Umbelliferae);
52 - Fragaria vesco L. (Rosaccae):
5~ - (jellis{o
germanica L. (Leguminosae);
54 - Gentiana asc1epiadeo L. (Gcnlinaceae):
5:' GentianCl pneumonanthe L.; 57 - Glechoma hederaeea L. (Labiatae): 58 Oma/otheca sylvatica (L.) Schultz Bip. et F. W. Schulz in F. W. Schulz
-' Galunki w anykuk
S. Udzieli są ponumerowanI.:.
nUIll<:racj<; 1<;rll\\ 11il.:j /;1C11O\\ ,lil'lll
183
(Compositae);
59 - Filaginella uliginosa (L.) Opiz (Compositae);
60 - Hedera
helix L. (Araliaceae);
61 - Hordewn vulgare L. (Gramineae);
63 - Hypericum
pe/jimllll/II L. (Guttiferae);
64 - Hyssopus ofjicinalis L. (Labiatae); 66 - Juglans
re,'J,iu L. (J uglandaccac);
70 - Lepiclium campestre (L.) R. Br. (Cruciferae);
71 Le\'islieU/1I officinalI.' Koch (Umbelliferae);
73 - Linaria
vulgaris
Miller
(Scrophulariceae);
75 - Lysimaehia vulgaris L. (Primulaceae);
77 - Chafllofllilla
reelllitu
(L.)
Rauschcrt
(Compositae);
78
MeWotus
alba
Medicus
(Papil ionaceae); 81 - Mentha longifolia (L.) Hudson (Labiatae);
81 a - Mentha
IjJieala L.: 84 - Origanum vIIIgore L. (Labiatae); 86 - Papaver somniferum
L.
(Papavcraceac);
88 - Pimpinella
saxifraga
L. (Umbelliferae);
89 - PiswII
sal i\'lII11 L. (Papil ionaceae);
90 - Plantago major L. (Plantaginaceae);
92 P1"IIIIIISdo Il/es Iiea L. (Rosaceae); 93 - Tanacetufll parthenhl/n
(L.) Schultz B ip.
(Compositae):
94 - Pyr LIS cOlllmunis L. (Rosaceae);
95 - Malus domestiea
Borkh. (Rosaceae):
96 - Quercus
robur L. (Fagaceae);
99 - Rosa sp.
(Rosaceae):
102 - Ruta graveolens
L. (Rutaceae);
104 - Salvia verticil/ata
L.
(Labiatae);
105 - Sambucus
nigra L. (Caprifoliaceae);
106 - Sanguisorba
ojtieillalis L. (Rosaceae);
108 - Knautia arvensis (L.) Coutler (Dipsacaceae);
109 - SUolJhularia
nodosa L. (Scrophulariaceae);
III - Sedum acre L.
(Crassulaceae):
I 13 - ,','enecio jacobaea
L. (Compositae);
I 14 - Solanum
IIIherosIIm L. (Solanaceae);
115 - Solidago virgaurea L. (Compositae);
118 ,\lIlJjJFIIII/I officinalI.' L. (Boraginaceae);
I 19 - Myricaria germanica (L.) Desv.
(Tamaricaceae);
120 - Tanacetum vulgare L. (Compositae);
124 - Trifolium
UlTI.'IISe L. (Lcgulllinosae);
125 - Trifoliumpratense
L.; 126 - Tr{folium repem'
L.: 130 - Fussilago fitr/itra
L. (Compositae);
132 - Urtica dioica
L.
(U nicaceae):
135 - Verbena officinalis L. (Verbenaceae);
136 - Veronica c. f.
hee("(/hllllga L. (Scrophulariceae);
137 - Viburnum opulus L. (Capri fol iaceae);
139 - Vieio/elba L. (Lcguminosae)
; 140 - Vinca minor L. (Apocynaceae)
141 f'iSClI/lI albulll L. (Loranthaceae).
