http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/280.pdf
Media
Part of Kronika / LUD 1966 t.51 cz.1
- extracted text
-
R
o
N
A
l
Lud,
PROFESOR
DR JAN
t. 51. 1967
CZEKANOWSKI
Jan Czekanowski urodził się w 6. X. 1882 r. w Głuchowie w powiecie grójeckim. Studia uniwersyteckie
odbywał w Zurychu w 1902-1906
r. Początkowo
zamierzał odbyć studia matematyczno-przyrodnicze,
pod wpływem jednak sugestyj
F. Bujaka, skierował swoje 'Zainteresowania na antropologię i etnologię. Po ukończeniu studiów został asystentem w Muzeum Etnologicznym w Berlinie, gdzie zetknął się z F. Luschanem, B. Ankermannem
i F. Graebnerem.
twórcami kierunkI:
historycznego w etnologii. W latach 1907-9 brał udział w naukowej ekspedycji
zorganizowanej przez ks. A. Meklemburskiego
w dorzecze górnego Nilu i Kongo
oraz na obszarze Między jezierza. Owocem tej wyprawy było obszerne dzieło Jana
Czekanowskiego
pt. Forschungen
im NiL-Kongo-Zwischengebiet
wydane w po-
220
Sprawozclaniai
recenzje
staci 5-ciu tomów w latach 1911-1927, tom 6-y pt. Crania Africana
ukazał się
w Przeglądzie Antropologicznym
w 1951 r. Te obszerne materiały i sprawozdania
stanowią dotąd podstawę dla afrykanistów,
przytacza je H. Baumann, R. Thurnwald i Westermann.
Po okresie krótkiego pobytu w Muzeum Narodów w Petersburgu,
przenosi sic:
Jan Czekanowski w 1913 r. do Lwowa, by objąć katedrę antropologii i etnologii -opróżnioną po S. Ciszewskim. Odtąd najlepsze lata Jego twórczości naukowej wiążą
się z uniwersytetem
Jana Kazimierza we Lwowie, gdzie był kolejno dziekanem
i rektorem oraz - z działalnością w Towarzystwie Ludoznawczym.
II wojna światowa spowodowała przeniesienie się Jego do Lublina, w którym
w latach 1946-48 wykładał
na Katolickim
Uniwersytecie
Lubelskim, od 19481960 r. był profesorem uniwersytetu
w Poznaniu.
Twórczość naukową Jana Czekanowskiego, wszechstronność
Jego wiedzy i zainteresowań ilustruje bibliografia, obejmująca ponad p6ł tysiąca pozycyj opublikowanych. Jego dzieła dotyczą problematyki
antropologicznej,
etnologicznej - ściślej - afrykani""tycznej
i slawistycznej
a także metodologicznej *. Osobne miejsce
zajmuje Jego dzieło Objektive
Kriterien
in der EthnoLogic
wydane w 1911 r.
oraz Zarys metod statystycznych.
w zastosowaniu
do antropoLogii
(1913 r.). Metodę
ilościową opracował również za Jego -sugestią oraz rozpowszechnił
na gruncie
nauki amerykańskiej
- Stanisław Klimek, najzdolniejszy
z Jego uczniów antropolog. Ta właśnie metoda nadała największy
rozgłos pracom J. Czekanowskiego
i stanowiła podstawę powstania "lwowskiej szkoły antropologicznej".
Działalność naukowa Jana Czekanowskiego
była silnie związana z dziejami
Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Nowością była Jego me~oda i metodologia
nauk antropologicznych,
która wyraziła się w roczniku towarzystwa
"Lud". Był
On bowiem tym - który przeniósł do Polski nowe koncepcje naukowe, a mian.
teorię historyczno-migracyjną,
ukształtowaną w szkole wiedeńsko-fryburskiej
i Muzeum Etnologicznym
w Berlinie. W tymże Muzeum stykał się i współpracował
z twórcami tego kierunku, rodziły się w Nim jednak poważne zastrzeżenia' do tej
części teorii, którą określa się jako "teorię kręgów kulturowych".
Domysły i dowolna kombinatoryka
przy niezbyt ściśle określonej typologii budziły w Nim wątpliwości. Rozważania na ten temat dojrzewały w Nim już przed wyprawą afrykańską a to w związku z zastosowaniem statystyki w badaniach zjawisk antropologicznych. Chodziło Mu wówczas o współzależność,
czy też o mechanikę współwystępowania
określonych cech somatycznych
na tle teorii mendelistycznej.
Z tej
dziedziny właśnie przeniósł Czekanowski swoje rozważania na teren etnologii i potraktował
zjawiska kulturowe podobnie, jak cechy biologiczne. Był zwolennikiem
metody kartograficznej
ujmującej
rozprzestrzenienie
zjawisk
kulturowych
pod
G a j e k,
Jan Czekanowski
jako
etnograf.
"Przegląd
Antropologiczny",
XXI,
z. ~,
s. 1010 i n., Wroclaw
1955.
T e n ż e Jan Czekanowski.
"Nauka
Polska".
Rok VI, 2(22)58, s. 118·-127.
T e n ż e Przemówienie
na uToczystaści obchodu So-tecia p"acy naulwwej
PTof. J. Czcl<anowskiego. "Przegląd
Zachodni",
X, nr 11/12, Poznań
1954, s. 670-676.
J. K o s t l' Z e w s Ie i, Jan Czekanowski
jako badacz etnogenezy
Sto wian. "PrzegJ.ld
Antropologiczny",
XXI, z. 3 (1955), s. 1035-1037 .
•T,
M Y d l a l' s k i, Pól wieku
pTacy naukowej
Jana Czekanowskiego.
Przemówicnie
wygIoszone w Poznaniu
w dniu
18 gruc1nia 1931 r. "Przegląd
Antropologiczny",
XXI (1955),
s. 1003-1010; "Przegląd
Zachodni",
1'. X,
nr 11/12 (954), s. 656--661.
T.
L e h l' - S P ł a w i ń s k i, Jan Czekanowski
ja/w
stawista.
"Przegląd
Antropologiczny".
XXI, s. 1030-1035; "Przegląd
Zachodni",
X, s. 061-604.
K.
T Y rn i e 11 i e c k i,
Przemówienie,
Jan
Czekanowsld
jako
Iti.storyk
Slow:wits=cz{/:ny.
"Przegląd
Zachodni",
X, S, 664-670.
• J.
221
Kronika
względam typologicznym. Zagadnienie to doprowadziło Go do następujących
stwierdzeń: a) określone zjawiska na pewnych obszarach występują,
bądź ich brak, b)
określone zjawiska wykazują tendencję kompleksowego
współwystępowania
(korelacja), c) lub wykazują tendencję wzajemnego się wykluczania,
d) albo też zachowują się w stosunku do siebie obojętnie.
Zmierzał więc do określenia współczynnika
asocjacji, który ujmował w specjalnych diagramach własnego pomysłu. Operacja ta jednak wymagała dwu etapów wstępnych
w pracy: poprawnego
pod względem typologicznym
określenia
i kartograficznego
ujęcia występowania
lub braku. Wyniki tej pracy na terenie
kulturoznawstwa
i w badaniu niektórych zjawisk językowych znalazły swój wyraz w Obiektive
Kriterien
in der Ethnologie,
później szeroko stosował ją w obu
wydaniach Wstępu do historii SŁowian.
Wyrazem tej pionierskiej
pracy Czekanowskiego,
który cel główny etnologii
widział w poszukiwaniach
etnograficznych,
były artykuły w XX i XXI tomie "Ludu" i inn. a propagująca
koncepcję nauk antropologicznych.
Śledząc profil czasopisma "Lud" widoczne jest Jego oddziaływanie
w kierunku
szkoły historycznej. Tu też toczył On dyskusję z reprezentantami
innych kierunków.
Slawistyczne prace Jana Czekanowskiego wiązały się z zagadnieniem określenia
praojczyzny
Słowian;
zapoczątkowuje
je dziełem
Wstęp
do historii
Słowian.
(Perspektywy antropologiczne, etnograficzne, prehistoryczne
i językoznawcze) wydanym w 1927 r. we Lwowie. Autor wrócił do tego zagadnienia
po wielu latach.
(uwzglQdnił wszystkie nowsze prace i badania, i wydał pod tym samym tytułem
w 1957 r., oraz w dziele Polska Słowiańszczyzna
(Warszawa 1948).
Ostatni
okres twórczości
poświQcił zagadnieniom
syntezy
antropologicznej.
W zakresie etnografii - chciał wydać całość swego pamiętnika
z badań afrykańskich, gdyż tylko jeden jego tom ukazał się w 1958 r. w serii Prac Etnologicznych
(tom VIII) pt. W głąb lasów ilruwimi.
Interesował
się żywo etnografią
polską
i był szermierzem w walce o powstanie Polskiego .1tlasu Etnograficznego.
W korespondencji do redaktora z dnia 21. XII. 1964 r. pisał: "Był to wspaniały podarek
gwiazdkowy I Zeszyt PAE, który jest doprawdy pomnikowym
dziełem, i którego
Ci pozazdrościć można. Studiowałem
go z zapałem ...". Im bardziej posuwał się
w lata, tym bardziej starał się czynnie działać w nauce polskiej swoimi radami,
udziałem w konferencjach
i zebraniach. W jego korespondencji
bardzo bogatej wszystko co dotyczyło antropologii
i etnologii znajdowało
swoje odbicie. Był
nie!'\Ąykle skrupulatny
i nie pozostawiał żadnego listu bez natychmiastowej
odpowiedzi, wyczcrpuj,!cej
i serdecznej. przez siebie starannie
wysyłanej.
I ten rys
Jego osobowości zaważył niejednokrotnie
i na uczniach Jego.
Ogromny dorobek naukowy Jana Czekanowskiego
a także Jego udział w PAN
i kongresach światowych sprawiły, że był w nauce postacią dostojną i popularną.
Znajdowało
to wyraz nietylko w tym, że był członkiem zarządów rozmaitych
towarzystw naukowych, jak m. in. \V Union Internationale
des Sciences Anthropologiques et Ethnologiąues,
oraz przewodniczącym
Polskiego Komitetu Narodowego Międzynarodowej
Unii Nauk Antropologicznych
i Etnologicznych, ale i wielu
towarzystw polskich i obcych, nie skarżył się jednak na nadmiar zajęć, atmosfera
zjazdów i kongresów odpowiadała mu całkowicie. Miał też wysokie poczucie obowiązku, połączone z przeświadczeniem
o wyjątkowej
roli polskiej humanistyki.
To też ostatnie lata nieraz wywoływały zadumę na jego pogodnym obliczu.
Odszedł wielki Uczony, wielki Profesor i Wychowawca, jeden z tych nielicznych,
co jak znicz rozświetlają
mroki.
o. G.
PROF. DR TADEUSZ MILEWSKI
W dniu 5 marca 1966 1'. nauka polska straciła wybitnego językoznawcę, teoretyka i komparatystę,
zasłużonego badacza języka polskiego, połabskiego, hetyckiego, greckiego, pruskiego, autora wielu rozpraw z gramatyki porównawczej słowiańskiej i praindoeuropejskiej.
Był również wyjątkowym w Polsce znawcą i badaczem
systemów
językowych
ludów pierwotnych:
Ameryki,
Australii,
Azji, Indonezji.
Urodził się 17. V. 1906 r. w Kołomyi, studiował we Lwowie pod kierunkiem prof.
PROF. DR TADEUSZ
MILEWSKI
T. Lehra-Spławińskiego
językoznawstwo
słowiańskie, uzyskując doktorat slawistyki w 1929 L na podstawie prac o języku połabskim. Na dalsze studia slawistyczne.
a w szczególności z językoznawstwa
porównawczego,
przeniósł się do Krakowa
i tu pracował głównie pod kierunkiem
prof. J. Rozwadowskiego
przez dwa lata.
Na,stępne dwa lata spędził w Paryżu na studiach z językoznawstwa
praindoeuropejskiego pod kierunkiem głównie prof. A. Meilleta. Po powrocie do Krakowa habilitował się najpierw z językoznawstwa
słowiańskiego
(1933 r.) na podstawie pracy
"Rozwój fonetyczny
wygłosu prasłowiańskiego"
(Slavia,
XI), potem rozszerzy!
habilitację na językoznawstwo indoeuropejskie
(1937 r.) na podstawie pracy: "L'indohittite et l'indo-europeen"
(Kraków 1936). Był oficerem rezerwy, walczył we wrześniu 1939 r., potem był więziony w obozie koncentracyjnym
Sachsenhausen
i w Dachau przez k.ilkanaście miesięcy. Profesorem został mianowany w 1939 r. w Katolickim Uniwersytecie
Lubelskim
na Katedrze
Językoznawstwa
Ogólnego i po
wojnie podjął tam swoje obowiązki dydaktyczne, ale równocześnie wykładał jako
docent w Uniwersytecie
Jagiellońskim.
W 1949 r. uzyskał godność profesor G
tytularnego, w 1954 r. został profesorem nadzwyczajnym,
1960 r. - profesorem zwyczajnym językoznawstwa
ogólnego w Uniwersytecie
Jagiellońskim.
W latach 19571960 był dziekanem
Wydziału Filologicznego
UJ. W ostatnich
dziesięciu latach
Kronika
2:23
pełnił trudne funkcje redaktora
Biuletynu Polskiego Towarzystwa
Językoznawczego, tomy XIV (1955) - XXIV (1966).
Dla nauki polskiej zasłużył się przede wszystkim dwoma podręcznikami
uniwersyteckimi
z językoznawstwa
ogólnego: a) "Zarys językoznawstwa
ogólnego"
w trzech częściach, wydany przez Polskie Towarzystwo Ludoznawcze jako "Prace
Etnologiczne" tom I, Lublin 1947-1948 oraz b) "Językoznawstwo",
Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1965. Oba te dzieła jak klamrą spinają liczne jego
prace analityczne, dyskusyjne, artykuły i recenzje naukowe, artykuły popularnonaukowe, wydane w dwudziestoleciu
powojennym z zakresu językoznawstwa
polskiego, słowiańskiego, praindoeuropejskiego,
ogólnego i porównawczego,
opisowego
i historycznego, ale przede wszystkim z językoznawstwa
typologicznego, które było jego najważniejszym
osiągnięciem naukowym.
Językiem polskim zajmował się stale, chociaż tylko ubocznie, np. gdy ilustrował
polskimi przykładami ogólno-językoznawcze
teorie i wyjaśniał różne zjawiska ogólne lub terminy. Do jednego wszakże dyskusyjnego
problemu polskiego dał się
wciągnąć, jak i większość poL~kich językoznawców:
parokrotnie pisał o pochodzeniu polskiego języka literackiego i o najważniejszym
zjawisku językowym, wyzyskiwanym w tej dyskusji, tj. o mazurzeniu. Razem z prof. W. Taszyckim bronił małopolskiego pochodzenia polskiego języka literackiego z czasów przed rozwojem mazurzenia chociaż uznawał wielkopolskie
pochodzenie
niektórych
ogólno-polskich
właściwości fonetycznych
i słownikowych.
Kluczowa dyskusja o mazurzeniu
nie
jest dotychczas rozstrzygnięta
w szczegółach, choć uciera się przekonanie, że rozwinęło się ono w latach między XI-XV
wiekiem. Otóż rozprawa T. Milewskiego
"Chronologia i przyczyny mazurzenia"
(Kraków 1956) przyniosła bardzo wnikliwe
i spokojne rozważania na ten temat z wnioskami popierającymi
stanowisko genezy
małopolskiej, tj. że mazurzenie rozwijało się najprzód na Mazowszu w XV w.,
a potem w Małopolsce w XVI w. i dlatego brak tej cechy w języku literackim,
także u pisarzy małopolskich XV w. Rzecz wymaga dalszych badań, bo dotychczas
nie udało .się jednoznacznie udowodnić, czy pisarze mazowieccy, unikający mazurzenia w XV w., utrzymywali
jeszcze swoją starą wymowę wbrew narastającemu
nowotworowi mazurzenia, czy też świadomie unikali w swoich zapiskach typowej
cechy gwarowej, już dawno rozpowszechnionej na Mazowszu, biorąc za wzór wymowę niemazurzącą wielkopolską, popieraną przez język czeski i przez tradycję wymowy kościelnej i piastowskich ,sfer kulturalnych.
Oryginalnym materiałowym
wkłade~ T. Milewskiego do tej dyskusji było zestawienie licznych zapożyczeń staropruskich z Mazowsza zawierających mazurzenie. Naturalnie słuszne jest fonologiczne wyjaśnienie T. Milewskiego
genezy mazurzenia,
że jest to uproszczenie
systemu
spółgłoskowego z potrójną opozycją s-ii-ś, c-c-ć wobec parzystych opozycji innych
spółgłosek, np. n-ń, l-l, p-p, v-v itp. Cennym nabytkiem polskiej onomastyki są
objaśnienia
T. Milewskiego polskich imion typu Blizbor
z pierwszym
członem
nieodmiennym albo typu Pabierad, Piotrumiła
z rzeczownikowym
członem pierwszym w celowniku. Oba typy wedle Milewskiego są nowymi, polskimi formacjami,
nieznanymi ani w świecie słowiańskim ani w indoeuropejskim.
Całe zagadnienie
imion złożonych rozpatrzył Milewski w rozprawie "Der morphołogische
Bau der
zusammengesetzten
griechischen Personennamen"
(Lingua Posnaniensis, VIII).
Językiem połabskim zajmował się Milewski głównie w okresie swoich studiów
slawistycznych
we Lwowie. Wykonał wtedy kilka cennych prac materiałowych
z historii połabszczyzny. W wyniku żmudnej analizy nazw osobowych i miejscowych w średniowiecznych
dokumentach łacińskich z tego terenu sporządził mapkę
224
Kronika
z zarysem rozprzestrzenienia
narzeczy plemion połabskich na podstawie zasięgów
kilku ważnych cech fonetycznych.
"Zachodnia granica pomorskiego obszaru językowego w wiekach średnich" (Slavia Occidentalis, X) jest jedną z najważniejszych
prac polskiej nauki międzywojennego okresu o lechickich, połabsko-pomorskich
ziemiach między dolną Elbą i dolną Wisłą. Z tego zakresu cenny jest również artykuł Milewskiego o nazwie wyspy Rugii (SI. Occ., XX) w którym dO'Niódł, że pierwotnie nazwa ta brzmiała Roja lub Rana po skróceniu z Rojana, a mieszkańcy
nazywali się Ranie po skróceniu z Rojanie.
Od studiów połabskich przeszedł T. Milewski do gramatyki
prasłowiańskiej
i wykonał w tej dziedzinie kilka studiów o podstawowym znaczeniu. Najważniejsza
jest praca: "Rozwój fonetyczny wygłosu prasłowiańskiego"
(Slavia, XI), w której
podał cenne i nowe wyjaśnienia
genezy niektórych koncówek fleksyjnych prasłowiańskich etymologicznie niejasnych. Jednym z ważniejszych jego wyjaśnień jest
zjawisko upraszczania
dyftongów trójmiarowych,
np. OU jako dyftong
długi
upraszczało się w końcówkach
albo na au krótkie, albo na monoftong długi O, z czego poszła dwojaka postać słowiańska w d01JW obok doma itp. To była habilitacyjna praca T. Milewskiego i dała początek licznym jego studiom z prasłowiańszczyzny. Problematyka
ich była bardzo zróżnicowana: o palatalizacji
progresywnej spółgłosek k g x na c' z' s' (Rocznik Slawistyczny, XIII)" "O powstaniu prasłowiańskich samogłosek nosowych" (Rocz. Slav., X). ,,0 rozwoju prasł. grup tort,
toLt, tert,
teLt w językach
lechickich"
(Slavia Occid., XII), "Drobiazgi z fleksji
prasłowiańskiej"
(Prace Filologiczne XV, 2), ,,0 genezie aspektów słowiańskich
(Rocz. Slawist. XV), oraz Melanges dla prof. Belicia 1937 szereg szkiców etymologicznych, np. o wyrazach:
dąb, dąbrowa,
Nysa, ja, kiernoz.
