http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/3909.pdf
Media
Part of Kronika/ / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1959 t.13 z.1-2
- extracted text
-
styńskie, a także pomniejszoną kurpiowską gwiazdę
kolędniczą.
Tak wystrojone choinki stanęły w sklepach ce
peliowskich w Warszawie na Starym Mieście, w
Gdańsku, w Brukseli. Podobno szopka krakowska
i polskie drzewko w oknach sklepu brukselskiego
ściągały tłumy. Na Wybrzeżu choinki postawione
w szkołach — niezależnie od sklepu w Gdańsku —
spowodowały olbrzymi popyt na tę nowość ze sztuki
ludowej.
Liczne imprezy Cepelii w roku 1958 stały się moż
liwe do zorganizowania dzięki utworzeniu z zysków
tej instytucji własnego Funduszu Popierania Sztuki
Ludowej, Rzemiosła i Przemysłu Artystycznego.
Międzynarodowa
wystawa
„Jak się bawią dzieci na świecie"
Muzeum Etnograficzne w Neuchatel (Szwajcaria)
zorganizowało w 1959 r. międzynarodową wystawę
gier i zabawek pod tytułem „Jak się bawią dzieci
na świecie". Jednocześnie ogłoszono konkurs foto
graficzny na ten sam temat. W organizacji wystawy
wzięła również udział młodzieżowa biblioteka Pestalozzi.
Wystawa, zakrojona na wielką skalę, miała zobra
zować m. in. obchód święta Bożego Narodzenia
u różnych narodów, świat teatru, gry w ujęciu histo
Fot.: Zbigniew Kamykowski
K
R
O
rycznym, zabawkarstwo w przemyśle, książki i bi
bliografię. Od krajów cudzoziemskich żądano trady
cyjnych zabawek ludowych.
>
CPLiA wysłała na wystawę szopkę krakowską
wraz z kilkoma figurkami, jak lajkonik, dziad, baba
i żydek, kolekcję zabawek straganowych z drzewa,
ceramiki, ciasta, piórek, piernika, oraz makietę
choinki do eksponowania różnych drobnych zaba
wek i ozdób; z zabawek drewnianych tradycyjne
wózki, koniki, karuzelki żywieckie, koguty dziobiące
się i kłapiące skrzydłami, ptaszki malowane {Stry
szawa, Koszarawa, Lachowice); z ceramiki zwrócono
szczególną uwagę na gwizdki: kukułki białostockie
(Czarna Wieś Kościelna — Józef Piechowski), kra
kowskie gwizdki na wodę Romańezyka, jeźdźce
(Stanisława Pastuszkiewicza z Iłży i Kępy z Medyni,
woj. rzeszowskie) itp.; oprócz gwizdków pokazano
Twardowskiego na kogucie — Jadwigi Kosiarskiej
z Iłży i ptaszki iłżeckie.
Mikołajki i zdobione serca z piernika z Kańczugi
w Rzeszowskiem, byśki kurpiowskie, kozy prostyńskie, białostockie ptaszki z cukru — żywymi barwami
zdobiły dział zabawek straganowych. Na choince za
prezentowano pajączki, światy itp. ozdoby choinko
we i zabawki. Eksponaty polskie zyskały uznanie
Komitetu w Muzeum Etnograficznym -w Neuchatel,
będą one zgrupowane w specjalnie utworzonej sekcji
polskiej, mają być również pokazane w innych dzia
łach.
(ryc. 1) i Tadeusz
Cichotoicz.
I
K
N
A
20.11.1959 r. zmarł w Zakopanem graf, badacz kultur słowiańskich i woj. lubelskiego (obóz inwentarywielki artysta i pedagog, dyrektor znakomity znawca kultur prymi- zacyjny), krakowskiego i białostoczakopiańskiego
Liceum
Technik tywnych ludów
egzotycznych — kiego {objazdy penetracyjne); poPlastycznych — profesor Antoni Ke- profesor doktór Kazimierz Moszyń- nadto prowadzone były przez ponar. Szkoła zakopiańska od począt- ski. Profesor Moszyński zajmował szczególnych pracowników Sekcji, z
ku swego istnienia związana Vyła stanowisko profesora na katedrze udziałem fotografa Jana Swiderz regionem góralskim, a historia etnografii Unwersytetu Wileńskie- skiego, badania indywidualne. Mgr
szkoły jest w istocie historią poglą- go {od roku 1936), a po wojnie kłe- Ewa Fryś prowadziła badania z
dów na sztukę ludową i jej wartość rował katedrą etnografii Uniwersy- zakresu ceramiki ludowej w Łążinspiracyjną dla sztuki użytkowej, tetu Jagiellońskiego. Wspomnienie ku Ordynackim, pow. Janów L u Ale najciekawsze rozwiązania, naj- pośmiertne zamieścimy w następ- bełski, oraz w Tarnobrzegu. Mgr
bardziej twórcze propozycje za- nym numerze.
