http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/4067.pdf
Media
Part of Kronika / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1977 t.31 z.1
- extracted text
-
P R Z Y P I S Y
1
Wzmiankuje go W . Ł u s z c z k i e w i c z , Kościół
jego dzieje i zabytki,
Bożego
5
Ciała,
i kłasztory
Śródmieścia,
1, „ K a t a l o g Z a b y t k ó w . . . " ,
opr. В . Przybyszewski i A . Ciechanowiecki oraz Z. C i e r n i a k ó w n a
s. 49.
2
Kościoły
Warszawa 1971, t . 4, (tekst) cz. 2, s. 38 (Kościół M a r i a c k i , skarbiec
K r a k ó w 1898, B i b l i o t e k a K r a k o w s k a , t . 5,
Por. t a m ż e ; >S. M i h a l i k , Denkmałer
und Schulen
des
i S. Odrzywolska).
unga-
6
riachen Drahtemails
im Ausłand,
Kościoły
Budapest 1958, A c t a H i s t o r i a o
i kłasztory
Artium Acadomiao Scientiarum H u n g a r i c a o , t . 5, s. 103—104,
t . 4, cz. 3 ( K o ś c i ó ł
fig. 27; A. Bochnak i J . Pagaczewski, Polskie
w
tyczne wieków średnich.,
rzemiosło
K r a k ó w 1069, s. 109; Kazimierz
„Katalog Z a b y t k ó w S z t u k i w J'olsco", t . 4, Miasto
artys
i
Kraków,
Zespole
7
Stradom,
Por.
w kościele
cz. 5
Śródmieścia
2, ,,Katalog
Inwentaryzacji
Zabytków
J . Samek, Nieznana
Mariackim
w Krakowie
nictwie
s z t u k i " , K r a k ó w 1972, z. 10, s. 73—82.
s
Kościoły
PAN
„Zoszyty Naukowe U J .
i kłasztory
w
Śródmieścia,
Krakowie.
puszka
(do zagadnienia
(Kościół Bożego Ciała i klasztor k a n o n i k ó w r e g u l a r n y c h , skarbiec
Krakowie.
krakowskim),
IS
późnogotycka
opr. Z. C i e r n i a k ó w n a i S. O d r z y w o l s k a ) , m n p s w Zespole I n w e n
taryzacji Z a b y t k ó w I S P A N w
Zabytków...",
śś. P i o t r a i P a w ł a opr. I . Samkowa), mnps
na
rytów
hostię
w złot-
Praco z h i s t o r i i
1, „ K a t a l o g Z a b y t k ó w . . . " ,
Warszawa 1971, t. 4, cz. 2 ( I I zeszyt i l u s t r . ) , s. 129, 130, f i g .
Przy badaniach n a d obu z a b y t k a m i p o m a g a ł a u t o r o w i
mgr. W . K o m o r o w s k i , k t ó r e m u s k ł a d a m na t y m miojscu po
dziękowanie.
3
Monogramu togo nie u d a ł o się r o z w i ą z a ć .
4
K i e l i c h t e n m ó g ł p o w s t a ć w c z e ś n i e j niż informujo
749, (Klasztor f r a n c i s z k a n ó w opr. A . M a ł k i e w i c z , P.
Maliszewski,
A. Olszewski, u z u p e ł n i e n i e z ł o t n i c t w a J . Samek).
' L . Lepszy, Cech
złotniczy
w Krakowie,
„Bocznik
Kra
k o w s k i " I , 1898, s. 208, ił. 16 na s. 195 i 20 na s. 209; T e n ż e ,
O mało
data
znanym
naczyniu
srebrnym
roboty krakowskiej,
„Sprawo
zdania K H S " V , K r a k ó w 1890, s. 40, ił. 16 na s. 40.
na plakietce, posiada b o w i e m na czarze nie d a j ą c y się obocnie
odczytać boz o d ł ą c z e n i a koszyczka n a p i s .
1 0
T. Soweryn, Krakowskie
klejnoty
łudowe,
Kraków
1935.
Fot.: J . Łangda
К
R
O
N
VII—IX
Imprezy folklorystyczne i regionalne
1—4. V I I — w K a z i m i e r z u n a d W i
słą odbył się X O g ó l n o p o l s k i F e s t i w a l
Kapel i Ś p i e w a k ó w L u d o w y c h , w k t ó r y m
udział wzięło 40 k a p e l , 7 z e s p o ł ó w , 47
śpiewaków i 27 i n s t r u m e n t a l i s t ó w .
Festiwal zaingurowany z o s t a ł k o n
certem „ O d K a s z u b do P o d h a l a " . W ś r ó d
imprez t o w a r z y s z ą c y c h s z c z e g ó l n ą a t r a k
cją b y ł kiermasz s z t u k i l u d o w e j , w k t ó
r y m u c z e s t n i c z y ł o 80 t w ó r c ó w .
D u ż ą o z d o b ą tegorocznego Festi
walu b y ł a o p r a w a plastyczna A d a m a
Kiliana.
*
8—11. V I I — v/
Bukowinie
Tat
rzańskiej oil b y ł y się X „ S a b a ł o w e Baja
n i a " — doroczny k o n k u r s g a w ę d z i a r z y ,
instrumentalistów i śpiewaków ludowych
ziem g ó r a l s k i c h , zorganizowany przez
Woj. O ś r o d e k K u l t u i y w N o w y m S ą c z u ,
filię P o d h a l a ń s k ą w N o w y m
Targu,
Gminny O ś r o d e k K u l t u r y i D o m L u
dowy oraz O d d z i a ł P o d h a l a n w B u k o w i n o
Tatrzańskiej.
W t e g o r o c z n y m konkursie u d z i a ł
wzięło 300 a r t y s t ó w l u d o w y c h . J u r j ' p o d
przewodnictwem prof, dr R o m a n a R e i n fussa p r z y z n a ł o n a g r o d y : „ S p i n k i ba
cowskie" w grupio g a w ę d z i a r z y — T o
maszowi Sztokfiszowi z B u k o w i n y T a t
rzańskiej oraz J ó z e f o w i P i t o n i o w i z Za
kopanego; w grupie i n s t r u m e n t a l i s t ó w
l u d o w y c h - — J a n o w i Stochowi z B u k o
winy T a t r z a ń s k i e j i T o m a s z o w i Skupieniowi z P o r o n i n a ; w grupie ś p i e w a k ó w
ludowych — d u e t o w i A n i e l i F i u s t i L u d
wice Dziubas z Poronina.