Śledził pilnie nowe
publikacje z gramatyki porównawczej
słowiańskiej, napisał cenne recenzje: z podręcznika A. Vaillanta
"Grammaire
comparee des langues slaves" (Rocz. Slav.,
XVIII, 1), też z podręcznika Biernsztiejna
S. B. "Oc zerk srawnitielnoj
grammatiki
sławiańskich
jazykow" (Rocz. Slav., XXIV). Dążył widocznie do własnego ujęcia
gramatyki porównawczej słowiańskiej metodą fonologiczną. Dowodzi też tego ostatni
jego slawistyczny
artykuł
"Ewolucja
prasłowiańskiego
systemu
wClkalicznego"
(Rocz. Slaw., XXIV, 1965). Doszedł w nim do wniosku, że "ewolucja prasłowiańskiego systemu wokalicznego
była wynikiem
ingerencji
zarówno płaszczyzny fonetycznej jak i fonologicznej ... Na działanie płaszczyzny fonetycznej ... wpływ wywierają kontakty
z innymi językami, zmieniające się substraty
i superstaty
lingwistyczne. Natomiast
ingerencja
płaszczyzny
fonologicznej
pozostaje
niezawodnie
w związku ze stosunkami ilościowymi, z częstością występowania
tych czy innych
opozycji, z ilościowym ich obciążeniem funkcyjnym."
Zagadnieniami
fonologicznymi interesował
się Milewski od czasu sWCc'.:l studiów w Paryżu i poświęcił tym zagadnieniom kilka osobnych artykułów, np. , Fonemy i ich warianty, założenia fonologii diachronicznej"
(Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego,
6) itp.
Od zagadnień prasłowiańskich
przeszedł T. Milewski szybko do praindoeuropejskich. Rozszerzył habilitację na językoznawstwo
porównawcze na podstawie pracy
,.L'indo-hittite
et l'indo-europeen"
(PAU, Kraków 1936). Studia nad językiem hetyckim posłużyły mu do różnych wnioskówogólnojęzykowego
charakteru,
np.
w cennym artykule "Paralele hetycko-słowiańskie
w ewolucji kategorii rodzaju"
(Rocz. Slaw. XVI, 1), także pobudziły do bliższego poznania wczesnej epoki języków
indoeuropejskich,
do której odnoszą się niektóre artykuły i recenzje z materiałów greckich i staroitalskich.
225
J<ronika
Najważniejsze dzieła T. Milewskiego dotyczą językoznawstwa
ogólnego i topologicznego. Zaraz po wojnie w Polskim Towarzystwie Ludoznawczym wydał trzytomowe dzieło "Zarys językoznawstwa
ogólnego". W części I przedstawił
teorię
językoznawstwa,
więc poglądy najwybitniejszych
myślicieli od sta'rożytności
po
czasy współczesne, w szczególności poglądy młodogramatyków;
potem w XX w.
teorie Wundta, De Saussure'a, Trubieckiego, Biihlera, Szkoły Praskiej - zatem od
teorii etnopsychologicznej
po fonologiczną. Za najważniejszą
zdobycz językoznawstwa XX wieku uważa badania typologiczne języków niepokrewnych, różnosystemowych. Materiał do tych badań zestawił w II i III tomie swej pracy pt. "Rozmieszczenie języków", tekst i atlas. Każdy język został tu określony zasięgiem przestrzennym, zasięgiem użycia społecznego oraz zasięgiem cza'sowym. Zostało to zilustrowane na 63 mapach. Jest to geograficznie uporządkowany
inwentarz języków
świata, a szczególnie w zakresie języków indoeuropejskich
atlas dobrze pokazuje
rozwój ich wędrówek i r07Jprzestrzenienia.
Problemom język<Jznawstwa ogólnego służą również typologiczne badania Milewskiego o systemach językowych pierwotnych
mieszkańców Ameryki, Australii
i Azji. Ogłosił z tego zakresu kilka szczegółowych prac analitycznych,
drukowanych głównie w Lingua Posnaniensis.
Np. "Phonological Topology of American
Indian Languages", t. IV; "The Conception of the Word in the Languages of North
American Natives", t. III; "Comparaison des systemes phonologiques des langues
caucasiennes et americaines", t. V, również recenzja gramatyki mongolskich języków Sanżejewa, t. IV itp.
Poprzez studium osobliwości systemów języków nieindoeuropejskich
dochodzi
Milewski do interesujących wniosków o kulturze tych ludów. Ze studiów nad językiem Azteków wyrósł tomik Biblioteki Narodowej, Seria II, nr 116, 1959 r., z przekładem "Zdobycia Meksyku" Azteka-An<Jnyma i z naukowym wstępem. Również
semantyczny a,rtykuł "Ziemia i niebo w poezji Azteków" drukowany w "Ludzie",
t. 50, 1965 r., a przede wszystkim studium etnograficzne
"Światopogląd kilku plemion Indian północno-amerykańskich
w świetle analizy kategorii rodzaju ich języków" ("Lud", t. 41 1954, s. 153-182).
Ostatnia praca T. Milewskiego "Językoznawstwo
a logopedia i nauczanie języków obcych", drukowana w czasopiśmie "Logopedia", nr 6, 1965, w sposób przystępny dla niefachowca przedstawia nowe kierunki badań językoznawczych,
które
powinny być wyzyskane przez logopedię, jak są wyzyskiwane w nowoczesnych metodach nauczania języków obcych. Artykuł ten dowodzi, że T. Milewski od rozważań teoretycznych
zamierzał przejść do zastosowań praktycznych,
które obecnie
coraz bardziej zajmują językoznawców.
Z tego krótkiego przeglądu najważniejszych
prac śp. Tadeusza Milewskiego
widać, jak bogate i różnorodne ma·teriały zdołał On opanować, j'ak cierpliwie i niezwykle pracowicie zmierzał do uściślenia syntetycznych ujęć językoznawstwa
ogólnego. Był jednym z nielicznych w Polsce teoretyków językoznawstwa,
typologów,
który zdobył uznanie u specjalistów w kraju i za granką. Językoznawca wybitnie
zdolny, o wyjątkowej pracowitości, zmarł w pełni rozwoju swego talentu naukowe":
go, przed skończeniem zamierzonych na szeroką skalę badań ogólnojęzykoznawczych.
Niepowetowana
to strata dla po}skiej nauki! Był to człowiek niezwykle prawy
i pogodny. Koledzy, uczniowie długo zachowają w pamięci Jego życzliwość i zaraźliwy optymizm. Prace Jego są trwałym osiągnięciem naukowym.
Władysław
15 -
Lud,
t. 51, 1967
Kuraszkiewicz
226
PROF. DR KAROL KORANYI
WSPOMNIENIE
POŚMIERTNE
Wielką stratę dla nauki naszej stanowi zgon zawsze nader czynnego historyka
prawa Karola Korimy'ego, który spalał się doslownie w ustawicznych trudach dla
dobra nauki, i w pracach organizacyjnych.
Urodzony we Lwowie 1897 r. 18 lutego, skończyl tam gimnazjum i studiował
tamże prawo i historię na Wydziale Prawa i Filozoficznym, a doktorat praw zdobył
PROF. DR KAROL KORANYI
w 1922 r., pracując
głównie u profesorów:
WI. Abrahama,
P. Dąbkowskiego
i A. Halbana. W 1934 1'. został asystentem przy Katedrze Historii Prawa na Zachodzie Europy, i na stanowisku tym pracował do wybuchu wojny ostatniej, choć
już w 1931 r. habilitował się do historii prawa na Zachodzie Europy, na podstawie
przyjętej pracy pt. "Podstawy średniowiecznego prawa spadkowego". Habilitacja ta
była nielada skokiem, gdyż autora jej postawiła w rzędzie najlepszych polskich
historyków-cywilistów.
Za drugiej wojny światowej pracował we Lwowie i został
profesorem tamecznego Uniwersytetu,
i za czasów radzieckich wykładał jako profesor prawo państwowe, historię ustroju i prawa ZSRR, a nadto także historię
prawa rzymskiego. Komisja Atestacyjna
przy Wszechzwiązkowym
Komitecie do
Spraw Szkół Wyższych w Moskwie przyznała mu wobec jego zasług naukowych
uchwałą swą z 1944 r. stopień doktora nauk prawnych. W 1945 r. przybył prof. Koranyi do Torunia, otrzymując tamże Katedrę Powszechnej Historii Państwa i Prawa w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika, kierując poza tym dodatkowo w latach
1947-49
Katedrą Prawa Państwowego.
W 1947/48 r. był prorektorem,
w latach
Kronika
227
1948--51 rektorem
tegoż Uniwersytetu.
W 1949 r. otrzymał prof. Koranyi wykłady
powszechnej historii państwa i prawa w Uniwersytecie
Warszawskim,
zrazu kontraktowo, lecz już w 1951 r. przeniósł się tam na stałe, dając się i tam poznać jako
wybitny naukowiec, pedagog-dydaktyk
i naprawdę utalentowany
organizator. W latach 1953-55
lderował Instytutem
Historii Państwa
i Prawa w tymże Instytucie - niezależnie od zajęć powyż·szych był kierownikiem
działu Historii Prawa
w latach 1957/58, a w latach 1958/61 działu Dokumentacji w Instytucie Nauk Prawnych PAN, a zaś w latach 1962/64 pozostawał na stanowisku samodzielnego
pracownika naukowego w Instytucie Historii PAN, do którego przeniesiono dział Historii Prawa.
Prof. Koranyi był nader czynny i ruchliwy nie tylko w zakresie szerokich
swych zaciekawień
naukowych,
ale również nader czynny społecznie. Okazywał
w swych zajęciach niezwykłą energię, bardzo pozytywnie
ustosunkowując
się do
rzeczywistości współczesnej.
Już w b. Towarzystwie
Naukowym we Lwowie należał do członków szczególnie czynnych; w krakowskiej PAU działał jako współpracownik
Komisji Historycznej i Komisji Prawniczej, w latach 1948J52 pracował jako viceprezes Towarzystwa
Naukowego w Toruniu, będąc zara!zem członkiem Towarzystwa
Przyjaciół
Nauk
i długoletnim członkiem Polskiego Towarzystwa
Historycznego,
a nadto w latach
1953/58 sprawował
prezesurę Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego i członkostwo
Komitetu Nauk Prawnych PAN oraz - długoletnie - Societe d'Histoire
de Droit
paryskiej, a także Commission InternationaLe
pour L'Histoire
des AssembLees d'Etat.
Ciągle brał czynny udział w -zjazdach i kongresach naukowych, a w szczególności w zjazdach powszechnych historyków polskich i w międzynarodowych
kongresach nauk historycznych, więc: w Oslo w 1928 r., w Warszawie w 1933 r., w Zurychu w 1938 r. Organizował też I-szy zjazd historyków prawa w Toruniu w 1950 r.
i był gospodarzem tego zjazdu.
Bardzo trudno ująć w krótkim szkicu tak obfitą twórczość naukową z tylu
dziedzin i zainteresowań
znakomitego prawnika Ko.rany.i'ego. Wykaz jego prac ma
ponad 300 pozycji. Pamiętam zmarłego, gdy jako asystent Przemysława
Dąbkowskiego badał derecho espanoL (prawo hiszpańskie), rozszerzając jak najbardziej swój
teren studiów porównawczych.
Wówczas to wraz z prof. Adamusem i piszącym te
słowa pod przewodem zasłużonego prof. A. Suligowskiego tworzył komitet uczczenia jubileuszu W. A. Madejowskiego,
którego prace popierał O. Balzer, któremu
zaś oponował się w tej mierze prof. Kutrzeba.
Koranyi'ego
ciekawił szereg zagadnień historii prawa karnego, m. in. szereg
związanych z nim problemów etnografii i etnologii prawniczej, folklOl'e juridique.
Pierwszą
swą obszerną rozprawą
pt. Wpływ
prawa
fLandryjskiego
na PoLskę
w XVI wieku
zapowiedział nowy kierunek badań: postacie Damhouder i Groicki
zaciekawiły go tak bardzo, że wychodząc z ich badań zanalizował historię literatury prawniczej,
zgłębiając wpływy wzajemne różnych systemów prawnych.
Do
tematu tego powrócił i w latach późniejszych, wydając w latach 1953-58
dzieła
Bartłomieja Groickiego. Z badań nad dawnym prawem sądowym zwłaszcza są cenne praCe Koranyi'ego w związku z problemami prawa prywatnego
i procesowego;
z tej dziedziny istnieje sporo jego cennych bardzo tak monografii, jak artykułów,
przy czym jako dydaktyk jest Kcminyi u nas w tej dziedzinie nawet pionierem.
W nader licznych swych 'rozprawach i artykułach
zawsze ważkich a napisanych
oryginalnie, bo Koninyi był indywidualnością,
traktował
o historii miast i prawa
miejskiego, a dalej prawa wojskowego, polskiego i za granicą, dzieje średniowiecznych traktów międzynarodowych,
dzieje gospodarcze ze ,szczególnym uwzględnie-
228
Kronika
niem handlu i historii prawa morskiego w Polsce przedrozbiorowej.
Nadto był znakomitym historykiem
prawno-politycznych
doktryn feudalnych,
wybornym historykiem zarówno źródeł jak i kodyfikacji, wciąż bacznym na folklor prawny.
Bardzo był czynny w zakresie nauczania prawa w uniwe'rsytetach i wypowiadał
się w tej mierze często, gdyż zależało mu na doskonaleniu
naukowym badaczy
polskich i udzielaniu im dobrej informacji naukowej. Stwierdzić należy, iż podniósł
znaczenie tak potrzebnej
u na.s bibliografii. Bardzo są ważne jego żmudne prace
"Bibliografia
historyczno-prawna
za lata 1926-36", która wyszła w dwóch tomach
w latach 1938/39 i w ich c.d. za lata 1937-47, także 2-tomowy, a opracowany i wydany razem z żoną uczonego p. Jadwigą Korimyi w latach 1953-59. Za clou twórczości naukowej Korimyi'ego uważa się potężną syntezę, powszechną syntezę państwa i prawa. Jest to wielki podręcznik uniwersytecki,
wciąż uzupełniany i poprawiany, w coraz nowszych wydaniach,
ale ku szkodzie ogółu niedokończony.
Ten monument prawniczy, ,rzecz .pierwsza tego rodzaju w ogólnej literaturze prawniczej <ldznacza się znakomitym opanowaniem materiału porównawczego i na każdym kroku zdradza dydaktyka wielkiej miary. O Konl.nyi'm rzec można, że przeorał teren odłogu i otworzył nowe ho'ryzonty, a przeto zasługa jego jest zgoła wyjątkowa. Wobec tak cennego dorobku, którym uwieńczył żywot pracowity, należy
mu się uznanie i cześć! Był świetnym
historykiem
prawa obyczajowego, które
uwzględnił w wysokim stopniu.
Jerzy
Pogonowski
PROF. DR INŻ. GERARD CIOŁEK
Dota,rła do Redakcji "Ludu" smutna wiadomość o śmierci Prof. dra Gerarda
Ciołka w ukochanych przez Niego Tatrach. Zmarł na atak serca, gdy wracał samotnie na narta'ch z Hali Gąsienicowej do Zakopanego. Znów ubył z szeregów Polskiego
Towarzystwa
Ludoznawczego
jeden członek tak ściśle, zwłaszcza w latach powojennych, związany z pracami Towarzystwa. Gerard Ciołe,k był ,!:Dawcą problematyki
muzeów skansenowskich
i architektury
ludowej. Liczne Jego ,podróże do Finlandii,
Szwecji, Norwegii, Danii, Niemiec, Austrii i Czechosłowacji
pozwoliły Mu na
przeprowadzenie
studiów porównawczych nad skansenem i budownictwem ludowym
Europy środkowej, nic więc dziwnego, że po latach wędrówki po Europie, po odbyciu kampanii w.rześniowej w 1939 r. związał się z Tajną Politechniką
Warszawską i pod kierunkiem
profesora Tołwińskiego pisał dysertację
doktorską pt. Regiony budownictwa
wiejskiego
w Polsce. Wprawdzie powojenna twórczość naukowa
Gerarda Ciołka odrywa się od problematyki
etnograficznej
i skierowuje
się ku
studiom nad architekturą
ogrodów, a także ku problemom
konserwatorskim,
zwłaszcza w sprawach
ochrony krajobrazu,
a później przechodzi
do zagadnień,
związanych z planowaniem architektonicznym
i osiąga w tych dziedzinach poważne
stanowisko naukowe, to nigdy jednak zagadnienie budownictwa wiejskiego nie było
Mu obojętne. PodstaW<lwy kierunek
Jego studiów uwieńczyły takie prace, jak:
Ogrody
polskie;
Zarys historii
kompozycji
ogrodowej
w Polsce i inne. W 1952 r.
po śmierci prof. Tołwińskiego został kierownikiem Katedry Urbanistyki
w Krakowie. W 195'4 r. uzyskał nominację na profesora nadzwyczajnego
i dodatkowo objął
wykłady w Zakładzie Architektury
Krajobrazu
na wydziale architektury
w Warszawie.
Załączony wykaz prac wiążących się z etnografią
i skansenem
wskazuje, że
począwszy od 1938 r. po 1962 r. pojawiają siE; prace Gerarda Ciołka, artykuły i roz-
Kronika
229
prawy, których tematyka dotyczy budownictwa wiejskiego i ciesielstwa. W 1962 r.
w zbiorowej pracy Historia
sztuki
poLskiej
w II i III tomie porusza w dużym
znawstwem
zagadnienie
budownictwa
drewnianego,
nie wyłączając
wiejskiego.
W studiach Jego nad budownictwem wiejskim widoczne są wpływy niektÓorych kie!'unków szwajcarskich, zwłaszcza tam, gdzie rozważa On zagadnienia statyki i ma-
PROF. DR INŻ. GERARD CIOŁEK
terialoznawstwa
jako czynników determinujących
formy budownictwa
i ich ewolucj~. Do cennych uwag należą Jego wnikliwe spostrzeżenia,
zawarte w książce
F. Kopkowicza o roli tradycji ciesielskiej w Polsce i roli szk6ł ciesielskich w kształtowaniu się budownictwa i ornamentyki.
Na szczególną uwag~ zasługują studia i projekty Gerarda Ciołka dla etnograficznego Muzeum Budownictwa
w Morysinie,
dla Muzeum Kultur
Ludowych
w Młocinach oraz dla parku etnograficznego w Zakopanem. Jego też dziełem jest
projekt skansenu w Lublinie.
Odszedł z naszego grona człowiek, który pozostawił trwały ślad w nauce polskiej i w etnografii. Ale odszedł również człowiek, kt6ry odbył kampanię wrześniową w 1939 r. brał czynny udział w powstaniu warszawskim, był żołnierzem polskiej
brygady spadochronowej.