Maria Przeździecka przeprowadziła
wdzięczała swym wielkim kierówbadania haftu ludowego na Kanikom: profesorowi Karolowi Stry^
szubach oraz dokumentację sztuki
jeńskiemu (w okresie jego dyrektorplastycznej związanej ze zwyczastwa w latach 1924—1926) oraz projami Bożego Narodzenia na terenie
fesorowi Antoniemu Kenarowi, któbadania sztuki ludo- powiatów: wadowickiego i chrzary prowadził szkołę od 1947 roku. W
były zarówno przez nowskiego. Ponadto prowadzono
najbliższym czasie postaramy się
gekcji Badania Plastyki- L u - dokumentację ważniejszych wystaw
zamieścić obszerny artykuł o pracy < j j pjg, j g ^ j
z zespoły po- plastyki ludowej,
i osiągnięciach Kenara. Teraz tylko
g 6 i ' h muzeów, przez katetyle: należał on do tych nielicznych,
uniwersyteckie oraz na zlecę*
którzy nie tylko korzystali z doNarodowvch.
robku ludu, ale i sami wnosili swoj
W czerwcu i lipcu 1958 r. odbył
wkład w rozwój ludowej sztuki.
Badania prowadzone przez PIS się pod kierownictwem doc. Mamają na
celu
uzyskanie cało- riana Sobieskiego międzyuczelniany
*
kształtu obrazu sztuki ludowej na obóz folklorystyczny dla muzykoloterenie kraju. Badania te, prowa- gów. Obóz miał charakter w zasa2 kwietnia 1959 r. zmarł w Kra- dzone pod
kierunkiem prof. R. dzie dydaktyczny, przeprowadzona
kowie wielki uczony polski, etno- Reinfussa, objęły w ub. r. tereny: jednak została dokumentacja terew
w
e
r
j
p
o
r
k
o
u
w
l f t 5 8
a
d
z
o
n
e
e k i p y
o w e
s z c z e
p r z e
n y c
A r y
n i e
R a < 1
111
nów powiatów: Płock, Gostynin i badania etnograficzne (mgr Zofia rządkowania i rozwiązania. Arty
Sierpc. Nagrania tekstów muzycz Lipiarz) w powiatach: Racibórz i sta tworzył swe kompozycje inspi
nych na taśmy magnetofonowe (994 Prudnik.
rując się różnymi motywami
nie
melodie, 12 bajek) prowadzili stu
zawsze nawet jednorodnymi, nie
*
denci pod kierunkiem instrukto
Wydział Kultury Prezydium WRN zawsze podhalańskimi (np. secesyj
rów — asystentów PIS.
w Bydgoszczy zainicjował i subwen ne wycinanki). Jedno jest niewąt
*
cjonował
badania
rozpoznawcze pliwe— umiłowanie sztuki ludowej,
doskonała znajomość zasad kon
Pracownicy i studenci Zakładu stanu sztuki ludowej w powiatach: strukcji ornamentu (zwłaszcza
w
Żnin,
Brodnica,
Golub,
Rypin
i
Etnografii Uniwersytetu Warszaw
wycinankach i projektach, koronek),
Wąbrzeźno.
Badania
przeprowadzili
skiego — jak co roku — prowadzili
duża łatwość techniczna i wszech
badania kompleksowe na Kurpiach, etnografowie: mgr mgr Halina A n stronność zainteresowań. Kłosowski
tonowicz
(Golub),
Jan
Rompski
pod kierunkiem prof. dra W. DyMikałowska ryzuje w drzewie, wycina w papie
nowskiego i doc. A. Kutrzeba-Poj- (Wąbrzeźno), Halina
(Żnin),
Maria
Polakiewicz
(Rypin) rze, maluje (obrazy w klimacie Wy
narowej.
tworzy
i Maria Fryczowa (Brodnica). Wy spiańskiego i Mehoffera),
*
niki omówiono na konferencji w świetne portrety pastelowe i rysunki
Wydział Kultury WRN w War Dziale Etnografii Muzeum Toruń węglem. Można patrzeć krytycznie
szawie przeprowadził
penetrację skiego. Szereg cennych zabytków na zasadę myślenia artystycznego,
powiatów: Grójec, Grodzisk, Socha sztuki i kultury ludowej, wykry która określa stosunek artysty do l u
czew.
tych podczas penetracji, zakupiło dowego tworzywa, nie sposób je
dnak przejść obojętnie obok jego
Muzeum.