I m p r e z ę u r o z m a i c i ł y a t r a k c j e dodat
kowe, m . i n . kiermasz s z t u k i l u d o w e j ,
pokazy o b r z ę d ó w g ó r a l s k i c h oraz k o n
kurs na p o t r a w y i napoje regionalne.
Czterodniowa impreza z a k o ń c z y ł a się
spotkaniem p r z y ognisku i przedstawie
niem sztuki regionalnej p t . „ G a z d ó w k a "
I
К
A
1976
w w y k o n a n i u Amatorskiego
Zespołu
Teatralnego i m . J ó z e f a P i t o r a k a z B u k o
winy Tatrzańskiej.
Po z a k o ń c z e n i u kiermaszu o d b y ł się
k o n c e r t kapel l u d o w y c h .
*
21. V I I — w G d y n i , z okazji g d a ń
skiego „ L a t a — 76", o d b y ł się „ J a r m a r k
L u d o w y " , zorganizowany przez Regio
nalne B i u i o S p r z e d a ż y „ C e p e l i a " .
Program imprezy obejmował trzy
rodzaje a k c j i : e k s p o z y c j ę o b i e k t ó w nie
przeznaczonych do s p r z e d a ż y , p o t r a k
t o w a n y c h j a k o propozycja t o w a r o w a ,
kiermasz s z t u k i ludowej, na k t ó r y m w 26
stoiskach s p ó ł d z i e l n i e p i z o m y s ł u ludo
wego i artystycznego z całogo k r a j u ofe
r o w a ł y swe w y r o b y , oiaz pokaz m o d y ,
na k t ó r y m piezentowano stroje ł u d o w e
i modele w s p ó ł c z e s n e n a w i ą z u j ą c e do
wzorów ludowych.
22. V I I — w W a ł b r z y c h u , w czasie
o b c h o d ó w Ś w i ę t a W y z w o l e n i a , o d b y ł y się
w y s t ę p y z e s p o ł ó w folklorystycznych oraz
o t w a r t o w y s t a w ę s z t u k i ludowej.
*
22. V I I — w C z ę s t o c h o w i e w zwią
z k u z obchodami Ś w i ę t a W y z w o l e n i a
•Zorganizowano „ C e p e l i a d ę " .
*
2 2 - 23, 29 — 30. V I I — w Koszali
nie w czasie I I Ś w i a t o w e g o F e s t i w a l u
C h ó r ó w P o l o n i j n y c h zorganizowano wiel
k i j a r m a r k f o l k l o r y s t y c z n y , k t ó r y cie
szył się w i e l k i m powodzeniem z a r ó w n o
u gości zagranicznych, j a k m i e s z k a ń c ó w
miasta.
*
1. V I I I — w T o r u n i u
odbył
się
kiermasz w y r o b ó w l u d o w y c h , zorganizo
w a n y przez M u z e u m Etnograficzne w
w r a m a c h prowadzonej a k c j i : „ S p o t k a
nia z f o l k l o r e m " .
1—8. V I I I — w W i ś l e , Szczyrku,
Ż y w c u i Makowie P o d h a l a ń s k i m odby
w a ł się X I I I T y d z i e ń K u l t u r y Beskidzkiej
„ B e s k i d y — 76".
W tegorocznej impiezie u d z i a ł wzięło
35 z e s p o ł ó w regionalnych , w t y m 10
zagranicznych z B u ł g a r i i , Belgii, Cze
chosłowacji i Jugosławii.
Ponadto o t w a r t o w y s t a w y : sztuki
ludowej w Szczyrku, na k t ó r e j pokazano
ok. 400 prac 60 a r t y s t ó w ludowych, zdob
nictwa bibułkowego — w Żywcu, ręko
d z i e ł a artystycznego — w Makowie Pod
h a l a ń s k i m oraz w y s t a w y o b r a z u j ą c e fol
klor regionu, j a k : wystawa „ F o l k l o r
B e s k i d z k i " w Bronnej i „ T y p y góralskie
w malarstwie i g r á f i c o " w W i ś l e .
bów
Ponadto o d b y ł się kiermasz w y r o
ludowych.
*
28,29. V I I I — w Warszawie, na do
r o c z n y m festynie „ T r y b u n y L u d u " , od
b y ł się m . i n . j a r m a r k l u d o w y i w y s t ę p y
ludowych zespołów.
*
V I I I — w M u z e u m W s i Opolskiej
w Opolu o d b y ł a się w ramach zaplano
wanej p a n o r a m y f o l k l o r u polskiego pre
zentacja f o l k l o r u n o w o s ą d e c k i e g o . Zapre
z e n t o w a ł y go t u z e s p o ł y : „ K o r o n k a "
z Bobowej, „ L a c h y " z Nowego Sącza,
zespół i m . Andrzeja Skupnia — F l o r k a
z B i a ł e g o Dunajca oraz g a w ę d z i a r z e —
— Stanisław Klimek z Zabrzeży i Wła
d y s ł a w Gondek.
*
V I I I — w G d a ń s k u o d b y ł się doro
czny J a r m a r k D o m i n i k a ń s k i n a w i ą z u j ą c y
do prastarej t r a d y c j i miasta.
59
N a J a r m a r k u , w ś r ó d bogatego asor
t y m e n t u w y r o b ó w r z e m i o s ł a , reprezen
towana b y ł a r ó w n i e ż sztuka ludowa.
2. I X — w K r y n i c y o d b y ł się doro
czny „ F e s t y n z D z i e n n i k i e m " , w czasie
k t ó r e g o m . i n . zorganizowane z o s t a ł y
przez „ C e p e l i ę " pokazy w y r o b u t k a n i n ,
h a f t u ludowego, r z e ź b i e n i a i malowania.
*
4—6. I X — w T a r n o w s k i c h G ó r a c h
o d b y ł y się X X „ D n i G w a r k ó w " , w cza
sie k t ó r y c h zorganizowano sesję n a u k o w ą
p o ś w i ę c o n ą h i s t o r i i t a r n o g ó r s k i ego gór
n i c t w a srebra i o ł o w i u . N a estradach
o d b y w a ł y się w y s t ę p y zaproszonych zes
połów.