Do Polski powr6cił w 1945 1". i służył nauce i kulturze
polskiej do dni ostatnich. Pozostaje pamięć o Nim jako o zasłużonym człowieku
i naukowcu.
J. G.
1937 - Projekt i realizacja mapy zasi~gu gotyku w Europie. Eksponat na wystawę
w Paryżu nagrodzony DipLome d'Honneur.
1947-1955 Projekt parku kultury i muzeum etno~raficznego budownictwa wiejskiego w Morysinku.
230
Kl'onlkll
1954 - Projekt parku Muzeum Kultur Ludowych w Młocinach (wspólnie
łoszewskim).
1958 - Projekt Parku Etnograficznego w Zakopanem (nie zrealizowany).
1958 - Projekty: campingu w Zakopanem i skansenu w Lublinie.
Wykaz
wybranych
publikacji
prof.
dra
Gerarda
z S. Mi-
C i o łka
Skandynawskie
muzea pod otwal'tym niebem. "Biuletyn Historii Sztuki
Kultury".
r. VI, nr 1, Warszawa 1938.
Zamek w Ba,ranowie - system krużganków. "Biuletyn Historii Sztuki
Kultury",
r. VI, nr 4, Warszawa 1938.
Chałupy podcieniowe na Pomorzu. "Biuletyn Historii Sztuki i Kultury", r. VI,
nr 2, Warszawa 1939.
Urządzenia ogniowe i ich wpływ na rozwój planu chałupy wiejskiej ... Biuletyn
Historii Sztuki i Kultury", r. VII, nr 3-4, Warszawa 1947.
Podstawy regionalnego planowania
wiejskiego. "Miesięcznik Architektury",
Warszawa 1947, nr 2.
Dach w polskim budownictwie wiejskim. "Polska Sztuka Ludowa", Warszawa 1947.
nr 12, i 1948 nr 1.
Wpływ środowiska geograficznego na formy csadnictwa budownictwa
wiejskiego
w Polsce. "Lud", t. XXXIX, Kraków~Poznań
1952.
Zagadnienia
ochrony budownictwa
ludowego. Kwartalnik.
"Ochrona Zabytków",
1'. V, z. 4, Warszawa
1953.
Rozdziały do książki Franciszka Kopkiewicza: "Ciesielstwo polskie" 1. Zarys historii i przegląd zabytków ciesielstwa polskiego (s. 18, iI. 109). VIII. Typy i formy dachów w budownictwie drewnianym (s. 18, ił. 32). XIJT. Zdobnictwo ciesielskie (s. 15, iI. 42). XIV. Zagadnienia konserwatorskie
(s. 19, il. 28). "A'rkady",
Warszawa 1958.
Z zagadnień estetyki krajobrazu w Polsce. Kwartalnik Architektury
i Urbanistyki
PAN, t. VII, z. 4, Warszawa 1962,
Praca zbiorowa. Histo'ria Sztuki Polskiej, t. II, cz. V, rozdz. IV. Budownictwo
drewniane (s. 6, ił. 3); cz. VI, rozdz. IV. Budownictwo drewniane (s. 11, ił. 6);
t. III, cz. VII, rozdz. IV (z T. Dobrowolskim)
Budownictwo drewniane (s. 3);
cz. VIII, rozdz. IV. Budownictwo drewniane (s. 4, ił. 1). Wydawnictwo literackie, Kraków 1962.
PROF. DR STEFAN NOSEK
Dnia 19 lipca 1966 r. zmarł w Krakowie, po ciężkiej, przewlekłej
chorobie
prof. dr Stefan Nosek, kierownik Zakładu Archeologii Małopolski Instytutu Historii
Kultury Materialnej
Polskiej Akademii Nauk, członek Rady Naukowej tegoż Instytutu, oraz redaktor "Sprawozdań Archeologicznych"
i "Prac Komisji Archeologicznej Krakowskiego Oddziału PAN".
Stefan Nosek urodził się dnia 22 marca 1909 1'. W Krakowie. Tu kończył szkolę
podstawową oraz III Gimnazjum im. Króla Jana Sobieskiego. Do 1934 1'. studiował
z przerwami na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu
Jagiellońskiego, zaznajamiając się z historią, archeologią oraz polonistyką i filologią klasyczną. Studia kończy
dwoma magisteriami a mianowicie w zakresie historii (1934 r.) i prehistorii (1936r.l.
Już w owa lata później doktoryzuje się na tymże uniwersytecie, na podstawie roz-
Kronika
231
prawy pt. "Kultura grobów skrzynkowych i pod kloszowych w Polsce południowo-zachodniej" .
Bezpośrednio po wojnie, w 1945 r., rozpoczął samodzielną pracę, jako kierownik
Katedry Prehistorii
na Uniwersytecie
Marii Curie-Skłodowskiej
w Lublinie. Był
to prawdziwie pionierski okres w życiu ś.p. Profesora. Katedra Prehistorii
stała
się pierwszą w histo·rii Lubelskiego placówką archeologiczną. Fakt zaszczytny ale
połączony z ogromnym trudem. Dziwne były wówczas sytuacje. Np. w początkowym okresie Katedra Prehistorii
UMCS zajmowała
dosłownie kąt w Katedrze
PROF. DR STEFAN NOSEK
Etnografii tegoż uniwersytetu,
obydwie jednak korzystały z gościny Katolickiego
Uniwersytetu Lubelskiego.
Ta bliskość etnografii na codziet't, wyrażająca
się we wspólnych niektórych
seminariach
i licznych dyskusjach
roboczych, wywarła
duży wpływ na zakres
archeologicznych ujęć Profesora, (co przekazał również swoim uczniom). Wyraziło
się to w takich pracach jak: ,.Znaleziska w Biskupinie a wczesna kultura ludowa
Słowian" (Lud t. 36-1939/45)
oraz "Przedhistoryczne
budownictwo
mieszkalne"
(Lud t. 39-1948/5'1).
Profes0'r staje się nie tylko czynnym członkiem PTL ale wchodzi również do
Zarządu Głównego. W okresie narodzin Polskiego Atlasu Etnograficznego
czuwa
nad powiązaniami problemów etnograficznych
i archeologicznych.
W okresie późniejszym podejmuje się opracowania haseł "etnograficznych"
dla Słownika Starożytności Słowiańskich, (amulety, bartnictwo, kora, narzędzia kopieniacze, podkowa).
Archeologiczna twórczość naukowa ś.p. P,rofesora dotyczyła wszY'stkich epok
z wyjątkiem paleolitu i mezolitu ze szczególnym jednak umiłowaniem
młodszej
epoki kamienia. Zbiegło się to z faktem, że szczególnie płodny okres jego życia
przypadł właśnie na Lubelszczyznę, tak bardzo bogatą w zabytki tej epoki. Prace
wykopaliskowe objęły liczne stanowiska m. in. w Stoku, Lesie Stockim i Klementowicach, pow. Puławy. Jaszczowie i Krężnicy Jarej, pow. Lublin i sięgnęły do woj.
kieleckiego, w Kamieniu Plebańskim, pow. Sandomierz.
232
Kronika
Najbardziej uderzającą cechą okresu lubelskiego bylo dziwne połączenie upartej, i wielkiej pracy naukowej
dla Lubelszczyzny z równie wielką tęsknotą za
Krakowem. Zył nieustanną nadzieją powrotu do tego miasta. Odchodząc już z Lublina w 1954 r. drukował w Krakowie dla UMCS podsumowanie
archeologicznej
wiedzy o Lubelszczyźnie, w obszernym tomie: "Materiały
do badań nad historiq
starożytną
i wczesnośredniowieczną
międzyrzecza
Wisły i Bugu",
(Annales UMCS
vol. VI, sectio F). Jest to jedyne opracowanie tego -rodzaju w naszej literaturze
archeologicznej.
Jeszcze pracując w Lublinie habilitował się na UJ w 1'. 1947, na
podstawie pracy pt. "Zagadnienie Prasłowiańszczyzny w świetle prehistorii". Oprócz
neolitu wiele wysiłku badawczego poświęcił zagadnieniom etnogenezy Słowian. To
właśnie było tematem jego pracy habilitacyjnej.
Opowiada się i argumentuje lokalizację tej kolebki w dorzeczu Odry i Wisły. Akcentuje przy tym bardzo silnie
ważną rolę, jaką mogłaby odegrać etnografia historyczna, "którąby ściśle połączyć
należało z archeologią
historyczną,
boć pr:zecie etnograf
historyczny
musiałby
pracować metodami a,rcheologicznymi".
W Krakowie zostaje kierownikiem
Zakładu Archeologii Polski (obecnie Małopolski) IHKM PAN, którą to funkcję pełnił do śmierci. W tymże czasie (1954 r.)
został mianowany profesorem
nadzwyczajnym
(nominacja na prof. zwyczajnego
ogłoszona w 2 mies. po śmierci). Brzejściowo był również dyrektorem
Muzeum
Archeologicznego w Krakowie.
Zmarły pozostawił bogatą spuściznę naukową, w tym szereg pozycji bardzo
pracochłonnych,
(ponad 160 pozycji). Do ostatnich chwil życia, jak gdyby w wyścigu ze śmiercią pracował, przekazując
do druku obsze,rne publikacje.
Rzeczą
historii nauki będzie ocena całości dorobku.
Dla uczniów był kimś więcej niż profesorem, bo pełnym życzliwości przyjacielem, inspirującym
łagodnie problematykę
badawczą i cierpliwie przypominającym
o konieczności nieustannego wysiłku. I takim pozostał we wspomnieniach.
Jan
Prace
prof. dra S. Noska z pogranicza
archeologii
Kowalczyk
i etnografii
Uwzględniając w tym wykazie tylko te pozycje, które się wiążą z problematyką
etnograficzną,
należy podkreślić, że całość dorobku liczy 158 pozycji, a oprócz
tego 2 znajdują się w druku, co łącznie przekracza 210 arkuszy drukarskich.
Perspektywy
archeologiczne (w)
Jan C z e k a n o w s k i: Wstęp do historii
Słowian.
Perspektywy
antropologiczne, etnograficzne,
archeologiczne
i językowe. Wyd. II, Poznań 1957, s. 428449.
Neurowie
w świetle
prehistorii.
"Przegląd Zachodni", r. VIII (1952), nr 5-5
s. 270-278.
Słowianie
w pradziejach
ziem polskich
(skrypt). Koło Historyków Sztuki KUL,
Lublin bd. s. 99.
Problem
celtycki
w prehistorii
Polski.
"Sprawozdania
PAU", t. LII (1951),
s. 142-145.
Slady
kultów
licie Polski.
religijnych
"Z otchłani
wschodniej
wieków",
części basenu śródziemnomorskiego
w neo-
r. XVIII (1949), s. 178-186.
Największe
zdobycze Ludzkości. "Z otchłani wieków", r. XVII (1948), s. 65-59.
Kultura
łużycka
i zagadnienie
Prasłowiańszczyzny.
"Wiadomości Historyczne" r. I (1948), nr 4, s. 18-24.
233
Kronika
Lubor
NiederLe.
Stosunki
"Lud", t. XXXVIII
Praslowiańszczyzny
PAU", t. XLVIII
z
(1948), s. 663-665.
Italiq
i
krajami
alpejskimi.
"Sprawozdania
(1947), s. 381-384.
ziem
polskich.
polskiej.
Zorian
Kraków 1946, s. 150.
Dolęga Chodakowski.
"Z otchłani
wie-
czy
"Z otchłani
r. IX
Slowianie
w pradziejach
Pionierzy
archeologii
kó\,,''', r. X (1935), s. 56-59.
Czy
Bastarnowie
byli
Celtami
Germanami?
wieków",
(1934), s. 1-10.
TADEUSZ
ZYGLER
(1906-1964)
Działalność Tadeusza Zyglera dobrze była znana wśród etnografów
z racji
wielu funkcji przez Niego pełnionych. Ale jednocześnie znał Go dobrze świat taneczny. To nieco dzienne zestawienie
środowisk jest wynikiem
Jego specjalnych
zainteresowań i wysiłków, aby zorganizować dziedzinę choreologii w Polsce.
Ogólnie wiedziano, że specjalnie zajmowały Go zagadnienia
folkloru tanecznego. Ale sprawom tańca poświęcał na wielu odcinkach tak wiele wysiłków, że
cała dziedzina tańca w Polsce bardzo wiele Mu zawdzięcza.
Urodził się 19 stycznia 1906 r. w Warszawie .. Po ukończeniu Gimnazjum im.
J. Zamoyskiego w 1924 r. studiował nauki filozoficzne, biologię i pedagogikę na
Uniwersytecie Warszawskim.
Jednocześnie w latach 1920-1928 studiował muzykę
w W. S. M. w Warszawie (teorię i grę skrzypcową).
W latach trzydziestych
ukazało się szereg Jego artykułów l, w których wskazywał na wy·sokie wartości
wychowawcze
tańca ludowego i jego przydatność
w szkole. Zwracał też uwagę na możliwości materiałowe
tkwiące w złożach folkloru tanecznego. Był On w tej dziedzinie jednym z prekursorów w Polsce.
W latach 1946-1952, będąc już na stanowisku
kierownika
Sekcji Tańca Instytutu Badania Sztuki Ludowej (później Państwowego
Instytutu
Sztuki) podjął
trud zorganizowania planowych badań terenowych nad folklorem tanecznym 2. Program tego przedsięwzięcia został przez Niego opublikowany w treściwym artykule 3,
omawiającym aktualny stan rzeczy i zadania, jakie taka akcja sobie stawiać powinna.
W piśmie "Polska Sztuka Ludowa" ukazywały się Jego recenzje i artykuły,
w których niejednokrotnie
precyzował plany badań w dziedzinie tańca, wskazywał
na konieczność prowadzenia
takich prac i stawiał konkretne wnioski 4. W latach
1949-1950 pełnił zresztą obowiązki Redaktora
Naczelnego pisma "Polska Sztuka
Ludowa".
Do pierwszej w Polsce stałej muzealnej ekspozycji poświęconej zagadnieniom
tańców ludowych w krakowskim
Muzeum Etnograficznym,
opracował
Tadeusz
Zygler w r. 1952 ilustrowany
przewodnik
pt. "Polskie Tańce Ludowe", będący
jedynym dotąd, popularnym kompendium w tym zakresie.
1 Z Y g 1 e I' T., Taniec ludowy
w szkole, Wychowanie
Fizyczne w Szkole, 1935/36, s. 105110., - Tańce huculskie,
ibid. 1938/39, S. 99-103. - Taniec ludowy
i jego wartości
wychowawcze, Oświata Pozaszkolna,
1938, s. 13-'17.
2 Polska Sztuka Ludowa,
R. I, 1947, nr 1-2, s. 60--61; R. NI. 1949, nr 1-2, s. 63; R. nI.
1949, nr 11-12, s. 368.
3 Z Y g 1 e T T., Polskie Tańce ludowe
i ich badanie. Polska
Sztuka Ludowa,
1948, nr l.
4 Z Y g l e I'
T., Refleksje
po Festiwalu
Tańca Ludowego
w Pradze. Polska
Sztuka
Ludowa, 1948, nr 11/12; Ibicl. 1948, nr 9-10, s. 64; Ibid. 1949, nr 3-4, s. 127.
234
K1'onika
W roku 1954 opracował hasła do zagadnień muzykologicznych
i choreologicznych dla Słownika Wyrazów Obcych (PIW).
Tadeusz Zygler brał udział w wielu kongresach, zjazdach naukowych i festiwalach związanych z dziedziną tańca ludowego (1933 - Lwów, 1935 - Londyn,
1936 Hamburg, 1937 - Pa'ryż, 1945 - Łódź, 1948 - Praga, 1954 - Warszawa).
będąc zwykle żywo zaangażowany
w pracach kongresowych
i organizacyjnych
(członek komisji koku-rsowych itd.).
Od 1951 r. wykładał historię taóca w grupie specjalistycznej
studentów A.W.F.
w Warszawie, a od 1953 r. prowadził wykłady o tej samej tematyce w zespole "Mazowsze".
W roku 1955 Tadeusz Zygler został mianowany Dziekanem Wydziału Choreografi P.W.S.T. w Warszawie, pierwszej wyższej uczelni tanecznej w Polsce nie
istniejącej
już niestety, tak jak nie istnieje Sekcja Tańca P.LS. założona przez
Niego.
W roku 1961 uległ wylewowi
krwi do mózgu i porażeniu
lewostronnemu.
W dniu 8. VI. 1964 r. zmarł nagle w wyniku zawału serca. Pochowany został
w Warszawie na cmentarzu bródzień,skim (kwatera :ł2 C).
Rocleryk
Lange
MIĘDZYNARODOWA UNIA NAUK ANTROPOLOGICZNYCH
I ETNOLOGICZNYCH
INTERNATIONAL
UNION OF ANTHROPOLOGICAL
SCIENCES
AND ETHNOLOGICAL
Sekretariat
informuje członków Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego o składzie członkowskim i władz Międzynarodowej
Unii Nauk Antropologicznych
i Etnologicznych (M.U.N.A. i E.), o czym zawiadomił prof. dr Lawrence Krader osobnym
listem zadresowanym
"Comite National Polonais de l'Union Internationale
et du
Congres de Sciences Anthropologiques
et Ethnologiques",
Poland, prof. dr J. Gajek, Secretaire.
Równocześnie
podajemy
do wiadomości
treść pisma dodatkowego
prof. dr.
L. Kradera.
Sekretariat
Generalny
17 marca
Maxwell
1966
School
Syracuse University
Syracuse,
New Jork 1321
Komunikat
o zakresie
działania
Sekretariatu
Generalnego,
IUAES.
1965---66.
Drogi Kolego!
W załączeniu uprzejmie przesyłam naj nowszy spis zrzeszonych w International
Union of Antropological
and Ethnological Sciences instytucji.
W ciągu ubiegłego roku Unia nasza nawiązala formalne stosunki i rozpocz<;ła
pracę naukową z Międzynarodową
Radą Muzeów (International
Council of Museums) i Specjalnym Komitetem Międzynarodowego
Programu Biologicznego 'CSD
(International
Biological Program of ICSU).
P.rzedsięwzięcia te włączamy do naszych stosunków z Międzynarodową
Radą
Studiów
Filozoficznych
i Humani.stycznych
(CIPSH) i Międzynarodową
Radą
Nauk Społecznych. Współpracujemy
z Departamentem
Nauk Społecznych UNESCO
Union of Anthropological
and Ethnological Sciences instytucji.
235
Kronika
Unia współpracuje z tymczasowym programem "Salvage Ethnography"
(Etnografia Ocalenia), której przewodzi Smithsonian Institution,
Washington, pod kierownictwem Sol Taxa.
Lawrence
Kra der
Wykaz członków i władz komitetów
Argentyna, Sociaded Argentina
dr O. Men~hin, prezes.
narodowych:
de Antropologia,
Moreno
•
Sekretarz
Generalny
350, Buenos
Aires, prof.
Australia, Australian Institute of Aboriginal Studies, 29, Lonsdale Street, Braddon,
A.C.T., P.O. Box 553, City. Canberra A.C.T., prof. A. D. TrendalI, kierownik katedry. University's Board for Anthropological
Research, University of Adelaide,
Box 489, G.P.O., Adelaide, South Australia, prof. A. D. TrendalI, kierownik katedry.
