Cyfrowa Etnografia

http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/1566.pdf

Media

Part of Kronika / LUD 1978 t.62

extracted text

K

o

R

N

I

K

A

Lud, t. 62, 1978

SPRA WOZDANIE
Z DZIAŁALNOSCI
W OKRESIE OD WRZEŚNIA
l.

Stan

ZARZĄDU GŁÓWNEGO
J976 DO SIERPNIA
1977

organizacyjny

PTL

Towarzystwa

W okresie sprawozdawczym
Towarzystwo
posiadało
J9 Oddziałów
i liczyło
łącznie 741 członków zwyczajnych,
9 członków honorowych
oraz 6członków
zagranicznych
i :l członków prawnych.
Najliczniejszy
Oddział Warszawski
liczył
"::llisko100 członków, 6 Oddziałów - 50 do 75, pozostałe od 10 do 27 członków.
Skład wladz pozostawał bez zmian od dnia wyborów, tj. od 12 września 1976.
IT.

D z i a ł a I n ość

Z a I' z ą d u i j e g o a g e n d

W omawianym
okresie
odbyły
się
dwa
posiedzenia
Zarządu
Głównego
',\' dniach 5 I i II IX 1977 i trzy posiedzenia Prezydium
ZG w dniach 28 X 1976
oraz 16 III i 4 VI 1977.
Główna Komisja
Rewizyjna
przeprowadziła
kontrolę
działalności
Zarządu
Głównego w dniach 2.5-26 XI 1976 oraz Redakcji Naczelnej DWOK w Poznaniu
3-4
lIT 1977. Planowana
kontrola
działalności
Ośrodka
Dokumentacji
i Informacji Etnograficznej
PTL w Łodzi nie doszła do skutku.
Sąd Koleżeński w okresie sprawozdawczym
zajął się sprawą,
zleconą pTzez
Zarząd Gł(,wny, nie wydając jednak orzeczenia z powodu braku podstaw.
O sytuacji i potrzebach
agend Zarządu Głównego PTL powiadomione
zostało
Prezydium
Oddziału
PAN we Wrocławiu,
któremu
Sekretarz
Generalny
przekazał obszerną informClcję \v lutym 1977.
Kontakty
naukowe
W okresie sprawozdawczym
Zarząd Główny nie podejmował
godnych uwagi
działań wc współpracy
z odpowiednimi
towarzystwami
naukowymi
w kraju.
Z kontaktów
zagranicznych
należy wymienić
następujące:
Prezes Towarzystwa,
\ioc. dr hab. B. Kopczyńska-Jaworska,
wzięła udział w jubileuszowym
zebraniu
plenarnym
Czechosłowackiego
Towarzystwa
Ludoznawczego
w Pradze w dniach
25-26 X 1976, połączonym
z sesją naukową;
delegowana
przygotowała
referat
'1t. polsko-czeskich
kontaktów
naukowych
w świetle polskich czasopism etnograf'cznych. Członek Zarządu. prof. dr J. Burszta i Sekretrz Generalny,
doc. dr hab.
E. Pietraszck,
wzięli udział IN 21 Kongresie Deutsche Gesellschaft
fUr Volkskunde
',': Brunszwiku
(wrzesień 1977): prof. Burszta wygłosił tam referat
o metodach
: wynikach polskich b<idań nad społecznościami
lokalnymi. Zarząd Główny sfinan,cwał podróż dra S. B1aszczyka do Wiednia (maj 1977), dokąd zaproszony
zostal
:Ja sesję naukową z referatem
o polskich kapliczkach
przydrożnych.
Działalność

badawcza

W okresie Spl'<lwozd<iwczym kontynuowano
,ów zbier<ljących materialy
terenowe do prac

organizowanie
sieci korespondenbadawczych,
związanych
z proble-

26t

Kront~a

mem węzłowym XLI "Polska kultura narodowa,
jej tendencje rozwojowe
percepcja", Prowadzono
szkolenie korespondentów
i przygotowywano
kwestionariusze badawcze.
Kierująca
tą pracą mgr Z. Neymanowa,
działając
poprzez muzea
etnograficzne
i regionalne,
Stowarzyszenie
Twórców
Ludowych
i in., uzyskała
123 zgłoszenia osób chętnych
do współpracy
przy realizacji
naszego programu.
Pierwszy zjazd szkoleniowy korespondentów
zorganizowany
został w Łodzi w dniach
14-15 XII 1976 przy współpracy
pracowników
i studentów
Katedry
Etnografii
UŁ oraz Muzeum Archeologicznego
i Etnograficznego
w Łodzi.
Ośrodek

Dokumentacji

i

Informacji

Etnograficznej

W 1976 r. Ośrodek - prowadzony
pod kierunkiem
doc. dr hab. B.Kopczyńczyńskiej-Jaworskiej
zakudniał
dwie osoby (po pół etatu):
etnografa
oraz
sekretarkę;
od września 1976 uzyskano drugi etat dla trzeciego pracownika
naukowego. W związku z większymi
możliwościami
finansowymi
PTL, w 1976 r.
Ośrodek
skorzystał
ze znacznych
dotacji
Zarządu
Głównego,
co pozwoliło na
podjęcie szeregu dodatkowych
Rrac i znacznie wzbogaciło
działalność
Ośrodka.
Obok zadań podjętych
w ubiegłych latach, działalność Ośrodka w roku sprawozdawczym mogła skoncentrować
się na następujących
pracach: a) bibliografia etnografii polskiej, b) tezaurus haseł etnograficznych,
c) ewidencja
etnografów
i innych osób pracujących
w dziedzinie etnografii wraz z dokumentacją
dotyczącą
działalności naukowej i zawodowej.
W roku sprawozdawczym
rozpoczęto
i ukończono
opracowanie
bibliografii
prac magisterskich,
doktorskich
i habilitacyjnych
wykonanych
na uniwersytetach
polskich w okresie 30-lecia PRL (1945-1975). Zebrane noty w liczbie 900 opracowano w trzech układach: tematycznym,
geograficznym
oraz według uczelni. Praca
liczy ok. 12 arkuszy wyd. i została oddana do druku w ramach serii "Prac Komitetu Nauk Etnologicznych
PAN".
Bi b 1 i o t e k a P T L
Zgodnie z uchwałą Zarządu Głównego PTL z dnia 12 IX 1976 w Krakowie
28 X 1976 we Wrocławiu
dokonano selekcji księgozbioru
w dziale czasopism
i wydawnictw
seryjnych,
Wyłączono 2427 vol. (na sumę 153.457,- zł), z których
rozprowadzono
dotychczas
do innych bibliotek
300 vol. W związku ze zmiana
księgozbioru,
stosownie do instrukcji
Ministra Kultury
i Sztuki poz. 57 z dnić'
15 VIII 1970 w sprawie zasad ewidencji materiałów
bibliotecznych,
Zarząd polecił
przepisanie
inwentarza
czasopism, co zostało wykonane. Sporządzono również katalog topograficzny
dla czasopism.
Wymiana

wydawnictw

W okresie sprawozdawczym
prowadzono wymianę z 230 instytucjami
(55 w kraju, 175 za granicą) i nawiązano
współpracę
w tym zakresie z 6 dalszymi instytucjami: Muzeum Mazowieckim w Płocku, Muzeum w Nowym Sadzie (Jugosławia),
Muzeum w Vesprem (Węgry), Muzeum w Roznovie (Czechosłowacja),
Departament
of Social Anthropology
Uniwersytetu
w Belfaście (W. Brytania)
i Centro Antropologico Colombiano de Misiones w Bogocie (Kolumbia).
Działalność

wydawnicza

W okresie sprawozdawczym
ukazały się drukiem następujące
publikacjc:
Łódzkie Studia Etnograficzne,
t, 18 pt. Polska sztuka ludowa. Stan
wiedzy,
prace badawcze,
opieka
i upowsżechnianie
autorstwa

KronIka

K. Zawistowicz-Adamskiej
Literatura
Ludowa, nr 4-5/1976
Li tera tura Ludowa, nr 6/1976
Dzieła wszystkie
O.Kolberga, t. 56 Ruś Czerwona

14,25 ark. wyd.
10,00
5,00
40,50

cz. I
Razem

W druku znajdują się następujące
publikacje:
a) według planu wydawniczego
1977 zatwierdzonego
Lud, t. 61
Łódzkie Studia Etnograficzne,
t. 19
Literatura Ludowa, nr l i 2/1977
Dzieła wszystkie
O.Kolberga, t. 57 Ruś Cze7'wona cz. II
b) poza planem PAN
Strój kielecki
(zesz. 31 w serii APSL)
Katalog wydawnictw
PTL w wersji ang.

przez

69,75
PAN
30,00 ark. wyd.
10,00
10,00
55,00

-

Razem

10,00
3,50

_ _._
...

118,50

.. _-_._--

_~

Towarzystwo nadal, jak w latach 1974-1976, dysponowało limitem 110 ark. wyd.
rocznie. Limit ten, ustalony przez Polską Akademię
Nauk, umożliwia
wydawanie rocznie jedynie czasopism ("Ludu", "Literatury
Ludowej", "Łódzkich Studiów
Etnograficznych")
oraz jednego tomu Dzieł wszystkich
O. Kolberga. Druk innych
pozycji jest możliwy dzięki pomocy zainteresowanych
instytucji. I tak: wydanie 31
zeszytu Atlasu Polskich Strojów Ludowych - Stroju kieleckiego - stało się możliwedzięki pomocy finansowej
udzielonej Towarzystwu
przez Zarząd Główny Związku
Spółdzielni Rękodzieła
Artystycznego
i Ludowego
"Cepelia", który przekazał
na
ten cel kwotę 105 tys. zł; publikacja
znajduje się w końcowej fazie druku. Również 18 tom Łódzkich Studiów Etnograficznych
został sfinansowany
przez "Cepelię"
(~OO tys. zł.) Koszty druku katalogu wydawnictw
PTL pokryje Centrala
Handlu
Zagranicznego
"Ars Polona"
(katalog
ułatwi
popularyzację
i sprzedaż
naszych
wydawnictw
za granicą).
W działalności
wydawniczej
zaistniały
przejściowe
trudności
poligraficzne,
z\\'iązane głównie z reorganizacją
wrocławskich
zakładów
graficznych.
Spowodowały one m.in. opóżnienia w terminowym
ukazaniu się zeszytów "Literatury
Ludowej" i "Ludu" w bieżącym roku. Zarząd Główny i drukarnia
czynią starania,
aby przyspieszyć druk numerów tegorocznych.
Również redakcja Dziel wszystkich
O.Kolbcrga w Poznaniu czyni starania
o nadrobienie
opóźnień zakładów graficzr:ych w Warszawie w druku tomu 57 Ruś Czerwona cz. II (będzie to 60 z kolei
wydany tom DWOK).
Wśród pozycji przygotowywanych
do druku
znajdują
się wszystkie
tomy
DWOK, których jest jeszcze 20. W najbliższych latach ukażą się następujące:
1977 r. t. 57 Ruś Czerwona cz. II
1978 r. t. 68 Utwory instrumentalne
i wokalne cz. I
1979 r. t. 62 Pisma muzyczne cz. II
1980 r. t. 59 Materiały
do etnografii
Słowian
cz. II

55 ark. wyd.
35
40
35

W celu przyspieszenia
prac nad DWOK, na początku bieżącego roku Redakcjaz upoważnienia władz PTL i przy poparciu Komitetu Nauk Etnologicznych
PAN wystąpiła do koordynatora
I stopnia problemu
badawczego
MR III. 5 "Pomniki
kultury żródłem świadomości narodu", prof. dra S.Lorentza, z wnioskiem o częściowe włączenie
DWOK
do wspomnianego
problemu.
Wniosek
został
przyjęty
i w dniu 23 maja 1977 zawarto umowę między PTL-Redakcją
DWOK a Insty-

266

KronIka

tutem Sztuki PAN (koordynatorem
II stopnia), w ramach której Instytut zlecił
Redakcji wykonanie w latach 1977-1980 prac nad wydaniem 3 tomów DWOK: nr 37
Komentarze
do t. 1-36 DWOK cz. I, nr 67 Opracowania
melodii
ludowych
i nr 69
Utwory
instrumentalne
i wokalne
cz. II oraz częściowe wykonanie prac nad t. 80
Indeks melodyczny.
Planowany nakład finansowy IS PAN na ten cel wynosi łącznie 2 miliony zł. Biuro Finansowo-Ekonomiczne
PAN przyznało w związku z tym
dodatkowe niezbędne limity w zakresie płac i zatrudnienia.
Zorganizowanie
przez
Redakcję
dodatkowego
warsztatu
dla realizacji
zlecenia (wykonawcy,
przydział
papieru i miejsca w drukarni
itp.) umożliwiło podjęcie prac, które przyspieszą
o 4 lata termin zakończenia całości DWOK.
W związku z wyczerpaniem
się zapasu początkowych
tomów DWOK (nr 1 - ~,
15-17, 32, 60) i stałym wyczerpywaniem
się dalszych pozycji - przy wzroście zainteresowania
wydawnictwem
w kraju i za granicą - Redakcja DWOK spow-odowała akcję fotooffsetowych
wznowień
tomów brakujących
w sprzedaży.
Druk
\vznowień podjęły przy pomocy własnych
środków Polskie Wydawnictwo
Muzyczne w Krakowie i Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza w Warszawie. Po ukazaniu
się 1974 r. tomu 1 Pieśni ludu polskiego, w 1975 r. ukazało się wznowienie t. 2
Bandomierskie
i t. 60 Przysłowia,
w 1977 r. t 5-6 Krakowskie
cz. I-II. W przygotowaniu
znajduje
się wznowienie
t. 3-4 Kujawll
cz. I-II, t. 7-8 Krakowskie
cz. III-IV, t. 9-15 Poznańskie
cz. I-NIT, t. 16-17 Lubelskie
cz. I-II i t. 29-:32 Pokucie cz. I-IV.
Wobec podwyżki kosztów usług poligraficznych
w 1977 r., Zarząd Gł. wystąpił do Biura Finansowo-Ekonomicznego
PAN z wnioskiem
o przyznanie
dodatkowych
funduszy
na usługi poligraficzne
w celu zabezpieczenia
normalnego
toku prac wydawniczych.
Oprócz działalności produkcyjno-wydawniczej
Towarzystwo kontynuowało
działalność popularyzatorską.
Wydawnictwa
Towarzystwa
prezentowane
były m.in. na
wystawie
osiągnięć naukowych
z okazji 25-lecia PAN (Warszawa 1977) oraz na
wystawie zorganizowanej
z okazji konferencji
europejskich
ośrodków informacji
naukowej
(Moskwa 1977).
Sekcje
Sekcja Folklorystyczna
i Sekcja Filmu Etnograficznego
nie wykazały osiągnięć
godnych odnotowania.
Różnorodną działalność, głównie w północnej części Polski,
prowadziła
natomiast
Sekcja Muzealna, której przewodniczy
prof. dr M.ZnamieTowska-Priifferowa.
Udzielano
konsultacji
w sprawach
muzeów
regionalnych
i ochrony zabytków kultury
rybackiej,
przygotowano
i rozesłano w Polsce i za
granicą ankietę nt. tradycyjnego
rybołóstwa.
Niektórzy
członkowie Sekcji \\'lączyli się także w wykłady na kursach polonijnych w Toruniu. Sekcja Amerykanistyczna znalazła się w trudnej sytuacji wobec utworzenia
Komisji Amerykanistycznej Komitetu Nauk Etnologicznych
PAN i wejścia do niej najbardziej
dotąd
aktywnych
członków Sekcji. Dla naszej Sekcji pozostają w tej sytuacji zadani;}
popularyzatorskie.
Realizacja wniosków poprzedniego Walnego Zgromadzenia
(Kraków, 1:3IX 1976)
1. Wniosek Oddziału Warszawskiego
o włączenie zajęć z zakresu kultury ludowej do programów
szkolnych jest przez Zarząd Główny popierany.
Z pozytywną oceną spotkały się przygotowane w związku z tym w Oddziale Warszawskim
programy przekazane Ministerstwu
Oświaty.
2. Wniosek Oddziału Toruńskiego
o przygotowanie
wydawnictw
z zakresu
polskiej kultury ludowej w językach obcych na użytek Polonii w różnych krajach

267

Kron!ka

był dyskutowany m.in. na posiedzeniu Zarządu Głównego dnia 4 VI 1977 r. Prof.
Burszta stwierdził możliwość współpracy w tym zakresie z Towarzystwem
"PoleJnia", zwłaszcza w wydaniu niewątpliwie
potrzebnej
serii w rodzaju Biblioteki
Folkloru Polskiego. Potrzebni są do tego kompetentni i chętni autorzy oraz redaktor
całej serii.
3. Wniosek Oddziału Śląskiego o wspieranie
przez Zarząd Główny inicjatyw
wydawniczych Oddziałów może zawsze liczyć na poparcie Zarządu Głównego, jeśli
tylko nastąpią odpowiednie zgłoszenia z Oddziałów.
4. Wniosek dra W.Armona dotyczący wydania publikacji nt. dorobku twórców
etnografii polskiej może być zrealizowany, jeśli tylko zgłoszą się autorzy chętni do
przygotowania
odpowiednich
częściowych opracowań
oraz redaktor
serii. Są już
pierwsze zgłoszenia. Prace mogą być publikowane
w "Ludzie".
5. Wniosek Oddziału Łódzkiego o zorganizowanie
następnego
Walnego Zgromadzenia w ł~odzi został zrealizowany.
6. Wniosek prof. K.Dobrowolskiego
dotyczący sytuacji
na Spiszu i Orawie,
sformułowany
przez Komisję Wnioskową
jako zalecenie
do rozpatrzenia
przez
Zarząd, był rozpatrywany.
W sprawach
naukowych
potrzebne
jest oczywiście
przestrzeganie
ogólnie przyjętych
zasad rzetelności
przez wszystkich
badaczy
i we wszystkich
publikacjach.
Prof. K.Dobrowclski
zapowiedział
artykuł
do
"Ludu", którego niestety nie przysłał.
III.

Działalność

badawcza
łach

popularyzatorska
PTL

w

Oddzia-

W zasadzie wszystkie Oddziały mogły wykazać się działalnością godną uwagi
poinformowania
o niej ogółu.
W Oddziale Łódzkim skupiono się głównie na przygotowaniu
obecnego Walnego Zgromadzenia
i sesji naukowej nt. kultury w środowiskach
miejskich. Przygotowana wydany ostatnio 18 tom "Łódzkich Studiów Etnograficznych",
oddano
do druku tom 19 ŁSE i opracowuje
się tom 20. Szczególnie godna uwagi jest
działalność Koła Miłośników Folkloru Robotniczej Łodzi, stanowiącego
integralną
część Oddziału. a skupiającego
40 członków. Zorganizowało
ono aż 30 zebrań
() różnej tematyce, w tym wieczory wspomnień
rodzinnych.
Koło ma swą siedzibę w Międzyzakładowym
Domu Kultury "L<>dex".
Oddział w Krakowic,
który przygotował
poprzednie
Zgromadzenie
i bogaty
program scsji naukowej,
w okresie sprawozdawczym
zaczął przygotowanie
do
druku tomu referatów z odbytej w 1975 r. sesji nt. magii i czarownictwa w kulturze
ludowcj. Zorganizowano tylko 1 odczyt dr L. Chramcowowej z Australii nt. rdzennej
ludności australijskiej.
Oddział Wrocławski zorganizował wspólnie z Katedrą Etnografii sesję naukową
pt. "Ludy i kultury
Oceanii", poświęconą pamięci prof. A.L.Godlewskiego
oraz
3 posiedzenia naukowe z odczytami dotyczącymi kultur Indonezji, Oceanii i Australii,
wygłoszonymi przez osoby, 'które odwiedziły i badały omawiane tereny i zagadnienia (dr Kamocki z Krakowa, dr Dostatni z Warszawy i dr Chramcow z Sydney).
Na Walnym Zebraniu Oddziału ustalono, że "Oddział powinien pełnić rolę forum
dyskusyjnego dla etnografów środowiska wrocławskiego
i naukowców pokrewnych
dyscyplin", w związku z czym Zarząd Oddziału został zobowiązany do utrzymywania kontaktów z wrocławskimi oddziałami Polskiego Towarzystwa Historycznego,
Polskiego Towarzystwa
Archeologicznego
i Numizmatycznego,
Polskiego
Towarzystwa Antropologicznego. Oddział planuje specjalne zebrania poświęcone poszczególnym placówkom ctnogr8 ricznym \V"rocławia. Postanowiono
także włączyć sil;

268

Kronika

w większym zakresie do akcji na rzecz ochrony zabytków kultury ludowej na'
Dolnym Śląsku.
Oddział Poznański zorganizował 3 zebrania plenarne z odczytami dotyczącymi
etnografii
Syberii
(dr Baranowski),
Afganistanu
(uczestnicy
wyprawy
do Azji
Środkowej
EWA 76) i Rumunii
(prof. Vladutiu). Oddział pomógł w zorganizowaniu wystawy "Kultura ludowa Afganistanu",
uczestniczył w zajęciach i obsłudze
popularnonaukowej
Polonii zagranicznej.
Oddział w Toruniu prowadził
działalność
wyróżniającą
się swym zakresem
i różnorodnością. Bierze on bezpośredni udział w prowadzeniu zajęć na kursach dla
Polaków z zagranicy, rozprowadza
też wydawnictwa
PTL wśród uczestników tych
kursów, w 1977 r. rozprowadził
wśród nich także ankietę na temat ich zainteresowań etnograficznych,
przygotowano wnioski dla kierownictwa
kursów. Prowadzono
badania nad folklorem Torunia. Koło Oddziału w Kcyni pracuje na rzecz miejscowej Izby Muzealnej. Godne uwagi są plany Oddziału, uwzględniające
m.in. zorganizowanie specjalnych seminariów etnograficznych
prowadzonych w jęz. angielskim,
nawiązanie
kontaktów
z placówkami
etnograficznymi
za granicą, zorganizowanie
wycieczki
do muzeów
i skansenów
czechosłowackich,
opracowanie
bibliografii
etnograficznej
ośrodka toruńskiego itp.
Oddział w Lublinie włączył się do prac dydaktycznych
na letnich kursach
polonijnych
(w lipcu 1976 dwie jego członkinie
prowadziły
zajęcia z zakresu
folkloru w ramach kursu języka polskiego oraz zajęć dla instruktorów
tańca ludowego). Kontynuowano
badania
na terenie
Lubelskiego
Zagłębia
Węglowego,
a w listopadzie 1976 Oddział zorganizował konferencję prasową na ten temat. Zorganizowano też 4 zebrania z odczytami, wygłoszono 12 prelekcji w szkołach, domach kultury i na kursach przewodnickich.
Dość bogato przedstawiała
się działalność Oddziału Koszalińskiego, który w listopadzie
1976 zorganizował
sesję naukową
pt. "Relikty
kultury
jamneńskiej
i problemy jej ratowania".
Oddział był współorganizatorem
wyprawy etnograficznej do Indii, trwającej od września 1976 do stycznia 1977 i badającej kulturę Bhilów - narodowości żyjącej poza systemem kastowym; wiosną 1977 r. zorganizowano wystawę zebranych eksponatów. Oddział prowadził badania nad niektórymi
zagadnieniami
kultury Pomorza Środkowego. Prowadzono
nadal odczyty popularne dotyczące kultury ludowej Pomorza.
Oddział w Przemyślu prowadził szczególnie rozwiniętą akcję oświatową i popularyzacyjną
w zakresie kultury ludowej. W marcu i kwietniu 1977 zorganizował
cykl 6 odczytów o tematyce etnograficzno-historycznej.
W ramach "Dni Ochrony
Zabytków i Muzealnictwa"
w maju 1977 członkowie Oddziału wygłosili 12 odczytów z zakresu ochrony zabytków, organizując w tym czasie także 4 wystawy (nic
związane jednak z kulturą ludową) i l-dniowy
objazd po grodziskach archeologicznych, Oddział przyczynił się do powołania w Przemyślu drugiego po Warszawie Oddziału Towarzystwa
Opieki nad Zabytkami.
Ogółem przygotowano
42 odczyty i prelekcje, co w dobie małej popularności
tych form jest bardzo dużym
osiągnięciem.
Zaznaczyć należy także przygotowanie
przez Oddział ankiety "Co
wiesz o dawnych ubiorach i strojach w swej wsi", przeznaczonej
dla Gminnych
Ośrodków
Kultury,
oraz przygotowanie
drugiej
ankiety
nt. adaptacji
ludności
wiejskiej w Przemyślu,
Oddział w Łańcucie
należy do tych, które, działając
w małych miastach
i nie mając oparcia w miejscowych placówkach naukowych czy muzealnych, wykazują spore osiągnięcia.
Oddział prowadzi
działalność
w zakresie dokumentowania kultury ludowej swego nicwielkiego
regionu, starając
się m.in. o zabez-