Okazy źle oznaczone (po liczbie porządkowej
podaję poprawną nazwę): 14EIJilohillllJ mlenocallloll
Hasskn. (Onagraceae);
42 - Pimpinel/a
saxifraga
L.
(Lmbellifcrae);
65 - lnula britannica
L. (Compositae);
68 - ArctiuII/
/o/lJenIO.lllm Miller (Compositae);
76 - Nepeta cataria L. (Labiatae);
80 Jlellllw
c. f. x \'erl icil/ata
L. (Labiatae);
121 - Thymus pulegioides
L.
(Labiatae): 122 - Tilia ccm/ata Miller (Tiliaceae).
Rośliny. które nic zostaly oznaczone przez S. Udzielę, ale zamieszczone
w
jego artykule:
I. Dzbanki - na arkuszu są przdstawiciele
dwóch gatunków z dwóch różnych
rodzin: JIYIJeriel/llJ tetrapterulII
Fries (Guttiferae)
i Genista
tinctoria
L.
(Legum inosae);
2. Dzbanuszki - Seabiosa oehroleuca L. (Dipsacaceae);
-'. Goździk - Dianthus sp. (Caryophyllaceae)
- forllla uprawna n iezidentyfikowanego gatunku goździka;
184
6. Sporysz - Polygonum aviculare L. (Polygonaceae);
7. Suchowierzch
- Prunella vulgaris L. (Labiatae);
8. Uraźnik - Achillea ptarmica L. (Compositae).
Rośliny nie zamieszczone
w al1ykule 4:
Gęsie wianki - Potentilla sp. (Rosaceae).
Nazwa ludowa: gc;sie wianki
(Radziszów);
własności: święcą razem z innym zielem 15 sierpnia (Radziszó\\)
Kolkowe ziele - Carduus nulans L. (Compositae).
Nazwa ludowa: kolko\\e
ziele (Krzesławice);
własności:
l. święcą razem z innymi ziołami w dniu l:"
sierpnia (Krzesławice),
2. używają przeciw kolce i postrzałowi (Krzeslawice).
Maciczne ziele - Salvia sp. (Labiatae). Nazwa ludowa: maciczne ziele (Dobczyce); własności:
]. święcą razem z innym zielem 15 sierpnia (Dobczyce).
2. w czasie połogu piją kobiety wódkę, w której ziele to moczono, albo też piją
odwar, jako herbatkę na boleści, jeżeli macica nic znajduje się nil s\\oim
miejscu (Dobczyce).
Maślanka
- Saponaria ojjicinalis L. (Caryophyllacae).
Nazwy ludo\\c:
maślanka, maślanki (Gdów, Rzeszotary, Skawina); wlasności:
I. świc;q razem
z innym zielem 15 sierpnia (Gdów. Rzeszotary,
Skawina ). 2. używają na
okaleczenie (Skawina).
Róża lagowa - Digitalis grandiflora
Miller (Scrophularicac).
Naz\\~
ludowe: róża lagowa (Gdów), róża laskowa (Radziszów);
własności:
I. świ\?cą
razem 7. innym zielem] 5 sierpnia (Gdów. Radziszów),
2. na róże; na twarzy:
wodę w której moczył się kwiat przykładać na różę na twarzy (Radzisz(m).
Strzygoniowe
ziele - na arkuszu
są przedstawicIcle
d'\óch
galllnk()\\
z rodziny Compositae:
Centaurea jacea L. i Cirsilllll o/al/celi/II
(L.) Scop.
Nazwy ludowe: strzygoniowe
ziele (Dobczyee,
Radziszów, Skawina). strzyżnc
ziele (te same miejscowości);
własności:
I. świc;c<\ razem z innym zielem l:"
sierpnia (Dobczyce, Radziszów, Skawina).
Śmietannik - Rudbeckia laciniala L. (Compositae).
Nazwa ludowa: śmietannik (Brzezowa,
Dobczyce, Świątniki Górne); własności:
I. świc;cq razem z innym zielem 15 sierpnia (Brzezowa, Dobczyce. Świątniki Górne). 2. korzonk()\\
używa się do kąpieli dla dzieci i starszych
przeciw slIchotom (Dobczyce).