Departament
of Antropology of the University
of Sydney (N. S. Wales), porf.
Geddes, Kier., Peter Lawrence, st. wykładowca.
Aust.ria, Anthropologische
Abteilung des Neutrhistorischen
Museums, Burgring 7,
Wien l, dl' W. Ehgratnel', dyrektor. Anthropologische
Gesellschaft in Wien, Burgring 7. Wien 1, dr Walter Hirschberg, prezes, dr Johannes Jungwirth, seketarz, Naturhistorisches
IVluseuITi. Anthropologisches
Institut
der UniversWit, Wien, Van
Swietengasse l, prof. E. Breitinger. Institut fill' Volkerkundc del' Universitat, Wien,
Universitatsstrasse,
7/IV, Wien 1, prof. J. Hackel, Vostand, dr Anna von Hohenwart-Gerlachstein,
Secretaire General, prof. dr R. von Heine-Geldern.
Museum flir
Volkerkunde, Neue Hoiburg, Wien 1 Mme. E. Becker-Donner,
dyrektor. Oesterreichische Ethnologische Gesellschaft.
Universitatsstrasse
7/IV. Wien 1. prof. dr
Josef Haekel, prezes.
Belgia, Institut de Sociologie Solway de l'Universite libre. Pare Lecpold, Bruxelles,
6. Prof. A. Doney, dyrektor. Muse·? Royal de l'Afrique Centrale, Tervuren, Mr.
L. Cahen, dyrektor. Societe Royale BeIge d' Anthropologie, 25, rue des Taxandres,
Bruxel1es 4, Mme . .'\. Dorsinfang-Smets,
prezes, Mr. Leguebe, sekretarz generalny,
c/o Institut royal des Sciences Naturelles de Belgique, 31, rue Vauthier, Bruxelles,4.
Bolivia, Centro de Investigaciones
arqueológicas en Tiwanaku, Casilla 2325, La
Paz, Bolivia, dr Carlos Ponce Sanginćs, dyrektor. Departamento
de Arqueologia,
Etnografia y Folklore del Ministerio de Educación de Bolivia, Calle lngavi num.
916, La Paz, Bolivia, dr Julia Elena For t(lll, ,Jefe. Instituto Lingliistico de Verano en
Bolivia, Casilla 64, Riberalta, Beni, Bolivia. Sociedad Boliviana de Antropologia.
Calle Ingavi, nLlm, 916, La Paz, Bolivia, dre Julia Elena Fortun, prezes.
Brazylia, Associacio Brasileira de Antropologia, Museu Nacional, Quinta Boa Vista,
Rio de Janeiro (Guanahara), dr J. Mattoso Camara, Jr., prof. Luis de Castro Faria.
Cadeira de Antropologia de Facultade de Ciencias e Letras da Universidades
de
Sao Paulo, Caixa Postal .'i459, Sao Paulo, prof. Egon Sehaden. Departamento
de
Pesquisas da Universidade do Paranei, Rua General Carneiro 460; 6° andar. Curitiba, Parami, prof. L. Loureiro Fernandes, dyrektor. Escola de Sociologia e Politka de Sao Paulo, Rua General Jardim 522, Sao Paulo, prof. Cyro Berlinek,
dyrektor. Instituto de Pasquisas Educacionais, Servico de Antropometria,
Avenida
Almirante Barroso 87, 7° andar, dr Maria Julia Pourchet. dyrektor, Rio de Janeiro
(Guanabara). Instituto de Prehistoria e Etnologia, Ciudade Universitaria,
dr Paulo
Duarte, dyrektor. Sao Paulo. Instituto Nacional de Pesquisas da Amazonia, Caixa
23G
Kronika
Postal,
3. Belem, Pani, Museu Paulista, Departamento
de Etnologia, Carta Posti11
Sao Paulo, Prof. dr Herbert Baldus, dyrektor. Uniao Brasileira de Ciencias
antropologicas
e Etnologicas, Fortaleza, Ceara. Rua Pedro T, 997 (Centro JVledico
Cearense). Fortaleza, Ceara. c/o Instituto Je Antropologia. Universidade do Cear~i.
Prof. Francisco de Alencar, dyrektor, Avenida Viscon.:J" de Canepe 2635, Fortakz<1,
Ceara.
8032,
Bulgaria, Institut
morphologii BAN, Popiomova 27, Sofia. Prof.
Musej etnografii BAN, Moskovska 6-a, Sofia, dr B. D. Bozikov.
dr P. N. Boev.
Canada, Carleton University, Department of Sociology and Anthropology, dr Frank
Vallee, Ottawa, Ontario. Laval University, Faculte de Sciences Sociales, Quebec.
Profesor Mars-Adelard
Tremblay. National Museum of Canada, Human Hislor:.'
Branch, Chief of the Archeology Division, Ottawa, Ontario, prof. W. E. Taylor,
Jr., sekretarz.
University
of British
Columbia,
Department
of Sociology and
Anthropology,
Vancouver, British Columhia, dr Harry B. Hawthorne.
University
of British Columbia,
Department
of Sociology and Anthropology,
Vancouver,
British Columbia, profesor Wilson Duff.
Chile, Museo de Historia Natural, Casilla 787, Santiago, dr Grełe l\losłny, dyrektor.
Sociedad chilena de Arqueologia
e Historia "Francisco Fonck." Vina DeI Mar,
Jorge E. Schwab, prezes. Sociedad Chilena de Antropologia, Rosas 1388, Santiago,
dr Luis Sandoval S., prezes.
Colombia, Instituto de investigación etnológica. Museo Etnológico, Apartado posta I
496, Barranquilla,
dr Carlos Anqulo Valdes, dyrektor. Departamento
de Antropologia de la, Universidad de los Andes, Calle 18, carrera I-E, Apartado Aereo 4976,
Bogota, D. F., dr Gerardo Reichel-Dolmatllff,
Jefe. Instituto Colombiano de Antropologia, Apartado
Nacional 407, Bogota, dr Francisco Marquez Yanez, sekretarz
generalny, dr Manuel Casas Manrique; dyrektor.
Cuba, Instituto de Etnologia y Folklore de la Comisión de la Academia de Ciencias de la Republica de Cuba,' Capitolio Nacional, La Habana, dr Argeliers Leon,
dyrektor.
Czechosłowacja,
Czechoslovak
Academy of Sciences, Institute
for Ethnography
and Folklore, Praha 2, Lazarska 8, CSSR, dr O. Skalnikova, sekretarz. Moravske
Muzeum v Brne, Nemesti 25, unora 8, Brno, dr Jan Jelinek, dyrektor. Seclion
anthropologique
de la Societe du Musee National, Vaclavske nam, 68, Praha II,
1700, Praha, dr Jaroslav Suchy, sekretarz, dr Vojtek Fetter, prezes.
Dania, Danish Ethnographical
Society Nationalmuseet,
Copenhague, dr Kaj Birket-Smith. International
Secretariat
for Research on the History of Agricultural
Implements,
National Museum, Copenhagen K., prof. G. Nellemann, M. Sc. Universitetes Anthropologiske
Laboratorium
Norreale 63, Kobenhavn, prof. B. J. Jorgenson.
Ekwador, Casa de la Cultura, Casilla 789, Guayaquil, Sr. Carlos Zcvallos Menendez.
Centro misional de investigaciones
cientificas, Apartado 412, P. Ernesto Alvarez A.,
dyrektor, Quito.
Finlandia, Kansallismuseo,
bianink 33, Helsinki.
Helsinki,
dr Hilkka
VilppuJa.
Helsingin
Yliopisto,
Fa-
Kronika
237
Francja, Centre d'etudes anthropotechniques,
2 rue de Vallois, Paris leI'. Dr Pierre
Vasal, sekretarz generalny, 42 rue Henri Barbusse, Paris Ve. Centre national de
recherches d'Archeologie, Ministere des Affaires culturelles, Tunisia, (patrz Tunis).
Centre universitaire
havrais de Psychologie des peuples, Universite
de Caen,
MI'. M. Miroglio, dyrektor. Musee de I'Homme, Palais de Chaillot, Paris XVIe.
Prof. Leroi Gourhan, prezes. M. J. Rouch, sekretarz. Comite du film ethnographique, Musee de l'Homme, Palais de Chaillot, Paris XVIe. Prof. Leroi Gourhan,
prezes. M. J. Rouch, sekretarz. Comite international
de standardisation
en Biologie humaine Hospital Cochin, Pavillon de Recherches, 27, rue Faubourg Saint
Jacques, Paris, 14, E. Schneider, prezes, G. A. Heuse, sekretarz generalny. Conservateur en Chef du Musee des Arts et Traditions Populaires, Palais de Chaillot,
Place du Trocadero, Paris 16e, prof. M. Georges Henri Riviere. Institut d'Ethnologie d l'Universite de Paris, Palais de Chaillot, Paris XVIe. Prof. Henri Raulin,
sekretarz generalny. Laboratoire d'Anthropologie
de la Faculte des Sciences de
Paris ,Sorbonne), Paris, 45, rue des Saints Peres, prof. Georges Olivier, dyrektor.
Le Laboratoire
d' Anthropologie Sociale, College de France, 11 Place Marcelin-Berthelot, Paris 5, prof. Claude Levi-Strauss, dyrektor. Musee de l'Homme, Palais de Chaillot, Place du Trocadero, Paris XVIe. Prof. Saegnes Millot, dyrektor.
Societe d'Anthropologie, BId. SL Marcel, Paris XlIle. Dr H. V. Vallois, sekretarz.
Societe des Africanistes, Musee de I'Homme, Palais de Chaillot, Paris XVIe, Mad.
Dieterlen, sekretarz. Societe des Americanistes,
Musee de l'Homme, Palais de
Chaillot, Paris XVIe. Prof. R. d'Harcourt, prezes. MI'. Jacques Lafaye, sekretarz
generalny. Societes des Oceanistes, Musee de I'Homme, Pal ais de Chaillot, Paris
XVIe, P. O'Reilly, sekretarz generalny, Mad. Guyomard, sekretarz. Societe d'Ethno-Zoologie et d'Ethno-Botanique,
43, rue Cuvier, Paris-V, France, prof. R. Porteres.
Societe internationale
d'Ethnopsychologie normale et pathologique, 96 rue Pierre
Demours, Paris XVIIe, dr Pidoux, sekretarz generalny.
Niemiecka Republika Federalna, Anthropologisches
Institut der UniversiUit, Kiel,
Olshausenstr. 40-60, Bau 17, B2, prof. dr J. Sehaeuble, dyrektor. Anthropologisches Institut der UniversiUit. Mainz prof. dr Egon von Eiekstedt, Hon. dyrektor,
dr lise von Sehwidetki, dyrektor. Anthropos Institut, St. A'lgustin, Siegburg (Rhl.),
prof. dr Huber. Deutsche Anthropologische Gesellschaft, prof. dr Wilhelm Gieseler,
prezes, Schloss, Tubingen. Deutsche Gessellschaft fUr Volkerkunde, Institut fUr
Volkerkunde der Universitiit. lVIiinchen, prof dr H. Baumann, prezes. Frobenius
Institut an del' cTohann WoIfang Goethe Universitat,
Liebigstr. 41, Frankfurt
a/Main, prof. dr Schmitz, dyrektor. Hamburgisches Museum fiir Volkerkunde und
Vorgeschichte, 2 Hamburg 13, Binderstrasse
14, prof. K. Dittmer. Institut fi.ir
Anthropologie und Humangenetik UniversiHit Miinchen, Richard Wagner Str. 10/1,
Miinchen 2, prof. K. Saller. Institut fiir Humangenetik
del' Universitiit Miinster
i, W. Versaliusweg 12-14, Muenster i, VV,prof. dr Frhrr. von Verschuer, dyrektor.
Museum fiir Liindev-und Volkerkunde, Stuttgart
(Linden-Museum des Wiirttembergischen Vereins fiir Handelsgeographie
E. V.), Hegelplatz 1, Stuttgart/N,
dr
Hans Rhotert, dyrektor. Rautenstrauch-,Joest
Museum fiir Volkerkunde, Ubierring,
45. Koeln, dr W. C. J. Frohlich, dyrektor. Staatliches Museum fiir Volkerkunde,
Muenchen, Konservator: dr Andreas Lommel, Maximilianstr. 26. Siidasiens Institut
der Universitiit. Heidelberg Schaffelstrasse 6, prof. dr Schiller, dyrektor, prof. dr
K. Jettmar, z-ca dyrektora.
Niemiecka Republika Demokratyczna,
Akademie der Vlissenschaften, Unter
Institut fi.ir Deutsche Volkskunde an der
oer Linden 8, Berlin, prof. dr W. Steinitz,
238
Kronika
dyrektor. Museum flir Volkerkunde, Leipzig, dr Hans Damm, dyrektor, Taubchenweg 2. Leipzig. Staatliches Museum fUr V5Ike:'kunde, Dresden, dr S. Wolf, dyrektor, Dipl. ethn. Heinz Israel, z-ca dyrektora.
Grecja, prof. V. Valaoras, 14, Asklipioll, Athenes.
Gwatemala, Instituto de Antropologia
Carlos Samayoa Chinchilla, dyrektor.
e Historia,
Edificio
num. 5 de la Aurora.
Haiti, Institut d'Ethnologie, rue, Capais, Port-Au-Prince,
dr L. Mars, dyrektor.
Honduras, Instituto Nacional de Antropclogia e Historia de Honduras Comayaguela
D. C., dr Jose Nónez, dyrektor.
Węgry, Magyar Neprajzi Tarsasag (Soch~te ethnographique
hongroise), Konyves
Kalman-Korut
40, Budapest VIII, dr Akos Szendrey, prezes, dr Tibor Bodrogi,
sekretarz generalny. Sectio anthropologiea
Musei Historici-naturalis
Musei National, dr Nemeskeri, dyrektor, Baross-utica, J.3 Budapest VII.
Islandia,
prof. K. Eldjarn,
Thjodminjasafn
Islands, Reykjavik.
India, Anthropological Survey' of India. Calcutta, Indian Museum, 27, Chowringee.
Calcutta 13, dr K. Sen, dyrektor, dr N. Datta-Majumdar,
dyrektor. Anthropological
Department, Panjab University, Chandigar, dr S. R. K. Clwpra., kier. Anthropology
Department.
Delhi University, Delhi 35, Ballygunge Circular Road. Calcutta 19,
prof. dr P. C. Biswas, kier. Department
of Anthropology, University of Calcutta
prof. dr K. Chattopadby, kier., Calcutta. Indian Anthropological Institute. Calcutta
P. 26. Raja Basanta Roy Road Calcutta 29, dr Kalidas Nag, sekretarz. Man in
India, Ranchi, Bihar 18, Church Road, Ranchi, Bihar prof. dr Nirmal Kumar
Bose Poona University, Department
of Sociology and Antropology Poona, India,
Mme. J. Karve. Tribal Research Institute. Ranchi, Bihar, dr Sochchidananda,
dyrektor. University of Delhi, Department
of Sociology, Delhi School of Economics,
Delhi 6, dr M. S. A. Rao, Ag. Head of the Department, prof. M. N. Srinivas.
Iran, Comite iranien d'Anthropologie et d'Ethnologie.
bal, Institut des Beaux Arts. Teheran.
Teheran
c/o: prof. Ali Hani-
Izrael, Department of Prehistory and Anthropology of the University. Jerusalem,
prof. Moshe Stckelis, dyrektor. Ethnological Museum and Folklore Archives. Haifa,
Arlosoroff Street, 19. Haifa, dr Dov Noy, dyrektor. World Center for Jewish
Folklore Research. Yeda'am. Tel Aviv, 39, Nachmani Street, P. O. B., 314. Tel
Aviv., dr Yom-Tob Levinski, prezes.
Włochy, Instituto di Ethnologia delIa Universita. Firenze, Via San Egidio, 21, prof.
Paolo Graziosi, dyrektor. Instituto di Antropologia. Universita Cagliari, prof. C.
Maxia. Instituto di Antropologia. Universita di Palermo, Via Archirafi, 22, Paiermo, prof. dr Venerando Correnti, dyrektor. Instituto italiano di Antropologia, Roma.
Citta universitaria, prof. Sergio Sergi, dyrektor hon. prof. Genna, dyrektor. Instituto
per Ie civilta primitive. Facolta di Lettere e Filosofia, Citta univcrsitaria,
Roma,
prof. V. L. Grottanelli, dyrektor, prof. V. Lanternari,
sekretarz generalny.
Wybrzeże Kości Słoniowej, Centre des Sciences
Ivory Coast (Rep. of), dr B. Holas, dyrektor.
humaines,
B. P. 1600 Abidjan,
Japonia, The Anthropological
Society of Nipon, Motofuji-cho, Bunkyoku, Tokyo,
dr Kotondo Hasebe, prezes. The Japan Society of Ethnology Shimo-Hoya, Hoya-
239
Kronika
-machi, Kitatama-gun,
Tokyo, 3, prof. dr Sh. Shiratori
Japan, Ueno Park, Tokyo, prof. M. Oka.
prezes.
Science Council of
Meksyk, Escuela de Antropologia de la Universidad Libero-Americana,
clo dr Felip Pardinas, Cerro de las Torres, 395, Escuela Nacional de Antropologia, Museo
Nacional de Antropologia. Bosque de Chapultepec, Mtro. Felipe Mnntemayor, dyrektor. Instito Indigenista
Interamericano,
Nifios Heroes 139, dr Miguel Leon
Portilla, dyrektor.
Instituto Nacional de Antropologia
e Historia, Córdoba 43,
dr Eusebio Davalos, dyrektor. Instituto Nacional Indigenista, Avenida Revolución,
1297, dr Alfonso Caso, dyrektor. Museo Nacional de Antropologia. Mexico, Bosque
ric Chapultepec. dr Ignacio Bernal, dyrektor. Sccieelad Mexicana de Estudios antropológicos. Mexico, dr G. Aguirre Beltran, sekretarz,
Avenida Revolución, 1279.
Instituto de Investigaciones
históricas de la Universidad
Nacional, sección de
Antropologia, Mexico, Jefe de la sección, prof. dr Juan Comas.
Monaco, Musee d'Anthropologie
rai, konserwator.
Maroko, Institut
tor.
des Hautes
Prehistorique,
Etudes
Marocaines,
(Principaute
de Monaco). L. Bar-
Rabat. M. Henri Terrasse, dyrek-
Holandia, Institute of Human Biology, 22-24 Achter den Darn, Utrecht, prof. dr
Johann Huizinga, Mrs. Anne L. ToI. Koninklijk Instituut voor de Tropen, Linnaeusstraat
2A, Amsterdam, prof. R. A. M. Bergman. Leiden University, Leiden,
prof. G. W. Locher. Nederlands
Genootschap voor Anthropologie
clo on. Inst.
voor de Tropen, Linnaeusstrat
2 Amsterdam-O, prof. dr Th. Fischer, prezes, Mme.
A. .l. van Bork-Feltkamp, sekretarz.
Nowa Zelandia, Anthropology Department,
Gathercole, Senior Lecturer in Charge.
University
of Otago, Dunedin,
Norwegia, Ethnological Institute Universitetet
l Oslo, Blindern,
Knut Kolsrud. University of Bergen, Bergen, prof. Fredrik Barth.
dr Peter
Oslo 3, prof.
dr
Panama, Centro de Investigaciones
antropológicas.