*
dzieła, a zwłaszcza obok jego prze
*
Pracownicy Muzeum Górnośląs
dziwnej w i l l i „Cicha" na ulicy Koś
kiego kontynuowali na terenie Gór
cieliskiej. Domek ten jest cały —
Wydział Kultury Prezydium WRN zewnątrz i wewnątrz — żywym
nego Śląska badania nad kulturą
w Lublinie finansował dalsze bada muzeum artysty. Zjawiskiem, które
materialną i duchową ludności.
nia penetracyjne sztuki ludowej w jednych wzrusza, innych
trochę
*
powiatach Kraśnik i Janów. Bada śmieszy, ale które stało się już
Pracownicy Łódzkiego Muzeum nia te prowadzone są z przerwami dziś zabytkiem historycznym i jed
Etnograficznego prowadzili badania od 1953 r. i mają na celu ustalenie ną z ciekawszych pamiątek arty
stacjonarne w powiecie Wieluń, stanu obecnego sztuki ludowej, re stycznych znajdujących się w Za
pod kierownictwem
prof dr K. jestrację czynnych ośrodków oraz kopanem.
Zawistowicz-Adamskiej.
Badania twórców.
*
objęły całokształt zagadnień kul
*
tury materialnej i duchowej lud
Podjęto również badania nad sta
W grudniu 1958 r. odbyła się w
ności; zostaną one w najbliższym
czasie opublikowane w zbiorowym nem sztuki ludowej mniejszości na Warszawie wystawa konserwator
wojewódzwa
warszawskiego.
opracowaniu monograficznym (pra rodowych w powiatach: Tomaszów, ska
ca obecnie w realizacji wydawni Hrubieszów, Chełm Lubeski, Par Jedną z sal wystawy poświęcono
czew, Włodawa, Biała Podlaska. Ba dorobkowi
czej).
prac naukowobadawdania nie ujawniły ani czynnych czych prowadzonych nad zabytkami
twórców, ani ośrodków ukraińskiej architektury drewnianej Mazowsza.
Badania prowadzili również pra sztuki ludowej. Znaleziono nato Celem badań jest inwentaryzacja
cownicy Muzeum
Dolnośląskiego miast przedmioty pochodzące je ginących budowli drewnianych, a
we Wrocławu. W r. 1958 — jako szcze z końca X I X czy też począt w następstwie zaprojektowanie i
rezultat badań — zorganizowano ku X X w., jak np. hafty cerkiew zrealizowanie muzeum skansenow
skiego.
wystawę malarstwa ludowego, przy ne, stroje, sprzęty.
*
gotowaną przez mgr Ewę Jęczalik;
*
w latach następnych przewidziane
W grudniu 1958 r. otwarta była w
Pracownicy Działu Etnografii M u
są dalsze badania terenowe oraz
prace nad zgromadzonym materia zeum Lubelskiego prowadzili bada Kcyni wystawa sztuki pałuckiej, ołem zabytkowym. W miarę rozsze nia w związku z przygotowywaną bejmująca wytwórczość współcze
rzania problematyki badań Muzeum wystawą „Obrzędy doroczne na L u - sną.
*
zamierza urządzić w przyszłości belszozyźnie".
*
wystawy malarstwa ludowego na
W grudniu 1958 r. rozstrzygnięto
płótnie, drzewie i blasze, a po dal
W Zakopanem z okazji pięćdzie
szej penetracji terenu i opracowa sięciolecia pracy artystycznej Karo w Nowym Targu konkurs współ
niu naukowym materiału — zorga la Kłosowskiego, nestora plastyków czesnej sztuki ludowej powiatu no
Najwartościowsze z
nizować wystawę dolnośląskiej rze zakopiańskich i byłego długoletnie wotarskiego.
nadesłanych prac zostały nagrodzone
źby ludowej oraz grafiki.
go profesora szkoły koronkarskej w z funduszów Ministerstwa Kultu
Zakopanem, odbyła się w 1958 roku ry i Sztuki. Wiele prac zakupiło
*
wystawa prac artysty. Wystawa Muzeum Tatrzańskie i Muzeum
Dział Etnograficzny Muzeum Ślą niecodzienna — pokazująca nie t y l Kultury i Sztuki Ludowej w War
ska Opolskiego w Opolu prowadził ko dorobek twórczy artysty, ale za szawie.