269

Kronika

pieczenie chaty słynnego poety chłopskiego, Jana Raka z Husowa. W kilkunastu
miejscowościach
wygłoszono 32 prelekcje.
Oddział dąży do utworzenia
miejscowego skansenu oraz izb pamięci narodowej
z uwzględnieniem
zbiorów etnograficznych. Popularyzowano
także, m.in. z pomocą F.Frączka
we wsi Krzemienica,
zanikające zwyczaje ludowe.
Oddział w Mszanie Dolnej współpracuje
z miejscowym
Oddziałem
Związku
Podhalan
w zakresie dokumentowania
kultury
ludowej okolic Mszany. Oddział
uzyskał dotację w wysokości 30 tys. zł od miejscowego Banku Spółdzielczego
na
publikacje
prac jego członków. Zorganizowano
3 zebrania z referatami,
w tym
jedno połączone z występem kolędników i kapeli ludowej.
Oddział Kielecki realizował 3 podstawowe
zadania: opiekę merytoryczną
nad
powstającym
we wsi Chałupki koło Kielc punktem muzealnym
obejmującym
historię garncarstwa
w tej wsi, opiekę merytoryczną
nad badaniami
etnograficznymi
prowadzonymi
przez grupę harcerzy w Dolinie Wilkowskiej
koło Św. Katarzyny
oraz dość bogatą działalność popularyzatorską
w formie odczytów wygłaszan:lch
w różnych miejscowościach,
w tym we wsiach.
Najmniejszy nasz Oddział w Zielonej Górze zajmował się głównie popularyzowaniem kultury ludowej swego regionu. Wygłoszono 5 prelekcji,
zorganizowano
jedno zebranie otwarte
Oddziału. Współpracowano
z twórcami
ludowymi
i organizatorami
kiermaszu
sztuki ludowej z okazji Dni Zielonej Góry. Zarząd Oddziału dąży do powiększenia swej liczebności.
Oddział w Zakopanem
współdziałał
w gromadzeniu
dokumentacji
współczesnej twórczości ludowej na swym terenie oraz w gromadzeniu
eksponatów
do
wystaw. Udzielano konsultacji
w zakresie kultury
i sztuki Podtatrza.
Zrzeszeni
w Oddziale pracownicy
muzealni kontynuowali
swe poszukiwania
naukowe, zaś
zasłużony członek Oddziału, Jan Pluciński, napisał sztukę o tradycyjnym
weselu
na Spiszu.
Oddział w Sanoku zorganizował
kilka odczytów dla młodzieży szkolnej c.raz
wystawę fotograficzną
poświęconą zabytkom architektury
wiejskiej woj. krośnieńskiego. Współpracował
też z władzami
szkolnymi
w zorganizowaniu
konkursu
rysunkowego
nt. architektury
wiejskiej.
Oddział Gdański wykazał w minionym okresie działalność mocno zindywidualizowaną. Poszczególni jego członkowie współpracowali
zwłaszcza w różnych imprezach i akcjach związanych z popieraniem
i popularyzowaniem
sztuki ludowej,
prowadzili też prace badawcze. Zasłużony członek tego Oddziału, ks. dr Bernard
Sychta, otrzymał w czerwcu 1977 nagrodę im. O.Kolberga ufundowaną
przez redakcję czasopisma "Barwy" za całokształt swej działalności naukowej i popularyzatorskiej,
poświęconej
kulturze
Pomorza Gdańskiego.
Wreszcie Oddział Warszawski
prowadzi
głównie
działalność
organizacyjną,
notując w 1976 r. mniejsze osiągnięcia
niż w latach poprzednich,
mając silną
konkurencję w działalności licznych na terenie stolicy placówek naukowych i oświatowych. Oddział przekazał
swą bibliotekę
na rzecz nowopowstałego
Oddziału
\'1 Rzeszowie.
Kilka Oddziałów
ma jeszcze duże zaległości
w opłacaniu
składek
członkowskich.
Opracował:
Edward

Pietraszek

270

Kronika

LII WALNE ZGROMADZENIE DELEGATÓW PTL I SESJA NAUKOWA
W ŁODZI W DNIACH 12-14 WRZEŚNIA 1977 R.
Walne Zgromadzenie
odbyło się dnia 12 września 1977 r. w sali Biblioteki
Uniwersytetu
Łódzkiego pod przewodnictwem
prezesa PTL, doc. dr hab. B.Kopczyńskiej-Jaworskiej.
Obecni: dr W.Armon, mgr E.Ball-Szymroszczyk,
mgr M.Bar, M.Barycz, mgr
A.Bełcz, mgr M.Bero, mgr E.Biłas, mgr A.Błachowski, dr S.Błaszczyk, mgr B.Boebel,
mgr K.Braun, prof. dr J.Burszta, mgr M.Czurko, dr P.Dekowski, mgr E.Ferowski,
dr E.Fryś-Pietraszek,
mgr K.Jagieła, doc. dr hab. Z.Jasiewicz, mgr Z.JeŻ-Jarccka,
mgr P.Kaleciak, Z.Kałkówna, dr J.Kamocki, mgr J.Kłodnicka, mgr M.Kopacz, doc.
dr hab. B. Kopczyńska-Jaworska,
mgr S.Lew, dr B.Linette, dr B.Łopuszański, mgr
S.Łysik, mgr E.Mach, A.Malec, dr L.Malicki, dr K.Marczak, mgr Z.Neyman, mgr
H. Nowosad, mgr Z. Pietrzykowska,
mgr J. Pluciński, prof. dr M. ZnamierowskaPriifferowa, mgr Z.Reinfuss, doc. dr hab. D.simonides, mgr W.Skała, mgr T.Skorusa,
mgr H.Sofa, mgr W.Sokołówna, mgr M.Suboczowa, mgr J.Święch, mgr Z.Toroński.
doc. dr L.Witkowski, mgr I.Wronkowska.
Porządek obrad: 1. Odczytanie protokółu z LI Walnego Zgromadzenia
PTL.
2. Odczytanie sprawozdania
z działalności Zarządu Głównego i Oddziałów PTL.
u. Powołanie
Komisji Wnioskowej. 4. Dyskusja nad postulatami
oraz wnioskami.
Ad 1. Dr E.Fryś-Pietraszkowa
odczytała protokół z LI Walnego Zgromadzenia PTL, który został jednogłośnie przyjęty przez zebranych.
Ad 2. Sekretarz Generalny PTL, doc. dr hab. E.Pietraszek, odczytał sprawozdanie z działalności Towarzystwa
za okres od września 1976 do sierpnia 1977.
Obejmowało
ono następujące
zagadnienia:
a) stan organizacyjny
PTL, b) organizację pracy Zarządu i kontrolę wewnętrzną,
c) kontakty naukowe, d) wymianę
wydawnictw i stan biblioteki PTL, e) działalność wydawniczą, f) wnioski. W następnej kolejności przedstawił
działalność poszczególnych
Oddziałów zaznaczając
przy tym, że na 19 istniejących Oddziałów 3 nie przedstawiły
sprawozdań z działalności w ostatnim okresie. Doc. dr hab. B.Kopczyńska-Jaworska
podała do wiadomości zebranych, że zaległe sprawozdania
Oddziałów należy składać u Sekretarza Generalnego.
Ad. 3. Powołano Komisję Wnioskową w składzie: dr W.Armon (Toruń), mgr
E.Arszyńska(Toruń)
i mgr Z.Toroński (Poznań).
Ad 4. Dr P.Dekowski zaznaczył, że sprawozdanie
z działalności Towarzystwa,
jak i poszczególnych jego Oddziałów, powinno być odczytane w obecności nie tylko
delegatów, lecz wszystkich uczestników Zjazdu. Zjazdy bowiem mają miejsce tylko
raz w roku i są jedyną drogą bezpośredniego zaznajomienia
członków PTL z działalnością Oddziałów.
W odpowiedzi doc. dr hab. B.Kopczyńska-Jaworska
stwierdziła,
że poprzedniego dnia na plenum Zarządu Głównego ustalono, iż sprawozdania
z działalności
poszczególnych
Oddziałów zostaną przedstawione
sumarycznie
przez Sekretarza
Generalnego. Można by natomiast - podobnie jak w roku ubiegłym - opracować
sprawozdania
według jednolitego wzoru, następnie powielić i rozesłać poszczególnym Oddziałom.
Dr P.Dekowski wysunął propozycję opracowania słownika biograficznego etnografów polskich. Z jednej strony dałby on podstawowe informacje o etnografach
polskich, z drugiej byłby podsumowaniem
działalności i zdobyczy etnografii polskiej do chwili obecnej. W tym celu P.Dekowski postulował powołanie Komitetu
Organizacyjnego.

271

Kronika

Doc. dr hab. B.Kopczyńska-Jaworska
popierając postulat P.Dekowskiego stwierdziła, że w realizacji tego przedsięwzięcia
pomocny będzie Ośrodek Dokumentacji
i Informacji Etnograficznej,
który opracowuje
wykaz tematów prac magisterskich,
doktorskich i habilitacyjnych
z zakresu etnografii, opracowanych
już lub będących
w toku opracowania.
Tą drogą, obok problemów badawczych poruszonych w etnografii, uchwyci się jednocześnie
wszystkie
osoby. które ukończyły
studia etnograficzne w Polsce po wojnie.
Mgr Z.Neyman zaproponowała
coroczne wydawanie
informatora
etnograficznego, który zawierałby
sprawozdania
z badań prm,vadzonych
przez etnograficzne
instytucje w Polsce. Miałby on dawać zainteresowanym
skrótowe wiadomości o tematyce prowadzonych
badań oraz ich rejonizacji. Jako wzór posłużyć mogą spra\\'ozdania wydawane przez archeologów.
Prof. dr M.Znamierowska-Prufferowa
zauważyła, że sprawa ta była poruszana
na poprzednich Zgromadzeniach,
na których postanowiono
sprawozdania
takie wydawać w biuletynie.
Mgr P.Kaleciak
stwierdził,
że referaty
wygłaszane
w językach
obcych przez
gości zagranicznych powinny być tłumaczone na jęz. polski.
Doc. dr hab. B. Kopczyńska-Jaworska
odpowiedziała,
że nie widzi możliwości
opracowania w jęz. polskim referatów gości zagranicznych.
Można natomiast opracować ich streszczenia w tłumaczeniu polskim, jeśli będą oddane do druku.
:Vlgr Z.Neyman
poruszyła
sprawę
działalności
Sekcji filmu etnograficznego,.
w utworzeniu której pomocne miało być Muzeum Etnograficzne
w Warszawie.
Doc. dr hab. E.Pietraszek
poparł powyższą sprawę dając jako przykład sekcję
filmową utworzoną przy Deutsche Gesellschaft fUr Volkskunde, z działalnością której zetknął się na XXI Kongresie Towarzystwa
w Brunszwiku.
Doc. dr hab. B.Kopczyńska-Jaworska
zaznaczyła, że wielokrotnie
już postulowała utworzenie
Centralnego
Archiwum
Filmowego
przy PTL, lecz jak dotychczas - jest ono ciągle w trakcie organizacji.
Mgr Z.Neyman zwróciła się o pomoc do zebranych
w uzupełnieniu
wykazu
respondentów,
jaki opracowuje
Ośrodek Dokumentacji
i Informacji
Etnograficznej
dla terenu całej Polski. Dotychczas
Ośrodek nie pozyskał ich jeszcze z 9 województw, m.in. legnickiego, pilskiego, słupskiego, tarnowskiego
i zielonogórskiego.
Mgr E.Arszyńska
z ramienia
Komisji
Wnioskowej
przedstawiła
postulaty
i wnioski delegatów.
Postulaty
l. Zjazdy PTL winno się organizować pod koniec tygodnia, łącznie z niedzielą
(Oddział w Mszanie Dolnej).
2. Należy propagować przez radio i telewizję Zjazdy PTL (Oddział w Mszanie
Dolnej).
3. Informować wszystkie Oddziały o sesjach naukowych organizowanych
w ramach PTL (Oddział w Toruniu).
4. Przystąpić
do realizacji
wniosków wysuniętych
przez mgr J. Łukasiewicz,
dotyczących pomocy naukowych
dla Polonii biorącej
udział w Kursie Folkloru
Polskiego (Oddział w Toruniu).
Wnioski
1. Przyznanie honorowego członkostwa
Adamskiej (Oddział w Poznaniu).

PTL prof.

dr Kazimierze

Zawistowicz-

2. Zorganizowanie
·dział w Toruniu).
Powyższe wnioski

LIII Walnego Zgromadzenia
delegaci

przyjęli

PTL w 1978 r. w Toruniu

(Od-

przez aklamację.
Protokółowała:
Wiesława

Sokołót,ma

SESJA NAUKOWA
LII Walne Zgromadzenie
Delegatów PTL zostało poprzedzone sesją naukową
poświęconą etnografii ośrodka przemysłowego. Na sesji wygłoszono referaty i komunikaty
o badaniach
prowadzonych
na ten temat w Polsce, Czechosłowacji
i w Związku Radzieckim. W pierwszym dniu sesji obradom przewodniczył prof.
dr J.Burszta, w drugim mgr Z.Neymanowa.
Referat doc. dr hab. B.Kopczyńskiej-Jaworskiej
Kultura
środowiska
robotnicCzego, inaugurujący
sesję, wprowadził
słuchaczy
w zakres i specyfikę bada!'J
etnograficznych
prowadzonych
nad kulturą
robotniczą
Łodzi. Zawierał
krótkie
omówienie dotychczasowych
badań ośrodka łódzkiego poświęconych temu tematowi oraz przedstawił dokładny obraz życia i obyczajów robotników łódzkich z przełomu XIX i XX wieku (do I wojny światowej). Referat poruszył następujące zagadnienia: pracę i warunki bytowe robotników łódzkich, ich życie rodzinne i sąsiedzkie, czas wolny - odpoczynek, rozrywkę i świętowanie.
Z kolei referaty
dr A.Kuczyńskiej-Skrzypek
Dom i rodzina
w kulturze
robotniczej
Żyrardowa
w końcu XIX i pocz. XX w. oraz dra A. Woźniaka Badania
nad obyczajem
i modą w środowisku
robotniczym
Żyrardowa
przedstawiły uczestnikom sesji odmienne
środowisko
robotnicze,
a mianowicie
żyrardowskie.
Dr
A.Kuczyńska-Skrzypek
zaprezentowała
część wyników
badań terenowych
prowadzonych w ramach ogólnego problemu węzłowego "Obyczaj i moda w kulturze
robotniczej",
opracowywanego
przez zespół badawczy
Katedry
Etnografii
UW.
Heferat zawierał dokładny opis warunków życia rodzin robotniczych przed I wojną
światową
oraz wpływ działalności
fabryk
na życie rodzin robotniczych,
opis
urządzenia mieszkań rodzin robotniczych oraz opis życia towarzyskiego i sąsiedzkiego, kontaktów społecznych itp. Dr A.Woźniak w swym referacie zdał sprawozdanie
ze stanu badań nad obyczajem i modą w środowisku robotniczym Żyrardowa. Na
wstępie uściślił definicję terminów
"moda" i "obyczaj" oraz podał cel badań,
którym
jest znalezienie
odpowiedzi
na. następujące
pytania:
a) jak wyglądał
proces kształtowania
się środowiska
robotniczego
Żyrardowa
i jego kultury;
b) jaki charakter
miały w przeszłości i mają obecnie związki środowiska robotniczego Żyrardowa z innymi grupami społecznymi oraz jakie były i są kierunki
i mechanizmy przepływu wzorów kulturowych;
c) w jakim stopniu możemy mówić
o odrębności kulturowej środowiska robotniczego Żyrardowa w stosunku do innych
grup społecznych i w jakiej mierze obyczaj i moda są tej odrębności wyznacznikami.
Trzecim środowiskiem kultury robotniczej, przedstawionym
na sesji, był Śląsk,
któremu m.in. poświęciła swój referat mgr K.Kaczko pt. Współczesny
stan tradycyjnej

kultury

w

środowisku

wielkoprzemysłowym

Górnośląskiego

Okręgu

Mgr K.Kaczko stwierdziła,
że tradycyjna
kultura materialna
na
tym terenie należy już do przeszłości, natomiast
kultura
społeczna i duchowa
w dalszym ciągu zawiera wiele elementów w pełni użytecznych we współczesnym

Przemysłowego.

Krontka

życiu. Kultywowanie
tradycyjnych
przejawów
kultury ludowej - mimo zupełnej
przebudowy
struktury
zawodowej
tego regionu
\V
ciągu ostatniego
stulecia
tłumaczy referentka
wyłonicniem
się tutejszej
klasy robotniczej
przede wszystkim z miejscowej ludności rolniczej. Na poparcie swej tezy przedstawiła
wyniki
analizy następujących
zagadnień:
życia rodzinnego,
kO:ltaktów sąsiedzkich,
zwyczajów dorocznych i twórczości ludowej na terenie GOP.
Referat
dr B.Bazielich
Perspektywy
kolekcji
etnograficznych
w rejonach
wielkoprzemyslowych
poruszył
kwestię
zadań
stojących
przed
muzealnict\\'cm
tych terenów oraz postawił pytanic - gdzie leży kres w gromadzeniu. obiektów
kultury materialnej
i czy w obliczu zachodzących
zmian należy określać granicc
czasowe problemu
badanego
przez zainteresowanego
muzeologa.
Dr B.Bazielich
przedstawiła
także tradycje \vystawiennicze
i badawcze w regionie śląskim.
Mgr S.Łysik w komunikacie
o swcj pracy badawczej na temat Obraz kllitUTou:o-spoleczny
leśnych
wsi górnośląskich
(poza niecką
węglową)
w dobie ich
industrializftcji
i dezindustrializacji
przedstawił
krótki opis osadnictwa
rolniczoleśnego w dorzcczu rzeki Mała Panew w okresie intensywnego
rozwoju górnictwa
l hutnictwa
w XVIII w. oraz w okresie zahamowania
się i cofnięcia procesów
industrializacyjnych
na skutek rozwoju GOP, opartego na wydobyciu węgla kamiennego. Mgr S.Łysik podkreślił
również potrzebę poszerzenia
bazy źródłowej
w badaniach etnograficznych.
(Postulat ten poparła mgr Anna Pawłowska-Wielgus
z Lublina, pracownik Archiwum Państwowego,
zwracając uwagę, iż dokumentacja
<1rchiwalna przechowywana
w archiwach
państwowych
zawiera
pierwszorzędne
wiadomości z dziedziny kultury
materialnej
i duchowej środowiska
robotniczego
i zasługuje na wykorzystanie
w stopniu większym niż dotychczas).
Komunikat
dra J.P.Dekowskiego
Z obyczajowości
robotniczej
miasta
Tomaszowa Mazowieckiego
przedstawił
uczestnikom
sesji w krótkim
zarysie stosunki
sąsiedzkie wśród kilkunastu rodzin pochodzenia chłopskiego pracujących
w fabryce,
a mieszkających
w obrębie uprzemysłowionego
miasta, w pierwszych latach bieżącego stulecia. Obecnie współżycie rodzin jest nieco zmienione i \vzbogacone. ale
r,C1dalzawiera wiele elementów pochodzenia wiejskigo.
Zupełnie inny charakter
posiadał
referat
wygłoszony
przez doc. dra hab.
E.Pietraszka
pL Odmienności
robotniczego
etosu, poruszający
zagadnienia
z po··
granicza teorii i praktyki. Referat podał na wstępie definicję pojęcia "etos". Podkreślił możliwość: zrekonstruowania
za pomocą etnograficznych
metod badawczych
sy,;temów dosu chłopskiego i robotniczego. W referacie przedstawiony
został pogląd na etos robotniczy, jaki rozwijany był w epoce klasycznego ruchu robotniczego
na przełomie XIX i XX w. przez działaczy
rewolucyjnych
oraz robotników.
Doc, dr hab. E.Pietraszek
scharakteryzował
dalej ukształtowane
już w okresie
:niędzywojennym
podstawowe style życia i związane z tym odmienności w ramach
':to,;u robotniczego. Są to: model chłopsko-robotniczy
i model proletariacki.
Prof. dr K.W.Bandarczyk
z Mińska w referacie Współczesne
procesy
etniczne
Ie miastach
Białoruskiej
Socjalistycznej
Repu.bliki
Radzieckiej
przedstawił
zadania
współczesnej
etnografii
na obecnym etapie jej rozwoju i wskazał, że jednym
z nich jest poznanie proLesów etnicznych odgryv.-ających ogromną rolę w kształtowaniu bytu i kultury narodów. Na Białorusi obserwuje
się przyspieszone
tempo
wzrostu ludności miast, w związku z czym rodzą się nowe i rozwijają stare tradycje
w nowej obudowie kulturowej. Prof. K.W.Bandarczyk
zwrócił uwagę na progresywny charakter procesów etnicznych \V ZSRR j ich rolę w kształtowaniu
się nowego
społeczeństwa socjalistycznego.
Przedstawiciele
Słowackiego Towarzystwa
Etnograficznego
zaprezentowali
dwa
18 -

Luc! LXII

2'j!

KronIka

komunikaty:

dr E.Horvathova

Dzisiejs,ZQ koncepcja

i dotychczasowe

badania

Ludo-

oraz dr V.Rusnakova
Szkic
charakterystyki
kultury
społeczności
górnic,zej.
Dr E.Horvathova
na wstępie zajęła się
się rozważaniami
teoretycznymi
na temat pojęć "tradycja"
i "kultura
tradycyjna",
a w drugiej części referatu przedstawiła
osiągnięcia badawcze oraz stanowiska metodyczne i teoretyczne ośrodka bratysławskiego
w stosunku do badań nad kulturą
robotniczą,
Dr V.Rusnakova
przedstawiła
krótko przebieg badań Katedry
Etnografii i Folklorystyki
Wydziału Filozoficznego
Uniwersytetu
Komeńskiego
w Bratysławie nad społecznością górniczą.
Podsumowaniem
stanu badań nad kulturą robotniczą Czech i Moraw zajęła sil;
w swym referacie
pt. Specyfika
kultury
ludowej
w ośrodkach
przemysłowych
Czech i Moraw
doc. dr O.Skalnikova,
która podała także \\'ykaz prac naukowych
poświęconych
temu tematowi. W badaniach położono nacisk na poznanie, rozpracowanie oraz typologię folkloru robotniczego.
Komunikat
dr H,Johnovej
Dokumentacja
etnograficzna
w muzeach czeskich
dotyczył sposobów dokumentacji
oraz metod badawczych
stosowanych
przy opraco\\'ywaniu i organizowaniu
wystaw, ekspozycji poświęconych
kulturze robotniczej.
Dr H,Johnova,
dyrektor
Muzeum Etnograficznego
\\. Pradze, reprezentowała
l'b
sesji Czeskie Towarzystwo
Etnograficzne.
Prot. dr K.Fojtik
z Brna przesłał na ręce organizatorów
sesji swój referat
poświęcony
również
kulturze
robotniczej.
Niestety,
ze względu na ograniczenia
czasowe referat nie został odczytany. Zostanie on udostępniony
wraz z wygłoszonymi referatami
i komunikatami
w projektowanej
publikacji.
W dyskusji nad referatami
nawiązano
m.in. do odbytej wycieczki po robotniczej Łodzi, w której wzięła udział większość uczestników sesji. Poruszono problen-,
ochrony zabytków
budownictwa
drewnianego
i zorganizowania
skansenu
in sit l'
w dzielnicy Widzew, g·dzie znajdują
się domy kunitzerowskie;
uczestnicy
sesj:
postanowili
zainteresować
tą sprawą Głównego Konserwatora
Zabytków m. Łodzi
Na zakończenie zabrał głos dr J.P.Dekowski.
który krótko podsumował
wynik;
Konkursu
Folkloru Miasta Kalisza zorganizowanego
w 1977 l'. i poinformował
zebranych o powstaniu
Koła Miłośników Folkloru Kalisza
znawcze

kultury

robotniczej

na

Słowacji

Opracowała:
Hanna

LUDY

I

KULTURY

OCEANII,
SESJA NAUKOWA
27-28 XI 1976

WE

Olendzl:c.