Facultad de Filosofia, Letras
y Educación. Universidad de Panama, Apartado 3277, Panama, dr Reina Torres de
Arauz, dyrektor.
Peru, Departamento de Etnologia y Arqueologia de la Universidad Mayor de San
Marcos, Lima, dr Jose Matos Mar, Luisa Beausejour 286, S. Isidro. Lima. Instituto
de Estudios humanos de Lima, Girón Apurimać 375. Lima dr M. M. Valle, dyrektor.
Universidad de San Agustin. Facultad de Letras. Arequipa clo dr M. M. Valle,
Girón Apurimac 375. Lima. Instituto Riva Aguero de la Universidad
Católica.
Lima, Plaza Francia. Lima. Museo Nacional de Historia. Lima, Avenida Alfonso
Ugarte 656. Lima, ell' Luis E. Valcarcel, d:'lrektor.
Polska, Comite National Polon ais de l'Union Internationale
et du Congres des
Sciences Anthropologiqucs
et Ethnologiqlles,
WroC'law, pl. Nankera 4, prof. dr
Józef Gajek, sekretarz. Instytut Historii Kultury Materialnej.
Warszawa, Polska
Akademia Nauk, Warszawa, ul. Długa 26, prof. dr Witold Hensel, dyrektor. Polskie
Towarzystwo Antropologiczne, Warszawa, dr Tadeusz Dzierżykray-Rog'alski, prezes, Sady Żoliborskie 7, m. 24, Warszawa. Polskie Towarzystwo
Ludoznawcze,
Wrocław, pl. Nankera 4. Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne, Łódź, Pl. Wolności, 13, Łódź, prof. dr l{onrad JaŻdŻewski. dyrektor.
240
KI'o11'ka
Portugalia, Centro de Estudos de Antropologia cultural. Lisboa. Calle Rodrigo da
Fonseca, 1416, prof. dr Antonio Jorge Dias, dyrektor. Centro de Estudos de Et.nologia Peninsular. Universidade
do Porto, prof. dr Antonio Jorge Dias, dyrektor.
Centro de Estudos de Etnologia do Ultramar. Avenida Oscar Monteiro 34-1
esq.,
Lisboa, prof. Antonio de Almeida, dyrektor. Instituto de Antropologia DOlItor Mendes Correa, Porto, Facultade
de Sciencias t:niversidade,
Porto, prof. dr .J. dos
Santos Junior, dyrektor.
u
Rumunia, Institut d'Archeologie de l'Academie Roumaine. BucUl'esti via J. C. Frimu, II. Bucuresti. Laboratorul de Morfologie, Animala, Universitatea
lAS I, Romania, prof. Olga C. Necrasov.
Senegal, Institut francais d'Afrique Noire, Dakar. B. P. 206, Th. Monod, dyrektor,
Charge du Departement de Linguistique, M. Houis.
Somalia,
Cultural
Relations
Ministry
of Education,
Mogadishu,
Musa Galaal,
kier.
Hiszpania, Catedra de Etnologia, Universidad de Barcelona, prof. dr L. Perleot,
Barcelona. Departamento de Antropologia del Instituto Bernardino de Sahagun de
Antropologia
y Etnologia,
prof. dr Santiago
Alcobe, dyrektor,
Laboratoriode
Antropologia,
Universidad
de Barcelona. Departamento
de Antropologia
Social
del Instituto Balmes de SOciologia, Madrid, Medinaceli 4, Madrid, prof. Claudio
Esteva Fabregat. Museo Etnologico y Colonial. Barcelona, Parque de Montjuich,
prof. dr Luis Pericot. Seminario de Americanistas
de la Facultad de Filosofia
y Letras de la Universidad, Madrid, prof. dr Manuel Ballesteros Gaibrois, dyrektor,
dr Leonor Cabrera, sekretarz. Seminario de Historia Primitiva, Madrid, prof. dr
Julio Martinez Santa-Olalla,
dyrektor, .Jorge Juan 59, Madrid. Sociedad espanola
de Antropologia, Etnografia y Prehistoria, Madrid, Apartado 1914, Madrid, Arquitecto Jose Luis Arrese, prezes, prof. dr Julio Martinez Santa- Olalla, sekretarz.
Societat Catalana d'Estudis Histórics, Barcelona, dr R. Aramón, prezes. Apartado
1146, Barcelona.
Szwecja, Etnografiska
Institutet,
Universitet,
Goeteborg, prof. C. G. Izikowitz,
dyrektor.
Etnografiska
Museet, Goeteborg, Norra Hamngatan,
12, Góteborg, C,
prof. C. G. Izikowitz. Etnologiska Sallskapet St.ockolm, (Ethnographic Society of
Stockolm), prof. John Grandlund, prezes. Swedish Committee for Folklife Research,
Stockholm, prof. S. Erixon, prezes, Ormansgatan,
63, Stockom-Vallingby,
3.
Szwajcaria,
Association internationale
pour l'Etude de l' Ant.hropologie Differentielle, lnstitut d'Anatomie de l'Universite, 20 rue de l'Ecole de Medecine Geneve
Institut d' Anthropologie d l'Universite de Geneve, 44 rue des Maraichers, Geneve,
prof. R. Marc Sauter, dyrektor. Musee Ethnographique
(Museum fur Vólkerkunde),
Augustinergasse
2, Basel. Societe Suisse D'Anthropologie
et D'Ethnologie I, avo
Franc<;is Borel, Cortaillod (Geneve), Miss Susanne Haas, sekretarz-skarbnik
Societe
Suisse des Americanistes, 65--67 Boulevard Carl Vogt, Geneve, Mad. M. Paranhos
da Silva, sekretarz generalny.
Taiwan, Institute of Ethnology (Academia Sinica), N;J,nkang, Taipei, Taiwan (Formosa), Shun-sheng-I,ing,
dyrektor, prof. Yih yuan Li, Associate research fellow,
sekretarz.
Czad, Institut National Tchadien pour les Sciences bumaines, ForL Lamy, B. P.
503, Fort Lamy (Rep. du Tchad), prof. .T. P. Lebeuf, dyrektor. Bun,au de Paris,
Musee de I'Homme Place du Trocadero, Paris 16.
241
Kronika
Tunis, Centre national de rikherches et d'Archeologie, Tunis, Ministere
res culturelles, dr Ali Sahly, Rieumes (Hf.wte Garonne) (France).
des Affai-
Wielka Brytania,
Association of Social Anthropologists
of the Commonwealth,
University College London, Gower Street W. C. 1, London, Mr. loan Lewis. International African Institute, St. Dunstan's Chamber, 10/11 Fetter Lane, Fleet Street,
London E. C. 4, prof. D. Forde, dyrektor. International
Folk Music Council, London, dr Barbara Krader, sekretarz. Royal Anthropological
Institute of Great Britain and Ireland, 21 Bedford Square, London W. C. 1, Anthony Christie, sekretarz.
Egipt, Prof. M. Amer, 8 rue Salamlek, Garden City, La Caire, Republique Arabe
Unie. Asyut University, Sociology Department, Assiut, dr A. Shawky, Head, Institut des Etudes Soudanaises, 3. Shagaret-el-Dur,
Zamalek, I.e Caire, Republique
Arabe Unie, prof. M. Awad.
Stany Zjednoczone Ameryki Północnej American Anthropological Association, 1530
P. Street, N. W., Washington 25, D. C., dr Stephen T. Boggs. American Folklore
Society University of Pennsylvania,
Philadelphia,
Pennsylvania
19104, prof. Kenneth Goldstein. Anthropological
Society of Washington. Smithsonian
Institution,
Washington, D. C., dr Eugene Knez. Bernice P. Bishop Museum Far Eastern Pre-History Association, P. O. Box 3466, Honolulu, Hawaii. Current Anthropology,
University of Chicago, Department
of Anthropology,
l126E 59th Street, Chicago
37, Illinois, dr Sol Tax. Research Institute for the Study of Man, 162 East 78th
Street, New York 21, New York, dr Vera Rubin. The Society for Applied Anthropology, University of Colorado, Boulder, Colorado, Mr. Orner C. Stewart, prezes.
Uniwersytety, Brandeis University, Department of Anthropology, Waltham, Massachusetts 02154, prof. Robert A. Manners. kierownik katedry. Columbia University.
Department of Anthropology, New York, New York 10027, prof. l\larvin Harri~.
Cornell University, Department
of Anthropology, Ithaca, New York, dr Allan R.
Holmberg, kierownik katedry. Northwestern
University, Department of Anthropology, Evanston, Illinois 60201, prof. Raoul Narroll. Stanford University, Department
of Anthropology, Stanford, California, prof. George D. Spindler, kierownik katedry. University
of Pennsylvania,
Department
of Anthropology,
Philadelphia.
Pennsylvania
19104, prof. Anthony F. C. Wallace, kierownik katedry. University
of Pittsburg, Department of Anthropology, Pittsburg 13, Pennsylvania, prof. David
Landy. University of Texas, Department
of Anthropology,
Austin, Texas, prof.
Richard N. Adams, kierownik katedry. Wayne State University, Department
of
Sociology and Anthropology, Detroit, Michigar.. 48202, prof. Leonard Moss, kierownik katedry. Yale University, Department of Anthropology, New Haven, Connecticut, prof. Harold Conklin.
Z.S.R.R., Institut d'Ethnographie
de l'Academie des Sciences de L'URSS Moskva,
ul. Dimitri Ulyanov, 19, Moskva V, 36, prof. S. P. Tolst6v, dyrektor, prof. G. F. Debetz. Institute of Anthropology, State University, Moskva, Karl Marx Prospekt,
18. Moskva k-9, dr V. P. Jakimov, dJyrektor.
Watykan, Museo Missionario, Etnologico Palazzo Laterane,
Laterano 6-A, Roma, Italy, R. P. M. Schulien.
Piazza
S. Giovanni
in
Wenezuela, Museo de Ciencias Naturales,
Caracas, Apartado
3893, Caracas, dr
Ramon Aveledo Hostos, dyrektor. Instituto Venezolano de Investigaciones
Cientificas (LV.I.C.), Apartado 1827, Caracas, J. M. Cruxent, dyrektor.
16 -
Lud,
t. 51, 1967
242
Kroniko
Wietnam, Ecole fran!;ais d'Extreme
France, II, place Marcelin Berthelot,
Orient, prof. J. Filliozat,
Paris 5 (France).
dyrektor,
College de
Jugosławia,
Etnolosko Drustvo Jugoslavije
(Association cthnologique
jugoslave),
Studentski trg 13, p.f. 367, Beograd, prof. dr Bofivoje Drobnjakovic, prezes. Filosofska Fakulteta, Oddelek za etnolcgijo, Askercela ul. 12, Ljubljana, prof. V. Novak .. 7
Obrady S.I.E.E.
Międzynarodowe
Towarzystwo Etnologiczno-Folklorystyczne
(S.LE.F.) założone
w 1928 r. w Pradze pod nazwą Międzynarodowa
Komisja Sztuki i Tradycji Ludowych (C.LA.P.) obradowało 25' kwietnia 1965 r. w IVlaTburgu pod przewodnictwem
dyrektora Instytutu do Badań Etnograficznych w Środkowej Europie przy Philips
UniversiHit. W obradach wziął udział m. in. prezes S.LE.F. Karel C. Peeters oraz
sekretarz generalny Roger Pinion.
Po wstępnym przemówieniu
prezesa i omówieniu bieżących spraw organizacyjnych sekretarz generalny powiadomił uczestników obrad o powołaniu w ramach towarzystwa
nowych komisji naukowych, których utwonenie
postulowane
było przez członków towarzystwa. zadania i skład tych komisji z pewnością zainteresują również polskich czytelników. Są to: 1. KomiSja d/s Europejskiego Atlasu
Etnograficznego - prezesi: M. Bratanic, P. J. Meertens; członkowie: M. Barabas,
S. Erixon, J. Gajek (polska), M. Zender. 2. Komisja d./s studiów bibliograficznych prezesi: G. Heilfurth, R. Wildhaber, 3. Komisja d/s studiów uniwersyteckich
prezesi: H. Bausinger, W. Nicolaisen. 4. Komisja d/s studiów nad pracą: - prezesi: pani Belenyessi, J. Weber-Kellerman.
5. Komisja d/s studiów nad narzędziami
pracy - prezesi: W. Jakobeit, Steensberg. 6. Komisja d/s studiów nad grami i zabawami ludowymi - prezesi: M. Kuret i Peesch.
Zapowiedziano również utworzenie oW przyszłości dalszych komisji, m. in. d/s
filmów folklorystycznych,
wierzeń i zabobonów, świąt tradycyjnych, literatury ludowej, budownictwa wiejskiego.
Na zakończenie obrad prezes omówił przyszłe możliwości współpracy z folklorystycznymi
organizacjami
w Ameryce Południowej
oraz zaproponował nadanie
tytułów ·członków honorowych S.LE.F. profesorom Renato Almeida i Milan Gavazzi.
27 kwietnia 1965 r. w Marburgu obradował Niemiecki Kongres Etnograficzny
na temat folkloru związanego z pracą. Wstępne przemówienie wygłosił m. in. prezes
S.LE.F. prof. dr Karel C. Peeters. Mówił on głównie o rozwijającej się współpracy
między S.I.E.F. a niemieckimi organizacjami etnograficznymi
i folklorystycznymi.
Obrady kongresu toczyły się w ośmiu sekcjach: 1) budownictwa i rolnictwa,
2) baśni i legend, 3) sztuki ludowej, 4) strojów ludowych, 5) narzędzi pracy, 6) pieśni, muzyki i tańców, 7) językoznawstwa. 8) folkloru Niemiec Wschodnich.
Kongres mimo tematyki, związanej z terenem Niemiec posiadał charakter międzynarodowy dzięki obecności wielu uczestników z zagranicy.
Opracował T. Skarżyński
w/g Bulletin Folklorique
d'lIle-de-France,
nr 30. str. 910-913.
243
KToniku
SPRA WOZDANIE
7.
I Ogólnopolskiego
Krakowski
Seminarium
Afrykanistycznego
zorganizowanego
przez
Oddział PTL w dniach 8 i 9 maja 1965 r.
Oddział Krakowski PTL zo,rganizował 8 i 9 maja 1965 pierwsze ogólnopolskie
Seminarium Afrykanistyczne
w lokalu Zakładu Filologii Orientalnej
Uniwersytetu
Jagiellońskiego, Collegium Paderevianum,
Al. Mickiewicza 8/10, 8 piętro sala 808.
W sobotę dnia 8 maja o godz. 10 Seminarium otworzył Prezes Oddziału Krakowskiego PTL prof. dr Tadeusz M i l e w s k i, przedstawiając
w krótkim zagajeniu zadania afrykanistyki
polskiej.
Pierwszy referat naukowy pt. Etiopska medycyna ludowa wygłosił prof. dr Stefan S t l' e l c y n. Omówi! on zarówno treść etiopskich
rękopisów
medycznych
z XVII i XVIII w. jak też przedstawił wyniki badań terenowych. Ludowa medycyna etiopska jest w zakresie swych założeń teoretycznych
odgałęzieniem tradycji
greckich a następnie arabskich,
w zakresie jednak konkretnych
metod leczenia
wykazuje ona dużą pomysłowość i oryginalność. Prof. Strelcyn przygotowuje obecnie wydanie filologiczne kilku etiopskich ['ękopisów medycznych.
Po wygłoszeniu referatu prof. Stn~lcyn objął przewodnictwo
obrad i udzielił
głosu dr .Januszowi Kamockiemu,
który omówił stan zbiorów afrykanistycznych
w Polsce. Najbogatszym pod tym względem jest Muzeum Narodowe w Warszawie
(około 6000 eksponatów), Muzeum Etnograficzne
w KiI"akowie (około 1250 eksponatów w tym kolekcje Rogozińskiego z lat osiemdziesiątych
XIX w.), Muzeum
w Szczecinie, do którego obecnie napływają eksponaty z Ghany, i Muzeum w Bochni.
Palącą potrzebą jest udostępnienie tych zbiorów publiczności przez organizowanie
wystaw oraz wydawanie
katalogów, artykułów
informacyjnych
itd. O godz. 13
obrady zawieszono i członkowie Seminarium
udali się do Muzeum Etnograficznego, Plac Wolnica 1, gdzie w jednej z sal 7-ego piętra zorganizowano
Wystawę
zbiorów afrykanistycznych.
Otwarcia jej dokonał DyrektoT Muzeum prof. dr Tadeusz Seweryn, a po Wystawie oprowadził gości dr Janusz Kamocki, zwracając
ich uwagę na piękną broń i fetysze z Kamerunu oraz na instrumenty
muzyczne
plemion murzyńskich.
O godz. 17 wznowiono brady w Collegium Paderevianum.
Doc. dr Szymon
C h o d a k wygłosił referat pt. $wiqtynie
Ghany, w którym omówił wyniki własnych badań w tym kraju. Referent przedstawił
funkcję społeczną' świątyń wynikającą ze światopoglądu
miejscowej ludności murzyńskiej.
Ich walkę z czarną
magią i z przestępczością.
Następny referat prof. dr Tadeusza M i l e w s k i e g o pt. Problem klasYfikacji
języków Afryki
przedstawił ewolucję poglądów w tej dziedzinie od D. Westermanna
(1940) do J. H. Greenberga (1963). W wyniku rozwoju badań naukowych ustaliła
się koncepcja czterech rodzin językowych Af,ryki: 1. kiwisan na samym południu,
obejmująca dialekty Hotentotów i Buszmenów; 2. bantuidalna
(u Greenberga kongokordofańska) w basenie Kongo, Nigru i w Kordofanie, 3. nilo-saharska
(między
Nilem a jeziorem Czad), 4. semito-chamicka
(u Greenberga af,roazjatycka) w Afryce
Północnej, która obejmuje 5 podrodzin: hausa-musgu
(między Nigrem a jeziorem
Czad), berberyjską, kuszycką, wymarłą dziś egipską i semicką.
Referat prof. dr Romana S t o p y pt. Pokrewieństwo
genealogiczne
podstawowych czterech grup językowych
Afryki
szedł dalej od poprzedniego. Bronił on tezy,
że cztery wyrozllłone w referacie prof. Milewskiego rodziny językowe są sobie
pokrewne i że tworzą w gruncie rzeczy jedną ogólnoafrykańską
rodzinę językową,
244
Kronika
której najbardziej
archaicmymi
przedstawicielami
są dialekty khoisan używane
przez Hotentotów i Buszmenów.
W niedzielę9
maja obrady wznowiono o godz. ID. Doc. dr Andrzej Wal ig Ó l' S k a wygłosił pierwszy referat pt. Dawność a współczesność Afryki, w którym
naszkicował rozwój metod badań etnograficznych
od drugiej połowy XIX w. po
dziś dzień. Specjalną uwagę poświęcił referent szkole B. Malinowskiego i historii
badań etnograficznych
w Afryce.
Następny referat prof. dr Tadeusza L e w i c k i e g o pt. Górnictwo
i metalurgia w Afryce
średniowiecznej
dał niezmiernie barwny obraz życia gospodarczego
Afryki w okresie między VIII a XIX w.n.e. Podstawą wywodów referenta
były
informacje
zawarte w dziełach średniowiecznych
geografów arabskich. Prof. Lewicki stwierdził że wiele ludów murzyńskich Afryki dokonało około początku n.e.
skoku od neolitu bezpośrednio do epoki żelaza z zupełnym prawie pominięciem
epoki miedzi i brązu.