badania penetracyjne w powiatach: razem, na tym przykładzie, obrazu
*
Namysłów (mgr Halina Gorczyńska), jąca jak dawniej, w pierwszych
dziesiątkach
naszego
stulecia,
poj
Olesno (mgr Stanisław Bronicz)
i
W końcu stycznia 1959 r. otwar
Strzelce Opolskie (mgr Jan He mowano zadania sztuki zdobniczej. to w Bytomiu wystawę malar
rold). Badania te uzupełniają pro Działalność artystyczna pedagoga stwa ludowego. Wystawa obejmo
wadzone w poprzednich latach pe K. Kłosowskiego wiąże się z tym wała
prace
szeregu
twórców
że współczesnych, wykonane na kon
netracje powiatów: Kluczbork, O- poglądem na sztukę ludową,
istnieje
w
niej
zbiór
motywów
i
pole i Olesno. Poza tym Muzeum
kurs trwający od lipca do grudnia
wymagających
upo 1958 roku. Recenzję z wystawy
Regionalne w Raciborzu prowadziło ornamentów
112
zamieścimy w następnym nume Demianiuk ze wsi Klejniki, pow. kazji 10-lecia spółdzielni
OPLiA
rze Polskiej Sztuki Ludowej.
Hajnówka, Nadzieja Mackiewicz ze „Opocznianka". Na wystawie poka
wsi Koszki, pow. Bielsk Podlaski zano współczesne ludowe tkaniny,
*
opoczyńskie.
oraz Agata Lipotowa z Koszek, któ wycinanki i kierce
W lutym 1959 r. eksponowano ra wykonała piękne maty słomia
*
w Warszawie wystawę
jugosło ne.
Muzeum Kultury i Sztuki Ludowej
wiańskiej sztuki użytkowej.
Na
*
w Warszawie ciągle jeszcze nie ma
wystawie znalazły
się
wyroby
W kwietniu 1959 r. odbył się w odpowiedniego gmachu i jego bo
sztuki ludowej oraz prace inspiro
Opolu konkurs na kraszanki, gaiki- gate zbiory mieszczą się nadal w
wane tradycją plastyki ludowej.
maiki i palemki opolskie, zorgani ciasnym i nie nadającym się do
*
zowany przez Muzeum w Opolu celów muzealnych pałacyku
na
współudziale
Wojewódzkiej przedmieściu Młociny. Muzeum uW pierwszym kwartale 1959 r. przy
odbyły się w Paryżu dwie wy Rady Narodowej. Wśród nadesła miało jednak znaleźć jedyne możli
stawy polskich „naiwnych". Pierw nych prac wyróżniały się kraszanki we i pomyślne wyjście z tej trud
nej sytuacji. Szybki wzrost zbio
sza z nich to wystawa Nikifora, Róży Zimitek z Kędzierzyna.
rów zmusił Muzeum do zrezygnowa
która wzbudziła duże zaintereso
*
nia ze stałej ekspozycji i zamie
wanie i bardzo pochlebną ocenę
W kwietniu 1959 r. odbyło się w nienia wszystkich pomieszczeń na
krytyki. Obrazy Nikifora wysta
jury
ogólnopolskiego magazyny eksponatów. Zostały one
wiono w Galerii
Dina
Vierny. Warszawie
Wiele z nich zostało zakupionych, konkursu na najpiękniejszą pisankę jednak tak pomyślane i urządzone,
jak informuje prasa
francuska. ludową, zorganizowanego przez ZG aby zbiory mogły być dostępne dla
Nieco wcześniej
wystawiła swe Związku Młodzieży Wiejskiej. W pracowników nauki, oświaty i kul
prace w Paryżu, w Galerie Benezit, konkursie wzięło udział 231 uczest tury. Metodyczne i celowe roz
86-letnia malarka pochodząca
z ników, w różnym wieku, reprezen mieszczenie poszczególnych ekspo
Polski, Hel Enri, której obrazy w tujących prawie wszystkie regiony natów umożliwia dostęp do każ
roku ubiegłym oglądaliśmy w War Polski. Wśród nadesłanych ekspona dego z nich, mimo wyjątkowo ma
szawie. Z okazji wystawy ukazał tów można było wyróżnić trzy za łej ilości miejsca i konieczności usię piękny zbiór reprodukcji malar sadnicze grupy: pierwsza obejmowa mieszczenia np. tkanin i strojów
jednych
stwa Hel Enri, zaopatrzony teks ła pisanki bazujące na tradycyjnych w kilku kondygnacjach,
tem Georges Hugnet.
technikach i motywach (wyróżniały nad drugimi. W obecnych warun
się tu jajka z województwa rze kach działalność wystawowa Mu
*
szowskiego, białostockiego i z te zeum ogranicza się z konieczności
do organizowania czasowych wy
W lutym 1959 r. odbył się w Za renów Ziem Odzyskanych, wykona staw krajowych i zagranicznych one
przez
repatriantów);
drugą
grupę
kopanem pokaz autentyków sztuki
raz wystaw objazdowych na spe
ludowej Podhala połączony z de stanowiły pisanki ozdobione wzora cjalnie do tego celu przystosowanej
monstracją pracy twórców
ludo mi nie nawiązującymi do tradycji, barce.
wych. Organizatorem tej imprezy których twórcy umieli jednak zna
było Regionalne Biuro Sprzedaży leźć nowe interesujące sposoby o- Nowozorganizowany magazyn mu
zdobienia jajka
<np. białostockie zeum czynny jest od maja 1959 r.