WROCŁAWI C

W dniach 27-28 XI 1976 1'. odbyła się we Wrocławiu sesja naukowa poświęcona pamięci prof, dra Aleksandra
Lecha Godlewskiego
(w pierwszą rocznicę Jego
śmierci) oraz ludom i kulturom Oceanii. Sesję tę zorganizowały
Katedra Etnografil
UWr i Oddział Polskiego
Towarzystwa
Ludoznawczego
we Wrocławiu,
Obrady
sesji odbywały się w Muzeum Archeologicznym,
którego dyrekcja udostępniła salę
prelekcyjną
oraz gabloty na urządzenie
przez organizatorów
wystawy eksponatów
etnograficznych
z terenu
Oceanii.
Urządzono
również
ekspozycję
prac prof
A. L. Godlewskiego
i wydawnict\v
naukowych
(monografie,
słowniki. czasopisma
hibliografię, mapy) związanych z problematyką
sesji.

2'75

Kronika

Ryc. P')ciczas obrDrI sesji:
doc, dr hab.
Edwarrl
Pietraszak
Fig. D\"'):\IC"
oJ the Session:
Dr Edward Pietraszek~ Lecturer
Paluch

(z prawej)
(right-hand

i dr
side),

AdDm Paluch
and Dr Adam-

P:'C:Zl'ntowane na wystawie eksponaty, wydawnictwa,
jak również płyty, filmy,
prz('Żr,)CB zostały wypożyczone organizatorom
przez: panią Klarę Godlewską
żonę Profesora, mgra J. T. Czernickiego, The British Council w Warszawie, Ambasadę F:'aacuską \1' Polsce, Ambasadę Republiki
Indonezji,
Głównego Nawigatora

276

Kronika

PLO w Gdyni, Głównego Nawigatora
PŻM w Szczecinie, Filmotekę Polską -,n~
Wrocławiu.
Uczestnicy
sesji mogli na miejscu kupić książki dotyczące kultury
ludów
Oceanii - ostatnie wydawnictwa
PTL i Ossolineum.
Prelegenci
oraz zaproszeni
goście reprezentowali
główne ośrodki naukowe
(Wrocław, Kraków, Warszawę, Poznań, Gdańsk), różne kierunki i zawody (pracownicy naukowi
wyższych uczelni, PAN, muzeów etnografowie,
antropolodzy,
nautolodzy, dziennikarze i in.).
Było to zorganizowane
po raz pierwszy w Polsce spotkanie
ludzi, kt6rych
nie tylko pasjonuje
odległa Oceania, ale którzy tam byli, prowadzili
badania
naukowe, jak mgr J. Tomasz Czernicki (misjonarz, pracował 5 lat na wyspach
Polinezji
Francuskiej),
mgr Wojciech Dworczy'k (autor m. in. prac My, dzicy
Papuasi i Uroda Oceanii), dr Janusz Kamocki
(kustosz Muzeum Etnograficznego
w Krakowie, ostatnio prowadził
badania wśród plemienia Kubu na Sumatrze),
red. Stanisław
Teliga (przebywał
kilka miesięcy na Fidżi) i in. Niestety. nie
mógł przybyć na sesję dyrektor Muzeum Azji i Pacyfiku \V Warszawie, mgr Andrzej Wawrzyniak (zakres i plany pracy Muzeum przedstawił zebranym w komunikacie mgr Jacek Szelegejd).
Wygłoszone
referaty
można podzielić
na trzy grupy zagadnień:
1) sylwetka i dorobek naukowy prof. A. L. Godlewskiego
2) wybrane problemy z kultury ludów Oceanii
3) zagadnienia
etno-nautyczne.
Sesję otworzył doc. dr hab. Edward Pietraszek,
Kierownik
Katedry Etnografii
Uniwersytetu
Wrocławskiego,
Sekretarz
Generalny
PTL. Po powitilniu
zebranych gości poinformował
on o celu sesji oraz przypomniał sylwetki polskich
etnografów zajmujących
się badaniem kultury ludów Oceanii, w tym A. L. Godlewskiego, którego pamięć uczczono minutą ciszy.
Pierwszą część obrad rozpoczął dr Adam Paluch, który przedstawił syh\'etkę
A. L. Godlewskiego
jako człowieka i uczonego, związanego przez ponad 4u lat
Z pracą
dydaktyczno-wychowawczą,
podczas której dał się poznać jako doskonały
nauczyciel i przyjaciel
młodzieży. Z wykształcenia
biolog, za in teresował się po·
ważnie w latach 3D-tych ludami Oceanii i od tamtej pory pracował nauko\\'o nad
problemem ich etnogenezy i kultury. Odbył w tym celu w 1938/1939 r. podróż n8.
Polinezję, która tak go zaciekawiła, że poświęcił jej resztę życia.
Zarówno w polskim, jak i międzynarodowym
świecie naukowym A. L. Godlewski znany był przede wszystkim
jako antropolog.
Jego prace, opar:c !la
badaniach
antropologicznych,
dotyczące etnogenezy ludów Oceanii, uważane są
za autorytatywne
w tej dziedzinie. Cenny jest tu również jego wkład z ]('go
względu, że przez zastosowanie
w prowadzonych
przez siebie badaniach mrtody
polskiej
szkoły antropologicznej,
tzw. aproksymacji
Wankego oraz diagram6w
najmniej szych różnic Czekanowskiego
rozpropagował
tę metodę w śv:iecie
naukowym
(ref. dr Michał Magnuszewicz).
Niemniej ważne są liczne prace A. L. Godlewskiego
z dziedzinyetnologii,
w których zawarta
jest przede wszystkim
problematyka
z dziedziny kultury
społecznej i duchowej. Znając bowiem język tubylców potrafił
on dotrzeć do
wielu spraw dla nas zupełnie niedostępnych
i niezrozumiałych,
Swoje spostrzeżenia podbudował
następnie
literaturą
fachową
i pozostawił
po sobie bo:;atą
spuściznę naukową, przybliżając
nam daleką, egzotyczną Oceanię (ref. mgr Barbara Kopydłowska).

KronIka

277

Swoją pracą, entuzjazmem
do tej egzotyki, potrafił zainteresować
wielu studentów, czego dowodem są liczne prace magisterskie
pisane pod jego kierunkiem. Dotyczą one zarówno problemów
prymitywnych
ludów i kultur Oceanii,
jak i całej Austronezji, Australii, Afryki, Ameryki (ref. dr Adam Paluch).
Drugiej części obrad przewodniczyli
dr Aleksander
Posem-Zieliński
(Poznań)
i mgr Wojciech Dworczyk (Warszawa). Rozpoczęła się ona wystąpieniem
dra Franciszka Rosińskiego, który przedstawił
wyniki badań nad pochodzeniem
i składem
antropologicznym
ludów Oceanii i Indonezji,
opierając
się m. in. na praca~h
A. L. Godlewskiego.
Z tym zagadnieniem
wiązało się również przedstawie:J.ie
przez mgr Barbarę Kopydłowską
problemu kultury megalitycznej
na Oceanii jej genezą, formami występowania
i funkcją budowli megalitycznych,
które wciąż
należą do interesujących
zjawisk mórz południowych.
Dr Janusz Kamocki z kolei wprowadził
słuchaczy
w świat religii proto-malajskich,
które stanowią integralną
część kultury Malajów i rzutują na po~zczególne elementy i procesy kulturowe
Indonezji.
Do spraw wciąż frapujących
uczonych i badaczy należy tajemnica
nieodczytanego dotychczas
pisma rongo-rongo
z Wyspy Wielkanocnej.
Stan badaf!
nad tym problemem omówiła dr Henryka Romańska. Natomiast powiązania między pismem rongo-rongo
i pismem cywilizacji Indusu omówił doc. dr Ludwik
Skurzak.
Z kolei Roman
Warszewski,
uczeń liceum
z Elbląga,
przedstawił
\\' swym referacie krótki zarys własnej teorii pochodzenia i ewolucji rpisma rangorango w oparciu o schemat akceptora wybiórczego samoregulującego.
Po przerwie i żywej dyskusji nad ww. referatami
wygłoszono dalsze prelekcje. Dr A. Paluch omówił zjawisko występowania
kraniotomii
na wyspach
Pacyfiku. W świat muzyczny Oceanii wprowadziły
słuchaczy mgr Anna Ketter-Pawłowska
i dr H. Romańska, których referaty (instrumenty
muzyczne, pieśni
polinezy jskie) ilustrowane były licznymi przeżroczami oraz oryginalnymi
nagraniami melodii i pieśni polinezyjskich. Na zakończenie tej części obrad mgr J. T. Czernicki opowiedział
zebranym,
jak obecnie wygląda życie Polinezyjczyków:
jak
żyją, jak pracują, bawią się, czym się zajmują. Podkreślił przy tym bardzo szybkie tempo przemian kulturowych
"dzięki" cywilizacji białych i skutki tych przemian. Mgr Czernicki mieszkał wśród Polinezyjczyków,
poznał dokładnie ich mentalność, widział czym kończy się takie "cywilizowanie"
tubylców.
Wystąpienie
swoje zaś zakończył smutną refleksją:
na Tahiti nie ma już "raju",
o jakim
marzy się nie tylko etnografom.
To już nie jest nawet ta wyspa z książki
prof. A. L. Godlewskiego Tahiti najpiękniejsza.
Po kolejnej
dyskusji uczestnicy
sesji obejrzeli film Fiji
Sugar, który
był
małym wprowadzeniem
do niedzielnych obrad.
Niedziela (28.XI) to "dzień nautyczny"
w obradach
sesji, bowiem większość wygłoszonych referatów
zawierała
problemy związane z morzem w kulturze ludów Oceanii. Obradom w tym dniu przewodniczyli
dr Władysław Drapella (Gdynia) i red. S. Teliga (Warszawa). Referatem wyjściowym (mgr A. Ketter-Pawłowska i mgr B. Kopydłowska)
było przedstawienie
sylwetek Polaków, którzy tam byli, działali, pozostawili
po sobie bogatą spuściznę literacką,
kartograficzną, etnograficzną
(eksponaty dla muzeów) itd. Wielu z nich sytuacja polityczna zmusiła do osiedlenia się na wyspach Oceanii, wielu pociągnęła przygod'l,
pasja podróżnicza, naukowa. Tak się złożyło, że w poszczególnych rejonach Oceanii
prowadzili swoje badania naukowe polscy etnografowie:
na Mikronezji
Jan
Stanisław
Kubary,
na Melanezji
Bronisław
Malinowski,
na Polinezji
Aleksander Lech Godlewski. Nie zabrakło na Pacyfiku również polskich żagli. Na

278

Kron!ka

ten temat mówił inż. Jerzy Komorowski.
Podkreślił
on, że chociaż nasi żeglarze
nie prowadzili
badań
naukowych,
to jednak
zapisali
się chlubnie
w historii
międzynarodowego
żeglarstwa.
Jednym z nich był Leonid Teliga. Uczestnicy sesji
mogli obejrzeć film przedstawiający
jego rejs na "Opty". Na marginesie
:llmu
2abrał
głos brat Leonida
Teligi, red. S. Teliga, który wyjaśnił
wiele spraw
przedstawionych
w filmie i opowiedział
o podróży, którą odbył śladami brata.
m. in. na archipelag Fidżi. Przebywał wśród Fidżijczyków
kilka miesięcy, v: tym
na jednej z wysp, na której od trzech lat nie było białych. Poczynił bardzo
ciekawe
obserwacje
z życia tubylców,
bowiem
ich inwentarz
kulturowy
nie
uległ takim przeobrażeniom,
jakim uległ wśród mieszkańców
"cywilizo'.':anych"
wysp.
Kolejnym
prelegentem
był dr Wł. Drapella,
który wskazał na możliwości
i potrzeby polskich badań etno-nautycznych.
Nawiązał on do prac prof. A. L. Godlewskiego
w tym zakresie. Przedstawił
też w sposób bardzo przekonywujący
konkretny
plan tego typu badań m. in. na Oceanii. O migracjach
ludów austronezyjskiej
rodziny
językowej
w świetle
analizy
pojazdów
wodnych
mówił
dr Zygmunt Kłodnicki. Do dalekomorskich
wypraw polinezyjskich
natomiast 112wiązała
dr H. Romańska,
która przypomniała
zebranym
podanie
o żeghll'zu
Rata z XIII wieku, płynącego z wyprawą z Nukuhiva
na Rarotonga.
Całość obrad podsumowała
prof. dr Zofia Sokolewicz, która podkreśliła
rolę
i znaczenie
prac związanych
z tematyką
egzotyczną w etnografii
polskiej. Być
może - zaznaczyła - metody, którymi pracujemy,
nie zawsze odpowiadają
najnowszym wymaganiom
naukowym
w świecie, ale zawsze stanowią jakąś cząstkę
poznania
problemów
i spraw,
którymi
interesują
się nie tylko etnografowie.
M. in. tego typu forum ma duże znaczenie dla nawiązania
współpracy i wymiany
doświadczeń
pomiędzy ośrodkami etnograficznymi
w Polsce oraz osobami interesującymi
się poruszanymi
tu problemami
nie zawodowo. Sesja przybliżyła
słuchaczom właśnie poznanie kultury ludów Oceanii, spełniając swe zadanie.
Następnie wyświetlono
kilka filmów związanych
tematycznie
z Oceanią oral.
ciekawe, kolorowe przeźrocza.
Zamknięcia
sesji dokonał doc. dr hab. E. Pietraszek.
Poinformował
on przy
tym zebranych,
że matedały
z sesji zostaną
opublikowane
w Wydawnictwie
Uniwersytetu
Wrocławskiego
w 1978 r.

MUZEUM

PREHISTORYCZNO-ETNOGRAFICZNE
W RZYMIE

Barbara

KOPlIdłowska

IM. LUIGI

PIGORINI

W 1962 r. z okazji VI Międzynarodowego
Kongresu
Nauk Prehistorycznych
Protohistorycznych
nastąpiła inauguracja
działu Prehistorii
i Protohistori
Lacjum
w Muzeum Prehistoryczno-Etnograficznym
im. Luigi Pigorini, które zostało przeniesione ze starych pomieszczeń przy ul. Collegio Romano 1 do nowoczesnych sal
1 Collegio Romano, wybudowane
w latach 1583-1585 przez Bartolomeo Ammanti i jezuitę
'Giuseppe Valeriano na zamówienie Grzegorza xrn Boncompagnl, do końca 1870 r. było jednym
z największych instytutów jezuickich. Obecnie miesci się tu Biblioteka Narodowa i zbiory
Muzeum Prehistoryczno-Etnograficznego
im. L. Pigoriniego. które stopniowo są przenoszone
do nowego gmachu w rzymskiej dzielnicy Eur.

379

Kronika

wystawowych
w dzielnicy Eur przy Via Lincoln 1 (vis a vis Museo Nazionale
delIe Arti e Tradizioni Popolari) 2.
Nowe Muzeum Pigoriniego
różni się bardzo od poprzedniego
w Collegio
Romano, gdzie ekspozycja miała charakter
wybitnie
magazynowy,
a eksponaty
zgromadzone
były w starych
witrynach
i szafach. Przestronne
i nowoczesne
pomieszczenia w nowej dzielnicy dały możliwość urządzania
poprawnych
i bardziej nowoczesnych ekspozycji (muzeum jest nadal w stadium organizacji, która
trwać będzie jeszcze przez kilka najbliższych lat).
Z okazji XL Kongresu Amerykanistów,
który odbył się w Rzymie w dniach
3-10 września 1972 r., Muzeum Pigoriniego przygotowało kilka wystaw. W Dziale
Prehistorycznym,
mieszczącym
się na II piętrze,
obejmującym
materiały
już
eksponowane dotyczące Lacjum, zorganizowano wystawy poświęcone sztuce minojskiej (wykopaliska
włoskie w Fajstos i Hagia Triada) i kulturom
wschodniej
części Morza Śródziemnego
oraz kulturze
egejskiej
(materiały
orientalistyczne
z Krety, ceramika mykeńska z Rodos, ceramika z Cypru i Troady - okolic starożytnej Troi - ta ostatnia ofiarowana
Muzeum przez E. Schliemanna
i wreszcie
ceramika elamicka z Suzy - podarowana
Muzeum przez Louvre).
Z okazji Kongresu przygotowano
także ekspozycję
etnograficzną
z zakresu
kultur krajów pozaeuropejskich,
która mieści się na I piętrze i obejmuje Afrykę,
Amerykę i Oceanię. Tej ekspozycji warto poświęcić szczególną uwagę.
Główny nacisk w ekspozycji afrykańskiej
położono na sztukę Afryki Czarnej i wyeksponowanie
naj ciekawszych nowych nabytków Muzeum. Ciekawy zespół
przedmiotów pochodzi z Nigerii, m. in. ozdobne puchary do picia wina palmo\vego, bogato zdobione prochownice
dzieła artystów
z plemienia
Yoruba.
Rzeźba w kamieniu reprezentowana
jest przez obiekty plemienia Kissi z Sierra
Leone, z północnej
Angoli
południowej
części Zairu
(Kongo Południowe).
W dalszej części ekspozycji ukazano m. in. rzeźbę kobiecą plemienia Fang z Gabonu oraz grupę masek maskę hełmową plemienia
Mende (Sierra LeJ !(2),
maski \Va Rega z Zairu (Kongo Wschodnie) oraz maski z Gabonu, Kamerunu,
Wybrzeża Kości Słoniowej. W części centralnej
sali wystawowej
znajdują
się
dużych rozmiaró\v rzeźby: fetysz płodności "Nimba" plemienia
Baga z Gwinei,
figura ptaka "pozgaga" plemienia Senufo z Wybrzeża Kości Słoniowej oraz fetysze
nabijane
gwoździami
z Konga Południowego.
Z Afryki
Zachodniej
pokazano
m. in. eksponaty prezentujące
sztukę Wybrzeża Kości Słoniowej rzeźby plemienia Baule, plemienia Dan oraz kilka masek.
Obszerna ekspozycja amerykańska
daje przegląd kultur ludów zamieszkujących tereny od dalekiej północy aź po Ziemię Ognistą. Ekspozycja rozpoczyna się
od przeglądu przedmiotów
eskimoskich
(różnorodne świdry, łuki, fajki itp. wykonane z kłów morsa z bogatym ornamentem
rytym) oraz licznych wyrobów
Indian z wybrzeża północno-zachodniego,
z Vancouver i Wyspy Królowej Karoliny (Kanada). Zwracają
uwagę piękne fajki wykonane
z gliny kultury
Haida
oraz "pułapka
na dusze" pochodząca
z Wyspy Królowej
Karoliny.
Grenlandię
prezentują
głównie różnorodne
ubrania
ze skór zwierzęcych,
harpuny
i inne
przedmioty typowe dla tego regionu. Ludy północnej Ameryki, nazywane "Ir.dianami prerii", reprezentowane
są poprzez broń, słynne "fajki pokoju",
ublOry
ze skóry, plecionki, naczynia Indian Pueblo z Nowego Meksyku i Arizony wśród nich bardzo piękne wyroby Indian Zuni, Acoma i Hopi. W oszklonej gablocie wystawiono grupę naczyń pochodzących
z Casas Grandes w stanie Chi• Zob. R. Jezierska,
1970. t. 54, s. 180-187.

Museo

Nazionale

delie

Arti

e Tradizioni

Popolari

w

Rzymie.

"Lud"

2"10

Kron!k~

huahua graniczącym z Teksasem i Nowym .Meksykiem (w XIV i XV w. słynny
ośrodek
produkcji
naczyń polichromowanych
z motywami
geometrycznymi).
W ostatnich
latach
Muzeum Pigoriniego
pozyskało
tych cennych naczyń aż
14 sztuk. W dwóch ściennych gablotach zgromadzono kolumbijskie
i mezoamerykańskie wyroby ze złota oraz złote, srebrne i miedziane przedmioty z Peru m. in. wisiorki w kształcie zwierząt należące do kultury Coc!e z Panamy, grupę
figurek kolumbijskich
zwanych "tunjos", dwa złote pektorały należące do kultury Vicus (Peru południowe)
i kultury Chirnu, naszyjnik srebrny kultury Mochica itd. Ekspozycja amerykańska
posiada również dział poświęcony archeologii
prekolumbijskiej
i kulturom
różnych regionów Ameryki Południowej.
Ostatnią,
najmniejszą
jest ekspozycja
poświęcona
Oceanii, dająca niepełny
przegląd kultur Melanezji z Wysp Admiralicji
(m. in. interesująca
rzeźba navviązująca do stylu Tarni) oraz Wysp Salomona (zwraca uwagę rodzaj maski modelowanej na kościach czaszki ludzkiej oraz mały bębenek szczelinowy z ozdobnymi uchwytami
i powierzchnią
pokrytą
rytym ornamentem
geometrycznym).
Inne charakterystyczne
przedmioty
reprezentujące
Wyspy Salomona, to licznie
eksponowane
wiosła taneczne z motywem postaci ludzkiej ducha opiekuńczego. Z Wyspy Fidżi pokazano m. in. piękny okaz znanej ceramiki tego obszaru.
Ekspozycję Oceanii kończy pałka obrzędowa z Wysp Markizów.
Muzeum im. L. Pigoriniego - jak już wspomniano - jest w stadium organizacji i aktualna
ekspozycja
muzealna
ma charakter
wybitnie
przeglądowy.
Pierwszeństwo
w ekspozycji dano kulturom ludów prymitywnych,
aby podkreślić
w lOO-lecle istnienia Muzeum zasługi jego twórcy, Luigi Pigoriniego 3. Dzięki jego
niezwykłej pasji Muzeum zgromadziło wspaniałą kolekcję prehistoryczną,
a także
z jego inicjatywy
trafiło do Muzeum wiele cennych zbiorów etnologicznych.
I tak, w 1887 r. Muzeum pozyskało zbiór przedmiotów z obszaru mórz południowych, zgromadzonych przez Luigi Maria d'Albertis 4. Następnie Ottavio Beccari 5
ofiarował Muzeum kolekcję indonezyjską (głównie z Borneo) i obiekty z Oceanii.
W 1891 r. Muzeum wzbogaciło się o materiał
zebrany przez Lamberto Loria c