Ostatni referat wygłosił mgr Krzysztof M a k u l s k i pt. Kwestia
posiadania
ziemi w Afryce
Północnej.
Referent podkreślił ciągłe wahanie między kolektywną
a indywidualną
formą posiadania ziemi i przedstawił stanowisko, jakie zajmowały
w tej sprawie kolejno plemiona berberyjskie, zdobywcy arabscy i francuskie władze
kolonialne.
Obrady zamknął prof. Strelcyn podkreślając
w podsumowaniu,
że znaczenie
Seminarium polegało przede wszystkim na tym. że przedstawiciele
polskiej afrykanistyki mogli się na nim po raz pierwszy spotkać i poznać *. Dalsze podobne zebrania są konieczne dla ,pomyślnego rozwoju badań.
Po każdym referacie rozwijała się ożywiona dyskusja, która specjalnie owocną
była po referatach prof. Strelcyna, Doc. Chodaka i Doc. Waligórskiego.
Na każdym z trzech zebrań Seminarium frekwencja dochodziła do 50 osób.
Tadeusz
ETNOGRAFICZNE
SEMINARIUM
AMERYKANISTYCZNE
Milewski
W POZNANIU
Seminarium
.Mnerykanistyczne,
które obradowało w dniach od 2 do 4 maja
1965 roku w Poznaniu, określić można jako najliczniejsze
w historii etnografii
polskiej i wzorowo przygotowane zgromadzenie etnografów i przedstawicieli
nauk
pokrewnych
poświęcone w całości problematyce
pozaeuropejskiej.
Organizatorami
imprezy były: Zakład Etnografii
Powszechnej
Katedry
Etnografii
Uniwersytetu
im. A. Mickiewicza w Poznaniu oraz Oddział Poznański PTL a jej inicjatorem
doc. dr Maria F l' a n k o w s k a, kierownik Zakładu i wiceprezes Zarządu Głównego PTL.
.
Seminarium
okazało się przedsięwzięciem
potrzebnym
nie tylko stosunkowo
wąskiej grupie amerykanistów,
ale również przedstawicielom
innych specjalności
etnograficznych
i naukowcom współpracującym
z etnografią. Fakt, że uczestnicy
Seminar,ium w całym szer'egu wystąpień, zarówno naukowych jak i natury organizacyjnej, wykroczyli poza ramy amerykanistyki
i poruszyli zagadnienia interesujące szersze grono etnografów, podnosi rangę imprezy. Dobitnym świadectwem
szerokiego zainteresowania
obradami była przede wszystkim przekraczająca
setkę
liczba uczestników spotkania. W Seminarium wzięli udz·iał przybyli spoza Pozna-
* Pierwsze seminarium afrykanistyczne
odbyło się w PTL we Wrocławiu
w 1957 r. Wzięli w nim udział m. inn. prof. J. Czekanowski, J. Gajek, T. Milewski,
R. Stopa, A. Waligórski i inni. (Przyp. Red.).
245
Kronika
nia: prof. dr W. Hensel, dyrektor Instytutu
Historii Kultury
Materialnej
PAN,
prof. dr B. Olszewicz, prezes Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego,
kierownik
Katedry Etnografii Uniwer.sytetu Warszawskiego
i kierownik Zakładu Etnografii
Powsz~hnej
IHKM PAN prof. dr W. Dynowski, kierownik
Katedry Etnografii
Uniwersytetu
Łódzkiego prof. dr K. Zawistowicz-Adamska,
kierownik
Katedry
Etnografii Uniwersytetu
Toruńskiego doc. dr J. Klimaszewska,
dyrektor Muzeum
Etnograficznego w Toruniu prof. dr M. Znamierowska-Priifferowa,
kierownik Zakładu Etnografii
Powszechnej
Katedry
Etnografii
Uniwersytetu
Wrocławskiego
doc. dr A. Godlewski, pracownicy naukowi uniwersyteckich
katedr etnografii, etnograficznych placówek PAN, etnografowie
zatrudnieni
w muzeach oraz przedstawiciele studenckich kół naukowych z Warszawy, Krakowa, Łodzi, Wrocławia, Lublina i Szczecina.
Otwarcia Seminarium dokonała doc. dr M. Frankowska, podkreślając znaczenie
tego typu specjalistycznych
spotkań dla ,rozwoju badań naukowych. Uczestników
obrad powitali: rektor prof. dr G. Labuda w imieniu Uniwersytetu
A. Mickiewicza
w Poznaniu oraz prof. dr J. Burszta w imieniu Katedry Etnografii UAM i poznańskiego ośrodka etnograficznego.
Inauguracyjny
referat Pochodzenie ludności Ameryki
przedkolumbijskiej
wodbiciu językowym
wygłosił prof. dr T. M i l e w s k i. W pierwszym dniu obrad referaty wygłosili również: doc. dr M. F r a n k o w s k a - Zróżnicowanie
kulturowe
ludów kopieniaczych
Ameryki.
Próba interpretacji,
mgr L. K r z y ż a n i a k (poznań) - Z zagadnień, rozwoju miast Doliny Meksyku w okresie przedkolumbijskim
oraz mgr B. K o h u t n i c k a (Warszawa) - Proces kształtowania
się ekonomicznych podstaw
kultury
Indian
Prerii.
W drugim dniu Seminarium, w odróżnieniu od pierwszego, w którym dominowała problematyka
historyczna,
zajęto się zagadnieniami
bliższymi współczesności. Referaty wygłosili: mgr K. M a ł k o w s k a (Warszawa) - Problem akulturacji
w etnografii
amerykańskiej,
mgr B. K o h u t n i c k i (Warszawa) - P1'oces
akulturacji
u Indian
Pueblo i dr A. L e w i c k a (Kraków) Przeobrażenia
kulturowe Indian Amazonii
Peruwiańskiej
pod wpływem
kontaktów
europejskich.
Ostatni dzień obrad zajęły wystąpienia:
A. P a s e r n - Z i e l i ń s k i e g o (Poznań) - P'roblem powiązań Ameryki
przedkolumbijskiej
z Oceanią oraz M. S k az i ń s k i e j (Poznań) Widowiska
obrzędowe
Indian
Zuni i ich związki
z gospodarką
i ustrojem
społecznym.
Brak miejsca nie pozwala, przy dużej ilości wystąpień i ich tematycznej
różnorodności, na skrótowe
chociażby omówienie treści poszczególnych
referatów,
przeznaczonych zresztą do druku 1. O naukowej doniosłości wygłoszonych na Seminarium referatów mogą świadczyć ożywione dyskusje, toczone od pierwszego
dnia obrad.
Referat wybitnego językoznawcy prof. dr T. M i l e w s k i e g o stał się punktem
wyjścia wymiany
poglądów na temat kontaktów
Ameryki
przedkolumbijskiej
z Oceanią oraz Azją południowo-wschodnią.
Mówcy: prof. B. Olszewicz, prof.
dr W. Dynowski, doc. dr A. Godlewski, doc. dr M. Frankowska
i A. Posern-Zieliński podkreślali złożoność problemu kontaktów ludności Ameryki z innymi kontynentami, problemu niesłychanie kontrowersyjnego
w nauce światowej. Większość
dyskutantów stała na stanowisku możliwości obustronnych kontaktów amerykańsko-polinezyjskich
oraz kontaktów
między Azją południowo-wschodnią
i Ameryką,
przy czym te ostatnie, co podkreśliła w obszernym wystąpieniu
doc. dr M. Fran-
I
Większość referatów
opublikowano
w "Etnografii
Polskiej"
t. X.
246
Kronika
kowska, nie noszą znamion powiązań stałych czy długotrwałych. Cennym uzupełnieniem dyskusji z pierwszego dnia obrad stał si~ referat A. Posern-Zieliński
i interesujące wystąpienie
dr T. Marszewskiego,
operującego
materiałami
etnobotanicznymi.
Referatom L. Krzyżaniaka i B. Kohutnickiej, wygłoszonym po południu pierwszego dnia obrad, towa·rzyszyła dyskusja koncentrująca
si~ przede wszystkim wokół
zagadnienia genezy i rozwoju miast mezoamerykańskich
oraz przeobrażeń kulturowych w wyniku wniesienia do zespołu kulturowego ważnych nowych elementów.
Ostatnie zagadnienie zostało podj~te przez dyskutantów:
doc. dr J. Klimaszewską.
mgr K. MakuIskiego (Warszawa) i dr J. Kamockiego (Kraków), w związku z referatem mgr B. Kohutnickiej,
która zakwestionowała
koncepcję, jakoby przyj~cie
konia wpłyn~ło w sposób decydujący na typ gospodarki i podstawowe cechy kultury
Indian Prerii. W dyskusji nad genezą miast środkowoame.rykańskich
zaprezentowano dwa stanowiska:
prof. T. Milewski wypowiedział
się za koncepcją, która
wśród czynników miastotwórczych
oddaje prymat funkcjom kultowym, natomiast
doc. dr M. Frankowska
skłonna była traktować
proces powstawania
miast jako
podpo'I'ządkowany odd2Jiaływaniu całego zespołu czynników a wśród nich przede
wszystkim ekonomicznych i administracyjnych.
Dyskusja w drugim dniu obrad toczyła si~ przede wszystkim wokół możliwości stosowania w etnografii polskiej terminu akulturacja
jako synonimu przemian czy prz.eobrażeń kulturowych.
Większość mówców: dr H. Przesławska
(Poznań), prof. dr T. MileWoSki,prof. dr J. Burszta, d.r J. Kamocki (Kraków), dr Z. Jasiewicz (Poznań), poprzez krytyk~ semantyczną
.i zwrócenie uwagi na związek
terminu z metodologią amerykańskich
badań akulturacyjnych,
wypowiedziała
się
przeciwko włączeniu akulturacji
do zasobu terminologicznego
etnograHi polskiej,
rezerwując
go dla prac informujących
a badaniach
etnograficznych
w krajach,
gdzie termin ten został przyjęty. Dyskusji tej, wbrew pozorom, nie należy traktować jako wyłącznie terminologicznej.
Jej wartość polega na podkreśleniu istotnych związków terminologii z metodologią badań i zwrócenie uwagi na potrzebę
krytycznego
jedynie przejmowania
p'I'Zez naukę polską terminów wytworzonych
w ośrodkach pozapolskich.
Godnym odnotowania uzupełnieniem Seminarium była "Wystawa sztuki Starożytnego Meksyku" przygotowana przez Oddział Kultury i E:ztuki Ludowej Muzeum
Narodowego w Poznaniu z inicjatywy i przy współpracy Zakładu Etnografii Powszechnej DAM. Otwarcia wystawy, której scena'I'iusz przygotowała doc. dr M. Frankowska a funkcję komisarza pełnił mgr S. Blaszczyk, dokonano w przerwie pierwszego dnia obrad. Wystawa doczekała się katalogu, który niestety ukazał się z pewnym opóźnieniem i nie został rozprowadzony wśród uczestników spotkania~.
Seminarium
A m er y k a n i s t y c z n e w Poznaniu stało się okazją dla przedyskutowania
spraw
organizacyjnych
związanych
z działalnością
etnografów
w ramach PTL. Zebranie organizacyjne w dniu 3 IV 1965 r., w którym uczestniczył
prof. B. Olszewicz - prezes Zarządu Głównego PTL oraz kilkudziesięciu członków
PTL z Zarządów Oddziałów PTL w Krakowie,
Poznaniu, Toruniu, Warszawie
i Wrocławiu, otworzyła doc. dr M. Frankowska przedstawiając
sytuację w polskiej
amerykanistyce
i wysuwając
postulat utworzenia
sekcji amerykanistycznej
przy
PTL. Liczni dyskutanci:
doc. dr J. Klimaszewska,
prof. dr B. Olszew1cz. prof.
dr T. Milewski, mgr S. Błaszczyk (PoznaM, prof. dr M. Znamierowska-Priifferowa,
mgr K. Makulski (Warszawa) i doc. dr A. Godlewski poparli projekt przedstawiony
2 M. F r a n k o w s k a,
ss. 18.
Wystawa
sztuki
Starożytnego
Meksyku,
Poznań
1965,
Kronika
247
przez doc. dr M. Frankowską, poszerzając go poprzez wysunięcie koncepcji innych
sekcji określonych terytorialnie
czy tematycznie, zlokalizowanych w poszczególnych
ośrodkach posiadających
kadrę specjalistów,
o własnym zarządzie i regulaminie.
Wniosek do Zarządu Glównego PTL o utworzenie w Poznaniu sekcji amerykanistycznej pod przewodnictwem
doc. dr M. Frankowskiej
sformułował prof. dr T. Milewski.
Seminarium w Poznaniu poprzedzone bylo obradami amerykanistów
w Krakowie w listopadzie 1963 roku i przez organizatorów
ozna·czone zostało cyfrą porządkową II. Nie ulega wątpliwości, że dla dalszego rozwoju polskiej amerykanistyki korzystna bylaby kontynuacja
tego rodzaju spotkań. Jednocześnie
można
żywić nadzieję, że instytucja
Seminariów Amerykanistycznych
dostarczy zachęty
i posłuży za wzór etnografom
specjalizującym
się w problematyce
innych kontynentów.
Zbigniew
Jasiewicz
WYCIĄG Z PROTOKÓŁU
XXXIX
Walnego Zgromadzenia
członków Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego,
odbytego w dniach 21-22 listopada 1964 r. we W l' o c ł a w i u
21 listopada 1964 r. dr WI. Świrski, prezes OddZJiału Wrocławskiego,
dokonał
otwarcia XXXIX Walnego Zgromadzenia,
oraz powierzył przewodniczenie
prezesowi PTL prof. dr B. O I s z e w i c z o w i.
Przewodniczący
przedstawił
następujący
porządek dzienny: 1. Uczczenie pamięci zmarłych w ostatnim roku członków PTL; 2. Odczytanie i przyjęcie protokółu z poprzedniego, XXXVIII Walnego Zgromadzenia
w Opolu; 3. Wybór komisji: mandatowej,
matki, skrutacyjnej
i wnioskowej;
4. Sprawozdanie
Zarządu
Glównego PTL za rok 1962/63 i za okres 3-letniej kadencji (1961-1964); 5'. Sprawozdanie i wnioski Głównej Komi.sji Rewizyjnej;
6. Sprawozdania
Oddzialów PTL:
7. Dyskusja; 8. Zatwierdzenie
bilansów, sprawozdań i wniosków GKR oraz udzielenie absolutorium ustępującemu
Zarządowi Gl. PTL; 9. Uchwalenie planu pracy
i budżetu na rok 1965; 10. Uchwalenie wniosków
przedłożonych
przez komisję
wnioskową, w tym uchwalenie zmian statutu PTL; 11. Przyjęcie regulaminu wyborów; 12, Wybory członków Zarządu Gł. PTL, Głównej Komisji Rewizyjnej PTL,
Sądu Koleżeńskiego PTL na okres następnych 3 lat (1964-1967).
Ad. 1. Prof. M. Prlifferowa
przedstawiła
straty wskutek śmierci członków
w szeregach PTL: prof. dr J. st. By.stronia, prof. dr K. Koniny'ego, prof. T. Zyglera, mgr M. Wojeńskiej, dr T. Delimata, prof. B. Standery, których pamięć członkowie uczcili chwilą milczenia.
Ad. 2. Z kolei mgr P. Kaleciak odczytał protokół z XXXVIII W. Z. w Opolu.
W dyskusji nad protokólem dr L. Malicki wypowiedział się, że jest on zbyt szczegółowy. Przeciwne stanowisko zajął mgr P. Dekowski, argumentując, że protokół powinien być wyczerpujący,
by uczestnikom przypomnieć problematykę,
a nieobecnym na poprzednim. W. Z. dać pojęcie o jego przebiegu. W głosowaniu protokół
przyjęto przez aklamację.
Ad. 3. Następnie w glosowaniu jawnym wybrano następujące
komisje: a) komisję mandatową
w składzie: A. Kowalska-Lewicka,
B. Jaworska
M. Tarko
i A. Kuczyński; b) komisję matkę: W. Antoniewicz,
K. Zawistowicz-Adamska,
M. Znamierowska-Prlifferowa,
FI'. Wokroj, A. Oleszczuk, FI'. Klonowski, W. Sobisiak, St. Błaszczyk, WI. Jeż-Jarecki;
c) komisję skrutacyjną:
K. Antoniewicz,
J. Jastrzębski, H. Romaliska, M. Paradowska ; d) komisję wnioskową: K. Wolski,
F. Olesiejuk, K. Makuiski i J. Pieprzyk. Wyborów komisyj dokonano jednomyślnie.
248
Kronika
Ad. 4. Sprawozdania
z poszczególnych
dziedzin działalności PTI przedłożyli
prezes prof. dr B. Olszewicz, sekretarz
generalny doc. dr A. L. Godlewski,
redaktor
,Ludu" - prof. d,r J. Gajek, redaktor DWOK prof. dr J. Burszta,
redaktor "Literatury
Ludowej" - dr sto Swirko. Z kolei złożył sprawozdanie z-ca
skarbnika - doc. dr T. Wróblewski.
Ad. 5. Sprawozdanie
Głównej Komisji Rewizyjnej odczytał jej przewodniczący
dr Sto Badoń.
Ad. 6. Sprawozdania
Oddziałów zostały przedłożone na piśmie, ponieważ pełne
ich odczytanie zajęłoby
zbyt dużo czasu, ograniczono
przemówienia
do 5-ciu
minut.
Ad. 7. Po przerwie obiadowej odbyła się dyskusja nad sprawozdaniami. Wobradach popołudniowych przewodniczyła prof. dr M. Znamierowska-Priifferowa,
viceprezes PTL.
Prof. dr W. Antoniewicz zwrócił uwagę na Iakt, że niektóre Oddziały prowadzą samodzielną wymianę wydawnictw (także z zagranicy) i stwierdził że wymiana
taka winna być rejestrowana
centralnie, gdyż przedmiot jej stanowi własność całego Towarzystwa i całe Towarzystwo winno ko'rzystać z rezultatów tej akcji.
Mgr P. Dekowski prosi o szybszą informację o nowych wydawnictwach
PTL.
gdyż zdarza się, że niektóre pozycje zostają rozdy,sponowane szybciej niż dociera
informacja o ich pojawieniu się, wskutek czego nie można mieć kompletów wydawnictw PTL w Muzeum. Prof. K. Zawistowicz-Adamska
krytykuje przerwanie pożytecznego zwyczaju, który istniał długo w tradycji PTL, że wszystkie Oddziały Towarzystwa otrzymywały po 1 egzemplarzu każdej pozycji wydawniczej do swoich
bibliotek. Była to i informacja bibliograficzna dla członków, którzy mogli zapoznać
się z nowym tytułem i na czas zamówić go dla siebie, była też najpożyteczniejszą
społeczną fo,rmą magazynowania
rezerw,
gdyż biblioteki
Oddziałów
stanowią
własność Towa,rzystwa, a książka stawała się dostępną nawet i dla tych członków
PTL któ.rzy nie mogli sobie pozwolić na jej zakup. Tę tradycję należy odnowić.