*
б—12.
I X — w Z a k o p a n e m odby
w a ł a się wielka doroczna impreza X V
„ J e s i e ń T a t r z a ń s k a " — d a j ą c a o k a z j ę za
poznania się z p i ę k n e m k u l t u r y P o d h a l a i
popularyzowania jej w a r t o ś c i .
W programie i m p r e z y zorganizowano
wystawy twórczości ludowej, w y s t a w y :
prac u c z n i ó w s z k o ł y r z e m i o s ł i m . H . M o
drzejewskiej oraz S z k o ł y i m . A . K e n a r a ,
k t ó r a w t y m r o k u o b c h o d z i ł a 100-lecie
swego istnienia. U d o s t ę p n i o n o t e ż zwie
dzanie p r a c o w n i miejscowych t w ó r c ó w ,
m . i n . T . i H . Brzozowskich, W ł . Hasiora,
A . R z ą s y , a t a k ż e Izb Regionalnych
P ę k s o w e j , K a r p i e l a , Biernacika, W a l
czaka.
D o m i n u j ą c ą imprezą „Jesieni Tat
r z a ń s k i e j " był, jak zwykle, Festiwal Fol
k l o r u Ziem G ó r s k i c h , k t ó r y w t y m r o k u
z g r o m a d z i ł 19 z e s p o ł ó w , w t y m 11 zagra
nicznych z B u ł g a r i i ,
Czechosłowacji,
F r a n c j i , N o r w e g i i , N R D , R u m u n i i , Szwe
cji, Turcji, Węgier, Włoch i ZSRR. Polskę
reprezentowały zespoły: i m . Jana Sabały
z Zakopanego, „ I s t e b n a " z Istebnej,
„ J o d ł y " z Ż y w c a , „ S w a r n i " z Nowego
Targu, „ B e s k i d y " z Żywca, „Podegro
d z i e " z Nowego S ą c z a , „ Z i e m i a Cieszyń
ska" z B i e l s k a - B i a ł e j i zespół i m . B a r t u s i a
O b r o c h t y z Zakopanego.
J u r y p o d p r z e w o d n i c t w e m prof, dr
R o m a n a Reinfussa p r z y z n a ł o nagrody
n a s t ę p u j ą c e : w k a t e g o r i i z e s p o ł ó w au
tentycznych „Złote Ciupagi" otrzymali:
zespół folklorystyczny
„Braduletul" z
H o r e ż u ( R u m u n i a ) i p o l s k i Regionalny
Zespół P i e ś n i i T a ń c a „ P o d e g r o d z i e " ,
„ S r e b r n ą C i u p a g ę " — z e s p ó ł folklorysty
czny stambulskiego T o w a r z y s t w a Turys
t y k i i Folkloru w Turcji (który otrzymał
r ó w n i e ż „ C i u p a g ę d z i e n n i k a r s k ą " ) oraz
zespół i m . J a n a S a b a ł y z Zakopanego;
w k a t e g o r i i z e s p o ł ó w a r t y s t y c z n i e opra
cowanych „ Z ł o t e C i u p a g i "
otrzymali:
zespół regionalny „ C h o p e " z B u ł g a r i i
oraz polski Z e s p ó ł P i e ś n i i T a ń c a „ J o d ł y "
z Żywca, „ S r e b r n e Ciupagi" — zespół
g ó r a l s k i „ S w a r n i " z Nowego T a r g u ;
w kategorii
zespołów
stylizowanych
„Złotą Ciupagę" otrzymał
Amatorski
L u d o w y Zespół Taneczny „ W i e s i o ł k a "
z D o l i n y ( Z S R R ) ; w k a t e g o r i i zespo
łów r e p r e z e n t u j ą c y c h folklor rekonstruo
wany „Złotą C i u p a g ę " o t r z y m a ł Zespół
Pieśni i Tańca „Vysooan" z Rumunii,
a „ S r e b r n ą C i u p a g ę " — zespół folklo
r y s t y c z n y z F a l u n (Szwecja).
Ponadto przyznano „ P u c h a r y Festi
w a l u " oraz „ Z ł o t e L i ś c i e Jesieni T a t
rzańskiej" zespołom z Norwegii, N R D ,
Francji, Włoch i paru zespołom polskim.
*
60
6—12. I X — o d b y ł y się D n i L i m a
nowej. G ł ó w n ą ich a t r a k c j ą b y ł „ F e s t i w a l
F o l k l o r u Z i e m i L i m a n o w s k i e j " , w czasie
którego występowały zespoły pieśni i
t a ń c a , kapele, i n s t r u m e n t a l i ś c i , a na r y n
k u o d b y w a ł się kiormasz h a f t u ludowego.
*
11,12. I X — w N o w e j S ł u p i o d b y ł y
się doroczne „ D y m a r k i " . O p r ó c z p o k a z u
w y t o p u ż e l a z a zorganizowano a t r a k c y j n e
imprezy towarzyszące,
jak
kiermasz
s z t u k i l u d o w e j , w y s t ę p y kapel i z e s p o ł ó w
regionalnych oraz zabawy staropolskie.
*
12. I X — w P ł o c k u o d b y ł y się Cen
tralne D o ż y n k i . W ś r ó d licznych imprez
zorganizowanych z tej okazji s z c z e g ó l n y m
powodzeniem c i e s z y ł y się w y s t ę p y zespo
łów regionalnych i ekspozycja r z e ź b l u
d o w y c h A n d r z e j a W o j t c z a k a i Tadeusza
Kacelaka z K u t n a .
*
12—18. I X — w K r a k o w i e
trwały
I V Ogólnopolskie Targi Sztuki Ludowej.
Uroczystego otwarcia d o k o n a ł prezydent
m . K r a k o w a Jerzy P ę k a l a w obecności
m . i n . Tadeusza K i e l a n a z W y d z i a ł u K u l
t u r y К С P Z P R oraz licznie p r z y b y ł y c h
gości i h a n d l o w c ó w zagranicznych.