3. gotują razem z innym zielem i dają pić krowie po ocieleniu, aby śmietana
była gęsta i żółta, a masło z niej ładne i żółte (Brzezowa),
4. łodygi zaparzają
i dają krowom po ocieleniu, a także kiedykolvv·iek. aby na mleku zbieralo si~
dużo śmietany (Dobczyce).
Tatarskie ziele - Rumex sp. (Polygonaceac).
Nazwa IlIdowa: tatarskie zick
(Radziszów);
własności:
I. święcą razem z innym zielem 15 sierpnia (Radziszów), 2. chorym na biegunkę tak ludziom, jak i z\vierzętom.
na c/.erwonkę
także, suszone ziele tłuc, warzyć i pić, a wnet "zacli sit,:" (zatrzyma si\?l w Cliowieku, czy bydlęciu (Radziszów).
4 Zachowa
lem język oryginalu.
185
T,varde ziele - ('ental/rea scabiosa L. (Compositae). Nazwa ludowa: twarde
ziele (Skawina), własności: święcą razem z innym zielem 15 sierpnia (Ska\\ illa).
WiesLczyca - Solidago c.r. virgaurea L. (Compositae).
Nazwa ludowa:
\\ieszczyca (Zakliczyn ad Siepraw) [ołówkiem dopisano: "dziwki"]; własności:
1. ś\\i~cą razem z innym zielem 15 sierpnia (Zakliczyn ad Siepraw), 2. używają
przeciw wiesLClom. to jest bolakom na twarzy u dzieci (Zakliczyn ad Siepraw).
l)zi~klljt;: mgr. Maciejowi Waydzie za oznaczenie części roślin z zielnika
S. Udzieli
BIBLIOGRAFIA
i~lk()\\ ski Ignacy
('/1\\
Ral;11
I ~·I'J-1 XIJ.' (JI!iSailie 1"I).~liil()
lekarskich i przemysłowych, t. 1 Opisanie ro.~lin skrytoplcio\lTcil lekarskich i przemvslowych.
Botaniki szczególnej część pierwsza. Kraków
I X4'). Diuk. UJ: t. :2 Opisanie roślin jednolistniowych
lekarskich i przemysłowych.
UO/({iliki szcególnej czę.~ć·druga. Klaków 1852, Druk. UJ: t. 3 Opisanie ro.l:lin
d'l'IIlis/llill\l'l'ch lekarskich i przemysiowych.
Botaniki szczególnej cr(Ść' teec/o.
IIlwIIIIUjl{C11
/J\I'lllistnimve Lc/ro::ne. Bezp/atkowe i .!ednoplatkowe noc/jajnikowe a::
liII I'Odziilr( Szorstklllistnych
wylącznie. Kraków 1859. Druk. UJ; 1.4 Opisanie
1'0.1:/111
d\lultsllliowvch
lekarskich i przemysiowych.
Botaniki szczególnej część'
eZ\l·l/r/ll. IIhe/lllująca ro.\:/iny, od rodziny Szorstkolistnych w/ąc::nie. a:': do Wielo/,Il/Iko\l'veh '!'l'lącznie, Kraków 1859. Druk. UJ: t. :5 Opisanie roślin dwulistniowych
lekarshlcil i Ilr::eIllYs/owych. !Jotaniki szczególnej część pią/({, obejmująca !?oślill)'
Jhelllli/alklme pod/a/nikowe. Kraków 1860, Druk. UJ; t. 6 Opisanie roślin dwulistilimln'!l lekarskich i IJrzeIllYS/owych. Botaniki s::czególnej czę,I:Ćs::ósta i OSlolnia,
IIhe/luu/I{C11!?o.l:liilYWieloplatkowe kolojajnikowe, Kraków 1863, Druk. UJ.
k",ićk lu/anna
19X7
('d::le!a S('ll'el'l'II (/857-1937).
siaka. Wars/alVa. PWN.