Mgr A. Nienartowicz
główny księgowy PTL przypomina,
że w tym roku
tradycję tę wznowiono i prócz dzieł Kolberga, wysyłano do Oddziałów wszystkie
pozycje, które się ukazały. Jeśli Walne Zgromadzenie uchwali, administracja
PTL
będzie wysyłać i dzieła O. Kolberga. Obecnie wniosek z ,redakcji DWOK, uchwalony na ostatnim posiedzeniu Zarządu Głównego, zostanie wysłany do zatwierdzenia
Wydziału I PAN i Departamentowi
Wydawnictw Ministerstwa
Kultury i Sztuki.
Co do brakujących
pozycji z okresu ,przerwy w wysyłaniu wydawnictw do bibliotek Oddziałów, to mogą one otrzymać uzupełnienie, jeśli nadeślą pisemne zamówienia wg katalogów na te pozycje, których brak.
Dr S. Swirko wyraził niepokój, czy wobec obniżki subwencji przez Polską Akademię Nauk nie zostanie zagrożone istnienie "Literatury
Ludowej". Mgr B. Gawin
wskazuje na możliwość otrzymywania
subwencji regionalnych. Z Wydziałów Kultury na zeszyty, dotyczące konkretnych 'regionów, nadto widzi możliwości w wewnętrznych przesunięciach
w toku realizacji subwencji, na które Akademia przy
odpowiednim uzasadnieniu
na pewno wyrazi zgodę.
Dr O. Gajkowa zwraca uwagę na nikłą stosunkowo ilość egzemplarzy O. Kolberga, wysyłanych za granicę. Przy podniesieniu nakładu następnych pozycji Kolbergowskich
do 6000 egzemplarzy "Ar s Polona" powinna rozprowadzić przynajmniej dwukrotną ilość wysyłanych dotąd egzemplarzy.
Prof. B. Olszewicz porusza sprawę centralnej
biblioteki PTL we Wrocławiu.
Zawiera ona 50000 tomów, a zatrudnia tylko 1 osobę. Brak etatów potrzebnych dla
bibliotekarzy i funduszów na dalsze kompletowanie
nowych pozycji bibliograficz-··
Kronika
249
nych. Wiadomo zaś, że jest to biblioteka o znaczeniu ogólnokrajowym.
Nowy Zarząd musi tę sprawę przedstawić Wydziałowi Bibliotek PAN.
Prof. Gajek popiera wypowiedź prezesa Towarzystwa
i stwierdza, że Biblioteka PTL jest jedyną, tak bogatą biblioteką etnograficzną
w środkowej Europie.
Dr Swirko odpowiada na zarzut nierytmiczności
ukazywania
się "Literatury
Ludowej" i broni tytułu przed zamianą go w półrocznik. Częstszy periodyk jest dla
redakcji wygodniejszy,
gdyż każdy zeszyt może być poświęcony
innemu regionowi.
B. Gawin podkreśla ,wagę rytmicznego
ukazywania
się "Literatury
Ludowej",
uważa jednak, że nie należy dopuszczać do tego, by stała się tylko wydawnictwem
seryjnym, a nie czasopismem.
Ad. 8. Prezes prof. B. Olszewicz stawia pod głosowanie zatwierdzenie
bilansu,
przedstawionego
przez gl. księgowego mgra A. Nienartowicza.
Wniosek przegłosowano jednomyślnie.
Następnie poddaje pod głosowanie przyjęcie sprawozdań
Zarządu
Gl. GKR
i Oddziałów. Wszystkie przegłosowano
jednomyślnie.
Z kolei poddaje pod głosowanie wniosek GKR o udzielenie absolutorium
ustępującemu
Zarządowi Gl. Wniosek przegłosowano jednomyślnie,
gdyż prócz. zainteresowanych,
a więc członków
Zarządu Gl. wstrzymał się od głosowania tylko jeden członek, a przeciw udzieleniu
absolutorium nie głosował nikt. Głosowanie poparto oklaskami.
Ad. 9. W związku z brakiem pewności o ile PAN sfinansuje
działalność PTL
przy zmniejszających
się z .roku na rok dotacjach
dla towarzystwa
uznano, że
Walnemu Zgromadzeniu brak podstaw i realnych danych konkretnych
do uchwalenia budżetu na rok 1965. Troskę o budżet 1965 r. i wykonanie planów złożono na
barki nowego Zarządu Gl. Odstąpienie od analizy i dzielenia tego, co nieokreślone
i niepewne przegłosowano
jednomyślnie,
a pozostawienie
tych problemów Zarządowi Gł. poparto po głosowaniu przez aklamację.
Ad. 10. Komisja wnioskowa
stwierdziła, że na Walne Zgromadzenie
w sprawie zmiany statutu wpłynęły trzy wnioski. Pierwszy, zasadniczy wpłynął od Zarządu Gł. i został przedstawiony
na piśmie wszystkim Oddziałom do wcześniejszego przedyskutowania.
Drugi, z Oddziału Poznańskiego, proponuje zmianę w punkcie, który mówi, kto przewodniczy Walnemu Zgromadzeniu
i sugeruje, by Walnemu Zgromadzeniu
przewodniczyła
osoba wybrana
przez W. Z., a nie jak dotąd
prezes lub jego zastępcy. Trzeci wniosek, Oddziału Toruńskiego
proponuje odbywanie Walnych Zgromadzeń przez delegatów. Ponieważ wniosek ten pociąga za
sobą zbyt dalekie zmiany w statucie i to w wielu punktach i ponieważ nie był
dyskutowany
przedtem w Oddziałach, a wprowadzenie
go w życie wymagałoby
zapewnienia
źródeł dla opłacenia
delegatów,
którzy musieliby
otrzymać
zwrot
kosztów podróży, komisja wnioskowa proponuje wniosek Torunia pozostawić do
rozważenia nowemu Zarządowi Gł., a uchwalić obecnie statut według projektu
rozesłanego przez Zarząd Gł., z uwzględnieniem
poprawki, zgłoszonej przez Oddział
Poznański.
Prof. Fr. Wokroj proponuje nadto, by ze względu na większą jasność zdania
drugiego z § 47 na stronie 13 starego statutu w drugim wierszu od góry między
słowa "członków Oddziału" wstawić słowo "Zarządu",
gdyż chodzi tam o członków Zarządu Oddziału.
Ponieważ Walne Zgromadzenie zbliżyło się do tak ważnych decyzji jak zmiana statutu i wybory władz naczelnych Towarzystwa, komisja mandatowa przedstawiła wyniki swoich badań nad prawomocnością
tegoż Zgromadzenia.
Na 142 zgłoszonych na Walne Zgromadzenie
przybyło 98 osób uprawnionych
do głosowania.
2;)0
Kronika
Wobec tego W. Z. może władnie podejmować wszystkie uchwały do zmiany statutu
włącznie.
Prof. Priifferowa
poddała pod głosowanie wnioski komisji wnioskowej, dotyczące zmiany statutu wraz z poprawką uzupełniającą
zgłoszoną przez prof. Wokroja. Wnioski przegłosowano jednomyślnie.
Ad. 11. Regulamin wyborczy przyjęto jednomyślnie.
Ad. 12. Komisja skrutacyjna
rozdała po trzy karty do głosowania z nazwiskami
osób, proponowanych
przez komisję matkę do Zarządu Cłówn€go GKR i Sądu
Koleżeń'Skiego, na tablicy zaś wypisano nazwiska osób, których kandydaturę
wysunięto z sali obrad. Głosujący mieli możność skreślania nazwisk i dopisywania
w ich miej'Sce innych.
Po obliczeniu głosów przez komisję skrutacyjną
okazało się, że w głosowaniu
wzięło udział 96 osób z uprawnionych 98. Dwie osoby opuściły salę przed głosowaniem. Ważnych głosów oddano 96.
Na członków Zarządu Głównego zostali wybrani: Olszewicz, Pietki€wicz, Klonowski, Jaworska, Zawistowicz-Adamska,
Kowalska-Lewicka,
Bąk, Burszta, Suboczowa, Dubiel, Krzyżanowski, Frankowska,
Kalec·iak, Polakiewicz, Lechowa, Kuźniewski, Kutn~eba-Pojnarowa,
Petera i Sobi!siak. Na zastępców członków Zarządu
Gl. wybrani zostali: Staszczak, Gajek i Godlewski.
W skład GKR weszli: Błaszczyk, Malicki, Jar€cki, Świrko, Dobrowolska.
Do Sądu Koleżeńskiego zostali wybrani: Antoniewicz, Kleczkowska, Dekowski.
Wokroj i Doroszewski.
Dokumenty, dotyczące głosowania, zostały przez komisję skrutacyjną
zabezpieczone i oddane do przechowania. W czasie pracy komisji sk,rutacyjnej nad obliczaniem głosów uczestnicy Walnego Zgromadzenia prowadzili w dalszym ciągu dyskusję nad sprawami interesującymi
poszczególne Oddziały i całe Towarzystwo.
Przedyskutowano
wniosek mgra A. Nienartowicza, by do bibliotek Oddziałów
dostarczyć po 1 komplecie dzieł Oska,ra Kolberga. Po dłuższej dyskusji wniosek popierali prof. prof. Zawistowicz-Adamska,
Priifferowa
Wokroj, Lewicka i Kaleciak,
a przeciw wnioskowi występował doc. Wróblewski i prof. Gajek. W wyniku dyskusji
uchwalono
przygniatającą
większością
głosów wniosek gl. księgowego nadając
uchwale następujące brzmienie: Walne Zgrowadzenie uchwala, że przyszły Zarząd
zrealizuje postulaty, by wszystkie Oddziały PTL posiadały w swych bibliotekach
po jednym komplecie Dzieł Wszystkich Oskara Kolberga. Przeciw tej uchwale
głosował 1 członek, a od głosu wstrzymały się 4 osoby.
Co do przyszłego Walnego Zg'romadzenia w Przemyślu postulowano by odbyło
się ono około połowy września. Z Jasiewicz przypomniał swój dawny wniosek, by
na przyszłość podawać wcześniej tematykę
referatów
zjazdowych i skróty lub
tezy.
Po zgłoszeniu przez komisję skrutacyjną
wyników wyborów przewodnicząca
prof. M. Priifferowa ogłosiła apeł do osób wybranych do nowych władz Towarzystwa, by jeszcze tego dnia, lub najpóźniej drugiego dnia Walnego Zgromadzenia
odbyli swe pierwsze posiedzenia, celem ukonstytuowania
wybranych organów. PTL
znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i nie może sobie pozwolić na ponowne
opłacenie kosztów podróży na osobne zebrania konstytucyjne
i dlatego musi być
do tego wykorzy,stany ich pobyt na Walnym Zgromadzeniu. Z tych względów zebranie konstytucyjne
musi się odbyć naj dalej drugiego dnia W. Z.o gdyż nowy skład
władz Towarzystwa należy do 14 dni przedstawić władzom administracyjnym.
Tym komunikatem
i podziękowaniem
za uczestnictwo
prof. M. Priifferowa
zamknęła pierwszy dzień obrad Walnego Zgromadzenia.
Bilans Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego na dzień 31. XII. 1964 r.
Aktywa
-------- ...
Treść
Lp.
__
--------
Zarządu Głównego
Oddziałów
Komitetu Kolbergowskiego
Kasa - Zarządu Głównego
2.
- Oddziałów
- Komitetu Kolbergowskiego
Koszty niewyodrębnionej
działal3.
ności gospodarczej
(wydawniczej
w toku produkcji)
- Zarządu Głównego
- Komitetu Kolbergowskiego
Dłużnicy - Zarządu Głównego
4.
- Komitetu Kolbergowskiego
5. Inne rozrachunki - Zarządu Głów- i
nego
- Komitetu Kolbergowskiego
6.
Materiały - w magazynie własnym
- w przerobie
7.
Przedmioty
nietrwałe w użytkowaniu
8.
Wyroby (wydawnictwa)
9.
Środki
podstawowe
Zarządu
Głównego
- Komitetu Kolbergowskiego
10.
St~a~y niewyodrębnionej
działal__ --i---_n_os_Cl_goosPDdarczej
1.
Banki -
I
I
Suma bilansowa
----
Sumy
zbiorcze
Sumy
1_ j ednostk.
__
o
-,---
Lp.
_____
8127,66
:I!
50713,58
Treść
~__
~
1.
1784049,80
622,75
7632,89
873,90
9129,54
296401,33
359374,51
655775,84
----
20535,41
il
i
l:
2.
366564,61
0
-
Zarządu Głównego
Komitetu
Kolbergowskiego
Odbiorcy - Zarządu Głównego
Komitetu Kolbergowskiego
Roz,rachunki publiczno-prawne
Sumy do rozliczenia i inne
Zużycie przedmiotów nietrwałych
Odchylenia od cen ewidencyjnych
II
5.
,I
6.
,
7.
"
8.
°
Antoni
Nienartowicz
677 352,80
----
715713,56
1395,10
550,40
1945,50
2991,90
47332,50
117462,36
112709,77
wyrobów
Fundusz środków podstawowych
! Fundusz środków obrotowych
! Zyski niewyodrębnionej
działalI ności gospodarczej
1416418,02
7016629,12
4668,32
,---
22 197,88
34872,60
---
57070,48
128418,58
150237,50
21,818,92
117462,36
4671124,85
1380752,57
35665,45
---
-1
1 416418,02
208 038,05
9 435 871,?_5
===:I'_-_-_-_-_-_-~~ma :~~~ansowa
Główny Księgowy
mgr
38360,76
-
I
9.
346029,20
...
Sumy
zbiorcze
-
ol 3.
4.
'II
Sumy
jednostko
o
: Wierzyciele
i
1725208.56
Pasywa
__ ._--_._._--------_._---~ -- --- ---_
--Ii ~-: -=-~_=:r~-_9_-_4-35-,-87-1-,O--5-
-_---:~-_
Skarbnik
Prof.
dr Stanislaw
Bqk
R a c h u n e k w y n i k ó w z a 1 9 6 4 r.
Dochody
---1------....
. ---
_L_p_·--;-I
1.
2.
3.
4.
5.
6.
-
T_,r_e_ś_c_·
__
Dochody z działalności statutowej
Dochody z produkcji niewyodrębnionej
's!)I'zedaż wydawnictw) - Zarządu Głównego
- Komitetu Kolbergowskiego
Dotacje PAN
- dla Zarządu Głównego
Dochody do rozliczenia
Dochody inne
Zmniejszenie środków finansowych
Suma bilansowa
Wrocław, dnia 14, września
Główny
mgr
Antoni
Wydatki
Il---------·-·-~---------··-
--- -------.---~-.---.-.---..
Suma zł.
II:_L_P_.-'....
T_,r_e_ś ć
1.
Koszty działalności statutowej
Koszty działalności niewyodrębnionej
(wyda wniczej)
- Zarządu Głównego
- Komitetu Kolbergowskiego
Koszty akcji i zadań zleconych
Koszty wymiany i straty niewyodrębnionej działalności gospodarczej
1
12823'-1
2.
370302,591.
1 103082,40 :i
3.
515000,237359,25
7003,44
370065,99
..
--.----.--:
-- ..-.-----.-
4.
.
._I_S_u_=~..:~~..
12 615 636,6~_,~_-,-
1966 r.
Księgowy
Nienartowicz
Skarbnik
Prof.
dr Stanisław
Bąk
368789,27
697569,15
I 1.245665,37
i
230666,43
72946,45
Kronika
Sesja
251
naukowa
Na drugi dzień tj. 22. XI. odbyła się część naukowa oraz zwiedzanie wystawy
fotograficznej i wystawy Polskiego Atlasu Etnograficznego.
Na posiedzeniu naukowym
wygłoszono następujące
wykłady i referaty
(większość ukaże sie w druku): prof. dr T. M i l e Vi s k i - Wyprawy
kupców
azteckich na przelomie
XV i XVI w.; prof. dr T. L e w i c ki - Kilka uwag o ustrojach średniowiecznych
państw
Afryki
Czarnej;
mgr K. lVI a k u l s ki Węzłowe
problemy
historii
etnicznej
centralnej
Sahary;
mgr K. ŚW i e l' c z y ń s ka - Obrzędy inicjacyjne
jako miernik
sprawności;
mgr J. L i s z k a, Wyprawa
S. Rogozińskiego do Afryki:
doc. dr A. L. G o d l e w s k i - Różnice między czlowiekiem
pierwotnym
a cywilizowanym
w świetle
własnych
spostrzeżeń
na wyspach
Towarzyskich;
mgr Z. K ł o d n i c k i - Zagadnienie
uwarstwienia
etnograficznego
Austronezji na tle środków
komunikacyjnych
służących
do żegLugi; mgr A. K u c z y ńs k i - Polscy badacze Ludów Syberii.
Po każdym wykładzie i referacie odbywała się dyskusja.
W przerwie między wykładami
powiadomiono
zebranych o wyniku konstytucyjnego zebrania Zarządu. Wybrane Prezydium
Zarządu Gł. powitano oklaskami.
Zakomunikowano
również wynik oceny wystawy konkursu
fotograficznego,
urządzonego z okazji XXXIX W. Z. PTL.
Apelem do wzmocnienia wysiłków dla dobra nauki polskiej prezes prof. B. 01szewicz zamknął obrady.
Protokółował mgr Piotr Kaleciak
WYCIĄG
z XL
Walnego Zgromadzenia
odbytego w dniach
Z PROTOKÓŁU
członków Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego,
24-26 września 1965 r. w P r z e m y ś l u
Zgodnie z uchwałą Zarządu Głównego z dnia 23. IX. 1965 ,r. - XL Walne
Zgromadzenie
członków PTL w Przemyślu
otworzył prezes Oddziału przemyskiego - mgr Stefan Lew. Powitał on wszystkich uczestników i zaprosił do Prezydium przedstawicieli
nauki i władz miejscowych. Prezydium zebrani powitali oklaskami. Mgr Stefan Lew przewodniczył na przedpołudniowych
obradach. P.rzedstawił
zebranym porządek obrad, po czym nastąpiło uczczenie pamięci zmarłych w ciągu
ostatniego roku członków PTL; prof. dra Jana Czekanowskiego, zasłużonego członka
honorowego, prof. dr Tadeusza Lehr-Spławińskiego
i prof. Juliusza Zborowskiego.
Porządek obrad: 1. Przemówienia
powitalne;
2. Uczczenie pamięci zmarłych
w ciągu ostatniego
roku członków PTL; 3. Odczytanie
i przyjęcie
protokółu
z XXXIX Walnego Zgromadzenia
PTL odbytego w 1964 r. we Wrocławiu; 4. Wybór Komisji Wnioskowej; 5. Sprawozdanie
Zarządu Głównego PTL za rok 1964/65;
6. Sprawozdanie
i wnioski Głównej Komisji Rewizyjnej;
7. Sprawozdania
Oddzialów PTL; 8. Dyskusja;
9. Zatwierdzenie
bilansu, sprawozdań
i wniosków GKR;
10. Uchwalenie planu pracy i budżetu na rok 1966; 11. Uchwalenie wniosków przedlożonych przez Komisję Wnioskową.
Ad. 1. Przemówienie
powitalne w imieniu gospodarzy wygłosił Sekretarz Prezydium MRN w Przemyślu - ob. dr S. Jabłoński.
Ad. 2. Przewodniczący
przedstawił
straty w szeregach
członków PTL, spowodowane przez śmierć, a mianowicie: nestora PTL - prof. dra Jana Czekanowskiego, prof .. Juliusza Zborowskiego i prof. dra Tadeusza Lehr-Spławińskiego.
252
Kronika
Wspomnienie o Rektorze Czekanowskim,
długoletnim prezesie PTL i Jego
Wielkich zasługach dla nauki polskiej i światowej wygłosił prof. dr Stanisław Bąk.