• Luigi Pigorini,
wybitny
włoski paleontolog.
urodzil
sic w Fontanellato
(parma)
10 stycznia 1842 r., zmarł w Padwie
1 kwietnia
1925 r. Doktoryzował
siC w Parmie
w zakresie
nauk
polityczno-admintstracyjnych
i w 1867 r. został urzędnikiem
w Muzeum vi Parmie,
kierowanym
przez M. Lopeza.
W 1870 r. objął w Rzymie
stanowisko
kierownika
jednej
z sekcji
nowej
Direzlone
generale
dei Musei e Scavi d'anti chita. W 1875 r. Pigorini
\Vl'az
z P. Strobelem,
wybitnym
przyrodnikiem,
założyli
czasopismo
"Bulletino
dl Paleontologia
ltaliana",
będące
zbiorem
najważniejszych
wiadomości
dotyczących
prehistorii
Włoch.
W 1876 r.
nastąpiła
inauguracja
Muzeum
Prehistoryczno-Etnograficznego,
które
dzięki
wysiłkom
i staraniom
L. Pigoriniego
stało się jednym
z najważniejszych
muzeów
włoskich
i w uznaniu
jego zasług
zostało
nazwane
jego imieniem.
Tegoż roku Pigorini
objął katedrę
paleontologii
na uniwersytecie rzymskim
i przez blisko czterdzieści
lat był jednym
z najwybitniejszych
wykładowców
w tej dziedzinie.
Z jego szkoły wyszli
najlepsi
archeologowie
włoscy
kOlica XIX i początku
XX w. Pozostawił
bogaty dorobek
naukowy
w postaci okolo 300 prac.
• Luigi Maria d' Albertis,
przyrodnik
i podróżnik
liguryjski
(1841-1901). W Jatach 1871-1876
badał
Nową Gwineę.
Zgromadzone
przez niego zbiory
etnologiczne
znajdują
się w Muzeum
Pigoriniego,
a zbiory antropologiczne
w Muzeum
Antropologicznym
we Florencji.
zaś unikalne
kolekcje
ornitologiczne
w Muzeum Miejskim
w Genui.
• Ottavio
Beccari,
włoski
podróżnik,
botanik
i przyrodnik
(1843-1920).
w 18G5 r. wraz
z genueńczykiem
Giacomo
Doria
zbierał
okazy
flory i fauny
na Borneo.
W latach
1871-18'15
badał północno-zachodnie
wybrzeże
Nowej Gwinei i wschodnią
część wyspy Celebes. W 1877 r.
odbył podróż po Ind,iach i AustralIi,
zatrzymując
się po drodze na Sumatrze.
• Lamberto
Loria, wybitny
etnolog włoski
(1855-1913). Z ekspedycji
naukowych
n" Kaukaz,
do Turkiestanu
(1883). Laponii,
Nowej
Gwinei
(1889) i Abisynii
(1905) dostarczał
muzeom
w Rzymie, Florencji
i Genui
materiały
z zakresu
zoologii,
antropologii
i ctnografii,

281

KronIka

Melanezji, który tworzy jedną z najpiękniejszych
i najbardziej
kompletnych
kolekcji
Muzeum.
Guido Boggiani 7 sprzedaje
Muzeum
kolekcję
zgromadzoną
w latach 1901-1905 w Chaco paragwajskim,
głównie w Caduveo
(piękna ceramika i artystyczne zdobione fajki z drewna). W 1913 r. Muzeum zyskało imponujący zbiór materiałów
prehistoryczno-etnograficznych,
które Enrico Hillyer
GigHoli 8 zgromadził w czasie historycznej
wyprawy statkiem
dookoła świata. Kolekcja ta obejmuje ponad 17000 eksponatów.
Powyższe
kolekcje
stanowią
trzon
zbiorów
Muzeum
Prehistoryczno-Etnograficznego im. L. Pigoriniego
w Rzymie.
w

Renata

XXI

Jezźerska

NIEMIECKI KONGRES LUDOZNAWCZY
BRAUNSCHWEIG,
5-9 IX 1977

Niemieckie
Towarzystwo
Ludoznawcze
(Deutsche
Gesellschaft
fUr Volkskun de) organizuje swe kongresy co dwa lata, począwszy od 1930 r. Wcześniej, od
1904 r., odbywały się zgromadzenia
delegatów związku regionalnych
stowarzyszeń
ludoznawczych,
na których
wygłaszano
również
odczyty i referaty.
Pierwszy
kongres odbył się w WLirzburgu i dał przegląd wielorakich
zainteresowań
nien:ieckich etnografów. Drugi, który odbył się z opóżnieniem jesienią 1933 r., wykazał już wpływy ekspandującego
szybko nazizmu; uwydatniły
się one mocniej
na dwu następnych
kongresach.
Dziś wspomina się raczej z ironicznym
dystansem ich tematykę
i punkty
widzenia reprezentowane
przez zwolenników
rasistowskiej
interpretacji
zjawisk
kulturowych.
Po H-letniej
przerwie
odbył się
w 1949 r. szósty kongres, na którym nawiązywano
jeszcze do niedawnej przeszłości
i rozważano m. in. zagadnienie
podtrzymania
kulturowej
odrębności przesiedleilców. Na następnych
kongresach ujawniła się tendencja
do nowego spojrzenia na
kulturę ludową, lecz dopiero w latach 60-tych zaczęto omawiać tematy wykraczające poza etnografię
tradycyjną.
\V 1963 r. było to zagadnienie
folkloryzmu,
dwa lata później zagadnienie
pracy w kulturze
ludowej.
Na XVI kongresie
w 1969 r. wybuchła wokół problemów, metod i form dokumentacji
etnograficznej
ostra polemika przy aktywnym
udziale studentów.
Spierano się też o przeszłość
i przyszłość ludoznawstwa.
Tematem ostatniego,
XXI Kongresu była gmina w procesie zmian i ludoznawcze badania nad gminami w Europie. Nawiązywał
on do zagadnień aktualnych i w programie wykraczał poza sprawy ściśle niemieckie. W związku z tym
uczestniczyło
w nim, obok etnografów
z RFN, 9 Szwajcarów
i 3 Austriaków,
także 19 przedstawicieli
etnografii z 10 innych krajów, w tym z Jugosławii
(2),

'Guido
Boggiani,
artysta-malarz,
podróżnik
i badacz
(1861-1900).
W latach
1887-1893
przebywał
w Ameryce
Południowej,
wiele miesięcy
spędziwszy
wśród
plemienia
Chamacoco
i Caduvei
(Paragwaj).
Kolekcje
zgromadzone
przez
niego
trafiły
do Muzeum
Pigoriniego·
i Societa Geografica
Italiana
w Hzymie oraz do Museum
f Uf V61kerkunde
w Berllnie.
• Enrico
Hillyer
Giglioli,
zoolog
(1845-1909).
W latach
1865-1868
opłynął
glob ziemski
na
statku
"Magenta",
a eksponaty
zebrane
podczas
tej historycznej
wyprawy
pochodzą
z całego
niemal swiata.

282

KronIka

Polski (3), Rumunii (1) i Węgier (1). Lista uczestników kongresu obejmowała ponad
240 nazwisk, w tym 80 studentów i 31 gości z zagranicy.
Aktualność problematyki
gminy wynika dla RFN zarówno z przyczyny dokonujących się samorzutnie
głębokich zmian w życiu zbiorowości terytorialnych,
jak
i na skutek rozpoczętej w 1968 r. reformy administracji
terytorialnej.
W jej wyniku uległy likwidacji
jednostkowe
gminy wiejskie i powstały gminy zbiorov.'c.
zmniejszono
też liczbę powiatów.
Szczególnie dotkliwa wydaje się mieszkańcom
licznych wsi utrata ich osobowości prawnej oraz niektóre zmiany organizacyjne.
np. w sieci szkolnej (likwidacja
małych szkół), które godzą w zwartość poszczególnych wsi, powodują
ich dezintegrację.
Reforma ta, choć krytykowana,
była
nieuchronna
wobec słabości licznych małych gmin; najmniej sza z dolnosaski!:h
liczyła ledwie trzech mieszkańców. W programie obrad kongresu gmina pojawiała
się zarówno jako podstawowy
obiekt badań, jak też jako środowisko roz'TIaitych
zjawisk
kulturowych.
Uwzględniano
zagadnienia
ogólne i szczegółowe,
v"spl'łczesne oraz historyczne,
zabrakło jednak jakiegoś referatu
poświęconego prc'blemowi gminy jako zbiorowości lokalnej.
Właściwą sesję kongresu poprzedził wieczorny odczyt kustosza budape,zteńskiego Muzeum Etnograficznego,
dra T. Hofera, o przedmiotach
w środowisku
wiejskim
i miejskim.
W oparciu o własne badania
oraz literaturę
prz~dmiotu
przedstawił
referent przejrzyście
zarysowaną
koncepcję teorii przedmiotów,
która
miałaby doniosłe znaczenie nie tylko dla muzealnictwa,
lecz w ogóle dla ! (;;:umienia kultury.
W pierwszym
dniu przedstawiona
została problematyka
badań nad gminami
wzgl. społecznościami
lokalnymi
w Skandynawii
(prof. B. Stoklund),
w Austrii
prof. K. Gaal), w Polsce (prof. J. Burszta), w RFN (prof. G. Wiegelmann),
zaś
prof. J. W. Cole z USA omówił jako pierwszy w kolejności badania prowadzone
w Europie przez anglosaskich
antropologów
kulturowych
w ramach szerzej zakrojonego programu.
Tylko prof. Burszta, charakteryzując
badania
polskie, używał
konsekwentnie
pojęcia
"społeczność
lokalna"
(lokale
Gemeinschaft).
Dyskusja
w tej części obrad ograniczyła
się do odpowiedzi na stosunkowo liczne pytania.
rozgorzała
natomiast
późnym wieczorem
po wyświetleniu
interesującego
iilmu
zrealizowanego
pod kierunkiem
prof. 1. Weber-Kellermann:
Mlodzi
widzą
swą
wieś. Zarzucano realizatorom
zwłaszcza sugerowanie wypowiedzi i przyjęcie jednostronnego
stanowiska.
Scenariusz
filmu został przygotowany
po badaniach
terenowych na seminarium
prof. Kellermann.
W ciągu 2 następnych
dni przedstawiono
8 bardziej szczegółowych referatów
w następującej
kolejności:
1. Swięto miasta a struktura
miasta.
Wyniki
badań
zapustów

mogunckich;

niczej;

3.

Zmiana

z

w.

Przyklad

XIX

2. Poczucie

a

różnice
wsi

rzemieślniczych

poludniowego

ne:

aspekty

kulturowe

niczne

badania

ginalnością
rowa

nad

lokalnej
w

Eifelu;

statystyki

gminami
malego

(Ortsbewusstsein)

wiejskim

4. Zjawiska

Greene;

a przystosowaniem

"historycznego"

więzi

spoleczne

w

holsztyńskim

na przykladzie
miasta

spoleczno-kulturowe

5. Gospodarka

w Siedmiogrodzie;
jako

we wsi

inwentarzu

we

wsiach

a reformy
agrardworskim;
6. Interet-

komunalna
obszarze

7. "Mala
poludn.

podstawa

robot-

mieszkalnym

dla

gmina"

Irlandii;

pomiędzy
8. Analiza

komunalnych

zadań

markultuplani-

i socjalnych.
Zasadniczą
część kongresu
zakończyły
w czwartek
po południu
(8 IX) dwa
dobrze przygotowane
i sugestywnie
wygłoszone referaty:
1. Zadania kulturowo-ekologiczne
w zakresie
analizy
i planowania
(prof. L M. Greverus)
oraz
2. Kryzys gminy - kryzys badań nad gminami
(dr A. !lien, dr U. Jeggle). Autorka
stycznych

283

KronIka

pierwszego z nich dała szeroko zarysowany przegląd zagadnień ujętych ze stanowiska antropologii
społecznej.
Drugi referat
stanowił
jakby nieoficjalne
hasło
i podsumowanie obrad. W obydwu rozważano podstawowy problem stosunku człowieka do przestrzeni
i miejsca w niej przy współczesnym
wzroście ruchliwości
przestrzennej
oraz znaczenie więzi ponadlokalnych.
W dyskusji podnoszono sporne
zagadnienia
przestrzeni
i środowiska
ludzkiego, nowych tendencji
identyfikacyjnych wśród młodzieży, a także zagadnienie
pojęcia gminy jako takiej. Autorzy
także ostatniego
referatu
uchylili
się od podania
określonej
definicji
gminy,
tłumacząc się tym, że istnieje około 90 takich definicji, eksponujących
różne jej
cechy i aspekty. Referent stwierdzał w odpowiedzi m. in., że wobec faktu zniesienia małJ'ch gmin administracyjnych
(politycznych)
pozostaje
"gmina realna"
albo konkretnc
osiedle wiejskie. Nie rozwinięto
w referatach
ani w dyskusji
sprawy relacji między gminą a społecznością lokalną, wzgl. grupą lokalną, chociaż polski referat oraz głos w dyskusji prowokowały
do tego. Świadczy to m. in.
o istotnej różnicy w ujmowaniu
problemu w nauce niemieckiej
i polskiej 1.
Problematyka
małych zbiorowości lokalnych,
a gminy w szczególności, stanowi jeden z doniosłych problemów społeczno-kulturowych
naszych czasów. Społeczności lokalne, zorganizowane
od średniowiecza
w gminy, stanowiły w Europie
przez szereg wieków jedną z fundamentalnych
form organizacji
życia społecznego, pełniły rolę głównego żródła i przekaźnika
kultury
i jako takie stanowią
istotny obiekt zainteresowań
etnografii.
W naszych czasach stanęły one wobec
perspektywy
osłabnięcia,
dezintegracji,
a wreszcie zaniku wskutek
rozwoju nowego typu organizacji społecznej, opartej o wielkie miasta, aglomeracje
;niejskie
oraz zrzeszenia ponadlokalne.
Pytanie,
w jakich formach i w jaki sposób te
społeczności mogą przetrwać
i pełnić swe dawne funkcje, jest aktualne
w całej
Europie, a także poza nią, a więc ważne jest dla celów tak poznawczych,
jak
i praktycznych.
Także na omawianym
kongresie podkreślano
praktyczną
doniosłość badań nad gminami, resp. małymi zbiorowościami
lokalnymi.
Pożytecznym
uzupełnieniem
kongresu były dwie wycieczki: do wsi BoC"tfeld
pod Brunszwikiem
oraz całodniowa
na 2 trasach, w kierunku
Wolfsburga
lub
Goslaru. W Bortfeld zorganizowano przed kilkunastu
laty niewielkie muzeum wsi,
przeznaczając na ten cel duży dom chłopski. Jego wnętrze przedstawia
stan z początku XX w. Muzeum przejmuje także inne, stare domy, które zabezpiecza się
na miejscu. Druga wycieczka, przez miejscowości leżące na zapleczu blisko stutysięcznego dziś Wolfsburga (fabryka Volkswagen), prowadzona
znakomicie przez
geografa (prof. W. Meibeyer z Uniwersytetu
Technicznego
w Brunszwiku),
dała
dobrą okazję do zaznajomienia
się ze skutkami
oddziaływania
dużego ośrodka
przemysłowego na okoliczne wsie, a także do zapoznania
się z podłożem historycznym tego regionu, które związane jest z dawnym osadnictwem
słowiańskim,
a odbija się jeszcze w śladach dawnych kształtów wsi (okrąglice) oraz w nazwach,
jak Wendschott.
Tematem następnego
kongresu będzie prawdopodobnie
problem identyfikacji
z ojczyzną (Heimat-Identit1it),
a wówczas byłoby to nawiązanie
do omówionego
tematu gminy. Interesować
może nas zapewne to, w jaki sposób ujmą etnografowie z RFN ten problem, wykazujący
aspekty nie tylko ściśle kulturowe.
Edward

Pietraszek

l Także
w NRD gmina a nie spoleczność lokalna stanowi podstawowe pojęcie i obiekt
badar>. Gminy jednostkowe istnieją w NRD nadal, mogą się tylko łączyć w dobrowolne związki gmin (Gemeindeverbande).

Kron!ka

WYNIK ANKIETY
POLSKIEGO
TOWARZYSTWA
LUDOZNAWCZEGO
(ODDZIAŁU
W '.lORUNIU) PRZEPROWADZONEJ
WŚROD POLONII
AMERYKAŃSKIEJ
UCZESTNICZĄCEJ
W KURSIE
FOLKLORU
POLSKIEGO
W dniach od 17 lipca do 12 sierpnia 1977 r. zorganizowane
zostały w Toruniu
z inicjatywy
Towarzystwa
Łączności z Polonią Zagraniczną
"Polonia" i Toruńskiego Towarzystwa
Kultury
dwa zajęcia szkoleniowe przeznaczone
dla Polonii
zagranicznej - Kurs Folkloru Polskiego oraz Kurs Polskiej Kultury Artystycznej.
W zajęciach, prowadzonych
m. in. przez etnografów (pracowników
Muzeum Etnograficznego w Toruniu i pracowników
Katedry Etnografii Uniwersytetu
im. Mikołaja Kopernika),
folklorystów,
historyków
sztuki
i dziennikarzy,
uczestniczyło
ogółem 71 osób. Ankieta, która objęła 30 osób biorących udział w Kursie Folkloru
Polskiego, jest wynikiem
współpracy
między toruńskim
Oddziałem PTL i Toruńskim Towarzystwem Kultury w zakresie organizacji i prowadzenia kursu. Celem
przeprowadzonej
ankiety było uzyskanie informacji
o uczestnikach
kursu i kierunkach ich zainteresowań
w zakresie polskiej kultury ludowej oraz o ich potrzebach w dziedzini~ poznania naszego folkloru, a także zapoznanie się z ich
postulatami
i opiniami na temat organizacji
i programu
kursu dla podniesienia poziomu i wzbogacenia
współpracy.
Ankieta spotkała się z bardzo żywym przyjęciem.
Niemal wszyscy ankietowani
pochodzą ze Stanów Zjednoczonych
(28 osób),
jedna z Kanady i jedna z W. Brytanii. Prawie połowa uczestników zamieszkuje
obecnie stan Connectitut,
pozostali stany: New York, Massachusetts,
Michigan,
dalej Minnesota,
Illinois, California,
Ohio oraz po jednej
osobie stany: Washington, Montana, New Yersey, Maryland, Florida, Pensylwania.
Zawodowo największa
liczba osób związana jest ze szkolnictwem
amerykańskim (14). Są to w większości wykładowcy szkół podstawowych,
średnich i uniwersytetów stanowych. Prawie 25v/o uczestników to studenci (m. in. szkół artystycznych) oraz pracownicy
administracyjni
szpitali, urzędów
stanowych,
bibliotek,
historycy
sztuki, a także dyrektor
Zespołu Pieśni, Tańca i Folkloru Polskiego
oraz fryzjerka
i maszynista 1.
Analizując pochodzenie poszczególnych osób, a ściślej ich rodzin, które emigrowały z kraju głównie na początku XX w. oraz w okresie międzywojennym
i w latach II wojny światowej,
należy podkreślić, że zdecydowana
większość emigrantów pochodziła
z terenów Polski południowej
i wschodniej
(Krakowskie,
Rzeszowskie, Lubelskie, okolice Lwowa) oraz z Polski centralnej
(Mazowsze, Kieleckie) i częściowo z regionów północnych i zachodnich (Wileńszczyzna, Mazury,
Wielkopolska
i Śląsk). Jedna osoba pochodzi z Jugosławii i jedna z W. Brytanii.
Uczestnicy
kursu to w 50% trzecie pokolenie przebywające
za granicą, około
30% to druga generacja i 20% - czwarta. Prawie wszyscy posiadają krewnych
lub znajomych
w Polsce.
Badania
ankietowe
wykazały,
że znajomość
języka
polskiego
jest bardzo
słaba, nie pozwalająca
na swobodną konwersację
i prowadzenie
wykładów bez
pomocy tłumaczy. Jedynie 15% ankietowanych
opanowało jęz. polski w st::>pniu
średnim, natomiast
750/0 posługuje się nim w bardzo ograniczonym
stopniu, korzystając
z pojedynczych
słów lub wyrażeń, a 100/0 nie zna w ogóle polsk;ego.
Wykładnikiem
znajomości języka jest również fakt, iż jedynie trzy :l~oby wy-

1 Olu'eślenia
zawodów podaje się zgodnie z brzmieniem
znaczeniom tych określeń w naszym kraju.

ankiety,

co nie zawsze odpowiada

Kronlka

285

pełniły ankietę w polskiej wersji językowej,
a pozostałe 27 w angielskiej.
Brak
płyt, taśm do nauki jęz. polskiego oraz słowników 'angielsko-polskich
i polsko-angielskich
na rynku
amerykańskim
podkreślony
został
niemal
w każdej
ankiecie.
Program
zajęć przewidywał
pobyt oraz zwiedzanie
przede wszystkim
Polski
północnej i Warszawy. Ankieta wykazała błędność takiego założenia, gdyż zdecydowana
większość
uczestników
chciałaby
głównie
poznać południowe
regiony
Polski (co wiąże się ściśle z miejscem
pochodzenia
ich rodzin) oraz te części
kraju, w których folklor, znany im z tradycji rodzinnej, jest żywy do dnia dzisiejszego.
Wśród wykładów
największym
zainteresowaniem
cieszyły się tematy ogólne,
ootyczące polskiego folkloru słownego, muzyki i tańca, a następnie
zagadnienia
poruszające
problemy
obrzędów,
zwyczajów
i rzemiosł.
W dziedzinie
sztuki
i rzemiosła za naj ciekawsze uznano wykłady i zajęcia omawiające
rzeźbę ludową,
malarstwo, stroje ludowe, wycinanki,
haft, pisanki oraz tkactwo, obróbkę drewna
i ceramikę.
Program
kursu obejmował
także zajęcia praktyczne,
które zostały ocenione
przez ankietowanych
jako najbardziej
przydatne
w ich dalszej pracy nad popularyzacją polskiej kultury ludowej za granicą. Jako szczególnie potrzebne uznano
pokazy wyrobu pisanek, naukę haftu i wycinanek,
poznanie wyrobu papierowych
kwiatów i palm wielkanocnych
oraz zaznajomienie
się z pracą poszczególny~h
rzemieślników
(garncarzy,
kowali, tkaczy, plecionkarzy).
Powtarzają
się rów'lież
postulaty
odnośnie do przygotowywania
tradycyjnych
potraw
ludowych.
Wszystkie
wykłady
ocenione
zostały przez uczestników
kursu
pozyty\vuie.
Wśród braków zauważonych przez poszczególne osoby na plan pierwszy wysuwają
się niedociągnięcia
w pracy jednego z tłumaczy
(kłopoty z dokładnym,
szybkim
przetłumaczeniem
tekstu). Ponadto większość ankietowanych
sugeruje, aby grupy
zajęciowe wydatnie
zmniejszyć,
co pozwoliłoby
na lepszy kontakt
między wykładowcą, tłumaczem i słuchaczami.
Jednym z najważniejszych
postulatów
okazał
się brak odpowiednich
wydawnictw
w jęz. angielskim,
dostępnych
na miejscu
i związanych bezpośrednio
z tematem zajęć. Następne sugestie dotyczą organizowania większej ilości pokazów pracy poszczególnych
rzemieślników
oraz szerszego zastosowania
środków
audiowizualnych
(przeźroczy,
filmów itp.). Uwagi
krytyczne obejmują
także niepotrzebne
zdaniem uczestników
powtarzanie
pewnych
tematów
przez kolejnych
wykładowców,
odbieganie
od zasadniczego
tematu wykładu, zbyt dużą ilość zmian wprowadzanych
w ostatniej
chwili bez
uprzednicgo
podania ich do wiadomości
wszystkim
słuchaczom
oraz opóźnienia
\v rozpoczynaniu
zajęć, spowodowane
głównie złą komunikacją
pomiędzy zakładami, w których odbywały
się wykłady.
Spora część wypowiedzi
ankietowanych
dotyczyła
publikacji.
Prawie
50%
pytań w kwestionariuszu
dotyczyło wydawnictw
najbardziej
potrzebnych
uczestnikom kursu. Szczególnie poszukiwane
są publikacje
ogólne, omawiające
w zwięzłej formie niemal wszystkie zagadnienia
polskiej kultury
ludowej. Ponadto pożądane są atlasy polskich strojów ludowych. Należy podkreślić,
iż blisko połowa
ankietowanych
chciałaby zakupić opracowania
w jęz. angielskim. Pozostałe osoby
proponują
wydawanie
najbardziej
interesujących
prac w wersji
dwujęzycznej.
Kursanci mocno odczuwają brak odpowiednich
płyt i taśm z nagraniami
polskiej
muzyki ludowej z uwzględnieniem
poszczególnych
regionów.
Rozpatrując
uwagi
dotyczące
opracowań
konkretnych
działów
tradycyjnej
kultury ludowej Polski. podkreślić
należy, iż wśród tematów związanych
z kul-

28G

Kron!ka

turą materialną
największe
zapotrzebowanie
notuje
się na prace omJ.wiające
przygotowywanie
pokarmów, rzemiosło (plecionkarstwo,
ceramikę, tkactwo, obróbkę skóry, kowalstwo,
meblarstwo)
i tradycyjny
strój ludowy. Dalej następuje
zapotrzebowanie
na opracowania
dotyczące budownictwa
i uprawy roli. Do najbardziej poszukiwanych
prac z zakresu kultury
duchowej w dziedzinie plastyki
zaliczono publikacje
na takie tematy, jak wycinanki, haft, wyrób koronek, zdobnictwo tkanin ludowych, zdobnictwo w metalu, rzeźba i malarstwo, pisanki, wyrób
palm wielkanocnych
i sztucznych
kwiatów,
zabawki.
Prawie
90% uczestników
kursu wykazało duźe zainteresowanie
pracami z zakresu wiedzy ludowej, jak np.
medycyna
ludowa z zielarstwem
oraz meteorologia.
W folklorze ustnym największym
zainteresowaniem
cieszyły się bajki, legendy, przysłowia
i zagadki.
Liczne wypowiedzi
zawierają
teź dane o zainteresowaniach
kapelami,
tańcami
ludowymi oraz grami i zabawami. Wśród publikacji
dotyczących kultury społecznej największe
zapotrzebowanie
zgłoszono na opracowania
zwyczajów rodzinnych,
obrzędów i zwyczajów dorocznych, zwyczajów gospodarskich
i pomocy sąsiedzkiej.
Organizatorzy
zajęć z Polonią mają moźność wyciągnięcia wielu praktycznych
wniosk6w z analizy materiału
ankietowego. Do najważniejszych
z nich należałoby
zaliczyć niewątpliwie
poprawę
organizacji
zajęć oraz wzbogacenie
wyposażenia
kursantów
w dwujęzyczną
literaturę
materiałową,
płyty z nagraniami
itp.
Opracowała:
Janina

KONFERENCJE,
ZJAZDY I INNE SPOTKANIA
PROBLEMATYKĘ
ETNOGRAFICZNĄ

Łukasiewicz

UWZGLĘDNIAJĄCE
W 1976 R.