CPLiA w Krakowie.
pisanki oklejane miąższem trzciny i
*
*
kolorową wełną). Wreszcie grupa
trzecia, na szczęście niezbyt licz
Muzeum w Łowiczu, po rozbu
W lutym 1959 r. w Domu Twór na, to również próby nowatorstwa, dowaniu i zreorganizowaniu, zo
czości Ludowej OPLiA w Warsza pozbawione jednak całkowicie war stało ponownie otwarte. Muzeum
wie odbył się pokaz i kiermasz tości artystycznych, reprezentujące posiada bogaty i doskonale, nowo
sztuki ludowej regionu
opoczyń najgorsze drobnomieszczańskie gu cześnie eksponowany dział sztuki
skiego. Eksponowano tkaniny de sty.
ludowej. Na uwagę zasługuje prze
koracyjne i ubraniowe oraz wyci
de wszystkim duża kolekcja stroju
*
nanki opoczyńskie. W czasie poka
księżackiego ukazująca jego prze
zu wystąpił opoczyński zespół pie
W kwietniu 1959 r. odbyła się w
śni i tańca. Jednocześnie pokazano Warszawie w sklepie CPLiA na miany na przestrzeni ostatnich sie
współczesne ubiory kobiece z tra Placu Konstytucji wystawa dywa demdziesięciu lat. Interesujące są
dycyjnych
materiałów
ludowych, nów, kilimów i haftów żywieckich. także: dział rzeźby i malarstwa,
rekonstrukcja izby łowickiej oraz
zaprojektowane przez artystki pla Wystawa obejmowała
produkcję umiejętnie wyeksponowana
przy
styczki.
żywieckiej spółdzielni OPLiA, kiero pomocy fotografii, planów i modeli
*
waną przez art. piast. I . Podlasiec- architektura regionu.
ką. Eksponowane dywany stanowiły
4 marca 1959 r. CPLiA zorganizo w znacznej części
*
rekonstrukcję
wała w Gdańsku kiermasz nawią XVIII-wiecznych
dywanów pol
zujący do tradycji wileńskich „ka- skich.
Podczas pobytu w Polsce jesie
ziuków". Znalazły się tam przede
nią 1955 r. wybitny pisarz angiel
wszystkim piękne tkaniny wileń
ski Graham Green, zwiedzając wraz
Na początku maja 1959 r. otwar z J. Dobraczyńskim Dębno Podha
skie, odtworzone przez repatriantki
na podstawie przywiezionych przez ta została w Nowym Targu wysta lańskie, zapoznał się z rzeźbami
wa dzieł sztuki ludowej Podhala. Józefa Janasa. Rzeźby te tak podo
nie autentyków.
Objęła ona znaczną część ekspona bały się pisarzowi, że kupił od
*
tów wykonanych na grudniowy kon twórcy Drogę Krzyżową, składającą
W marcu 1959 r. odbyła się w kurs. Recenzję z wystawy zamieś się z 14 płaskorzeźb. Janas prosił
Białymstoku
wystawa
plecionek cimy w następnym numerze nasze jednak G. Greena, aby rzeźby te
'znalazły się w kościele katolickim.
podlaskich
(zorganizowana przez go pisma.
Pisarz uczynił zadość życzeniu rze
*
CPLiA przy współudziale Minister
W maju 1959 r. odbyła się w O- źbiarza: Droga Krzyżowa przeka
stwa Kultury i Sztuki). Najlepsze
eksponaty wykonali: Włodzimierz pocznie wystawa jubileuszowa z o- zana została jednemu z najstarszych
113
woskowych dolfa Chybińskiego pt. „Od Tatr do
kościołów w Anglii — kaplicy w kurpiowskich wotach
otrzymaliśmy
Stonor Park. Przedtem wystawio pt. „Czekam na Twe zmiłowanie" Bałtyku". I znów
no rzeźby w jednej z londyńskich Jacka Olędzkiego i Jana Staszew wspaniały album, w - którym obok
galerii, gdzie spotkały się z życz skiego, trzecią nagrodę film „Ku- pieśni znalazły się liczne repro
liwym przyjęciem recenzentów o- binowe fajki" Jana i Danuty Mać dukcje sztuki ludowej jedno- i
wielobarwne. Niestety, album jest
ków.