Po skończeniu prz€mówienia prof. Bąka zebrani uczcili pamiGć Rektora Jana Czekanowskiego chwilą milczenia.
Drugie wspomnienie
poświęcił. prof. dr st. Bąk pamięci zmarłego prof.
dr. T. Lehr-Spławińskiego
i jako uczeń Rektora T. Lehr-Spławińskiego
scharakteryzował Jego wielki dorobek naukowy. Zebrani uczcili pamięć prof. dra T. Lehr-Spławińskiego chwilą milczenia.
Wspomnienie pośmiertne o prof. Juliuszu Zborowskim, honorowym członku
PTL wygłosiła dr Anna Kowalska-Lewicka,
po czym uczczono Jego pamięć chwilą
milczenia.
Ad. 3. Przeczytany przez Kaleciaka protokół z XXXIX Walnego Zgromadzenia
we Wrocławiu przyjęto bez zastrzeżeń i przegłosowano jednomyślnie.
Ad. 4. Walne Zgromadzenie w głosowaniu jawnym wybrało jednomyślnie Komisję Wnioskową w następującym składzie: doc. dr A. L. Godlewski, dr A. Lewicka, mgr A. Kunysz.
Ad. 5. Sprawozdanie
Zarządu Głównego PTL za rok 1964/65 odczytała, z-ca
sekretarza generalnego, mgr Ma'ria Suboczowa. Sprawozdanie finansowe przedstawił
skarbnik PTL - prof. dr Stanisław Bąk. Redakcja DWOK przedstawiła osobne
sprawozdanie, które złożył Walnemu Zgromadzeniu Redaktor Naczelny, prof. dr Józef Burszta. Oddzielnie szczegółowe sprawozdanie przedstawił również w imieniu
"Literatury
Ludowej" - redaktor dr Stanisław Świrko.
Ad. 6. Sprawozdanie
i wnioski Głównej Komisji Rewizyjnej PTL przeczytał
przewodniczący komisji - dr Longin Malicki.
Ad. 7. Większość Oddziałów przysłała do Zarządu sprawozdania na piśmie. Zabrakło jedynie sprawozdań z K,rosna, Limanowej i Sanoka. Ze względu na oszczędność czasu ustalono, by odtworzyć tylko najważniejsz€ i najbardziej
dla danego
Oddziału charakterystyczne
punkty. Sprawozdania składali prezesi lub przedstawiciele poszczególnych Oddziałów.
Ad. 8. W dyskusji pierwszy zabrał głos prof. dr W. Hejnosz. Zwrócił on uwagę
na ·sprawozdania Oddziałów. Podkreślił różnorodność poziomów i zakresów poszczególnych sprawozdań, co sprawia wrażenie, iż nie są one porównywalne. Postawił wniosek, by Zarząd Główny rozsyłał wcześniej do Oddziałów szablon sprawozdań. Okres sprawozdawczy powinien być ujednolicony, jak również jednolicie
uporządkowana tematyka. Należałoby wrócić do wzorów sprawozdawczych.
Prof. dr B. O l s z e w i c z, prezes PTL, porusza szereg problemów związanych
z obecną i dalszą działalnością Towarzystwa, a nawet warunkujących
jego dalszy
pomyślny rozwój. PTL, podobnie zresztą jak wiele innych towarzystw, przeżywa
dość poważne trudności finansowe, które trzeba przezwyciężać, by nie dopuścić do
obniżenia działalności. Nie można liczyć tylko na dotacje PAN, trzeba wykorzystać
wszelkie możliwości własne. Należą do nich: regularne wpłacanie składek członkowskich, dobra propaganda i sprzedaż wydawnictw PTL oraz zdobywanie subwencji władz regionalnych na wydawnictwa
dotyczące danych regionów. Trzeba
ożywiać i wzbogacać działalność Oddziałów PTL. Nie można dopuścić do zagubienia się i likwidacji któregoś z istniejących Oddziałów. Trzeba ożywić i utrzymać
również zapowiadający likwidację Oddział limanowski.
Zarządowi Głównemu leży na sercu sprawa kolportażu wydawnictw PTL przez
Oddziały. Nie wszystkie Oddziały mają jednakowe możliwości, ale wiele Oddziałów nie wykorzystuje ich w pełni. Apelujemy do wszystkich członków o zwiększenie troski o sprzedaż wydawnictw PTL.
Kronika
253
Za,rząd podjął decyzję o przecenie starszych publikacji i pocztówek. Wydawnictwa te dla członków będą jeszcze tańsze, zważywszy dochodzącą zniżkę członkowską o 25%•
Oddziały otrzymają zawiadomienie
o dokonanej przecenie. Mimo
tych trudności Zarząd nie ustaje w działalności wydawniczej. Na dzisiejsze Walne
Zgromadzenie przywieźliśmy
XLIX tom "Ludu" i Etnografię
Bułgarii
Chr. Wakarelskiego.
Zarząd rozważał możliwość trwalszego uczczenia pamięci profesora J. Czekanowskiego i powziął decyzję zorganizowania
osobnej sesji naukowej
wspólnie
z etnografami,
antropologami
i filologami. Dorobek sesji dostarczy materiału
do
wydania specjalnej księgi pamiątkowej.
Na zakończenie prezes PTL odpowiedział na apele niektórych Oddziałów o organizowanie dla członków wycieczek zagranicznych.
Zarząd odnosi się do tego
problemu pozytywnie i Prezydium przesonduje
istniejące możliwości i powiadomi
o wynikach Zarządy Oddziałów.
Dr S. Swirko nawiązując do podanych przez prezesa PTL wiadomości o przecenie publikacji PTL proponuje, by komunikat o tym opublikować w najbliższym
numerze "Literatury
Ludowej".
Mgr B. Gawin zauważył, że niektóre
Oddziały w swoich sprawozdaniach
w ogóle nie poruszały sprawy kolportażu, mimo że jest to bardzo ważna część
pracy popularyzatorskiej
naszego Towarzystwa.
Mgr A. Kunysz proponuje, by z kolportażem wydawnictw
dotrzeć do 250 muzeów na terenie kraju i do bibliotek poprzez Zarząd Muzeów w Ministerstwie
Kultury i Sztuki. Podkreśła również duże znaczenie tzw. dotacji docelowych. WRN
i PRN chętnie popierają wydawnictwa
regionalne i dotyczące ich terenów. Podaje
szereg przykładów.
Dr O. Gajkowa podkreśla
rolę dobrej informacji
bibliograficznej,
podanej
w prasie lub audycjach radiowych. Należy również publikować
krótkie recenzje
z naszych wydawnictw.
Brak dobrej informacji
bije w nas, gdyż potencjonalny
odbiorca wydawnictw
często o nich nie wie, lub nie może do nich dotrzeć.
Mgr A. Niena-rtowicz przedstawia
starania Zarzą·du Głównego i administracji.
Dotychczas prasa słabo reaguje na propozycje i zlecenia. Jedynie "Słowo" zamieściło przesłane informacje
bibliograficzne.
W dalszym ciągu dyskusji zajęto
się szczególniej problemem kolportażu wydawnictw PTL. Prof. Olszewicz podkreślił
wielką rolę krytyki naukowej i recenzji oraz palącą jej potrzebę. Mgr W. Jarecki
proponuje zwrócić się do Kuratoriów Szkolnych o zakupy wydawnictw
do bibliotek szkolnych. Dr L. Malicki zwrócił uwagę na nasilenie wydawictwami
regionalnymi danego regionu, którego te wydawnictwa
dotyczą. Mgr A. Oleszczuk
radził, by do popularyzacji
wydawnictw
PTL wciągać pokrewne o,rganizacje regionalne i kulturalne jak PTTK, CPLiA, teatry amatorskie i inne.
Ad. 9. Sprawy bilansu przedstawił
gł. księgowy PTL. Prof. W. Hejnosz postawił wniosek, by poddać pod głosowanie zatwierdzenie
bilansu, uznanie sprawozdań Zarządu za wystarczające
i uchwalenie
wniosków, przedstawionych
przez
Gl. Komisję Rewizyjną. W głosowaniu jawnym przyjęto jednomyślnie sprawozdania
Zarządu, zatwierdzono bilans i uchwalono wnioski G.K.R.
Ad. 10. Problemy planu pracy i budżetu na rok 1965/66 .referował mgr A. Nienartowicz. Po wysłuchaniu
wyjaśnień
w głosowaniu jawnym uchwalono jednomyślnie wniosek, by działalność statutową sta~ać się utrzymać na dotychczasowym
poziomie, przy czym działalność wydawniczą z konieczności trzeba zmodyfikować
zgodnie z możliwościami finansowymi
i dotacjami Towarzystwa.
Kronika
Ad. 11. Komisja wnioskowa
przedstawiła
wnioski, które po przedyskutowaniu
poddano pod głosowanie.
1) Wniosek Oddziału Poznańskiego by XLI Walne Zgromadzenie było połączone
z sesją naukową w Poznaniu w 1966 r. przyj~to przez aklamację·
2) Wniosek
Oddziału Toruńskiego,
by za przykładem
inicjatywy
Oddziału
Warszawskiego poczynić starania o wycieczki zagraniczne, na zasadzie bezdewizowej wymiany mi~dzy towarzystwami
naukowymi przegłosowano i przyjęto jednomyślnie.
3) Wniosek prof. H. Hejnosza o ujednolicenie
przez Zarząd Główny schematu
sprawozdań Oddziałów przyjęto jednomyślnie.
4) Walne Zgromadzenie
upoważnia Zarząd Główny do podjęcia starań o zorganizowanie
sesji naukowej wspólnie z antropologami
i filologami poświ~conej
dorobkowi naukowemu
i pamięci profesora Jana Czekanowskiego,
przyjęto jednomyślnie.
5) W związku
z trudnościami
finansowymi
PTL Walne Zgromadzenie
proponuje Zarządowi Głównemu kilka zaleceń a mianowicie:
a) mobilizację
Oddziałów do ściągania składek i maksymalnego
kolportażu
wydawnictw;
b) zwiększenie reklamy wydawnictw i dokonanie przeceny starszych publikacji:
c) wykorzystanie
dla ["ozwoju wydawnictw
PTL możliwości Wydziałów Kultury WRN i PRN na popieranie wydawnictw
regionalnych;
d) zainteresowanie
muzeów regionalnych
kolportażem wydawnictw
PTL. Zalecenia te przyj~to jednomyślnie.
Na tym zakończono obrady XL Walnego Zgromadzenia
w Przemyślu w dniu
24. IX. 1965 r.
Sesja
naukowa
Następnego dnia 25. IX. 1965 r. w sali posiedzeń MRN w P l' Z e m y ś l u odbyła
się sesja naukowa, której przewodniczyli
prof. dr J. Burszta, doc. A. Gilewicz
i prof. dr St. Bąk. Sesję otworzył prof. J. Burszta.
Na program sesji złożyły się następujące
referaty
i komWlikaty naukowe:
1) mgr A. K u n y s z Obróbka
drewna we wrzesnoŚTedniowiecznym
Przemyślu;
2) doc. dr F. P e·r s o w s k i Z problemów
pogranicza
polsko-ruskiego
w XXIV w.; 3) d·r A. G i l e w i c z Stan badań nad kulturq
ludowq grup etnografi.cznych na terenie województwa
rzeszowskiego;
4) dr st. Ś w irk o - komunikat
naukowy; 5) mgr SL L e w - Współczesne przemiany
demograficzne
i kulturowe w dorzeczu średniego Sanu; 6) DYL A. R y b i c k i - Organizacja
parku etnograficznego
w Sanoku;
7) dr J. P a w ł O,w s k a Obrzędy
rodzinne
i doroczne we wsiach
okolic Birczy;
8) dr M. B i e l' n a c k a podała komunikat naukowy.
W czasie przerwy uczestnicy wzięli udział w otwarciu wystawy "Stroje ludowe
woj. rzeszowskiego w Muzeum Ziemi Przemyskiej". Mieli oni możność wysłuchania
koncertu muzyki staropolskiej
w wykonaniu kwartetu smyczkowego Towarzystwa
Muzycznego w Przemyślu.
Po wysłuchaniu
referatów
i komunikatów
odbyła się dyskusja. W dyskusji
szczególnie wyróżnił się prof. dr St. Bąk, który poruszył wiele problemów na
marginesie
poszczególnych referatów.
Szczególnie dużo uwagi poświęcił on problemowi językoznawczego i historycznego uwarunkowania
zróżnicowań kulturowych
Ziemi Przemyskiej.
Podkreślił potrzebę zbierania bibliografii
do monografii woj.
rzeszowskiego. Postulował badania dialektów małomiasteczkowych.
Zalecał badania
Bilans Polskiego Towarzystwa
Aktywu
_.- .._'-- ..
_ .. -._---- •... _
.....
Sumy
jednostko
Lp.
T r e ś ć
1.
Banki - Zarządu Głównego
- Oddziałów
- Komitetu Kolbergowskiego
Kasa - Zarządu Głównego i Oddziałów
- Komitetu Kolbergowskiego
! Koszty
akcji i zadań zleconych
I Koszty
niewyodrębnionej
działalności
gospodarczej
(wydawniczej w toku produkcji) - Zarządu
Głównego
- Komitetu Kolbergowskiego
Sumy do rozliczenia
.. - Zarządu Głównego
: - Komitetu Kolbergowskiego
I Dłużnicy
- Zarządu Głównego
i - Komitetu Kolbergowskiego
! Materiały
w magazynie
własnym
i w przerobie
! Przedmioty
nietrwałe
w użytko!
waniu
- Zarządu Głównego i Oddziałów
- Komitetu Kolbergowskiego
! Wyroby (wydawnictwa)
- Zarząi
du Głównego
- Komitetu Kolbergowskiego
I Środki
trwałe - Zarządu Głównego
- Komitetu Kolbergowskiego
Pozostałe wartości trwałe - Zarządu Gl.
- Komitetu Kolbergowskiego
Straty
i zyski niewyodrębnionej
działalności
gospodo - Zarządu
Głównego
- Komitetu Kolbergowskiego
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
~~=~~~
__
~
~u~a-bil~~O~~
Główny
mgr
Antoni
-----_.- ._. _._-_.
__
116515,07
59 143,38
1 318498,10
." __'__
0._10241,05
Ludoznawczego na dzień 31. XII. 1965 r.
__ _---,---,--
Sumy
_.,,zbiorcze
..,.,,_.
Lp.
ii __
1.
1494156,55
2.
'
3.
841,13
148832,95
682634,74
-----
2461,10
200670,85
--,--'-_'
31427,51
42734,95
--'-_.-
Pasywa
..
10082,18
25811.20
830467,90
203 131,95
4.
5.
6.
74 162,46
..:...
T r e ś ć
,
...
Rozrachunki
z tytułu płac
- Komitetu Kolbergowskiego
Sumy do rozliczenia
Zarządu
Głównego
i Wierzyciele Zarządu Głównego
, - Komitetu Kolbergowskiego
! Zużycie
przedmiotów
nietrwałych
- Zarządu Głównego i Oddziałów
- Komitetu Kolbergowskiego
Fundusz środków trwałych
- Zarządu
Głównego
.. - Komitetu Kolbergowskiego
! Fundusz obrotowy
- Zarządu
Głównego
- Komitetu Kolbergowskiego
Sumy
zbiorcze
10830,200747,85
32681,45
980620,15
1 013301,60
108703,41
12.330,55
121033,96
1 428377,88
3f>202,45
1464580,33
4561 593,28
2908864,-
7470457,28
---"-----'"
i--
72229,85
'
lOB 703,41
-12330,55
.._--
121033.96
3904264,35
1202170,-
5106434,35
49495,16000.-_._-
65495,-
1378882,88
20202,45
l 399085,33
425096,12
!?~~~4-?_~
877860,50
----."--.--
------
:_--=-_~-=----=--=r_' _1_0_2_8_0.·g
__
5_1,_0_2·_-
e..-
--__
-s_--u_-m_-~a~_b~il~a_n-s~o~w_·_;_·-_~-~_--_-_~~~~-_"_i-.~-2-8_0
95T_,02_-'-
Księgowy
Nienartowicz
Sumy
jednostko
...__ . ,....__.
Skarbnik
Prof.
dr
Stanislaw
Bąk
Rachunek
wyników
Dochody
-----l----
!
Lp.
:
_._l_.
l
2
3
4
5
6
T r e ś ć
.
_
Suma zł.
_-'-
Dochody z działalności statutowej
Dochody z niewyodrębnionej
działalności
gospodarczej
(sprzedaż wydawnictw)
- Zarządu Głównego
- Komitetu Kolbergowskiego
Dochody z akcji i zadań zleconych
Zyski nadzwyczajne
niewyodrębnionej
działalności gospodarczej
- Zarządu Głównego
- Komitetu Kolbergowskiego
Dotacje PAN
- dla Zarządu Głównego
-- dla Komitetu Kolbergowskiego
I Dotacja z Budżetu Pal1.stwa na przejściowe
dodatki mieszkaniowe
Zmniejszenie
środków finansowych
Raze~~~I~~-bi~an~~~~·--1·2
l
---'-'T -.-------7
Wrocław,
za rok
dnia 14 września
Główny
mgr
Antoni
__
o
__
11 381,-
Ii Lp.
\'
I
217936,44 I
417908,80 IIII
116000,-
977,45
l 005,40
Wydatki
"'1
I
1__
__
1
2
3
4
5
1965
.
--- ------:---
! Suma zł.
T r e ś ć
._--_._----------_
.•---__--.._1
Koszty działalności statutowej
Koszty niewyodrębnionej
działalności
I podarczej (wydawniczej) 'Zarządu Głównego
Komitetu Kolbergowskiego
Koszty akcji i zadań zleconych
Straty niewyodrębnionej
działalności
podarczej
Przejściowe
dodatki mieszkaniowe
II
I 581948,70
gos-
I
1608107,98
76 311,20
I
!
i
I
i
I
---1---·..--·-------....
-..·
----
-!
1966 1'.
Skarbnik
Księgowy
Nienartowicz
316370,61
II
I
I
3112,901206,20
59452~;-
•
gas-
I
535000,400000,-
----
Prof.
dr Stanisław
Bąk
8676,80
3112,-
Kronika
onomastyczne i toponomastyczne. Zbieranie nazw lokalnych uznał za zadanie bardzo
pilne. Na ten temat wypowiadali się dr Gilewicz, doc. Persowski.
Dr Czajkowski zapytał o stanowiska przemyskie w badaniach archeologicznych.
Mgr A. Kunysz odpowiedział, że odkopane budowle były przeważnie jednoizbowe,
a ognisko mieściło się w centralnych miejscach chat.
Zamykając obrady XL Walnego Zgromadzenia PTL w Przemyślu prof. St. Bąk
podziękował za prace nad jego zorganizowaniem.
Trzeci dzień XL Walnego Zgromadzenia Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego
spędzili uczestnicy na autokarowej
wycieczce krajoznawczej,
przebiegającej
trasą
Przemyśl - Huwniki - Rybotycze - Bircza - Nienadowa - Babice - Krzywcza - Przemyśl. Na trasie tej wycieczki zwiedzano również Kalwarię Pacławską
i Krasiczyn.
W ten sposób program XL W. Z. członków PTL w Przemyślu został wypełniony do końca.
Protokółował
mgr Piotr
Kaleciale