W programie tegorocznych T a r g ó w
o d b y ł s i ę : w i e l k i kiermasz s z t u k i ludowej
w s z y s t k i c h dziedzin, pokazy r ę k o d z i e ł a ,
w y s t ę p y zespołów folklorystycznych
i
pokazy m o d y w y k o r z y s t u j ą c e j
wzory
ludowe oraz otwarcie w y s t a w y — Sa
l o n u Cepelia-Coopexim, gdzie po
raz
pierwszy na Targach przedstawiono pro
pozycje dla k o n t r a h e n t ó w zagranicznych.
Otwarto też w Muzeum Historycznym
w y s t a w ę p n . „ I n s p i r a c j e ludowe we
w s p ó ł c z e s n y m r z e m i o ś l e c e c h o w y m " , zor
g a n i z o w a n ą przez I z b ę R z e m i e ś l n i c z ą .
*
14—19. I X — w Zielonej G ó r z e od
b y w a ł się V I I M i ę d z y n a r o d o w y F e s t i w a l
Zespołów Pieśni i T a ń c a , w k t ó r y m
u c z e s t n i c z y ł o 15 z e s p o ł ó w z 14 k r a j ó w :
A u s t r i i , Bułgarii, Czechosłowacji, Finlan
d i i , F r a n c j i , Grecji, H i s z p a n i i , J u g o s ł a w i i ,
N R D , R u m u n i i , W ę g i e r , Z w i ą z k u Radzie
ckiego i Polski, k t ó r ą reprezentowali:
L u b u s k i Z e s p ó ł P i e ś n i i T a ń c a z Zielonej
G ó r y oraz „ B e s k i d " z Bielska B i a ł e j .
F e s t i w a l o w i t o w a r z y s z y ł o wiele imprez,
m . i n . w M u z e u m Z i e m i L u b u s k i e j otwa
r t o w y s t a w ę s t r o j ó w z e s p o ł ó w folklorys
t y c z n y c h b i o r ą c y c h u d z i a ł w V I I Festi
w a l u , zorganizowano kiermasz s z t u k i
ludowej oraz s y m p o z j u m
poświęcone
p r o b l e m o w i inscenizacji i d r a m a t u r g i i
w i d o w i s k a folklorystycznego.
Organizatorami Festiwalu b y l i : M i
nisterstwo K u l t u r y i S z t u k i , W y d z i a ł
K u l t u r y U r z . M . w Zielonej G ó r z e ,
L u b u s k i e T o w a r z y s t w o Muzyczne, K o
mitet „Święta Pracy" i W D K — główny
organizator i m p r e z y . P r z e w o d n i c z ą c y m
k o m i t e t u organizacyjnego b y ł wojewoda
Edward Hładkiewioz, dyrektorem V I I
F e s t i w a l u — E d m u n d Wieczorek, dyre
ktor W D K .
19. I X z okazji D n i Zielonej G ó r y
i Winobrania, Muzeum Ziemi Lubuskiej
z o r g a n i z o w a ł o doroczny kiermasz s z t u k i
ludowej z u d z i a ł e m 17 t w ó r c ó w , repre
z e n t u j ą c y c h : r z e ź b ę , haft, plecionkar
stwo, w y c i n a n k ę , garncarstwo, p l a s t y k ę
obrzędową.
*
17—19. I X — w P i o t r k o w i e T r y b u
n a l s k i m o d b y ł się p i o t r k o w s k i J a r m a r k
Folkloru i Sztuki Ludowej —„Cepeliada".
Uroczyste otwarcie J a r m a r k u o d b y ł o się
w Muzeum Okręgowym przy dźwiękach
k a p e l i z Opoczna. Po p o ł u d n i u b a r w n y
k o r o w ó d weselny r u s z y ł u l i c a m i miasta.
N a p r o g r a m J a r m a r k u złożyły się w y s t ę p y
z e s p o ł ó w regionalnych oraz kiermasz
w y r o b ó w l u d o w y c h i pokazy u m i e j ę t
ności ludowych a r t y s t ó w .
*
17—19. I X — w B i a ł y m s t o k u o d b y ł
się w i e l k i F e s t y n Prasowy, zorganizo
w a n y z okazji 25-lecia „ G a z e t y W s p ó ł
czesnej". W ś r ó d licznych imprez zorga
nizowano kiermasz s z t u k i ludowej i po
kazy u m i e j ę t n o ś c i l u d o w y c h t w ó r c ó w .
*
1 9 . I X — w Głogoczowie (Myśleni
ckie) o d b y ł y się obchody „ Ś w i ę t a Plo
n ó w " . N a p r o g r a m z ł o ż y ł y się m . i n . :
konkurs wieńców dożynkowych, występy
z e s p o ł ó w i kiermasz s z t u k i ludowej.
*
25. I X — w E l b l ą g u z okazji inau
g u r a c j i R o k u K u l t u r a l n e g o zorganizowa
no kiermasz t w ó r c z o ś c i ludowej i rzemio
sła artystycznego z t e r e n u w o j . elblą
skiego. W kiermaszu wzięło u d z i a ł 2!)
t w ó r c ó w , a w ś r ó d prezentowanych prac
d o m i n o w a ł y liczebnie: r z e ź b a , haft, wy
cinanka i t k a n i n a .
W czasie kiermaszu o d b y ł się kon
k u r s na najlepsze stoisko: I miejsce zdo
b y ł S t a n i s ł a w Ż y r e k , P r a b u t y — za rzeź
b ę ; I I miejsce — A n n a K i e r p i c z a k , Głęb y — za h a f t ; I I I miejsce — Mirosław
D z i e w i a ł t o w i c z , B r a n i e w o — za rzeźbę.
O r g a n i z a t o r a m i imprezy b y l i : W o j .
Ośrodek K u l t u r y i W R Z Z w Elblągu.
*
25,26. I X — w M u z e u m W s i Opolskioj
zaprezentowano i m p r e z ę o b r z ę d o w ą pn.
„Żniwniok Opolski", zorganizowaną z
okazji Ś w i a t o w e g o D n i a T u r y s t y k i .
I m p r e z ę u r o z m a i c i ł y w y s t ę p y zes
p o ł ó w f o l k l o r y s t y c z n y c h , Z e s p o ł u Pieśni
i T a ń c a „ O l z a " z Czeskiego Cieszyna
i „Halki" z Lubińca.