Ro,latiliski H)/er
I ')()I
w: Slownik
biologów polskich,
l'r::('\I'()(lnik do o::lloczonia lJOSpolilszych roślin,
(Wyd.
pod
red.
2), Kraków.
S. Fclik-
Nakładem
autora.
I '}()()
I ni
I 'JO I
''>/akl
I'r::l'\\'()dllih do o::l1oczonia pospolitszych ro~'lin. (Wyd. 3), z. I i 2, Kraków.
Nakladćlll autora.
.\10/1' holOllik tojest /atwy sposób o::naczania r().\'linpospolitych w Polsce. Kraków.
Druk<irni,1 liniwersytdu
.IagiclloI1skićgo.
!'r::e\l'or!lIik
do
o::noczonia
r().\'lin
w
l. \I {l\\'-WarS/ima
KrakólV. Wydawnictwo
Zaklądu
\VladyslalV. KulC/.Yllski Stanislaw, Pawlowski
Bogumił
Pol.~ce
Narodowego
dziko
rosnących.
im. Ossolillskich.
1<):2·1
/<o.l:lillr IJolskie. 0IJisy i klucze do o::nac::ania ws::ystkich gatunków roślin naczynio\lTcli roslIl{Cl'ch II' Polsce bąd:::d::iko hądź te:: zdxic::ałych lub c::ę.kiej hodowanych
dill 11::1'Ikllj/orvslrJw, IIczniów szkól wy::s=ych i średnich. rolników, leśników.
li/mIllCelll';'" i illllFCIilIIilo.~ników przyrody, Lwów-Warszawa,
Książnica-Atlas.
11Ilin T (; .. 1k)'l\ood
V I I. d al.
I 'J6~-1 ')XO nol'll r.lIl'(1l)(/eo.l. I. Cambridge
1964, The University
Press; 1. 2. Cambridge
1968.
rilL linivelsity
PrLss: t. 3. Cambridge
1972, The University
Pn:ss: ( 4, Cambridge-
186
London elV York - Melbourne
197(,. Camhl'id!!e l Jnil ersily I'res,: l .;
Cambridge - London - New York .. Ne\\' Rochelle
Melhourne
Sydne: I')X().
Cambridge University Press:
Udziela Sewcryn
1931
Ro.f/iny w wierzeniach IlIdll krakowskiego ... Lud-- l. .lO.
Zemanek Alicja
1989
{listorio botaniki IV Uniwersytecie .Jagiel/rJJlskil1l.Krakll\I·. l )nill'ersyle! .I;lglelll1nskJ
- Rozprawy habilitacyjne nr 164.
0
Piotr Kohler
TilE HERBARIUM
OF SEWERYN UDZiEl A D()CliMJ:NI/\IIO".;
Ol Till
--IIERBS IN THE BELIEFS OF TilE CRACOW 1'J:!\Si\!\TS"
Sil!))
(Summary)
Thc Herbarium of the Polish Academy of Sci.:nce (KRAr\'I) in ('raco\\, incllllks ;J small
herbarium (iiI. I) ol' Seweryn Udziela (1857-1937). an ':lhnographer ;Illd naluralisl. Ihe Iillllldn ol'
the Ethnographic
Museum in Cracow. Th.: collection. I\'hich originall: s':rled as ;J documentan
hasis of Udziela 's anicie. --'lcrbs in thc Iklicfs of the Cracow I'cas;lllls" Il{ośllll: 1\ IlilT/eni;ll"il
ludu krakowskiego!.
published
in Llld in 193 I. includes
14) she':ls
spcl·im.:ns of herh,
representing
108 species have been glued on 119 of them, while thc remaining she.:ts arc emptl.
All the specimcns havc becn described - the anicie. which conlains Ihl'ir ':llIJlplcle lisI. I·,ring.,
also some hithcrto unpublished data collected by Udziela. concerning the nan1<:S and usc of len
herbs.