51
Wal n e Z g r o m a d z e n i e D e l e g a t 6 w
sesj a n a u k ow a "Kultura
ludowa Krakowa i regionu krakowskiego"
(Kraków, 1:3-15 IX). Organizator: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Oddział w Krakowie. Referaty: A. Podraza, Ziemia Krakowska
jako region historyczny;
R. Reinfuss, Ziemia Krakowska
jako
region
etnograficzny;
W. Bieńkowski,
Kraków
jako
ośrodek
badań
etnograficznych;
A. Falniowska-Gradowska,
Ze studiów nad wsią Ziemi Krakowskiej,
Wiejskie

ośrodki

J. Czajkowski,

przemysłowe

we

wsiach

otaczających

Kraków

w

XVIII

w.:

Z. Reinfussowa, Zywotność obrzędów
ludowych
w Krakowie;
A. Kutrzeba-Pojnarowa,
Wieś podmiejska
Krakowa
model
i rzeczywistość.
Imprezą
towarzyszącą
była wycieczka n"
trasie: Lanckorona,
Kalwaria
Zebrzydowska,
wiejskie
ośrodki koszykarskie'.
Budownictwo

ludowe

Ziemi

Krakowskiej;

Sesja
n a u k ow a
p oświęcon a
pa m ięci
P r of csor a
A l cksandra
Lecha
Godlewskiego
oraz
ludom
kulturom
O c e a n i i (Wrocław, 27-28 XI). Organizatorzy:
Katedra
Etnografii
Uniwersytetu
Wrocławskiego
i Polskie Towarzystwo
Ludoznawcze,
Oddział we Wrocławiu. Rcf('raty: Adam Paluch, Aleksander
L. Godlewski
jako człowiek
i uczony;
Michał
Magnuszewicz,
Aleksander
L. Godlewski
jako antropolog;
Barbara Kopydłowska,
Aleksander
L. Godlewski
jako
etnolog;
A. Paluch, Prace dyplomowe
dotyczące
ludów
Oceanii
pisane
pod kierunkiem
Profesora
Aleksandra
L. Godlewskiego;
Franciszek
Rosiński, Z badań nad strukturą
antropologiczną
ludów
Oceanii;
Janusz Kamocki, Próba odtworzenia
Teligii indonezyjskich
ludów
proto-mal.ajskich;

287

Kron!ka

Henryka Romańska, Stan badań nad pismem rango-rango
z Wyspy Wielkanocnej;
Ludwik Skurzak, Analogie
między alfabetem
cywilizacji
Indusu
a pismem
z Wyspy Wielkanocnej;
Barbara Kopydłowska, Kultura
megalityczna
na Oceanii:
Adam
Paluch, Zjawisko
występowania
kraniotomii
na wyspach
PacYfiku;
Anna KetterPawłowska, Tradycyjna
muzyka
Oceanii;
Henryka Romańska,
Aroha
znaczy
milo.k
Ludowe
pieśni
polinezyjskie;
Józef Czernicki, Życie wyspiarzy
z Tahiti
dzisiaj;
A. Ketter-Pawłowska
i Barbara Kopydłowska,
Polacy
na Oceanii;
Jerzy
Komorowski, SIadem polskich
żagli na Oceanii;
Stanisław
Teliga, Fidżi dawniej
a dzi.'. Reminiscencje
z podróży;
Władysław Drapella, Potrzeby i możliwości
nauki
polskiej

w

zakresie

zakresie Aleksandra
nc?yjskiej
rodziny

Romańska,

badań

etno-nautycznych.

L. Godlewskiego;
językowej

Dalekomorska

w

wyprawa

Z

Zygmunt
świetle

refleksji

dorobkiem

w

tym

analizy

Migracje
ludów austropojazdów
wodnych;
Henryka

po czerwone pióra
Markizy;
Walenty

glarzu Rata (XIII w.) z archipelagu
tyka ludów i kultur
Oceanii na łamach

nad

Kłodnicki,

"Nautologii"

ptaka

kula.

Podanie

Aleksandrowicz,

o że-

Problema-

(1956-1975).

VIII
sem in a r iu m
n a u k o w e,
p oś w ię con e
p r oblemat yce
społeczn y ch
u war u n k o w a ń
pr zem ian
w
r o l n i c t w i e, w Na··
rusie k/Fromborka,
30 V-l VI Organizator:
Ośrodek Badań Naukowych
im. Wojciecha Kętrzyńskiego
w Olsztynie. Wprowadzenie - J. Burszta. Referaty: W. Piotrowski, Społeczne konsekwencje
zróżnicowania
struktur
gospodarczych
na wsi;
Cz. Szafranek, Wpływ czynników
społeczno-ekonomicznych
na przyswajanie
innotvQcji w rolnictwie
indywidualnym;
M. Latuch, Przeobrażenia
społeczne a mobilność przestrzenna.
Stan dotychczasowy
i perspektywy;
E. Jagiełło-Łysiowa,
Przel'l.inny
osobowości
a postawy
wobec
zawodu
rolnika.
Komunikaty
wygłosili:
E. Piotrowska, P. Starosta, E. Pietraszek, J. Bednarski, E. Malinowska, M. Kołar.:itiski, E. Psyk, H. Dąbrowski,
A. Lewczuk,
B. Januszkiewicz,
J. Góralczyk,
L. Dziak, A. Janik,
A. Szypszak, A. Pilichowski,
A. Klementowski,
B. Sałuda,
7.. Grzesiak, .J, Suchta, A. Ochocki, J. Niekrasz,
Z. Strzelecki,
M. Kowalski .
.J. Jagusiak,
G. Pieńkow, R. Hryduk,
J. Witkowski, K. Stolarczyk,
M. Świetlik.
B. ;\'1igawa.
S e s j a n a u k o w a "Relikty kultury
jamneńskiej
i problemy
jej ratowania", Koszalin. Organizator:
Polskie Towarzystwo
Ludoznawcze,
Oddział w Koszalinie, Muzeum Okręgowe w Koszalinie. Referaty:
J. Sienkiewicz,
Tradycyjne
budownictwo
wsi jamneńskiej
a problem
jego ratowania;
A. Mosiewicz, Sztuka
'1 zdobnictwo
jamneńskie;
B. Malinowski
i T. Szadkowski,
Problemy
konserwators/"o-etnog'raficzne
i organizacyjne
przy
realizacji
graficznego
we Wdzydzach,
J. Burszta, Międzynarodowe
Pomorza

Kaszubskiego
Parku
Etnoznaczenie kultury
ludowej

Zachodniego.

I O g ó l n a p o l s k i e S y m p o z j u m "Kowalstwo
wiejskie jako przedmiot
zainteresowań
etnograficznych",
Częstochowa, 22-23 V Organizator:
Muzeum Okręgowe w CZGstochowie, Dział Etnografii.
Referaty:
Roman
Reinfuss,
Problem
u'spólc:::esnego ludowego
kowalstwa
artystycznego;
Mieczysław Stańczyk, Ekonomic.zna i społeczna sytuacja
kowala w społeczności
województwa
częstochowskiego~
Jadwiga Pawłowska,
Uwagi
o kowalstwie
na Dolnym
Slqsku;
Henryk Łoś, Dyferencujny

Zdzisław

charakter
budownictwa
Przedhistoryczne

Bolek,

kowalskiego
w województwie
dzieje
kowalstwa
w Polsce

uw:::g1ędnieniem
województwa
częstochowskiego;
Komunikaty:
gańskie kowalstwo
na Podtatrzu;
Euzebiusz Gil, Współczesny

częstochowskim;
ze szczególnym

Adam
zasięg

Bartosz, Cyi stan badań

288

Kronika

Opolszczyzny;
Stefan Lew, Kowalstwo
rzeszowskie
Sokal, Rola kowalstwa
ludowego
regionu
bilgorajskiego
na
tle innych
rzemiosł
ludowych;
Irena Święch, Łucjan
Połom-kowal
z Osiecznej
w Borach
Tucholskich;
Bernadetta
Turno; Stan kowalstwa
ludowego
w województwie
bielskim;
Anastazja Wrębiak, Kowalstwo
wiejskie
na teTenie Centralnego Okręgu
Lubelskiego
Zagłębia
Węglowego;
M.Biernacik, Zachowanie
odrębności
etnicznych
w zdobnictwie;
Urszula Gomuła, Wyniki
konkursu
ludowego
kowaIs! lOa
artystycznego
Kielecczyzny
(1975 r.); Ryszard Kantor, Badania tradycyjnego
i współczesnego
zdobnictwa
kowalskiego
na polskiej
Orawie.
Imprezy
towarzyszące:
otwarcie wystawy "Ludowe zdobnictwo w metalu Beskidu Zachodniego i w Częstochowskiem"
oraz naukowy objazd po zabytkach
historycznych
i etnograficznych
woj. częstochowskiego.
nad

rzemiosłem

.dawniej

kowalskim

i dziś; Roman

S e s j a n a u k o wa "Tradycja i nowoczesność wsi kapitalistycznej
w przemysłowych
rejonach
Polski środkowej"
Łódź, 10-11 XII. Organizatorzy:
Interdyscyplinarny
Zespół Naukowo-Badawczy
Struktur
i Przemian
Społecznych Wsi
Polskiej XIX-XX w. Instytutu
Historii, Wydział Kultury i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego w Sieradzu. Referaty: H.Brodowska,
Wpływ
industrializacji
na rozwój
struktury
społecznej
i świadomości
ludności
wiejskiej;
Z.Stankiewicz,
Przemiany
krajobrazu
rolniczego
Polski
w okresie reform
agrarnych
XVIII
i XIX w.; B.Baranowski, Stare i nowe w kulturze
wsi Polski
środkowej
w XIX
w.; B.Kopczyńska-Jaworska,
Pojęcie tradycji
i wsi tradycyjnej
w badaniach
kultury
chłopskiej;
A.Zambrzycka-Kunachowicz,
Poczucie
pokrewieństwa
i jego społeczno-kulturowe
konsekwencje
dla zbiorowości
wiejskiej;
A. Podraza, Kształtowanie
się elity u'iejskiej na przykładzie
Galicji
na przełomie
XIX i XX w.; RChomać-Klimek,
SpTau'a
uprzemysłowienia

majątków

ziemskich

Królestwa

Polskiego

w

drugiej

połowie

w.; J.Socha, Problemy
asocjacji
rolniczej
w okręgach
przemysłowych.
Komunikaty:
J.Smiałowski,
Zawody
pozarolnicze
we wsiach
bełchatowskich
w clru·giej połowie
XIX
w. J. Kucharska,
Przemiany
struktury
społeczno-zawodowej
wsi
i koloni Woźniki
od końca wieku XIX do lat sześćdziesiątych
XX w.; J.Janczak,
XIX

Wpływ

łódzkiego

demograficznych

Urbańska,

ośrodka
ludności

Elementy

przemysłowego
wiejskiej

tradycyjnej

na

struktury

na

zmiany

przełomie

XIX

w

strukturze

i XX

społeczno-zawodowej

i

procesach

H.Madurowicz-

w.;
wsi

przemysłowej

Z.Bartczak,
1817-1871;
Komunikaty:
N.Kolev (Bułgaria), Rozwój narzędzi pracy w produkcji
zboża i związane z nimi obyczaje w wiosce bułgarskiej
w końcu XIX i na początku
XX wieku;
M.Kulczykowski,
Wiejskie
ośrodki przemysłu
tkackiego
na Podkarpaciu
w procesie
przemian
kapitalistycznych;
E.Pietraszek,
Robotnik
wiejski
pogranicza
olkuskochrzanowskiego;
C.Rabotycki,
Tradycja
jako
postawa
wobec
przeszłości;
E.Kaczyńska,Zagadnienie
patologii
społecznej
i grup marginalnych
oraz zmian
pod
wpływem
uprzemysłowienia
i urbanizacji;
T.Olejnik,
Ochotnicze
straże
pożarne
i ich wpływ na kształtowanie
świadomości
ludności
w łódzkim
okręgu przemyslowym
(1874-1918); M.Mioduchowska,
Ruch młodzieży
wiejskiej
w regionie
łódzkim
i kieleckim
oraz jego specyfika;
M.Urbaniak,
Kierunki
rozwoju
Kół
Gospodyń
Wiejskich;
J.Marszałek
i Cz.Rajca, Niektóre
aspekty
genezy
ruchu
ludowego;
K.Badziak,
Zajęcia
dodatkowe
ludności
wiejskiej
na podstawie
spisu
ludności
z 1897 r; J. KukuIski, Postawa klasowa chłopów
w donacjach
rosyjskich
Królestwa
Polskiego
w okresie reform
czynszowych;
J. Wasiak, Stmktura
agrarna pow. łódzkiego w XX-leciu
międzywojennym;
M. Wieliczko, Uwagi a specyfice rozwoju zaZagłębia

Staropolskiego

Struktura

społeczna

w

przemyśle

w dobrach

górniczych

górniczo-hutniczym
Okręgu

Zachodniego

XIX

w.;

w latach

289

KronIka

chodniego

zaglębia

naftowego

i struktury

gospodarczo-ludnościowej

wsi

podkar-

packiej.

K o n f e r e n c j a "Zabytkowa architektura
drewniana w makroregionie
południowo-zachodnim"
(Wrocław, 17-18 XII.) Organizator:
Stowarzyszenie
PAX, Zarząd
Wojewódzki we Wrocławiu. Referaty: Józef Kazimierczyk,
Budownictwo
drewniane na Ostrowiu
Tumskim
we Wroclawiu
w świetle badań archeologicznych;
Janusz
Bachmiński, Zabytki
drewnianego
budownictwa
mieszkalno-gospodarczego
na Dolnym Slqsku; Henryka Wesołowska, Relikty
drewnianej
architektUry
przemysłowej
na wsi na Slqsku;
Leszek Itman, Zabytkowa
architektura
sakralna
budownictwa
drewnianego
w makroregionie
południowo-zachodnim;
Czajnik, Metody konserwacji
zabytków
architektury
drewnianej
w świetle
doświadczeń
ZZG INCO;
Krystyna
Wiejak-Gesler,
Ochrona
krajobrazu
a zabytki
architektury
drewnianej;
komunikaty wojewódzkich
konserwatorów
zabytków
województw:
wrocławskiego,
wałbrzyskiego, jeleniogórskiego,
legnickiego, leszczyńskiego, zielonogórskiego
i gorzowskiego na temat "Program
ochrony zabytków architektury
drewnianej
w województwie".
S e m i n a r i u m kra j o z n a w c z e "Zasługi Wincentego Pola w dziedzinie
etn<>grafii' (Sobieszewo, 19 XII.) Organizatorzy:
Komisja Krajoznawcza
ZW PTTK
w Gdańsku, Polskie Towarzystwo
Ludoznawcze,
Oddział w Gdańsku,
Oddział
PTTK Stoczni Gdańskiej im. Lenina. Referat: Longin Malicki, Zaslugi Wincentego
Pola w dziedzinie
etnografii.
Imprezy towarzyszące:
przekazanie
kolejnych darów
społecznych dla Izby Pamięci W. Pola w S<>bieszewie, zwiedzenie Izby Pamięci
Wincentego Pola, wycieczka piesza "SIadami W. Pola" (Sobieszewo - ujęcie Wisły
Smiałej - brzeg Bałtyku - Sobieszewo).
XIII
Zj a zd
D e l (' g a t ó w Z w i ą z k u S pół d z i e l n i R ę k o d z i e ł a
L u d o w c g o i A r t y s t y c z n e g o C e p e 1i a (Warszawa, 22 IV.) Zjazd odbył się
pod patronatem
Ministerstwa
Kultury
i Sztuki
i innych
władz centralnych.
\V obradach
oceniono wysoko działalność
twórców
ludowych,
zapewniając
im
pomoc i dalszą opiekę. Zaplanowano otoczyć szczególną opieką zanikające zawody:
kowalstwo artystyczne, koronkarstwo,
garncarstwo,
plecionkarstwo
itp.
IV Kra j o w y Z j a z d S t o war z y s z e n i a T wór c ó w L u d o w y c h
(Opole, 26-27 XL) Referat: Józef Burszta, Rola i miejsce kultury
ludowej
w spoleczeństwie
socjalistycznym.
W Zjeździe wzięło udział ponad 280 delegatów i zaproszonych gości. Ogłoszono wyniki i wręczono nagrody uczestnikom
konkursu
im. Jana Pocka, poety ludowego Lubelszczyzny,
wybrano Radę Naukową, której
prezesem został nadal prof. dr Roman Reinfuss, czynne były wystawy prezentujące
dorobek twórców ludowych, występowały
kapele ludowe.
I Z j a z d Kor e s p o n d e n t ó w T e r e n o w y c h P o l s k i e g o T o w ar z y s twa
L u d o z n a w c z e g o (Łódź, 14-15 XII) Organizator:
Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Zarząd Główny. Referaty: Zofia Neymanowa, O celach i zadaniach Sekcji Korespondentów
Ludoznawczych;
Kazimiera Zawistowicz-Adamska,
Zainteresowania
spoleczne kulturą
ludową;
LLechowa, Jak badać obrzędy ludowe;
D.Simonides, Folklor
muzyczny
w badaniach
terenowych;
Józef Lech, Jak badać
budownictwo
i rzemiosło;
Zofia Neymanowa, Sztuka ludowa - tradycja
i współczesność.

Semin ar iu m
d l a k a d l' Y k i e l' o '.\' n i c z e j
dom6w
k u l t u l' Y
woj e w ó d z t w a w ł o c ł a w s k i e g o (Włocławek,
6--8VI) Organizatorzy:
Wy19 -

Lud LXII

290

KronIka

dział Kultury i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego
we Włocławku, Wojewódzka
Rada
Związków Zawodowych, Wojewódzki Dom Kultury we Włocławku. W. Marciniak otwarcie seminarium
i przedstawienie
programu.
Referaty:
B.Domallska.
Miejsce
socjologii
kultury
w badaniach
kulturoznawczych;
M.Ziółkowski,
Kultura
masowa
a modele
społeczne;
Wł.Wincławski,
Srodowisko
wiejskie
a szanse uczestnictwa
w kulturze;
B.Jaworska,
Przemiany
w systemie wartości
kulturalnych
mieszkai!ców
wsi kujawskich;
T.Dudowa, Sposób prowadzenia
dokumentacji
pracy w plaCÓWCe
kulturalno-oświatowej;
M.Pieczyński,
Udział
różnych
grup społecznych
w rozwoju
kultury

-

rys

historyczny

i sytuacja

w PRL.

Plenarne
posiedzenia
Komitetu
Nauk
Etnologicznych
P o l s k i e jAk
a d e m i i N a u k: Warszawa
19.4.1975 r. Referat:
B.Kopczyńska-Jaworska,
Z.Sokolewicz, K.Pietkiewicz
- Analiza
.stanu kadru
ctnografic.znei
Poznań, 30.1.1976 r. Referat: J.Burszta, Perspektywy
wynikajqce
z uchwał VIr Zjazdu
PZPR.

S e s j a m i ę d z y n a r o d o w a .,Związki intel'etniczne
\\' folklorze
Zachodnich Słowian", Opole, 21-23 XI 1975 r. Organizatorzy:
Zakład Folklorystyki
Wyższej
Szkoły Pedagogicznej
w Opolu, Towarzystwo Przyjaciół Opola. Referaty: D.Simoides,
Rola
badań
interetnicznych
we współczesnej
folklorystyce;
H.Kapełuś,
Formula
bajkowa
w folklorze
słowiańskim;
V.Gasparikova
(Bratysława),
Interetniczne
zwiqzki
słowacko-polskie
w prozie
ludowej;
J.Jech (Praga), Folklor
Zachodnich
Słowian jako problem interetniczny;
P.Nedo (Lipsk), Aspekty interetniczne
w folklorze serbołużyckim;
I.Gardosova
(Budziszyn), Postać demona wodnego w folklorze
łużyckim;
A. Skrukwa,
Łużyckie
materiały
folklorystyczne
w zbiorach
Oskara
Kolberga;
M. 'Sramkova (Brno), Wpływ literatury
na czeskie opowiadania
ludowe;
A.Dygacz, Związki
interetniczne
w folklorze
muzycznym
Zachodnich
Słowian.

ETNOGRAFICZNE

WYSTAWY CZASOWE ORGANIZOWANE
PRZEZ MUZEA I INNE INSTYTUC,JE *

W 1975 R.

WOJ. BrALSKOPODLASKIE:

Mu zea
B iała

P o d l a s k a, Muzeum Okręgowe
,.Sztuka ludowa regionu"
Scenariusz: J. Maraśkiewicz,
F, Zagórowicz; oprawa plastyczna: J. Makarewicz.
Informator.
Ekspozycja 40 dni.
"Sztuka ludowa Podlasia"
Scenariusz:
J.Maraśkiewicz,
F.Zagórowicz,
oprawa
plastyczna:
B.Woźniak.
Plakat. Ekspozycja
44 dnL
"Pisanki podlaskie"
Scenariusz:
J.Maraśkiewicz,
F.Zagórowicz,
oprawa plastyczna:
J.Maraśkiewicz.
Plakat. Ekspozycja 31 dni w Łosicach (Oddział Muzeum) .

• Pod nazwą InstytucjI umieszczone są wszystkie
stawy, niezależnie od miejsca Ich ekspozycjI.

organizowane

przez tę instytucję

wy-

KronIka

Scenariusz:
Informator.

