-
Title
-
Współczesne aspekty badań nad strojami ludowymi / LUD 1983 t.67
-
Description
-
LUD 1983 t.67, s.283-294
-
Creator
-
Bazielich, Barbara
-
Date
-
1983
-
Format
-
application/pdf
-
application/pdf
-
Identifier
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:1727
-
Language
-
pol
-
Publisher
-
Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
-
Relation
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1862
-
Rights
-
Licencja PIA
-
Subject
-
stroje ludowe
-
Text
-
Lud, t. 67, 198:~
BARBARA BAZIEIJICH
WSP0ŁCZESNE
ASPEKTY B.t\DAŃ NAD STROJAMI
LUDOWYMI
Zagadru~enie strojów lud:owy,ch, któr02 od przeszło 150 ,Lat w~sz.ło w sfel'ę 'zainteresowań ludzi różnej ,profesji, jest na,ool Ifrapującym tEmatem
badań nau;k'o'wych.
Kiedy poid koniec XVIII w., a potem na początku XIX w. z",częły
rozw.i1ać się w EUI"O\Pi€prądy romalUty:mrru i wrnz IZ nimi ooraz bardziej
2W11"acan:ouwagę na życi.e wsi i jej wartości, szukając nadto, z,81równo
w k:rajiohraZJi'e, jak tna:dy;cy;jnej 1{Julllturze wątków i ins;pilI"acji twó:r!czej,
pojalwiły się taikże pienw:sze ef€lkJty :zJa~nteTiesowaństrojami luidowymi. Były to ;przede wszystk~m ma181rnk1e lub gmi.rczme, nien~adko !ka1orow e
prnedsiawienia
ludzi wsi w stl'ajach z róilnyloh relg'ronów. Wyikony.wałi
je współcześnie żyją'cy artyści mM8!I"Ze1, którzy w ten ~pooób dCl/wali
upu~t nie tyl]ko swej aJrtystyoznej wrażliwości, ale również stwarzali w m~8lrę możiUo:ści - wiffi1IlY OOkJumEIDtdla ubiorów ludQwy'oh ówcz.esnych czasów. Podobnych doikumenrt:ów WlPralwdzi'e nile brak i z wozeŚ11:ie1jszych okresó)w, w zasadzie jednruk są one nie liJczne, sIk:roffi!I1€i w żadnym
wypaidkJu nie tWOlI1Ząjci
od innych członków grUJpyspołecznej". W'ecilug tejiJe samej autorki przez
strój natomiast rozumie się ubiór odświę.1my,uroczysty, czy obrzędowy,
a termin odzi-ei odipowiada zespołoiWi"podstawowych części odzienia wraz
z okIryciem głowy i kończyn oraz dodałbkami u71Ll1peŁniaJącymi
sylwetkę
człowie/ka". J·est to 7.-atem .nieco iltUl€ ujęcie, od znanego dotychcz..as,
w którym strój (die Tracht, dress, kroje) wiązało się 'z od:z.ieniem uroezystośeio'wym, niepoz:balwionym umi'ejętności artystycZJnej kompozy,cji i pocZiUJcia
estetyzmu (Art des Tragens - Weiss). Brzeoiwień:stwem do niego
jest kostium, w odniesieniu do s;t[,O!juludowego trałkto1wany raczej joako
pewnego rodzaju unito!I'm, wi'e1dkrotlUie powielony, nierz~dko z,rekoiIlstruowany lub zakOilTljponO!wany
w qparciu o ogólnie przyjęte schematy
tradycyjll1ej odzieży i powołany do życia 19.
K'Sztalrtowall1Jie
się ubioru - SI1Jroju,zwier,whnich i spodnich jego części, jego zmiałny w ozaJSi'euWaJrunkowa/I1educhem i stylem epoki oraz
.ioh odbicie w tradycji ludowej skłaniają współczesnych badaczy do rozważania prohlematyki ZJwiązaiUejz pojęcliem mody. Na ten temart pisało
wielu badaczy, między innymi Simmel (1923), Steinmetz (1931) 20, uzasadniając psycholQgiczną jej stronę, dalej Hoi£marmowa (1961) Konig
(1958, 1967, 1969), Bre.nrunJkrrneyer (1963), LaY-PI (1948, 1969), Banach
(1957) 21 uważający modę za kLasycZiUeramy określonych nO'!1mubierania
się, które w;prawdziR szybko się :mnieniaJją, lecz wiP:mw~zają nowe forr11
Strój
SŁownik
-
języka
o przyboraoh
Kraków
ubio,r swietny,
bogalty: J. K'arlQw1oz., A. Kryń.s'ki, WI. Niedź,W1ied:zka,
polskiego,
Wafl5lza:wa Hli15; Strój - dziś o ubiil()[lze, pie11wO!lmlE' tylko
w-sreLkich: A. Bruokner,
SŁownik
etymolog!czny
języka
polskiego,
11927.
VoLkskunde,
Bel1hn - Lei@zi,g 1>927.
i mieszczańsk-iej
odzieży na PoLski ubiór Ludowy w XVI - XIX
wieku,
"P'olk~ka SZlt:uka Ludowa"
1'9'77, z. 2, s. 67 -78; P. BogatY'rjew., Woprosy teorii narodnogo iskusstwa, M'c",kwa 1971.
28 G. Simmel,
Zur phitasophischen
PsychoLogie.
Die Mode. Phitosophische
KuLtur. Gesammette
Essais, Pod"dam
l.92:3, IS,. 31 -64; S. R. St'emmetlz" Mode, Handvorterbuch
der Sozio!ogie,
StUlttgalI't 19311, s. ~90 - 39:3.
21 H. Hovlima;nJn, Mode,
Handvorterbuch
der Sozia!wissrmschaften,
Bd. 7, 3. 405- 4110, GOtlt1ngen 196\1; R. Konig,
KLeider
unci Leute,
Zur
SozioLog'ie der Mode,
18
D. ZeIerJJin, Russische
19
1. TunnalU, WpŁyw
Fra,n:ldourt
119m;
tenże,
(OstsLavische)
szLacheckiej
M.ode, Wi:irterbu.ch
der
Soz'iologie,
SbutJtga!I't
19169; R.
KOrliig
- P. Soruuwi.sslelr, Die Mode in der mensch!ichen
Gesellschaft,
~tiI1i'CIh t1~58; 1. BrenrJlinkmey'er, The SocioLogy of Fashion, Kain - OpL