raz publiczności.
dosyć drogi (180 zł.) i wydany zo
*
*
stał w niewielkim nakładzie (10.000
W pierwszym numerze miesięcz
W Polsce przebywał na jesieni nika „Rysunek i Praca Ręczna" z egz.). Niemniej dla miłośników sztu
1958 r. dyrektor Muzeum Etnogra 1959 r. znajdujemy konkurs pt. k i ludowej, dla Polaków za granicą, a
wreszcie dla każdego, któremu miła
ficznego w Bazylei — prof. dr Ro „Zasady
zdobnictwa". Zadaniem, jest mądra i piękna książka —
bert Wildhaber. Wybitny uczony jakie konkurs stawia przed uczest dzieło PWM będzie ozdobą jego
szwajcarski zapoznał się z polskimi nikami, jest wybranie spośród k i l zbiorów. Wyboru z dzieła A. Chy
placówkami naukowymi oraz mu ku motywów dekoracyjnych najle bińskiego dokonał T. Strumiłło, re
zealnymi. Szczególną uwagę poświę piej nadających się do ozdobienia daktor albumu i współautor (wraz
cił uczony Muzeum Tatrzańskiemu, prostokątnej tacy. Wybór należy z T. Skuliczem); opracowanie gra
gdzie prowadził
badania
nad uzasadnić. Proponowane przez re ficzne — W. Dulęby.
wspólnymi cechami łączącymi wy dakcję motywy stanowią wycinan
sokogórskie pasterstwo
szwajcar k i ludowe. Tego rodzaju inicjatywa
skie i podhalańskie. Prof. Wildha podjęta przez pismo, które
jako
W ostatnim czasie ukazało się
ber zakupił w Polsce dla Muzeum przeznaczone dla nauczycieli ry
szereg opracowań dotyczących sztu
w Bazylei szereg okazów naszej sunku dociera do najdalszych za k i i kultury ludowej Śląska:
sztuki ludowej. W rezultacie bez kątków kraju, wydaje się bardzo
Katalog wystawy tradycyjnej i
pośredniego kontaktu z polskimi pożyteczna. Nie tylko popularyzu współczesnej
twórczości ludowej
muzeami, naukowcami i ośrodkami je wycinankę ludową, ale zwraca województwa katowickiego.
Gru
badawczymi zyskaliśmy przyjacie uwagę na jej najistotniejsze walo dzień 1957 — styczeń 1958. Tekst
la naszej ludowej kultury. Zapozna ry — doskonałe zakomponowanie — mgr Barbara Bazielich, fotogra
nie się prof. Wildhabera z zabyt powierzchni ornamentem.
fie — Stefan Deptuszewski. Kata
kami i uzyskanie wielu z nich dla
log obejmuje krótki tekst wprowa
*
Muzeum pozwoliło włączyć je do
dzający, pełną inwentaryzację wy
wydawnictw Muzeum. Tak np. w
W momencie, gdy czytelnik o- stawionych eksponatów i 8 tablic
przewodniku po Muzeum pt. i,Volk- trzyma obecny numer
Polskiej ilustracyjnych.
stiimliche Weinachsskrippen aus E- Sztuki Ludowej, zauważy zapewne,
Katalog pokonkursowej wystawy
uropa" na ogólną liczbę 26 ilustra że jako wydawca figuruje P.P. „Wy pisanek województwa katowickiego.
cji jest 9 zdjęć przedmiotów po dawnictwa Artystyczne i Filmowe". Kwiecień—maj 1958. Muzeum Gór
chodzących z Polski.
Nowe to wydawnictwo przejęło m.in nośląskie w Bytomiu. Tekst wpro
czasopisma Państwowego Instytutu wadzający i opisy eksponatów —
*
Sztuki, wśród nich i Polską Sztukę mgr Barbara Bazielich, fotografie —
W lutym 1959 r. przebywał w Da Ludową. Redakcje czasopism pozo Stefan Deptuszewski.
Instytucie
Barbara Bazielich „Z badań te
nii dr Tadeusz Delimat, zastępca stają w Państwowym
renowych nad cieszyńskim haftem
dyrektora Muzeum Kultury i Sztu Sztuki.
Należy mieć nadzieję, że nowe ludowym", Katowice 1958. Praca za
ki w Warszawie. Celem wyjazdu by
ło naukowe opracowanie zbiorów Wydawnictwo dopomoże Redakcji wiera 18 stron tekstu, 5 ilustracji
przełamaniu
dotychczasowych i 1 mapę, stanowi pierwszą pozycję
polskich znajdujących się w Lollond- w
Falsters Stiftsmuseum w Mirabo trudności związanych z drukiem bibliograficzną serii etnograficznej
numerów, przez co pismo zacznie Biblioteczki Wiedzy o Śląsku.
na wyspie Lolland.