291

"Kultura
materialna
wsi"
J.Maraśkiewicz,
F.Zagórowicz, oprawa plastyczna:
J.Maraśkiewicz.
Ekspozycja:
66 dni w Łosicach (Oddział Muzeum).
WOJ. BIALOSTOCKIE

M u zea
B i a ł y s t o k, Muzeum Okręgowe
"Skrzynie ludowe Pomorza Środkowego"
Scenariusz: H.Ostrowska-Wójcik,
oprawa plastyczna:
A.Szymaniuk,
48 eksponatów, plakat. Ekspozycja:
16 III-16 V Współorganizator:
Muzeum Pomorza
Środkowego w Słupsku.
"Podlaskie dywany dwuosnowowe"
Oprawa plastyczna: pracownicy Muzeum Okręgowego w Białymstoku, 21 eksponatów. Ekspozycja: 20 VII-17 XII
"Strój ludowy na Mazowszu"
Scenariusz i oprawa plastyczna:
G.Tkaczyk, M.Pol, 267 eksponatów,
foldery.
Współorganizator:
Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie.
"Wieńce dożynkowe"
Oprawa
plastyczna:
B.Popławska,
41 eksponatów,
wystawa
pokonkursowa.
Ekspozycja:
16-19 IX Współorganizatorzy:
Związek Kółek Rolniczych,
Wydział Kultury U.M. w Białymstoku .
..Ochrona zabytków etnograficznych
i zabytków sztuki w 3D-leciu PRL"
(wystawa objazdowa)
Scenariusz:
J.Hościłowicz,
oprawa
plastyczna:
K.Tur, 20 zabytków,
plakat.
Ekspozycja: 24 IV-17 V w Ciechanowcu, Muzeum Rolnictwa im. K. Kluka.
WOJ. BIELSKIE

Mu zea

Żywiec,

Muzeum

"Rzeźba rodziny Ficoniów"
Scenariusz i oprawa plastyczna: Lucjan Grajny, konsultacja
naukowa: Magdalena Meres, 54 eksponaty, katolDg, folder. Ekspozycja: 10 V - 6 VI
"VII pokonkursowa
wystawa
zdobnictwa
bibułkowego
Żywiecczyzny"
Scenariusz i oprawa plastyczna:
Magdalena
Meres, Alicja Zięba, 231 ekspDnatów, katalog. Ekspozycja:
14 VI-S IX
"Kwiaciorki
żywieckie i rzeźba rodziny Ficoniów"
Scenariusz i oprawa plastyczna: Magdalena Meres, Krystyna Kolstrung, Jerzy
Ruśniaczek, 260 eksponatów,
katalog. Ekspozycja:
10-19 XII w Warszawie
w "Domu Chłopa". Współorganizator:
Towarzystwo
Miłośników
Ziemi Żywieckiej, Oddział w Warszawie.
Instytucje
nie
muzealne
M ak ó w P o d h a l a ń s k i, Sp-nia Pracy Rękodzieła Ludowego
Artystycznego
"Makowianka"
"Dorobek Sp-ni "Makowianka"
Ekspozycja: 1-8 VIII w sali OHP, ok. 250 eksponatów
S u c h a B e s k i d z k a, Miejski Ośrodek Kultury
"Sztuka ludowa Ziemi Suskiej"
Ekspozycja: sierpień, wystawa pokonkursowa
S z c z y r 11:, Regionalny Ośrodek Kultury
"Twórczość ludowa"
Scenariusz i oprawa plastyczna:
R.Kaczmarek,
80 eksponatów, plakat, folder.
Ekspozycja: 1-8 VIII.

292

Kronika

WOJ. BYDGOSKIE

Instytucje
B y d g o s z c z,

nie
muzealne
Biuro Wystaw Artystycznych
"Współczesna sztuka ludowa woj. bydgoskiego"
Scenariusz: W.Szkulmowska, oprawa plastyczna: J.Sawicka - Jułga, 400 eksponatów, katalog, plakat. Ekspozycja: sierpień w Chojnicach - ratusz, wTzesień
w Tucholi - Dom Kultury.
"Haft pałucki"
Scenariusz:
W.Szkulmowska,
oprawa plastyczna:
J.Sawicka-Jułga,
120 eksponatów, katalog, plakat. Ekspozycja:
październik
w Żninie świetlica OM;
listopad w Kcyni - ratusz. Wystawa pokonkursowa.
WOJ. CHEŁMSKIE

Muzea
C h e ł m, Muzeum

Okręgowe
"Sztuka ludowa w zbiorach muzealnych"
Scenariusz: Władysław Fedorowicz, oprawa plastyczna:
Anna
eksponatów, folder. Ekspozycja: 2-30 X.

Sosnowska.

120

WOJ. CZĘSTOCHOWSKIE

Mu z ea
C z ę s t o c h o w a, Muzeum Okręgowe
"Ludowe zdobnictwo w metalu Beskidu Zachodniego i \v Częstochowskiem"
Scenariusz:
H.Łoś, oprawa plastyczna:
M.Grądman,
60 eksponatów,
plakat.
Ekspozycja:
20 V-25 VII. Współorganizator:
Muzeum Górnośląskie
Vi
Bytomiu.
"Hafty i koronki Stefanii Bigosińskiej"
Scenariusz:
H.Łoś, oprawa plastyczna:
M.Grądman,
35 eksponatów,
plakat.
Ekspozycja: 30 V-la VI.
WOJ. ELBLĄSKIE

Mu z ea
F r o m b o r k, Muzeum Mikołaja Kopernika
"Wielcy Polacy, ich źycie i dzieła w rzeźbie ludowej"
Oprawa plastyczna:
B.Hulanicka,
102 eksponaty, katalog. Ekspozycja: 12 IV17 X. Wystawa pokonkursowa. Współorganizator:
Muzeum Etnograficzne w Toruniu.
K w i d z y ń, Muzeum Zamkowe
"Wielcy Polacy, ich źycie i dzieła w rzeźbie ludowej"
Scenariusz: Halina Sampławska,
oprawa plastyczna: Halina Sampławska,
Stanisław Czerny, 110 eksponatów,
katalog i plakat. Ekspozycja:
7 11-31 VIII.
"Rzeźba twórców ludowych Dolnego Powiśla"
Scenariusz: Halina Sampławska,
oprawa plastyczna: Halina Sampławska, Stanisław Czerny, ok. 70 eksponatów, katalog. Ekspozycja: 2 VI-31 XII.
WOJ. GDAŃSKIE

Muzea
G d a ń s k, Muzeum

Narodowe - Dział Etnografii
"Kaszubska
współczesna
sztuka

ludowa"

293

KronIka

Scenariusz: K.Szałaśna, oprawa plastyczna: D.Borowska, 75 eksponatów. Ekspozycja: 25 IX-2 XI. W Gdańsku, Dom Społeczny PSM "Przymorze".
"Tradycje, święta i obrzędy Kraju Rad"
Oprawa plastyczna:
J.Owen, ok. 258 eksponatów.
Ekspozycja:
4 XII 19769 I 1977. Współorganizator:
Muzeum Historii Religii i Ateizmu w Leningradzie.
W d z y d z e, Kaszubski Park Etnograficzny
"Gulgowskich dzieło wciąż żywe"
Scenariusz: M.Buczkowska,
E.Kamiński,
90 eksponatów.
Ekspozycja:
15 IX15 X. Kościerzyna, Kościerski Dom Kultury. Współorganizator:
Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej
w Wejherowie.
We j h e r o v•.o, Muzeum Piśmiennictwa
i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej
w Wejherowie

"Świat baśni i bajek kaszubskich"
Scenariusz:
E.Kamiński,
oprawa plastyczna:
Z.Leśniowski,
196 eksponatów,
plakat. Ekspozycja: 29 V-15 XI.
Inne
instytucje
Koś c i e r z y n a, Dom Kultury
"Wystawa skrzyń wianowych"
Scenariusz i oprawa plastyczna:
M.Kulas, 7 eksponatów,
plakat. Ekspozycja:
18 IX-20 X. Współorganizator:
Kaszubski Park Etnograficzny.
WOJ. GORZOWSKIE

Mu ze a
M i ę d z y c h ó d, Muzeum
"Wielkopolskie
ludowe instrumenty
muzyczne"
Scenariusz: M.Toroński, oprawa plastyczna: l.Jarzyńska,
63 eksponaty. Ekspozycja: 8 XI 1976-31 I 1977 r. Współorganizatorzy:
Muzeum Narodowe w Poznaniu - Oddział Etnograficzny i Oddział Instrumentów
Muzycznych.
M i ę d z y r z e c z W l k p., Muzeum
"Pokaz pisanek wielkanocnych"
Scenariusz: Joanna Patorska,
oprawa plastyczna:
Lech Klimkiewicz,
Ryszard
Patorski, 52 eksponaty, Ekspozycja: 13 IV-25 IV.
"Wyroby wikliniarskie
regionu"
Scenariusz: Joanna Patorska, oprawa plastyczna:
Lech Klimkiewicz,
Ryszard
Patorski, 58 eksponatów, Ekspozycja: 17 IX-lO X.
"Staropolski
piernik świąteczny"
Scenariusz: Joanna Patorska, oprawa plastyczna: Lech Klimkiewicz,
Ryszard
Patorski, 63 eksponaty. Ekspozycja: 22 XII 1976-9 I 1977.
WOJ. KALISKIE

Mu zea

Jar

o c i n, Muzeum
"Snutki Golińskie"
Ekspozycja (15 dni) w Tarcach - Technikum Rolnicze, W Jarocinie
Podstawowa nr 1.
WOJ. KATOWISKIE

:i\I u z e a

B ę d z i n, Muzeum

Zagłębia
"Sztuka

ludowa

Podhala"

-

Szkoła

294

KronIka

Scenariusz: H.Sredniawa,
oprawa plastyczna:
Cz.Haczkiewicz, 240 eksponat6w,
plakat. Ekspozycja: 15 IX-5 XII. Wsp6łorganizator:
Muzeum Tatrzańskie \v Zakopanem.
B y t o m, Muzeum Górnośląskie
"Koronki"
Scenariusz:
B.Bazielich, oprawa plastyczna:
H.Nieświatowska,
ok. 400 eksponatów, informator,
katalog, plakat. Ekspozycja:
29 V-lO VIII. Współorganizatorzy: Sląskie Muzeum w Opawie, Spółdzielnia CPLiA, ARW w Katowicach.
"Szopki krakowskie"
Scenariusz: T.Wroński, oprawa plastyczna: Z.Czajkowski, 1.5 eksponat6w, folder.
Ekspozycja: 30 1-14 III. Współorganizator:
Muzeum Historyczne m. Krakowa
"Ludowe
zdobnictwo
w metalu
Beskidu
Zachodniego"
Scenariusz:
M.Lipa-Kuczyńska,
163 eksponaty,
folder. Ekspozycja:
l 1-20 T.
Muzeum w Bielsku, 13 III-2 V Muzeum w Raciborzu, 22 V-15 VIII. Muzeum
w Częstochowie. Współorganizator:
Muzeum w Żywcu.
"Tradycje kultury ludowej w Polsce"
Scenariusz:
B.Bazielich, 40 eksponatów,
60 fotogramów. Ekspozycja: l 1-22 T.
Muzeum w Częstochowie.
"Tradycyjne
złotnictwo cieszyńskie"
Scenariusz: M.Lipa-Kuczyńska,
oprawa plastyczna:
J.Kowal, konsultacja
::aukowa: B.Bazielich, 120 eksponatów, katalog. Ekspozycja: 5 XI-31 XII. Muzeum
Sląska Opolskiego.
"Tradycyjn'e złotnictwo cieszyńskie"
Scenariusz: M. Lipa-Kuczyńska,
oprawa plastyczna: J.Kowal, konsultacja naukowa: B.Bazielich 120 eksponatów, katalog. Ekspozycja: 9 XI-31 XII w Muzeum
Sląska Opolskiego.
"Ludowe zdobnictwo w drewnie na Sląsku"
Scenariusz: B.Bazielich, oprawa plastyczna: D.Heide, 201 eksponatów, katalog,
plakat. Ekspozycja: 9 XI-31 XII w Zagrzebiu (Jugosławia). Wsp6łorganizntorzy:
Muzeum w Gliwicach, w Bielsku i \V Cieszynie
Z a b r z e, Muzeum
"Malowany
fajans włocławski"
Scenariusz: R.Hankowska,
112 eksponatów, folder, plakat, katalog. Ekspozycja:
7 V-6 VI. Współorganizator:
Muzeum Okręgowe we Włocławku.
"Trony i insygnia wodzowskie
dawnej Afryki"
Scenariusz:
J.Koziorowska,
75 eksponatów, folder, informator,
plakat. Ekspozycja: 10 VI-lO VII. Współorganizator:
Muzeum Etnograficzne
w Warszawie.
"Sztuka ludowa Podhala"
Scenariusz: H.Sredniawa,
240 eksponatów, plakat, katalog, ulotka. Ekspozycja:
15 VII-28 VIII. Współorganizator:
Muzeum Tatrzańskie
im. T.Chałubiń5kiego
w Zakopanem.
"Ludowe zwyczaje zimowe w Beskidzie Śląskim i Żywieckim"
Scenariusz:
K.Kaczko,
oprawa
plastyczna:
K.Jędrzejowska-Nowakowa.
~onsultacja naukowa: B. Turno, 349 eksponatów. Ekspozycja: 17 XII 1976-6 II 1977.
Współorganizatorzy:
Muzeum Okręgowe w Bielsku-Białej,
Muzeum Okregowe
w Bytomiu, Muzeum w Żywcu.
WOJ. KIELECKIE

Instytucje
B o d z e n t y n,

nie
muzealne
Sp-ni a Pracy "CPLiA"

Tkactwo

Świętokrzyskie

w

Bodzentynie

295

Kronfka

.,Tkanina ludowa z pow. kiE'leckiego i starachowickiego"
Wystawa pokonkursowa
K; e l c e, Urząd Wojewódzki - Wydział Kultury
i Sztuki
"Plecionkarstwo
ludo\ve Kielecczyzny"
Scenariusz: J.Skotnicka.
Katalog i plakat. Ekspozycja:
24 X-5 XII w Muzeum
Regionalnym
w Pińczowie.
Współorganizatorzy:
Spółdzielcze
Zrzeszenie
Wytwórców Rękodzieła Ludowego i Artystycznego
"Milenium"
w Krakowie,
:Muzeum Regionalne
w Pińczowie, Muzeum Narodowe w Kielcach.
To\\'arzystwo

Przyjaciół
Górnictwa,
Hutnictwa
i Przemysłu
"Twórczość ludowa Kielecczyzny"
Scenariusz:
K.Ściwiarska,
G.Łongowik,
oprawa plastyczna:
25 eksponatlJw,
Ekspozycja:
11-12 IX w Nowej Słupii.
Wojewódzki Dom Kultury w Kielcach

Staropolskiego
K.Ściwiarska.
ok.
Współorganizator:

Vvojewódzki

Oddział Stowarzyszenia
"Pax"
"Współczesna
ludowa sztuka sakralna"
Oprawa plastyczna:
Z.Karbasz,· komultacja
naukowa:
SLRosiński,
84 eksponaty, folder,
plakat,
wystawa
pokonkursowa.
Ekspozyc'ja:
13 VI-15 VIII.
Współorganizator:
ZZG "Veritas"
;\,1 : e c h ej w, Oddział Wojewódzkiego
Domu Kultury
w Kielcach
.,Wystawa
prac twórców
ludo\,,;ych"
Sumariusz:
St.Konieczna-Skwarczyńska,
oprawa plastyczna:
~.Czarnecka, konsultacja
naukowa:
R.Reinfuss,
ok. 130 eksponatów,
\vystawa
pokonkursowa.
Ekspozycja: 4 V-4 VI.
WOJ. KOSZALIŃSKIE

lrn:ytucje
nie
muzealne
:.z () s z ~l l i n, Wojewódzki Dom Kultury
.XIV konkurs f(;kodzieła ludowego i twórczości
pamiątkarskiej
WDK
Koszalin 1976"
Scenariusz i oprawa plastyczna: E.Sokołowska,
160 eksponatów,
plakat, katalog,
::kspozycja:
20 VII-20 VIII. Współorganizator:
Sp-c ze Zrzeszenie
Wyh"órców
Rękodzieła Ludowego i Artystycznego
"Art Region", Sopot.
WOJ. KRAKOWSKIE

:Vluzea
:t< rak ó w, ;Vluzeum Etnograficzne
"Nepal - rysunki, fotografie, eksponaty Andrzeja Strumiłły"
Scenariusz i oprawa plastyczna:
A.Strumiłło,
ok. 300 eksponatów,
katalog, plakat. Ekspozycja:
luty - marzec, zorganizowana
\V 1976 r. również
\V Muzeum
Historycznym
m. Warszawy.
"Dziecko w sztuce ludowej i sztuka ludowa dla dziecka"
Scenariusz:
A.Błachowski,
oprawa
plastyczna:
A.Błachowski
i J.Strzelecka,
około 220 cksponatlJw,
katalog,
plakat. Ekspozycja:
sierpień-wrzesień.
Wystawa pokonkursowa.
Współorganizator:
Muzeum
Etnograficzne
w Toruniu.
"Malarstwo
Janiny
Styki"
Scenariusz:
!.Łopuszańska,
oprawa
plastyczna:
J.Styka.
ok. 50 eksponatów
ze zbiorów J.Styki. Ekspozycja:
grudzień 1975-styczeń 1976 r.
"Rzeżba Wiktora Ćwierzyka"
Scenariusz i oprawa plastyczna:
A.Kaczanowska,
ok. 100 eksponatów
ze zbio~(jw W.Ćwierzyka.
Ekspozycja:
styczeń-luty.

296

Kron!ka

"The

Shakers Kultura
pionierskiej
społeczności Amcryki XVIII-XIX
wieku"
Scenariusz
i oprawa plastyczna:
Karl i Ewa Mang, ok. 60 eksponatów, katalog i plakat. Współorganizatorzy:
Neue Samlung w Monachium,
Konsulat
USA w Krakowie.
Instytucje
nie
muzealne
Kra k ó w, Związek Spółdzielni Rękodzieła Ludowego i Artystycznego
"Cepelia"
Wystawy w ramach IV Ogólnopolskich
Targów Sztuki Ludowej: "Inspiracje
ludowe we współczesnym rzemiośle cechowym"; "Tradycje ludowe we współczesnym
rękodziele
artystycznym";
"W kręgu
sztuki
nieprofesjonalnej ";
"Wzory sztuki ludowej w twórczości artystów nieprofesjonalnych";
"Elementy
ludowe w produkcji
przedsiębiorstw
"Las"; "Sztuka i rękodzieło ludowe we
współczesnym wnętrzu";
"Współczesna wycinanka
polska";
Oprawa plastyczna:
A. i J. Trzeciakowie,
konsultacja
naukowa: K.Borumska.
2533 eksponaty, informator,
plakat, foldery. Ekspozycje: 12-18 IX.
Spółdzielnia
skiego

Pracy

Rękodzieła

"I Międzynarodowe
Oprawa plastyczna:
L.Wajda,
16 X-ID XI w Pałacu Sztuki.

Ludowego

i Artystycznego

Biennale Lalek
280 eksponatów,

Zrzeszenie Wytwórców RLiA
"Ogólnopolski
konkurs
i wystawa
Ekspozycj a: grudzień

im.

Sto Wyspiań-

Regionalnych"
plakat,
katalog.

Ekspozycja

Sp-cze

na

zabawkę

ludową"

WOJ. KROŚNIEŃSKIE

M u z ea
S a n o k, Muzeum

Budownictwa
Ludowego
"Stroje ludowe woj. krośnieńskiego"
Scenariusz:
R.Grządziela,
M.Kraft, oprawa plastyczna:
M.Grządziela,
konsultacja naukowa: J.Czajkowski.
252 eksponaty. Ekspozycja: 28 V-15 VI w Domu
Kultury w Sanoku; 26. IX-lO X w Gminnym Ośrodku Kultury w Haezewic
WOJ. LEGNICKIE

1\1 li Z ea

L e g n i c a, Okręgowe

Muzeum

Miedzi
"Szopki krakowskie"
Scenariusz:
A.Jaklińska-Duda,
oprawa
plastyczna:
folder, plakat. Wystawa pokonkursowa.
Ekspozycja:
Współorganizator:
Muzeum Historyczne m. Krakowa.

K.Lyba,
1.5 eksponatów.
21 XII 1976-23 I 1977 r.

WOJ. LUBELSKIE

Muzea
L u b a r t ó w, Muzeum
Scenariusz
i oprawa
4 VI-ID X.

"Stroje ludowe Lubelszczyzny"
plastyczna:
C.Wrębiak, ok. 100 eksponatów

Ekspozycja

"Hafty Izabeli Prażmo z Siedlisk"
Scenariusz:
A.Żmuda,
oprawa
plastyczna:
ok. 40 eksponatów.
Ekspozycja
18-24 V w Gminnej Szkole Zbiorczej w Lubartowie;
13-20 VI w Miejskim
Domu Kultury
w Lubartowie.

297

Kron!ka

"Rzeźba regionu lubartowskiego"
Scenariusz: A Zmuda, oprawa plastyczna: L. Filipiak, ok. 40 eksponatów. Ekspozycja: 28 IX-15 X w Miejskim Domu Kultury w Lubartowie.
"Rzeźba Józefa Kuli z Abramowa"
Scenariusz i oprawa plastyczna: AZmuda, 20 eksponatów. Ekspozycja: 18-22 IX
w Wiejskim Domu Kultury w Lisowie.
"Rzeźba regionu lubartowskiego"
Scenariusz i oprawa plastyczna: AŻmuda, :35 eksponatów. Ekspozycja: 25 VI
w Klubie Rolnika w Natolinie.
L u b l i n, Muzeum Okręgowe
"Rzeźba ludowa"
Scenariusz:
C.Wrębiak,
oprawa
plastyczna:
K.Witkowska,
75 eksponatów,.
plakat. Ekspozycja: :30 IV-17 V w Klubie MPK w Lublinie.
"Garncarstwo
ludowe"
Scenariusz: S.Dados, oprawa plastyczna: K.Witkowska, 110 eksponatów, plakat.
Ekspozycja: 4-20 IX w Klubie MPiK w Lublinie.
"Plastyka obrzędowa"
Scenariusz: D.Powiłańska,
oprawa plastyczna:
K.Witkowska,
95 eksponatów,
plakat. Ekspozycja: 20 XI-6 XII w Klubie MPiK w Lublinie.
Instytucje
nie
muzealne
P u ł a w y, Wojewódzki Dom Kultury - Filia w Puławach
"Sztuka ludowa we współczesnym
mieszkaniu"
Scenariusz i oprawa plastyczna: J.Bura, konsultacja
naukowa: Dział Etnogr.
Muzeum Okręgowego, 350 eksponatów, plakat. Ekspozycja: 1-30 III w Puławskiej Spółdzielni Mieszkaniowej.
"Pokaz prac członków Klubu Twórców Ludowych w Puławach"
Scenariusz i oprawa plastyczna: J.Bura, 100 eksponatów. Ekspozycja: 1-21 X
w Klubie MPiK w Puławach.
"Doroczny przegląd twórczości członków Klubu Twórców Ludowych w Puławach"
Scenariusz i oprawa plastyczna: J.Bura, 220 eksponatów. Ekspozycja: 11-12 VII
w lokalu Straży Pożarnej w Żerdzi. Współorganizatorzy:
STL, Urząd Gminny,
SKR, GS.
wO.r.