*
I X — w K r a s n y m s t a w i e odbyła się
t r z y d n i o w a impreza p n . „ K r a s n o s t a w s k i e
C h m i e l a k i " . O p r ó c z g ł ó w n e g o widowiska
ehmielarskich d o ż y n e k , o d b y ł się także
kiermasz s z t u k i ludowej oraz czynna
b y ł a wystawa chmielarstwa.
Konkursy i wystawy
V I — I X — w M u z e u m Etnograficz
n y m w T o r u n i u c z y n n a b y ł a wystawa
s z t u k i ludowej Mazowsza, zorganizowana
w r a m a c h w s p ó ł p r a c y m i ę d z y muzeami
T o r u n i a i P ł o c k a ze z b i o r ó w Muzoum
Mazowieckiego. Z a ł o ż e n i e m wystawy było
ukazanie bogactwa i z r ó ż n i c o w a n i a dzie
d z i n dawnej i w s p ó ł c z e s n e j sztuki ludo
wej Mazowsza w historycznych granicach
tej dzielnicy, k t ó r a stanowi ugrupowanie
k i l k u n a s t u r e g i o n ó w etnograficznych o
z r ó ż n i c o w a n e j k u l t u r z e ludowej.
Wśród
eksponatów
dominowały:
s t r ó j , t k a c t w o , r z e ź b a , ceramika i wyci
n a n k a . Pokazano t a k ż e m . i n . izbę kur
p i o w s k ą z Puszczy Zielonej z przełomu
X I X i X X w. oraz i z b ę z regionu g ą b i ń sko-sannickiego z tego samego okresu.
Scenariusz w y s t a w y o p r a c o w a ł A l e
ksander B ł a c h o w s k i , o p r a w ę p l a s t y c z n ą
Aleksander B ł a c h o w s k i i J o a n n a Strze
lecka. P o w a ż n y u d z i a ł w p r z y g o t o w a n i u
wystawy m i a ł a mgr W . Dowlasiewiczkierownik d z i a ł u etnograficznego M u z e u m
Mazowieckiego w P ł o c k u .
*
7. V I I — w D o m u K u l t u r y w M r ą
gowie o t w a r t a z o s t a ł a I I I W y s t a w a
Twórczości L u d o w e j , na k t ó r e j p o k a z a n o :
rzeźbę, hafty, w y r o b y z w i k l i n y , p i s a n k i ,
pająki, w y c i n a n k i i m a l a r s t w o n a szkle.
Udział w wystawie wzięło w sumie 30
twórców.
*
I . V I I — na Z a m k u w
Golubiu-Dobrzyniu
otwarta została wystawa
twórczości ludowej w o j . t o r u ń s k i e g o .
Organizatorem w y s t a w y b y ł o M u z e u m
Etnograficzne w T o r u n i u p r z y w s p ó ł
udziale M u z e u m Regionalnego P T T K
w Golubiu-Dobrzyniu.
*
I I . V I I — w Ż e r d z i , j e d n y m z naj
większych o ś r o d k ó w t k a c t w a regionu
lubelskiego, o d b y ł się k o n k u r s i pokaz
tkactwa, zorganizowany przez
Klub
Twórców i A r t y s t ó w L u d o w y c h d z i a ł a
jący przy f i l i i W D K w P u ł a w a c h .
*
13. V I I — w l o k a l u
Towarzystwa
Przyjaciół Sztuk P i ę k n y c h w Warszawie
otwarta z o s t a ł a w y s t a w a
spizedażna
obrazów na szkle Z d z i s ł a w a W a l c z a k a ,
twórcy ludowego z Podhala.
*
22. V I I — w M u z e u m i m . W ł a d y
sława O r k a n a w Rabce odbjdo się otwar
cie w y s t a w y i ogłoszenie w y n i k ó w k o n
kursu p n . „ W s p ó ł c z e s n o m a l a r s t w o n a
szkle K a r p a t P o l s k i c h " .
K o n k u r s z o s t a ł zorganizowany przez
Muzeum i m . Orkana, a u d z i a ł w n i m
wzięło 96 a u t o r ó w z 5 w o j e w ó d z t w :
n o w o s ą d e c k i e g o , bielskiego, przemyskie
go, k r o ś n i e ń s k i e g o i krakowskiego. W
sumie n a d e s ł a n o 430 prac.
J u r y p o d p r z e w o d n i c t w e m prof, d r
Romana Reinfussa p r z y z n a ł o n a g r o d y
n a s t ę p u j ą c e : w grupie prac o t e m a t y c e
i formie t r a d y c y j n e j nagrody I o t r z y m a l i :
Ewelina P ę k s o w a z Zakopanego, Zofia
Roj z Zakopanego i P i o t r P i o t r o w s k i
z Rabki. Nagrody I I — Bronisław Bed
narz ze Skrzypnego, S t a n i s ł a w a Czech-Walczakowa i
Władysław
Walczak
z Zakopanego, J a n i n a Jaros z Zakopa
nego, J a n R a p c i a k z P o r ę b y W i e l k i e j ,
Zdzisław W a l c z a k z Zakopanego, Zofia
P a r z ą t k a zo Skrzypnego, J a n i n a Siero
sławska z R a b k i .
W grupie prac nie n a w i ą z u j ą c y c h
do t r a d y c j i nagrody I nie przyznano.
Nagrody I I o t r z y m a l i : J a n Jarosz z Czer
wiennego, A d a m D o l o ż u c h o w i c z z Zako
panego, J a k u b K r ó l c z y k z Kluszkowiec
i Marian Leja z Ł u k a w i c y .
Ponadto w obu grupach p r z y z n a n o
nagrody I I I i w y r ó ż n i e n i a . W grupie
dziecięcej nagrodzono i w y r ó ż n i o n o 31
o s ó b , w t y m a ż 22 z Paszyna.
*
22. V I I — w N o w y m T a r g u , w za
bytkowym
Ratuszu otwaita
została
galeria — Cepelii — w s p ó ł c z e s n e j
sztuki
ludowej. N a i n a u g u r a c j ę zorganizowano
e k s p o z y c j ę „ W s p ó ł c z e s n e j r z e ź b y ludo
wej K a r p a t P o l s k i c h " , n a k t ó r e j zapre
zentowano prace 170 a r t y s t ó w . Ekspo
n a t y p o c h o d z ą z k o n k u r s ó w na r z e ź b ę
K a r p a t zorg. przez M u z e u m w N o w y m
Sączu.
