-
Title
-
Kilka uwag o pewnej brytyjskiej recepcji dzieła Lévi-Straussa / LUD 1987 t.71
-
Description
-
LUD 1987 t.71,s.97-110
-
Creator
-
Buchowski, Michał
-
Date
-
1987
-
Format
-
application/pdf
-
application/pdf
-
Identifier
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:1790
-
Language
-
pol
-
Publisher
-
Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
-
Relation
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1929
-
Subject
-
strukturalizm
-
Lévi-Strauss, Claude, (1908- )
-
Text
-
Lud, t. 71, 1987
MICHAŁ
BUCHOWSKI
UAM Poznań
KILKA UWAG O PEWNEJ BRYTYJSKIEJ RECEPCJI
DZIEŁA LEVI-STRAUSSA
Zarówno Claude Levi-Strauss, jak i Edmund Ronald Leach - a ci
właśnie uczeni będą przedmiotem niniejszych uwag - należą do najbardziej znanych postaci współczesnej antropologii światowej. I tak
np., według danych zaczerpniętych z Social Sciences Citation Index,
w okresie od stycznia do sierpnia 1981 roku spośród antropologów na
Levi-Straussa powoływano się najczęściej, bo 234 razy; drugie miejsce
na tej liście zajął Gregory Bateson (168), zaś trzecie Leach (133). Dość
wyraźnie dystansowali oni pozostałych reprezentantów
swej dyscypliny 1. W sposób pośredni świadczy to o wpływie, jaki badacze ci wywierają na potoczne myślenie antropologiczne - zapewne nie tylko obecnej dekady. Fakt, że poza nimi w czołówce cytowanych osób znajduje
się szereg badaczy kwalifikowa,nych do grona strukturalistów
(np. Mary Douglas, Victor W. Turner, Rodney Needham) staje się jednocześnie wyrazem rozpowszechnionego raczej sądu o przemożnym wpływie
tego kierunku na oblicze etnologii II połowy XX stulecia 2.
Opinia, że wymienieni powyżej Brytyjczycy (choć Turner i Dougla.s znaczną część swych karier naukowych spędzili w Stanach Zjednoczonych), by odwołać się do nazwisk najbardziej znanych, są strukturalistami, byłaby \wielkim uproszczeniem. kh zastosowania strukturalizmu są nie tylko dalece zróżnicowane, ale i krytyczne. Rzeczą zrozumiałą wydaje się, że na stanowiska metodologiczne tych badaczy wpływ
wywarła szkoła funkcjonalna i to w obydwu jej wariantach podstawowych - Bronisława Malinowskiego i Alfreda R. Radcliffe-Browna. Każdy z grona tych "strukturalistów"
akcentował ponadto inny aspekt te1 A.
Kuper, Anthropology
and anthropologists.
The moden!
British
scho'Jl,
London 1983, s. 186.
2 Batesona
trudno uznać za strukturalistę;
ponadto związalI1Y jest on bardziej
z nauką amerykańską.
Niemniej jego pierwsza Naven (1936), odegrała ważną rolG
w przełamaniu funkcjonalistycznego
opisu i wyjaŚil1iiania faktów kulturowych i była w pewnym sensie prekursorska
dla orientacji strukturo-funkcjonalizmu,
a przede wszystkim istotna w kontekście sporu o charakter relacji między empirią a abstrakcją. który pojawi się w dalszej części tekstu.
"
"Lud"
-
t. 'J1
98
Michal
Buchawski
go typu spojrzenia na kulturę: Needham podkreślał dualizm kodów
kulturowych, Douglas kładła nacisk na anomalię i tabu, Turner natomiast na emotywną funkcję działań symbolicznych i strukturę rytuału 3.
Przedstawienie wpływu, jaki LENi-Strauss wywarł na antropologię społeczną w Zjednoczonym Królestwie, byłoby przedsięwzięciem tyleż ponętnym i interesującym, co i ambitnym, znacznie przekraczającym możliwości penetracyjne tego szkicu. Stawiam sobie przeto zadanie o wiele
bardziej powściągliwe, a przy tym właściwie w większej mierze wykazujące oryginalność programu antropologicznego Leacha. Poprzez zrelacjonowanie cech najwaimiejszych jego prac, ze szczególnym uwzględnieniem zasadniczych punktów zbieżnych i rozdźwięków zachodzących
między wizjami badawczymi obydwu uczonych, przedstawić chciałbym
wybrane kwestie recepcji hipotez francuskiego etnologa nu gruncie brytyjskim. Przy okazji przekonać się będzie można, jak bez krępującego
naśladownictwa, można próbować wypracować własne tezy korzysbjąc z bogatych zasobów czyichś myśli.
Dorobek Levi-Straussa jest na polskim gruncie stosunkowo dobrze
znany, czego częściowym wyrazem są chociażby artykuły prezentowane w tym tomie. Znacznie gorzej przedstawia się jednak sytuacja jeśli
chodzi o znajomość osiągnięć współczesnej brytyjskiej antropologii społecznej, w szczególności zaś jej orientacji strukturalizującej 4. Ten właśnie motyw sprawia, że w przedstawieniu związków Leacha z paryską
ortodoksją strukturalizmu
odwoływał się będę przede wszystkim do
prac autora biografii naukowej Levi-Strauss. Ta "metoda nie wprost",
jakby to można określić, służąca ukazaniu wielkości dzieła prekursora
antropologii strukturalnej,
ponieważ ujawnia ona moc oddziaływania
jego idei na empiryczny bastion funkcjonalizmu, ma zatem swój cel
uboczny - przybliżenie czytelnikowi pojskiemu
fragmentu osiągnięć
tej mało znanej (w stosunku do osiągnięć) gałęzi antropologii rodem
z Wysp Brytyjskich. Jeśli tylko uda mi się zrealizować te skromne zamierzenia (które dla specjalistów w tej problematyce wydać się mogą
momentami aż nazbyt oczywiste), to przesłanie tego szkicu uznać będzie
można za wypełnione.
3
Przykłady
takich prac:
R. Needham
(ed.), Right
and lejt:
essays in dual
sym-
bolic classijication,
Chicago 1973; M. Douglas, Purity and danger. An analysis oj
the concepts oj pollution
and taboo, LO'l"l'don1966; V. Turll1er, The 'ritual process.
and anti-structure,
Chicago 1969.
Wykładnią tego są tłumaczenJia {a właściwie ich brak) prac reprezentantów
tej dyscypliny na język polski. Tak naprawdę
ostatnią pozycją okazuje się szkic
autorstwa E. Leacha Levi-Strauss,
Warszawa 1973 (oryginał