LOMŻYNSKIE

M uze a
C i e c h a n o w i e c, Muzeum

Rolnictwa im. Krzysztofa Kluka
"Drewno w życiu wsi"
Scenariusz:
Grażyna
Czerwińska,
oprawa
plastyczna:
'Wojciech Bogucki,_
250 eksponatów. Ekspozycja: 9 V-6 VI.
ł. o m ż a, Muzeum Okręgowe
"Palmy kurpiowskie"
Scenariusz i oprawa plastyczna: B.Naleśniak. Ekspozycja: 11-12 IV w Łysych,
woj. ostrołęckie, 286 eksponatów, 14-25 IV w "Domu Chłopa" w Warszawie,
82 eksponaty.
WOJ. LOOZKlE

Muzea
Ł ó d ź, Muzeum
Scenariusz:

Archeologiczne i Etnograficzne
"Broń dalekich ludów"
pracownicy Muzeum Etnologicznego w Dreźnie,

konsultacja

nau-

298

Kronika

kowa: L. Schwalbe, 480 eksponatów, katalog, plakat. Ekspozycja: 25 V 197616 I 1977 r. Współorganizator:
Państwowe Muzeum Etnologiczne w Dreźnie.
"Rzeźba ludowa Afryki"
Scenariusz: W. Nowosz. Ekspozycja: 7 IV-4 VI w Zakładach "ELTA" w ł~odzi.
"Kultura Indian peruwiańskich"
Scenariusz: W. Nowosz. Ekspozycja: 7 VI-17 IX w Zakładach "ELTA" w Łodzi;
9 XI-14XII w Zakładach Przemysłu Bawełnianego im. S. Kunickiego w Łodzi.
"Sztuka ludowa Polski Środkowej"
Scenariusz: T. Łaszczewska. Ekspozycja: 20 VII-8 IX w Zakładach Przemysłu
Bawełnianego im. S. Kunickiego w Łodzi; 9 IX-4 XI w Zakładach "ELTA"
w Łodzi.
"Ceramika i ozdoby huculskie"
Scenariusz: B. Wróblewska. Ekspozycja: 23 XI-23 XII w Zakładach "ELTA"
w Łodzi.
"Z kraju kwitnącej wiśni ~ kultura Japonii"
Scenariusz:
W. Nowosz. Ekspozycja:
25 II-18 VI w Muzeum Ślężańskim
w Sobótce.
"Sztuka ludowa Czarnej Afryki"
Scenariusz:
W. Nowosz. Ekspozycja:
26 VI-12 X w Muzeum Ślężańskim
w Sobótce; 19 VI-14 I 1977 r. w Muzeum Regionalnym w Brzezinach.
"Naczynia mosięźne i miedziane w zbiorach Działu Kultur Miejskich
Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi"
Scenariusz: E. Władykowa. Ekspozycja !fi V-15 VIII w Muzeum Regionalnym
w Brzezinach.
\\OJ.

Mu zea
Nowy

S ą c z, Muzeum

NOWOSĄDECKIE

Okręgowe
"Lachy" w latach 1956-1976"
Konsultacja
naukowa:
M.Brylak-Załuska,
ok. 300 eksponatów
Ekspozycja:
4 IX-28 XI. Współorganizator:
Międzyspółdzielniany
Zespół Pieśni i Tańca
"Lachy".
"Wystawa koronki bobowskiej"
Scenariusz i oprawa plastyczna:
M.Maszczak, B.Magierowa, ok. 30 eksponatów, katalog. Ekspozycja: lipiec-sierpień.
"Współczesna rzeźba ludowa Karpat Polskich"
Scenariusz: A. Kroch, oprawa plastyczna: J. Pogwizd, 199 eksponatów, kat<=<log, wystawa pokonkursowa. Ekspozycja: 3 1-15 III w Muzeum w Nowym Sączu; 21 VIII-30 IX w Muzeum Wsi Opolskiej - Opole-Bierkowice;
l V-30 X
w Nowym Targu (sale wystawowe w Ratuszu)
R a b k a, Muzeum im.Wł.Orkana
"Malarstwo na szkle Karpat Polskich"
Oprawa plastyczna:
St.Gał, konsultacja
naukowa:
M.Lechowska-Bujak,
416
eksponatów, katalog. Ekspozycja: 22 VII 1976-28 II 1977 r.
Z a k o p a n e, Muzeum Tatrzańskie
im.T.Chałubińskiego
"Malarstwo na szkle Bronisława Bednarza"
Scenariusz:
H.Średniawa,
oprawa plastyczna:
E.Rodzik, ok. 50 eksponatów.
Ekspozycja: 9 IV-8 V.
"Wystawa rzeźby Władysława Chajca"

Kronika

299

Scenariusz: H.Średniawa, ok.46 eksponatów. Ekspozycja: 15 VI-4 VII. Współorganizator: Muzeum Okręgowe w Rzeszowie.
"Wystawa prac twórców ludowych Zakopanego i Nowego Targu"
Scenariusz: H.Średniawa,
ok. IDO eksponatów. Ekspozycja: 6-20 IX w Klubie
"Turnia"
w Zakopanem.
Współorganizatorzy:
Stowarzyszenie
Twórców Ludowych; Tatrzańskie
Towarzystwo Kulturalne.
"Malarstwo na szkle Eweliny Pęksowej"
Scenariusz: H. Średniawa,
oprawa plastyczna:
E.Rodzik,ok. 60 ekspo:1atów.
Ekspozycja: 19 X-20 XII w Klubie "Turnia" w Zakopanem. Współorganizatorzy: Stowarzyszenie
Twórców Ludowych; Tatrzańskie
Towarzystwo
Kulturalne.
"Wystawa prac rodziny Biernacików, twórców ludowych z Zakopanego"
Scenariusz: H.Średniawa,
oprawa plastyczna:
E.Rodzik, ok. 100 eksponatów.
Ekspozycja: 28 XII (otwarcie) w Klubie "Turnia"
w Zakopanem.
IVspółorganizatorzy:
Stowarzyszenie
Twórców ludowych; Tatrzańskie
Towarzystwo
Kulturalne.
"Wystawa prac twórców ludowych Podtatrza"
Scenariusz: H.Średniawa,
oprawa plastyczna:
E.Rodzik, ok. 200 eksponatów.
Ekspozycja: 6-17 IX w "Dworcu Tatrzańskim"
w Zakopanem.
"Sztuka ludowa Podhala"
Scenariusz:
H.średniawa,
ok.240 eksponatów,
plakat.
Ekspozycja:
15 VII20 Vln w Muzeum Zagłębia w Będzinie. 15 VII-20 VII w Muzeum w Zabrzu.
WOJ. OLSZTYNSKIE

Muz ea
O l s z t y n e k,

Muzeum

Budownictwa
Ludowego
"Strój ludowy Warmii i Mazur"
Z.Gajewski,
oprawa
plastyczna:
E.Oleszczuk,
15 IV-15 X.

Scenariusz:
40 eksponatów.
Ekspozycja:
Inne
instytucje
O l s z t y n, Wojewódzki Dom Kultury
"Wystawa pokonkursowa pisanek i ciasta obrzędowego"
Scenariusz: E.Kaczmarek, opracowanie plastyczne: M.Maternia, ok.350 eksponatów. Ekspozycja: 1-30 VI.
"W~półczesna tkanina regionalna"
Scenariusz: E.Kaczmarek, oprawa plastyczna: M.Maternia, ok.40 ekspon2tów.
Ekspozycja: 1-28 XII.
WOJ. OPOLSKIE

Muz ea
K l u c z b o r k, Muzeum im. J.Dzierżona
"Współczesne pszczelarstwo w Polsce"
Scenariusz: R.Pastwiński,
oprawa plastyczna:
R.Kowal, ok. 155 eksponatów.
Ekspozycja: 26 X-5 XII.
Instytucje
nie
muzealne
O p o l e, Wojewódzki Dom Kultury
"Wystawa twórczości ludowej. woj.opolskiego"
Oprawa plastyczna: A.Marcolla, konsultacja
naukowa: Muzeum Śląska Opolskiego, ok.500 eksponatów, katalog. Wystawa pokonkursowa. Ekspozycja: 26 XI.
Współorganizatorzy:
Stowarzyszenie Twórców Ludowych i CPLiA.

300

Kronika

WOJ. PILSKIE

Muz ea
T r z c i a n k a,

Muzeum

im. Wiktora Stachowiaka
"Broń Czarnej Afryki"
Scenariusz i oprawa plastyczna: A.Surzyńska-Błaszak,
50 eksponatów, folderEkspozycja: 10 VI-31 VIII, współorganizatorzy:
Muzeum Etnograficzne - Oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu, Muzeum Etnograficzne w Warszawie.
WOJ. PIOTRKOWSKIE

Muz e a
O p o c z n o, Muzeum Regionalne
"Opoczyńska sztuka obrzędowa i zdobnicza"
Wystawa pokonkursowa.
Ekspozycja: 5 VI
Współorganizator:
Spółdzielnia
Pracy Rękodzieła Ludowego
Artystycznego
"Opoczynianka".
P i o t r k ó w, Muzeum Okręgowe
"Tkanina ludowa w Piotrkowskiem"
Scenariusz:
Z.Tatkowska,
E.Wójcik,
konsultacja
naukowa:
M.Jastrzębska,
J.Pawłowska.
Ekspozycja: 2-30 VI.
"Rzeźba ludowa w zbiorach woj.piotrkowskiego"
Scenariusz:
Z.Tatkowska,
E.Wójcik, konsultacja
naukowa:
M. Jastrzębska,
J. Pawłowska. Ekspozycja: 3-31 VII.
R a d o m s k o, Muzeum Regionalne
"Wycinanka ludowa województwa
piotrkowskiego"
Scenariusz:
M.Jastrzębska,
oprawa plastyczna:
P.Pawłowski,
ok.200 eksponatów. Ekspozycja: 3 II-31 III. Współorganizatorzy:
Muzeum Okręgowe w Piotrkowie, Muzeum w Tomaszowie Maz.
"Rzeźba ludowa Ziemi Radomszczańskiej"
Scenariusz i oprawa plastyczna:
Cz.Rutkowski, 28 eksponatów, wystawa pokonkursowa.
Współorganizator:
CPLiA w Łodzi.
"Wielcy Polacy, ich źycie i dzieła w rzeźbie ludowej"
Scenariusz: Z.Helfeur, oprawa plastyczna: P.Pawłowski, 68 eksponatów. Ekspozycja l XII 1976-14 I 1977 r. Współorganizator:
Muzeum Etnograficzn," w Poznaniu.
"Rzeźba ludowa w zbiorach woj.piotrkowskiego"
Scenariusz:
J.Kucharska-Pawłowska,
oprawa
plastyczna:
P.Pawłowski,
129
eksponatów,
folder. Ekspozycja:
29 V-l VII. Współorganizatorzy:
Muzeum
Okręgowe w Piotrkowie
Tryb., Muzeum w Tomaszowie Mazowieckim.
WOJ. PŁOCKIE

Mu z e a
Ł ę c z y c a,

Muzeum

"Strój i tkanina rawska"
M.Jastrzębska,
119 eksponatów.
Ekspozycja:
14 1-12 II. WspółMuzeum Ziemi Rawskiej w Rawie Mazowieckiej.
"Wystawa pokonkursowa
łęczyckiej sztuki ludowej"
Scenariusz: H.Rześny, oprawa plastyczna: St.Staniewski,
126 eksponatów. Ekspozycja 2 1-11 IV.
"Łęczycka sztuka ludowa"
Ilość eksponatów:
60. Ekspozycja:
B IV-1 V w Wojewódzkiej
Miejskiej
Scenariusz:
organizator:

Kronika

Bibliotece

301

Publicznej w Płocku zs. w Kutnie; 10 IX w Muzeum w Oporowie.
"Łęczycka rzeźba i tkanina ludowa"
Scenariusz: W.Pawlak, oprawa plastyczna:
Z.Fiszer. 55 eksponatów. Ekspozycja: 8-31 X w Muzeum w Sieradzu.
"Górnik w rzeźbie ludowej"
Scenariusz: H.Rześny, ok.50 eksponatów. Ekspozycja: 10 1-7 II w Klubie NOT
w Łęczycy; 11-14 II w Zakładach Podzespołów Radiowych MIFLEX w Kutnie; 24 II-ID III w Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Płocku,
zs w Kutnie; 14 III-7 IV w Domu Technika Mazowieckich Zakładów Rafineryjnych i Petrochemicznych
w Płocku; 10-18 IV w Domu Kultury w Sierpcu;
2-11 V w Klubie Metalowca Fabryki Maszyn Żniwnych w Płocku; 9-13 VI
w Domu Kultury
w Łęczycy. Współorganizatorzy:
twórcy ludowi regionu
łęczyckiego .
.p ł o c k, Muzeum Mazowieckie
"Obrzędy, zwyczaje i folklor regionu w malarstwie i rzeźbie ludowej"
Scenariusz: T.Baraniuk,
oprawa plastyczna:
St.Makuliński,
ok.50 eksponatów,
folder i plakat. Ekspozycja: 18 VI-19 IX Wystawa pokonkursowa.
"Laureaci nagrody "Barw" im. Oskara Kolberga"
Scenariusz:
W.Dowlaszewicz,
T.Baraniuk,
oprawa plastyczna:
St.MakulitlSki,
340 eksponatów, plakat. Ekspozycja: 18 VI-19 IX. Współorganizator:
Wydział
Kultury i Sztuki UW w Płocku
"Nabytki etnograficzne
z okolic Staroźre'b"
Scenariusz i oprawa plastyczna: uczestnicy obozu etnograficznego,
60 eksponatów, plakat. Ekspozycja: 11-12 VII.
"Tradycyjne narzędzia rolnicze na Mazowszu"
Scenariusz: W.Dowlaszewicz, oprawa plastyczna:
St.Makuliński,
ok.85 eksponatów, plakat. Ekspozycja 10 IX-19 X w Salonie Wystawowym Filii Politechniki Warszawskiej w Płocku .
.S i e r p c, Muzeum i Park Etnograficzny
"Kobieta w rzeźbie ludowej"
Scenariusz: B.Kohutnicki, oprawa plastyczna: E.Chruszcz, ok. 200 eksponatów.
Ekspozycja: maj, 1975 r.-czerwiec 1976 r.
"Znój rolnika w rzeźbie sierpeckiej"
Scenariusz: B. Kohutnicki,
oprawa plastyczna: E. Chruszcz, 90 eksponatów.
Ekspozycja: 6 IX-20 X w Domu Kultury w Sierpcu.
"Rewolucyjne tradycje w rzeźbie ludowej"
Scenariusz: B.Kohutnicki, oprawa plastyczna: E.Chruszcz, 75 eksponatów. Ekspozycja: 25 X-30XI w Domu Kultury w Sierpcu.
"Wystawa z okazji "Złotej wiechy"
Scenariusz:
B.Kohutnicki,
oprawa
plastyczna:
E.Chruszcz,
67 eksponatów.
Ekspozycja: 20 XI-5 XII w Urzędzie Gminnym w Zawidzu Kościelnym.
"Sierpecka rzeźba ludowa"
Scenariusz:
B. Kohutnicki,
{)prawa plastyczna:
E. Chruszcz, 74 eksponaty.
Ekspozycja: 8-23 XII w Domu Chemika w Warszawie. Współorganizator:
Mazowieckie Towarzystwo Kultury.
"Rzeźba ludowa pn.Mazowska"
Scenariusz: B. Kohutnicki,
oprawa plastyczna:
E. Chruszcz, 87 eksponatów.
Ekspozycja: 15 XII 1976-10 I 1977 r. w Domu Starców im.Matysiaków w Warszawie.

302

Kronika

Scenariusz:
Ekspozycja:

"Wystawa indywidualna
rzeźby i rzemiosła"
B.Kohutnicki,
oprawa
plastyczna:
E.Chruszcz,
15-21 XII w lokalu ZSL w Warszawie.

45

eksponatów.

WOJ. POZNAŃSKIE

Muz ea
P o z n a ń,

Muzeum

Etnograficzne - Oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu
"Broń Czarnej Afryki"
Scenariusz i oprawa plastyczna: A.Surzyńska-Błaszak,
ok. 50 eksponatów. informator. Ekspozycja: 10 VI-3D VIII w Muzeum im.W.Stachowiaka w Trzciance; 9 IX-15 XI w Muzeum w Śremie. Współorganizatorzy:
Państwowe Muzeum Etnograficzne
w Warszawie, Muzeum w Trzciance, Muzeum w Śremie.
"Wielkopolskie ludowe instrumenty muzyczne"
Scenariusz: Z.Toroński, oprawa plastyczna: I.Jarzyńska,
53 eksponaty. Ekspozycja: 8 XI-31 I 1977 r. w Muzeum Regionalnym w Międzychodzie. Współorganizator: Muzeum Regionalne w Międzychodzie.
"Ludowe instrumenty
muzyczne Wielkopolski"
Scenariusz: Z.Toroński, Wł.Kamiński, oprawa plastyczna: I.Jarzyńska.
Ekspozycja: 4 IX-5 XI w Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku. Współorganizator: Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku
WOJ. RADOMSKIE

Mu::ea
K o z i e n i c e,

Muzeum Regionalne
"Sztuka ludowa i rzeźba regionu kozienickiego"
Konsultacja
naukowa:
St.Rosoński, ok. 80 eksponatów,
plakat. Ekspozycja:
18 VI-29 VIII.
R a d o m, Muzeum Okręgowe
"Kobieta wiejska Ziemi Radomskiej"
Scenariusz: St.Rosiński, oprawa plastyczna:
L.Pinkowski,
ok.100 eksponatów.
Ekspozycja: 8-23 III w "Domu Chłopa" w Warszawie.
"Ludowa ceramika figuralna"
Scenariusz: St.Rosiński, oprawa plastyczna:
L.Pinkowski,
ok.100 eksponatów.
Ekspozycja: 1-30 VII w Klubie MPiK w Radomiu.
Instytucje
nie
muzealne
Ił ż a, Woj.Sp-nia Pracy Przemysłu Ludowego "Chałupnik"
"Ludowa ceramika figuralna"
Scenariusz: St.Rosiński, oprawa plastyczna: L.Pinkowski, folder, wystawa pokonkursowa. Ekspozycja: 8-15 V w sali Urzędu Miasta i Gminy w Iłży.
WOJ. RZESZOWSKIE

Muzea
R z e s z ó w, Muzeum Okręgowe
"Tematy ludowe w akwarelach, rysunkach i grafice XIX i początku XX wieku"
Scenariusz: K.Ruszel, oprawa plastyczna: R.Sierżęga i A.Trzyna, 178 eksponatów, katalog. Ekspozycja: 16 XII.
"Rzeźby ludowe Władysława Chajca z Kamienicy Górnej"
48 eksponatów. Ekspozycja: 15 VI-4 VII. w Muzeum Tatrzańskim
w Zakopanem.

KronIka

303

"Sztuka ludowa woj.rzeszowskiego"
Scenariusz:
A.Karczmarzewski,
K.Ruszel, A.Targońska,
ok. 400 eksponatów.
Ekspozycja: 22 VII-6 VIII w Muzeum Sztuki Ukraińskiej
we Lwowie.
Instytucje
nic
muzealne
L e ż a j s k, Sp-nia Pracy RLiA "Rękodzieło Artystyczne"
"Ogniska plastyki ludowej w Medyni Głogowskiej"
Wystawa pokonkursowa.
WO.T. SIEDLECKIE

G a r wo l i n, Ośrodek Kultury
"Sztuka ludowa: malarstwo
J.Wrzesień,
rzeżba L.Szczepanik"
Scenariusz: M.Turek, oprawa plastyczna:
M.Turek, E.Ochnio, 35 eksponatów.
Ekspozycja: 14-28 VII w Zakładach
Odzieżowych w Garwolinie.
WOJ. SIERADZKIE

Mu z e a
S i e r a d z, Muzeum
"Tkaniny i wycinanki Józef y Chaładaj"
Scenariusz: E.Delida, oprawa plastyczna:
Z.Fiszer, 49 eksponatów.
Ekspozycja: 22 II-7 III.
"Sztuka ludowa woj.sieradzkiego"
Scenariusz:
E.Delida, oprawa plastyczna:
Z.Fiszer, ok.370 eksponatów,
katalog. Ekspozycja: 5 VI-30 IX wystawa pokonkursowa.
Współorganizator:
Wydział Kultury i Sztuki UW w Sieradzu.
"Sieradzka
wycinanka
ludowa"
Scenariusz: E.Dclida, oprawa plastyczna: Z.Fiszer, 57 eksponatów. Ekspozycja:
16 XI-31 XII w Klubie ZNP w Sieradzu.
"Stanisław
Korpa malarz i rzeźbiarz sieradzki"
Scenariusz:
E.Delida, opracowanie
plastyczne:
Z.Fiszer, 62 eksponaty,
katalog, folder. Ekspozycja: 5 VI (otwarcie) w Galerii Sztuki Biura Wystaw Artystycznych. Współorganizator:
Wydział Kultury i Sztuki UW w Sieradzu.
"Malarstwo
i rzeźba Stanisława Korpy"
Scenariusz: E.Delida, oprawa plastyczna:
Z. Fiszer, 46 eksponatów,
katalog.
Ekspozycja: 6 VII-30 VIII w Muzeum Ziemi Wieluńskiej.
WOJ. SKIERNIEWICKIE

M u zea

B l' Z e z i n y,

Muzeum

Regionalne
"Rzeźby Mieczysława Żeglińskiego"
Scenariusz: Elżbieta Putyńska,
oprawa plastyczna:Krystyna
Radke. Ekspozycja: 5 VIII-U XI.
"Rzeźba ludowa Czarnej Afryki"
Scenariusz: Witold Nowosz, oprawa plastyczna:
Jadwiga Wiklak. Ekspozycja:
l XI-31 XII.
L o w i c z, Muzeum - Oddział Muzeum Narodowegó w Warszawie
"Sztuka ludowa w plakacie"
Scenariusz
i oprawa
plastyczna:
H.Świątkowski,
65 plakatów.
Ekspozycja:
25 IV-6 VI.
"Łowickie budownictwo
ludowe w fotogramach"
Scenariusz i oprawa plastyczna: H.Swiątkowski,
59 fotogramów, katalog. Ekspozycja: 7 VI-5 XII.