*
26. V I I — w D o m u Z w i ą z k ó w Za
w o d o w y c h w K a t ó w icach o t w a r t a z o s t a ł a
o g ó l n o p o l s k a w y s t a w a k o n k u r s o w a ama
torskiej p l a s t y k i p n . „ S p o r t w sztuce",
zorganizowana przez W o j . R a d ę Z w i ą z
k ó w Zawodowych w ramach Przeglądu
A k t y w n o ś c i K u l t u r a l n y c h L u d z i Pracy.
N a k o n k u r s w p ł y n ę ł o 299 prac 170
a u t o r ó w , j u r y z a k w a l i f i k o w a ł o 143 ekspo
n a t y , z tego 86 z dziedziny malarstwa,
30 — r z e ź b y i 27 g r a f i k .
N a g r o d y o t r z y m a l i : nagr. I — Ja
r o s ł a w Miklasiewicz z Poznania, n a g r . I I —
B r o n i s ł a w K r a w c z u k z G l i w i c , nagr. I I I —
E w a Majcher z W o l s z t y n a . Ponadto
przyznano szereg w y r ó ż n i e ń .
*
V I I — w Domu K u l t u r y Zagłębia
Miedziowego w L u b i n i u czynna b y ł a
w y s t a w a malarza —
„prymitywisty"
B r u n o n a Podjaskiogo.
*
V I I — w Muzeum w Zabrzu czynna
b y ł a wystawa pn. „ S z t u k a Ludowa Pod
h a l a " , zorganizowana ze z b i o r ó w M u z e u m
T a t r z a ń s k i e g o w Zakopanem. Zaprezen
t o w a n o t u : m a l a r s t w o n a szkle, s t r ó j
i wyroby z metalu.
*
V I I — w Muzeum Okręgowym w
Radomiu przy współpracy z Muzeum
E t n o g r a f i c z n y m w Warszawie zorga
nizowano w y s t a w ę p n . „ P o l s k i e stroje
l u d o w e " . Pokazano p o n a d 200 s t r o j ó w
z 21 r e g i o n ó w k r a j u .
V I I — w T u c h o l i r o z s t r z y g n i ę t o do
roczny k o n k u r s na, s z t u k ę l u d o w ą z reg
i o n u B o r ó w Tucholskich, zorganizowany
przez Borowiackie T o w a r z y s t w o K u l t u r y .
W i ę k s z o ś ć najciekawszych prac z a k u p i ł y
muzea: Etnograficzne w T o r u n i u , Reg
ionalne w Chojnicach oraz W y d z i a ł K u l t u
r y i S z t u k i U r z . W o j . w Bydgoszczy.
Nagrodzono w sumie p o n a d 40 t w ó r c ó w .
N a g r o d y specjalno o t r z y m a ł y :
Maria
W y t r ą ż e k z Ż a l n a , Helena Grabowska
i H o n o r a t a B ł o c h z T u c h o l i oraz M a r i a
Kopeć z Kęsowa.
F u n d a t o r a m i n a g r ó d b y l i : Borowia
ckie T o w a r z y s t w o K u l t u r y oraz W y d z i a ł
K u l t u r y i Sztuki Urz. Wojewódzkiego.
*
V I I — w Muzeum Okręgowym i m .
St. Staszica w Pile o t w a r t a z o s t a ł a wysta
w a prac nagrodzonych na I W o j e w ó d z k i m
Konkursie Twórczości Ludowej. Na kon
k u r s w p ł y n ę ł o 386 prac 60 a u t o r ó w ,
z czego na w y s t a w ę z a k w a l i f i k o w a n o 174
prace z dziedziny r z e ź b y , malarstwa,
h a f t u , w y c i n a n k i i ceramiki.
*
V I I — w Muzeum Regionalnym w
Ż y w c u czynna b y ł a w y s t a w a b i b u ł k o
wych wieńców i bukietów wyróżnionych
n a k o n k u r s i e : autorek z Cisca, Ż y w c a ,
P e w l i W i e l k i e j i Sopotni W i e l k i e j .
*
VII — w
Klubie
Stowarzyszenia
„ P a x " w K i e l c a c h o t w a r t a z o s t a ł a po
konkursowa I V W y s t a w a W s p ó ł c z e s n e j
L u d o w e j S z t u k i Sakralnej, zorganizo
wana przez „ P A X " . N a tegoroczny
k o n k u r s n a d e s z ł o p o n a d 600 prac 83
t w ó r c ó w z w o j . kieleckiego i radomskiego.
J u r y p o d przowodnictwem art. p l a s t y k a
W i e s ł a w a M ü l d n e r - N i e c k o w s k i e g o przy
z n a ł o nagrody n a s t ę p u j ą c e : w zakresie
c e r a m i k i figuralnej nagrody I przyznano
Stefanowi K w a p i s z o w i i E l ż b i e c i e K l i m
czak, n a g r o d ę I I — Jadwidze Kosiarskiej,
nagrodę I I I — Stanisławowi
Seweryńskiemu. W dziedzinie r z e ź b y w drewnie
I n a g r o d ę o t r z y m a ł W ł a d y s ł a w Grusz
c z y ń s k i , n a g r o d ę I I — Grzegorz Szew
czyk, n a g r o d ę I I I — Stanisław Piwoński.
W dziedzinie kowalstwa n a g r o d ę I —
— K a z i m i e r z Markiewicz, nagrody I I —
— Czesław Zemsta i K r z y s z t o f J a k u b i a k ,
n a g r o d ę I I I - Markiewicz — junior.
Za
w y r ó b k w i a t ó w n a g r o d ę I przyznano
Helenie S t r z ę p k o w s k i e j , n a g r o d ę I I —
— Genowefie Chachor. Ponadto przy
znano szereg w y r ó ż n i e ń .
W czasie w y s t a w y zorganizowano
s y m p o z j u m , na k t ó r y m dyskutowano
p r o b l e m y s z t u k i ludowej w Polsce. Re
feraty w y g ł o s i l i : prof, dr J ó z e f Chałasińs k i , red. Aleksander Jackowski i dr Stefan
Rosiński.
Z okazji w y stawy wydano folder.