Biuletyn Śląskiego Instytutu Nau
ukazywać się regularnie, bez opóź
*
kowego w serii „Zycie naukowe i
nień.
Film o rzeźbach Leona
Kudły
Z nowym wydawcą redakcja na kulturalne" (Katowice 1958) publi
zrealizowany przez T. Makarczyń- sza wiąże również nadzieje na pod kuje następujące opracowania z za
skiego pt. „Rantyczka z drewna" wyższenie poziomu
edytorskiego, kresu kultury i sztuki ludowej oraz
został odznaczony I nagrodą za film wprowadzenie częstsze niż dotąd i - dziedzin pokrewnych: Mieczysław
folklorystyczny
na Międzynarodo lustracji barwnej, usprawnienie kol Gładysz — Prace nad inwentaryza
cją budownictwa ludowego na Gór
wym Festiwalu Filmów Turystycz- portażu.
no-Krajoznawczych i Folklorystycz
Równocześnie niemal z przejęciem nym Śląsku 1945—1957 (Biuletyn
nych w Brukseli. Festiwal odbył czasopism przez W.A.F. zapadła o- nr 1, 16 str., 8 ilustr. w tekście);
się w październiku 1958 r.
stateczna decyzja o przejściu P a ń Ludwik Dubiel — Badania etnogra
stwowego Instytutu Sztuki do Aka ficzne na Górnym Śląsku 194&—1&57
*
demii Nauk. Nie trzeba chyba do (Biuletyn nr 2 i 3); Jerzy Szydłowski
— Archeologiczne prace terenowe
W maju 1959 r. odbył się w Ka wodzić, jak decyzja ta ważka jest Muzeum Górnośląskiego w latach
towicach ogólnopolski Konkurs F i l dla właściwego ustawienia badań 1945—1957 (Biuletyn nr 4, 24 str.,
mów Amatorskich. Pierwszą nagro Instytutu, dla lepszej koordynacji 14 ilustr.).
dę w kategorii filmów dokumen prac z Instytutem Historii Kultury
„Zaranie Śląskie" poświęca w ca
talnych otrzymał film o charakterze Materialnej i innymi instytutami i łości numer 1/2 z 1959 r. zagadnie
etnograficznym pt. „Odświętne pro- zespołami naukowymi Akademii.
niom kultury ludowej Śląska: Maria
wincjonalizmy", zrealizowany przez
Luboczowa — Z prac PTL na Śląs
*
Halinę i Jacka Olędzkich,
Jana
ku; Ludwik Brożek — Tradycje lu
Stęszewskiego, Piotra Szackiego i
Polskie Wydawnictwo Muzyczne doznawcze na Śląsku Cieszyńskim;
Michała
Hajkowskiego.
Nagrody wydało ostatnio pozycję, której nie Barbara Bazielichówna — Współ
specjalne jury przypadły w udzia możemy na tym miejscu pominąć. czesna twórczość ludowa w Ciele również filmom etnograficznym. Jest to nowe zmienione wydanie szyńskiem; Maria Suboczowa —
Pierwszą nagrodę otrzymał film o śpiewnika pieśni ludowych prof. A - Źródła i stan badań etnograficznych
114
na Śląsku do 1952 roku; Ludwik liwym smoku w Smokorzewie pod Zieniukowa — Sprawy
języka
Dubiel — Tradycyjna zagroda chłop Namysłowem; Julian Krzyżanow i literatury kaszubskiej w nie
ska w powiecie gliwickim; Józef ski — Do przysłów cieszyńskich; których czasopismach regionalnych;
Ligęza — Kultura grupy górniczej— Paweł Nedo — Obecny stan badań Julian Krzyżanowski —• Kaszub
próba charakterystyki; Maria Ży- etnograficznych na Łużycach. Tek skie przysłowie o niebie i piekle;
wirska — Problem badania kultu sty ludowe: Stanisław Wallis — Leon Roppel — Trzej regionaliści
ry grup zawodowych (w świetle Pieśni górnośląskie; Józef Ligęza — kaszubsko-kociewscy;
Stanisław
materiałów zbieranych dla grupy Fragmenty epickiej poezji górni Swirko — Ks. Bernard Sychta —
górniczej); Maria Żywirska — W czej; Janina Wojtowicz — Wybór pelpliński pisarz i uczony; Maria
sprawie utworzenia placówki nau pieśni ludowych z Zędowic, pow. Woźniak — Wesele w Jamnie; Ber
kowej dla badań kultury grup za Strzelce Opolskie; Feliks Pluta — nard Sychta — Miasta, miasteczka
wodowych; Maria Suboczowa — Oracje, pieśni i opowiadania opol i wsie w kaszubskiej literaturze
Prace nad śląskim skansenem.