304

Kronika

WOJ. SUWALSKIE

Muzea
A u g u s t ó W,

Muzeum

- Oddział Muzeum Okręgowego w Suwałkach
"Kultura
ludowa okolic Augustowa"
Scenariusz
i oprawa plastyczna:
U.Gmachowska,
P.Szacki, konsultacja
naukowa: Państwowe
Muzeum
Etnograficzne
w Warszawie,
145 eksponatów.
Współorganizator:
Towarzystwo
Miłośników
Ziemi Augustowskiej.
WOJ. SZCZECIŃSKIE

Instytucje
nie
muzealne
S z c z e c i n, Wojewódzki Dom Kultury
"Wojewódzka
wystawa plastycznej
twórczości ludowej i amatorskiej"
Scenariusz
i konsultacja
naukowa:
H.Orska,
E.Adamek-Nalewa,
T.Kubiak,
G.Reck, oprawa
plastyczna:
E.Osipowicz, Guido Reck. Ekspozycja:
30 XII
1976-10 I 1977 r., ok. 1000 eksponatów,
katalog, plakat. Współorganizatorzy:
Spółdzielcze
Zrzeszenie
Wytwórców
Rękodzieła
Ludowego
i Artystycznego
"Art-Region",
Wojewódzka
Rada Związków Zawodowych
w Szczecinie.
"Wystawa pokonkursowa
rękodzieła ludowego i twórczości pamiątkarskiej"
Scenriusz:H.Orska.
oprawa plastyczna:
B.Osipowicz, Guido Reck. Ekspozycja:
5-8 XII, katalog, plakat. Współorganizatorzy:
Spółdzielcze Zrzeszenie Wytwórców Rękodzieła Artystycznego
i Ludowego "Art Region", Wojewódzka Rada
Związków Zawodowych w Szczecinie.
WOJ. TARNOBRZESKIE

Instytucje
nie
muzealne
T a r n o b r z e g, Wojewódzki Dom Kultury
"Wojewódzka
wystawa sztuki ludowej"
Scenariusz:
J.Myjak,
oprawa
plastyczna:
J.Myjak,
T.Staszewski,
H.Pilecka,
Konsultacja
naukowa:
K.Ruszel,
ok. 20 eksponatów,
plakat.
Ekspozycja:
15-30 V w Klubie MPiK.
"Malarstwo
nieprofesjonalne"
Scenariusz:
A.Kurzątkowska,
oprawa plastyczna:
T.Staszewski,
ok 30 eksponatów, plakat. Ekspozycja:
5 XI 1976-15 I 1977 r. w Muzeum Okręgowym
w Sandomierzu.
Współorganizatorzy:
Muzeum Okręgowe w Sandomierzu, Muzeum Etnograficzne
w Warszawie.
WOJ. TARNOWSKIE

Muz ea
B o c h n i a,

Muzeum
"Rzeźba Jana Kołodziejczyka
z Pasierbca"
Ekspozycja: 3-16 V, 47 rzeźb.
"Egzotyka z daru dr Michała Czyźewicza"
Ekspozycja 21 VII-15 X, ok. 155 eksponatów.
T a r n ó w, Muzeum Okręgowe
"Malowanki
z Zalipia"
Scenariusz: Anna Bartosz, konsultacja
naukowa: Adam Bartosz, ok.70 eksponatów, folder i afisz w wersji polsko-węgierskiej.
Ekspozycja: maj, Dom Kultury Zakładów Azotowych w Tarnowie, czerwiec: Kiskóros (Węgry), Miejski
Dom Kultury; lipiec: Kecskemet; sierpień: Kalocsa; wrzesień: Szekesfehervar;

Kronika

305

październik:
Sukoro. Współorganizatorzy:
Tarnowskie
Towarzystwo
Przyjaciół Węgier, Wydział Kultury Urzędu Miejskiego w Tarnowie
Instytucje
nie
muzealne
B o c h n i a, Miejski Dom Kultury
"Wystawa prac twórców ludowych malarstwo, rzeźba"
Scenariusz: W. Kasprzyk, oprawa plastyczna: A. Dyląg, 50 eksponatów. Ekspozycja: 15-31 1.
WOJ. TORUNSKIE

Muz ea
B r o d n i c a, Muzeum Regionalne
"Polska tkanina ludowa dywany dwuosnowowe"
Scenariusz: E. Kotlińska, 26 eksponatów. Ekspozycja: 2 XII 1976-15 II 1977 r.
G r u d z i ą d z, Muzeum
"Twórczość grudziądzkich
rzeźbiarzy amatorów:
Jana Gajdowskiego, Cezarego Kopika, Edwina Raszata"
Oprawa plastyczna: J. Drozdowska, J. Mrotek, konsultacja naukowa: H. Mikułowska, 45 eksponatów. Ekspozycja: 21 IX-15 X. Współorganizatorzy:
Wydział
Kultury, Kultury Fizycznej i Turystyki U.M. w Grudziądzu.
T o ruń,
Muzeum Etnograficzne
"Meble ludowe Polski Północnej"
Scenariusz
i oprawa
plastyczna:
A Błachowski,
130 eksponatów,
plakat.
Ekspozycja: 21-15 III.
"Rzeźba Władysława Licy w 25-lecie twórczości"
Scenariusz i oprawa plastyczna: H.Mikułowska,
45 eksponatów. Ekspozycja:
2 1-15 III.
"Ceramika huculska"
Scenariusz: J.Łukasiewicz,
oprawa plastyczna:
J. Pietrzyk,
175 eksponatów,
folder. Ekspozycja: 21 IV-15 V.
"Sztuka ludowa Mazowsza"
Scenariusz:
A.Błachowski,
oprawa
plastyczna:
A.Błachowski,
J.Strzelecka,
527 eksponatów, plakat. Ekspozycja:
4 VI-3 X. Współorganizator:
Muzeum
Mazowieckie w Płocku.
"Plakat etnograficzny w Polsce"
Scenariusz: T. Nemere, oprawa plastyczna: T. Nemere, E. Bajraszewska, 25 plakatów. Ekspozycja: 24-30 V.
"Rękodzieło ludowe i artystyczne
Spółdzielni "Rzut" w Toruniu"
Scenariusz i oprawa plastyczna:
pracownicy
Sp-ni "Rzut", 192 eksponaty,
plakat. Ekspozycja: 16-31 X. Współorganizator:
Spółdzielnia "Rzut" w Toruniu.
"Rosyjskie laki i koronki"
Oprawa plastyczna: J.Strzelecka,
ABłachowski,
139 eksponatów. Ekspozycja:
13-24 XI. Współorganizatorzy:
TPPR Oddział w Toruniu, Dom Kultury Radzieckiej w Warszawie.
"Dziecko w sztuce ludowej, twórczość ludowa dla dziecka
Scenariusz:
A.Błachowski,
oprawa
plastyczna:
A.Błachowski,
J.Strzelecka,
620 eksponatów, plakat, katalog, wystawa pokonkursowa.
Ekspozycja: 15 XI
1965 r-15 II 1966 r. w Toruniu, 1 VI-18 VII w Państwowym
Muzeum Etnograficznym w Warszawie, 21 VII-19 X w Muzeum Etnograficznym
w Krakowie.
20 -

Lud LXII

306

Kron!ka

"Plakaty muzeów etnograficznych w Polsce"
Scenariusz
i oprawa
plastyczna:
ABłachowski,
32 plakaty.
Ekspozycja:
6- ':3 XIII w Uniwersytecie
im. Mikołaja Kopernika w Toruniu.
"Wieś polska w tkaninie dwuosnowej"
Scenariusz:
ABłachowski,
oprawa
plastyczna:
A.Błachowski,
AStrzelccka.
12 eksponatów. Ekspozycja: 9-13 VIII w Uniwersytecie
im Mikołaja Kopernika w Toruniu.
"Polska współczesna tkanina ludowa"
Scenariusz: H. Mikułowska, 20 eksponatów. Ekspozycja: 12 1-20 II w Zakładowym Domu Kultury "Prząśniczka"
w Toruniu.
"Haft ludowy"
Scenariusz:
H.Mikułowska,
oprawa plastyczna:
J.Strzelecka,
30 eksponatów.
Ekspozycja: 16 1-24 II w Klubie Oficerskim w Toruniu.
"Rzeźbiarze ludowi województwa toruńskiego"
Scenariusz: H.Mikułowska, oprawa plastyczna: plastyk Domu Kultury "Prząśniczka", 26 eksponatów. Ekspozycja: 16 IV-15 V w Zakładowym Domu Kultury "Prząśniczka"
w Toruniu.
"Dawna wieś polska w rzeźbie ludowej"
Scenariusz: H.Mikułowska, oprawa plastyczna: plastyk Domu Kultury "Prząśniczka, 35 eksponatów. EJkspozycja: 9 VI-18 VIII w ZDK "Prząśniczka" w Toruniu.
"Wielcy Polacy w rzeźbie ludowej"
Scenariusz: ABłachowski,
130 eksponatów. Ekspozycja: 7 II-3l Vln w Muzeum Zamkowym w Kwidzyniu. 12 IV-28 X w Muzeum im. M.Kopernika we
Fromborku.
1-31 XII w Muzeum Reg. w Radomsku; 21-2:3 XII w Muzeum
w Elblągu.
"Mikołaj Kopernik w rzeźbie ludowej"
Scenariusz: ABłachowski,
ok. 60 eksponatów. Ekspozycja: 2 1-8 III w Muzeum
im. M. 'Kopernika we Fromborku; 28 V-l VIII w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu.
"Elementy dekoracyjne wnętrza kujawskiego"
Scenariusz
oprawa plastyczna:
H.Mikułowska,
18 eksponatów.
Ekspozycja:
26 IV-5 V w Domu Zdrojowym w Ciechocinku.
"Rzeźba ludowa województwa toruńskiego"
Scenariusz:
H.Mikułowska,
oprawa
plastyczna:
J.Strzelecka,
32 eksponaty.
Ekspozycja: 11 VII-3l XII w Muzeum PTTK w Golubiu-Dobrzyniu.
"Kultura materialna Pałuk"
Scenariusz
i oprawa plastyczna:
1.Wronkowska, L Święch, 108 eksponatów.
Ekspozycja:
17 VII-31 X w Muzeum Wykopalisk
w Biskupinie Oddział
Muz. Arch. w Warszawie.
"Maria Curie-Skłodowska
w rzeźbie ludowej"
Scenariusz
i oprawa plastyczna:
A.Błachowski,
17 eksponatów.
Ekspozycja:
6 XI-31 XII w Muzeum Marii Curie-Skłodowskiej
w Warszawie.
"Polska rzeźba ludowa ze zbiorów Muzeum Etnograficznego w Toruniu".
Scenariusz:
A.Błachowski,
oprawa plastyczna:
M.Nawroska,
35 eksponatów.
Ekspozycja: 30 XI-23 XII w Miejsko-Gminnym
Ośrodku Kultury w Kruszwicy.
"Rzeźba ludowa"
Scenariusz:
W.Siemion, oprawa
plastyczna:
scenograf
teatru
im. Horzycy,
30 eksponatów. Ekspozycja:
3-5 IX w teatrze Wilama Horzycy w Toruniu.

;307

Krontka

WOJ. W ALBRZYSKIE

Muzea
Wał b r z y c h, Muzeum Okręgowe
"Budownictwo zrębowe na Dolnym Śląsku"
Scenariusz: KJagieła,
44 plansze fotogr., 40 tablic rysunkowych,

katalog.

WOJ. WARSZAWSKIE

Mu z ea
'W a r s z a w a. Państwowe

Muzeum Etnograficzne
"Malarstwo
naiwne z RFN"
Scenariusz: H.Olędzka, konsultacja naukowa: prof. Thomas Grochowiak, 66 ekssponatów, katalog, plakat. Ekspozycja: 20 XIII 1975 r.-9 II 1976 r. Współorganizator: Instytut d.s. Kontaktów z Zagranicą w Stuttgarcie.
"Koronka łomżyńska"
Scenariusz: J.Chętnikowa,
ok. 250 eksponatów, wydano zestaw 8 kart pocztowych. Ekspozycja:
10-21 I. Współorganizator:
Muzeum Okręgowe w Łomży.
"Polski plakat o tematyce etnograficznej"
Scenariusz: M.Parnowska, 55 eksponatów. Ekspozycja: 10 II-2 III.
"Radzieckie wydawnictwa
etnograficzne"
Scenariusz: Z.JeŻ-Jarecka,
konsultacja
naukowa: J.K.Makulski,
K.Pietkiewicz,
ok. 150 obiektów. Ekspozycja: 20 II-5 III.
"Ludowe skrzynie wianne"
Scenariusz: P ..Szacki, 28 eksponatów. Ekspozycja: S III-1 IV. w PMA w Warszawie; 14 IV-l5 XI w Muzeum Okręgowym w Ostrołęce.
"Ochrona zabytków budownictwa
tradycyjnego
w Belgii"
Scenariusz:
Marc Laenen, K.Bałabanow,
T.Skarżyński,
oprawa
artystyczna:
K.Burnatowicz, ok. 200 eksponatów, katalog, plakat. Ekspozycja: 9 III-18 IV.
Współorganizator:
Flamandzkie Muzeum na Wolnym Powietrzu w Bokrijk.
"Fajans włocławski"
Scenariusz:
R.Hankowska,
oprawa
plastyczna:
K.Burnatowicz,
konsultacja
naukowa: P.Szacki, ok. 200 eksponatów, plakat, katalog. Ekspozycja: 25 IV-24 V.
Organizator: Muzeum Okręgowe we Włocławku.
"Fotogramy filipińskie" - ze zbiorów Małgorzaty i Andrzeja Śniadowskich
Scenariusz: B.Kohutnicka, 80 fotogramów. Ekspozycja: 8 IV-5 V.
"Łukowski ośrodek rzeźby ludowej"
Scenariusz:
H.Olędzka, oprawa plastyczna:
K.Burnatowicz,
118 eksponatów,
katalog. Ekspozycja: 14 V-lO VI Współorganizator:
Muzeum Regionalne w Łukowie.
"Dziecko w sztuce ludowej - twórczość ludowa dla dziecka"
Scenariusz:
A.Błachowski,
oprawa
plastyczna:
A.Błachowski,
J.Strzelecka.
ok. 550 eksponatów, katalog, plakat. Ekspozycja: 1 VI-IS VII, wystawa pokonkursowa. Współorganizatorzy:
Ministerstwo
Kultury i Sztuki - Departament
Plastyki, Urząd Wojewódzki - Wydział Kultury i Sztuki w Toruniu, Stowarzyszenie Twórców Ludowych Zarząd Główny w Lublinie, Redakcja
"Gromada-Rolnik
Polski" w Warszawie, Muzeum Etnograficzne
w Toruniu.
"Maski meksykańskie"
- z kolekcji Victora Jose Moya
Scenariusz:
T.Walendziak,
oprawa
plastyczna:
K.Burnatowicz,
konsultacja:
Raul Cardiel Reyes, ok. 400 eksponatów, katalog, plakat. Ekspozycja: 15 VI15 VII. Wystawa objazdowa po krajach Europy.

308

Kron!ka

"Kultura
Indian terytorium
Amazonii Republiki Wenezueli"
Scenariusz: M.Frankowska,
T.Walendziak,
oprawa plastyczna:
Cz.Łączka, ok.
450 eksponatów,
katalog plakat. Ekspozycja: 31 VII-31 VIII. Współorganizatorzy: Ministerstwo
Spraw Zagranicznych
Republiki Wenezueli, Ministerstwo
Kultury i Sztuki, Narodowa Rada dis Kultury Wenezueli
"Ozdobne pieczywo ludowe w zbiorach Państwowego
Muzeum Etnograficznego"
Scenariusz:
T.Ambrożewicz,
oprawa plastyczna:
Z.Sosnowski ok. 300 eksponatów, katalog, plakat. Ekspozycja: 4 X-15 XI.
"Strój ludowy na Mazowszu"
Scenariusz: G.Tkaczyk, 270 eksponatów, folder. Ekspozycja: 3 IX-20 X. W PME;
11 XI-31 XII w Muzeum Okr. w Białymstoku. Współorganizator:
Komisja Kół
Regionalnych PTTK.
"Rumuńska
sztuka naiwna"
Scenariusz:
Nicolae Ungureanu,
konsultacja
naukowa:
H.Olędzka, 85 eksponatów, plakat i tekst powielony. Ekspozycja: 8 IX-6 X. Współorganizatorzy:
Rada d.s. Kultury
i Wychowania
Socjalistycznego
Socjalistycznej
Republiki
Rumunii.
"Dar dla muzeum"
Scenariusz: P.Szacki, ok. 220 eksponatów, katalog, plakat. Ekspozycja: 26 X
(otwarcie). Współorganizator:
Redakcja "Zielonego Sztandaru",
która wspólnie
z PMA prowadziła akcję zbierania zabytków.
"Sztuka ludowa południowej Szwecji"
Scenariusz: Barbro Astrand, Britta Hammar, Jon Gerber, konsultacja
n<lukowa: P.Szacki, ok. 350 eksponatów, plakat, katalog w j. szwedzkim z polską
wldadką. Ekspozycja:
10 XI 1976 r.-lO I 1977 r. Współorganizator:
Kulturhistoriska Museet "Kulturen"
w Lund.
"Kolekcja dzwonków p. Ewy Śliwińskiej w zbiorach PME"
Scenariusz:
E.Słowińska,
oprawa plastyczna:
A.Łączka, ok. 200 eksponatów,
tekst powielony. Ekspozycja: 21 XII 1976-16 I 1977 r.
"Trony i insygnia wodzowskie dawnej Afryki"
Scenariusz i oprawa plastyczna: J.Koziorowska,
ok. 70 eksponatów, tekst powielony Ekspozycja: 23 1-29 II w Muzeum w Rnciborzu, 3 II-30 IV w Muzeum Okręgowym w Bielsku-Białej;
15 V-S VI w Muzeum w Prudniku; 10 VI11 VII w Muzeum w Zabrzu; 21 VII-:31 VIII w Muzeum Okręgowym we Włocławku.
"Polska kultura
ludowa piękno w życiu codziennym"
Scenariusz i oprawa plastyczna: U.Gmachowska, konsultacja naukowa: Fr.Midura, ok. 140 eksponatów. Ekspozycja: maj (lO dni) w Mielcu, Centrum Kultury Robotniczej. Współorganizator:
Dział Gospodarki Podstawowej i Rzemiosł.
"Ludowe malarstwo na szkle"
Scenariusz
i oprawa
plastyczna:
A.Kurzątkowska,
konsultacja
naukowa:
H. Olędzka, 32 eksponaty. Ekspozycja: 15 V-15 VI w Muzeum Regionalnym
w Sochaczewie
"Polskie stroje ludowe"
Scenariusz: B.Kaznowska, oprawa plastyczna: M.Pol, E.Piskorz, ok. 300 eksponatów, katalog, plakat. Ekspozycja:
21 VII-26 IX w. Muzeum Okręgowym
w Radomiu.
"Malarst"vo nieprofesjonalne"
naukowa:
Scenariusz
oprawa
plastyczna:
A.Kurzątkowska,
konsultacja
J.K.Makulski,
18 eksponatów. Ekspozycja: 29 X-31 XII w Muzeum Regionalnym w Sochaczewie.

309

Kronika

"Malarstwo naiwne"
Scenariusz
oprawa
plastyczna:
A.Kurzątkowska,
konsultacja
naukowa:
J.K.Makulski, 37 eksponatów, tekst powielony. Ekspozycja 4 XI-31 XII w Muzeum Regionalnym w Sandomierzu.
"Rzeźba Bronisława
Chojęty"
Scenariusz: H.Olędzka, konsultacja naukowa: A.Kuczyńska-Iracka,
ok. 50 eksponatów, folder. Ekspozycja: 5-25 V w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięlmych
w Warszawie. Współorganizator:
"Cepelia".
"Współczesna rzeźba ludowa"
Scenariusz i oprawa plastyczna: H.Raczyńska, ok. 40 eksponatów. Ekspozycja
28-29 VI w Towarzystwie Krzewienia Kultury Świeckiej w Warszawie.
"Indonezja"
Scenariusz: Z.Filarski, oprawa plastyczna:
Z.Filarski, J.Kasza, ok. 30 eksponatów. Ekspozycja: Wojewódzka Biblioteka Pedagogiczna w Warszawie. Otwarcie: 23 XI.
"Oceania"
Scenariusz: T. Walendziak, ok. 30 eksponatów. Ekspozycja: 5 IV-15 VII w Wojewódzkiej Bibliotece Pedagogicznej w Warszawie.
"Azja"
Scenariusz: Z.Filarski, ok. 30 eksponatów. Ekspozycja: 16 VII-30 IX w Wojewódzkiej Bibliotece Pedagogicznej w Warszawie.
"Polska ceramika ludowa"
Scenariusz i oprawa plastyczna: P.Szacki, 240 eksponatów, plakat i folder w języku szwedzkim. Ekspozycja:
11 IX 1975-14 II 1976 r. w Kulturhistoriska
Museet "Kulturen"
w Lund (Szwecja). Ekspozycja: 21 III-15 V w Muzeum
Miejskim w Varbergu (Szwecja), 20 V-30 VI w Muzeum Miejskim w Jonk6ping
(Szwecja).
"Ludowa tkanina dwuosnowowa"
Scenariusz i oprawa plastyczna: B.Kaznowska, ok. 50 eksponatów, plakat i katalog w języku szwedzkim. Ekspozycja: 10 X-lO XI w R6hsska Konstlojdmuseet
w G6teborgu (Szwecja).
"XXX lat polskiej sztuki ludowej"
Scenariusz:
ILOlędzka,
oprawa
plastyczna:
pracownicy
Neprajzi
Muzeum
i Państwowego Muzeum Etnograficznego
w Warszawie, konsultacja
naukowa:
J.K.Makulski,
ok. 800 eksponatów,
plakat i katalog w języku węgierskim.
Ekspozycja: 8 X-25 XI w Neprajzi Muzeum w Budapeszcie (Węgry).
"Polska współczesna sztuka ludowa"
Scenariusz: T.Skarżyński, konsultacja
naukowa: J.K.Makulski,
ok. 400 eksponatów, plakat. Ekspozycja: 28 X-15 XII w Muzeum Etnografii Narodów ZSRR
w Leningradzie (ZSSR).
War s z a wa, Towarzystwo Miłośników Ziemi Żywieckiej - Oddział w Warszawie
"Kwiaciorki" żywieckie"
Ekspozycja 10 XII w Warszawie w Domu Chłopa. Współorganizatorzy:
Ogólnokrajowa Spółdzielnia Turystyczna
"Gromada", Muzeum w Żywcu.
"Rzeźba ludowa rodziny Ficoniów"
Ekspozycja: 10 XII w Warszawie w Domu Chłopa. Współorganizatorzy:
Ogólnokrajowa Spółdzielnia Turystyczna
"Gromada", Muzeum w Żywcu.
WOJ. WLOCLAWSKIE

Instytucje
W ł o c ł a wek,

nie
muzealne
Klub Międzynarodowej

Książki

Prasy

310

Kronika

"Wystawa rękodzieła ludowego"
Scenariusz i oprawa plastyczna: J.Nowierski, ok. 70 eksponatów. Ekspozycja:
5 XII 1976 r.-lO I 1977 r. Współorganizatorzy:
Spółdzielnia Pracy RLiA "Rzut"
w Toruniu. Spółdzielnia "Sztuka Kujawska".
"Konkurs i wystawa na haft ludowy z terenu woj. włocławskiego".
Ekspozycja: grudzień. Współorganizator:
Wydział Kultury U.W. we Włocławku.
WOJ. WROCŁAWSKIE

Muzea
W r o c ł a w, Muzeum

Etnograficzne - Oddział Muzeum Narodowego
"Ule figuralne"
Scenariusz: E.Jęczalik, oprawa plastyczna: L.Mieczkowska. 23 eksponaty, katalog, wystawa pokonkursowa. Ekspozycja: 3 IX-lO X w Ogrodzie Botanicznym
we Wrocławiu. Współorganizator:
Ministerstwo Kultury i Sztuki - Departament Plastyki.
"Szopki na Dolnym Śląsku"
Scenariusz: M.Gołubkow, 27 eksponatów, katalog. Ekspozycja: 16 XI 1976 r.9 I 1977 r.
WOJ. ZAMOJSKIE

Muzea
To m a s z ó w L u b e l s k i, Muzeum Regionalne
"Sztuka ludowa woj. zamojskiego"
Scenariusz:
C. Wrębi ak, oprawa plastyczna:
Z.Waliwender.
158 eksponatów.
Wystawa pokonkursowa. Ekspozycja: 2 XII 1965 r.-~l I 1966 r.
"Malarstwo ludowe Weroniki Ratyny"
Scenariusz:
Z.Switka, oprawa plastyczna:
C.Wrębiak, 24 eksponaty. Ekspozycja: 10 IX-30 X.
Z a m ość,
Muzeum Okręgowe
"Współczesna rzeźba ludowa Zamojszczyzny"
Scenariusz i oprawa plastyczna: R.Kowalicka, konsultacja naukowa: M.Lorentz,
68 eksponatów, plakat. Ekspozycja: 25 VI-5 VII.
"Sztuka ludowa Zamojszcz.yzny"
Scena'riusz: M.Lorentz, oprawa plastyczna: R.Kowalicka, 80 eksponatów, plakat.
Ekspozycja: 16 VIII-16 IX.
WOJ. ZIELONOaORSKIE

Muzea
Z i e lon

a G 6 r a, Muzeum Ziemi Lubuskiej
"Stroje zespołów folklorystycznych"
Scenariusz: B.Kołodziejska, 14 kompletów strojów. Ekspozycja: 14, 19 IX.
"Rzeźba ludowa Ziemi Lubuskiej"
Scenariusz: B.Kołodziejska, 80 eksponatów. Ekspozycja: 26 IX 1976-30 I 1977 r.
"Lu buska rzeźba ludowa"
Scenariusz: B.Kołodziejska,
oprawa plastyczna:
I.Bierwiaczonek,
50 eksponatów. Ekspozycja: 28 V-lO VI.
"Sztuka ludowa Ziemi Lubuskiej"
Scenariusz: B.Kołodziejska, oprawa plastyczna: B.Cajdler-Gruszkiewicz,
400 eksnatów. Ekspozycja: 11 IV-3 V.
Z materiałów

ODilE opracowała
Teresa Zakrzewska