*
V I I — w Koszalinie o d b y ł się X I V
K o n k u r s R ę k o d z i e ł a Ludowego i T w ó r
czości P a m i ą t k a r s k i e j .
W
konkursie
u d z i a ł wzięło 42 a u t o r ó w , k t ó r z y nade
słali w sumie 352 prace. N a g r o d y I za
zestaw r z e ź b o t r z y m a l i : Ryszard Rabiega, Tadeusz M i r o w s k i ze wsi Jeleni R u
czaj. N a g r o d ę za zestaw oryginalnych
w y r o b ó w z b u r s z t y n u o t r z y m a ł Zbigniew
Waraszkiewicz z D a r ł o w a .
*
V I I I — w P u ł t u s k u otwarta została
w y s t a w a s z t u k i ludowej regionu kurpio
wskiego Puszczy B i a ł e j , zorganizowana
przez p u ł t u s k i e
Muzeum
Regionalne
oraz Sp. P r z e m y s ł u Ludowego i R ę k o
d z i e ł a Artystycznego „ T w ó r c z o ś ć K u r
piowska".
Pokazano t u 200 e k s p o n a t ó w z za
kresu t k a c t w a i h a f t u ludowego oraz
c e r a m i k ę i r z e ź b ę w drewnie.
*
V I I I — w salach M u z e u m O k r ę g o
wego w S u w a ł k a c h o t w a r t a z o s t a ł a w y
stawa w s p ó ł c z e s n e j r z e ź b y ludowej, zorga
nizowana przez M u z e u m p r z y w s p ó ł
pracy Stowarzyszenia S p o ł e c z n o - K u l t u
ralnego „ S u w a l s z c z y z n a " . N a wystawie
zaprezentowano prace 11 t w ó r c ó w z te
renu województwa.
*
V I I I — w salonie Z P A P w Olsztynie
otwarto w y s t a w ę twórczości
ludowej.
*
V I I I — w D o m u K u l t u r y w Białogrodzie czynna b y ł a w y s t a w a p n . „ K u l
t u r a wschodniopomorska".
*
10. I X — w Ł o d z i o t w a r t a z o s t a ł a
pokonkursowa wystawa pn. „ T k a n i n a
artystyczna
Cepelii",
zorganizowana
przez Centralne M u z e u m W ł ó k i e n n i c t w a
61
i Z w i ą z e k Sp. R ę k o d z i e ł a Ludowego
i Artystycznego w Warszawie. Pokazano
4 rodzaje t k a n i n : gobeliny, d y w a n y ,
k i l i m y i sumaki.
Ñ a k o n k u r s n a p ł y n ę ł o 550 prac
z całego k r a j u , z czogo 284 z a k w a l i f i k o
wano na w y s t a w ę .
Przyznano 38 n a g r ó d i w y r ó ż n i e ń .
Rogalska, n a g i o d y I I I (po 2.000 zł) —
— J a d w i g a H n i e d z i e j k o i Regina Masełbas.
Ponadto
przyznano
szereg
wyróż
nień.
*
I X — w Muzeum Okręgowym w
Zamościu otwarto p o k o n k u r s o w ą wysta
wę S z t u k i Lrrdowej Zamojszozyzny. N a
k o n k u r s w p ł y n ę ł o 270 prac 37 t w ó r c ó w
u d o w y c h tego regionu.
*
22. I X — w S ł u p s k u o t w a r t a zo
stała „Ogólnopolska Wystawa Plastyki
Amatorskiej R z e m i o s ł a Cechowego", zor
ganizowana przez Centralny Z a r z ą d Rze
m i o s ł a oraz K o s z a l i ń s k ą I z b ę R z e m i e ś l n i
czą. N a t e g o r o c z n ą w y s t a w ę n a d e s ł a n o
ponad 300 prac z zakresu m a l a r s t w a ,
rzeźby i grafiki.
Cztery r ó w n o r z ę d n e nagrody I o t r z y
m a l i : J a n W i e t r z y k z M a j d a n u Sopoc
kiego, S t a n i s ł a w Mazurek z Potaszni,
E d w a r d Jezierski z W e r b k o w i c i W ł a
d y s ł a w a G r u d z i ń s k a z Hrubieszowa.
*
*
I X — w P a ń s t w o w y m Muzeum E t
n o g r a f i c z n y m w Warszawie czynna b y ł a
w y s t a w a p n . „ R u m u ń s k a sztuka n a i w n a " ,
na k t ó r e j zaprezentowano 80 o b r a z ó w
malarzy „ n a i w n y c h " z różnych regionów
Rumunii.
27. I X — w M u z e u m W o j s k a w
B i a ł y m s t o k u r o z s t r z y g n i ę t y z o s t a ł ogól
nopolski k o n k u r s p n . „ W o j s k o w sztuce
ludowej".
W konkursie u c z e s t n i c z y ł o p o n a d
50 t w ó r c ó w , k t ó r z y n a d e s ł a l i 78 r z e ź b
i 30 t k a n i n .
J u r y p o d p r z e w o d n i c t w e m z-ey
Dyrektora
Departamentu
Muzeów
i
Ochrony Z a b y t k ó w , F i a n c i s z k a M i d u r y ,
p r z y z n a ł o nagrody n a s t ę p u j ą c e : w dziale
r z e ź b y nagrody I nie p r z y z n a n o ; nagro
d y I I (po 3.000 zł) o t r z y m a l i : J a r o s ł a w
F u r g a ł a i M a r i a n L e j a ; n a g r o d ę I I I (2.000
zł) — E d m u n d Zieliński.
W działo t k a n i n y nagrody I (po
5.000 zł) o t r z y m a ł y : S t a n i s ł a w a C z a p l i ń
ska i M a r i a n n a Dzieszko; nagrody I I
(po 3.000 zł) — Felicja Malewicka i Janina
S
U
M
M
A
Polska sztuka ludowa za granicą
V I I — w siedzibie F u n d a c j i K o ś c i u
szkowskiej w N o w y m Y o r k u czynna b y ł a
w y s t a w a prac N i k i f o r a . O r g a n i z a t o r k ą
wystawy była Katherine Sękowski.