skie; praca 'zbiorowa — Opowieści ludowej, wierzeniach i obrzędach.
ludowe z Krzyżanowic. Recenzje: Teksty ludowe: I I Pracownia Dia*
Julian Krzyżanowski — Gustaw lektologiczna Zakł. Jęz. PAN —
kaszubskie;
Zofia
Morcinek: Jak górnik
Bulandra Opowiadania
„Literatura Ludowa" — kwartal diabła oszukał, Baśnie śląskie; Ry Przyłuska-Jaworska, Ludwik Bie
nik wydawany przez Polskie Towa szard Górski — Lucjan Malinow lawski — Pieśni i opowiadania z
rzystwo Ludoznawcze — rocznik ski: Powieści ludu na Śląsku; Do- powiatu bytowskdego, Jan Patock—
1958. Nr 1 — Spis treści: Od redak brosława Swirko — Jakub Kania — Gódki kaszebskie; Jan Patock —
cji. Rozprawy i prace naukowe: J ó ludowy poeta Opolszczyzny; Stani Tobaka, Paweł Miotk — Objaśnie
zef Majchrzak — Z dziejów folk sław Swirko — Julian Krzyżanow nie telefonu, Paweł Miotk — O
loru dolno-śląskiego; Stanisław Bąk, ski: Mądrej głowie dość dwie sło radeliónie. Recenzje: Doś — Fran
— Dolny Śląsk pod względem ję wie; Józef Ondrusz — Zagadnienia ciszek Sędzicki: Baśnie kaszubskie;
zykowym; Jaromir Jech — Józef folklorystyczne w numerach 1 i 2 Stanisław Swirko — W. Kirstein,
Stefan Kubin jako zbieracz śląskiej „Czeskiego Ludu" z roku 1958. Ko L. Roppel: Pieśni z Kaszub; Doś —
prozy ludowej; Stanisław Swirko— respondencja i sprawozdania: Ju Biuletyn WDTL w Gdańsku. Ko
Ballady Czeczota, ich związki z lian Nowak-Dłużewski —• Jeszcze respondencja i sprawozdania: Leon
folklorem i z ludowością Mickiewi w sprawie regionu kieleckiego; Roppel — Chodzenie „po szczodracza. Teksty ludowe: Józef Maj Władysław Most — Pochwała fol kach" na Kaszubach; Herbert Wil
chrzak — Pieśni, baśnie i gawędy kloru i etnografii. Bibliografia: Jan czewski — Odsłonięcie pomnika H.
z Dolnego Śląska. Recenzje: Sta Sadownik —• Materiały do biblio Derdowskiego w Wielu; Czesław
nisław Swirko — Pieśni Podhala; grafii polskich publikacji z zakre Wycech — „Nie ma Kaszub bez
a bez Kaszub Polści".
Władysław Staszewski — Polish su folkloru śląskiego za lata 1945— Polonii,
Bibliografia: Teresa Brzozowska —
Folklor. Korespondencja: Piotr Ba- 1958. Komunikaty — Rozstrzygnię Materiały do bibliografii polskich
naczkowski — W kwestii regionu cie
konkursu
folklorystycznego. publikacji z zakresu folkloru ka
świętokrzyskiego słów kilka. Kroni Książki nadesłane.
szubskiego
za
lata
1945—1958.
ka: Józef Majchrzak— Folklor na
Część ogólna: Jerzy Sliziński —
antenie wrocławskiej PR. Komuni
„Literatura Ludowa" nr
1—2, Warneńczyk w legendach bułgar
katy. Nr 2—3 6—7 — S p i s treści: rok 1959. Spis treści: Część regio skich; Stanisław Swirko — Z dzie
Rozprawy i prace naukowe: Gustaw nalna. Rozprawy i prace naukowe: jów przysłowioznawstwa polskiego;
Morcinek — Śląsk i jego ludzie; Andrzej Bukowski — Folkloryści Michał Basa —• Opowiadanie par
Stanisław Bąk — O kilku wątkach kaszubscy X V I I I , X I X i X X w.; tyzanta; Herbert Wilczewski —
w baśniach i legendach na Górnym Czesław Wycech — Regionaliści Lietuviu tautosaka użrasyta 1944—
Śląsku; Józef Ligęza — Stanisław chojniccy; Ewa Kamińska-Rzetel- 1956; Mieczysław Gładysz — Kazi
Wallis — folklorysta Górnego Śląs ska — Kaszubi w oczach X I X - mierz Moszyński.
Jadwiga
ka; Izabela Lewańska — O strasz wiecznych przybyszów;