V I T — we L w o w i e w M u z e u m Sztu
k i U k r a i ń s k i e j czynna b y ł a w y s t a w a
rzeszowskiej s z t u k i ludowej. Zgromadzo
no t u ponad 300 e k s p o n a t ó w z r ó ż n y c h
R
I
E
S
©
dziedzin s z t u k i , j a k r z e ź b a , s t r ó j , koro
n k a , h a f t , zabawka i f o t o g r a m y budow
n i c t w a w s i rzeszowskiej.
Wystawa
zorganizowana
została
przez d z i a ł etnograficzny Muzeum O k r ę
gowego w Rzeszowie.
*
13—22. V I I I — w M a l m ó (Szwecja)
n a M i ę d z y n a r o d o w y c h Targach d u ż y m
zainteresowaniom cieszyła się wystawa
Sp. R ę k o d z i o ł a Ludowego i A r t y s t y c z
nego i m . St. W y s p i a ń s k i e g o z K r a k o w a ,
p r z y s p a r z a j ą c s p ó ł d z i e l n i wielu nabyw
ców.
*
24. I X — w Berlinie, w Museum
fur V o l k s k u n d e o d b y ł o się uroczysto
otwarcie w y s t a w y p n . „ M i k o ł a j K o p e r n i k
w oczach p o l s k i c h t w ó r c ó w l u d o w y c h " .
W y s t a w a z o s t a ł a zorganizowana w ra
mach t r w a j ą c e j
w s p ó ł p r a c y Muzeum
Etnograficznego w T o r u n i u z muzeum
b e r l i ń s k i m , gdzie b y ł a p i e r w s z ą w y s t a w ą
e t n o g r a f i c z n ą z k r a j ó w socjalistycznych.
N a u r z ą d z o n e j z d u ż y m rozmachem
ekspozycji pokazano 123 najciekawsze
r z e ź b y , uzyskane przez M u z e u m Etno
graficzne z k o n k u r s u ogólnopolskiego
oraz barwne f o t o g r a m y miejsc p o b y t u
K o p e r n i k a , w y p o ż y c z o n e z Muzeum
Okręgowego w Toruniu i kopię X V I -wiocznego p o r t r e t u wielkiego astronoma.
W y s t a w ę p r z y g o t o w a l i pracownicy
obu m u z e ó w . A u t o r o m scenariusza i pro
j e k t u ekspozycji b y ł d y r . Aleksander
Błaehowski.
Z okazji w y s t a w y w y d a n o katalog.
Р
Е
З
Ю
М
Е
S U M M A R Y OP A R T I C L E S
K r y s t y n a
H e r m a n o w i с z-N o w а к — R E S E A R C H O N
W anda
D r a b i к — DECORATED
HOLLOW
MASONRY
F O L K COSTUMES I N P O L A N D - ASSESSMENT OF A C H I E
U N I T S OF C E M E N T ( R E S E A R C H I N T O CONTEMPORARY
VEMENTS
FOLK ART)
Since the beginning of the 19th c e n t u r y folk costumes have
One o f v e r y few forms o f f o l k a r t developing now is the
beon one o f the domains of f o l k a r t arousing the greatest interest
decoration of the walls of houses (or u n d e r p i n n i n g ) made of
among ethnographers
concrete or cement hollow masonry u n i t s . A n average hollow
a n d lovers of folk c u l t u r e . H o w e v e r , the
f i r s t descriptions of a scientific character
d i d n o t appear t i l l
the years between the W o r l d Wars. Since the Second
War,
World
masonry u n i t is a rectangular p r i s m 25 X 50 X 25 c m mado of
cement m i x e d w i t h sand a n d water cast i n t o a wooden mould.
the most i m p o r t a n t project has been the A t l a s of Polish
In
m a n y regions o f P o l a n d the wooden m o u l d is carved
F o l k Costumos planned for 59 volumes, of w h i c h 30 have been
w h i c h produces
published so far. I t is w o r t h n o t i n g t h a t i n Poland thero are 50
The f i r s t decorated moulds were n o t e d about 1933. Decorated
basic a n d almost 500 regional varieties of f o l k
hollow masonry u n i t s became popular after the last war and
costumes.
I n her w o r k the authoress sets o u t t o show t o w h a t o x t e n t
ornaments
impressod on the cement
surface.
can be f o u n d i n various rogions o f the c o u n t r y . The moulds
the s t u d y of f o l k costumes can become a source t o t h e h i s t o r y
are made e x a c t l y like the
of clothes, points t o the influenco of foreign i m p o r t s a n d of t o w n
l i t t l e gingerbread m o u l d s . E x c e p t for open-work decoration all
clothes on those w o r n i n t h e c o u n t r y . U n f o r t u n a t e l y , most o f
the other techniques
the studies on t h e subject p a y too l i t t l e a t t o n t i o n t o t h e l i n k s
are skilled i n wood-carving.
b u t t e r p r i n t s , cheese presses and
are used b y carpenters a n d joiners who
of the folk costume w i t h the social s t r u c t u r e o f the village i t
comes f r o m , w i t h t h e f i n a n c i a l s i t u a t i o n of those w h o wear i t ,
customs a n d rites a n d the frrnction i t h a d t o f u l f i l l i n t h e r u r a l
R o m u a l d a
H a n к o w s к a — " T A P E S T R I E S " PAINTED
c o m m u n i t y . Also, e x i s t i n g descriptions o f f o l k costumes do n o t
ON
BY
PAPER
FAIENCE
PAINTRESSES
contain adequate i n f o r m a t i o n concerning the c u t of the costumos,
the colour variants, changes conrrectod w i t h fashion, the n u m b e r
The article deals w i t h pictures o f flower designs painted
of costumes a n d their elements owned b y people, ways o f keeping
on paper b v the workers of the Table-ware Ceramic Works in
a n d cleaning the costumos, the p r o b l e m o f substitute
W ł o c ł a w e k . These workers p a i n t certain defined patterns, the
elements
used b y poor people, etc.
Comprehensive
research i n t o folk
shaping o f w h i c h t h e y can also influence. They take part i n the
costumes is helpful
in
Biennale E x h i b i t i o n o f W ł o c ł a w e k Faionco at which they present
following the changes t a k i n g placo i n the folk culture after the
their o w n creative solutions i n o r n a m e n t a t i o n . I n 1974 they
19th
surprised the organizers o f a contost
62
century.
entitled
"Contemporary