-
Title
-
Studencka sesja naukowa p.t. "Moja etnografia" / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1982 t.36 z.1-4
-
Description
-
Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1982 t.36 z.1-4, s.74
-
Creator
-
Benedyktowicz, Zbigniew
-
Date
-
1982
-
Format
-
application/pdf
-
Identifier
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:3178
-
Language
-
pol.
-
Publisher
-
Instytut Sztuki PAN
-
Relation
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3391
-
Text
-
STUDENCKA SESJA NAUKOWA „MOJA ETNOGRAFIA"
W dniach od 7 do 9 m a j a
1982 z inicjatywy s t u d e n t ó w
K a t e d r y Etnografii S ł o w i a n Uniwersytetu J a g i e l l o ń s k i e g o zor
którą
uprawiam.
Autor p o r u s z y ł t u c z ę s t o p o w r a c a j ą c ą k w e s t i ę
wyboru s p o m i ę d z y r ó ż n y c h tradycji i modeli uprawiania nauki
ganizowana z o s t a ł a sesja naukowa pod h a s ł e m „ M o j a etnografia".
(strukturalnej,
Spotkanie to m i a ł o miejsce w Skawicy k. Suchej i uczestniczyli
ich wartość i p r z y d a t n o ś ć w badaniach etnograficznych, o p t u j ą c
w nim obok s t u d e n t ó w z K r a k o w a i W a r s z a w y t a k ż e pracownicy
za t r a d y c j ą s e m i o t y c z n ą .
naukowi obu o ś r o d k ó w —• mgr Zbigniew F i j a k ( U J ) , dr Czesław
Robotyoki ( U J ) , dr J e r z y S ł a w o m i r Wasilewski ( U W ) , dyskusjom
w o k ó ł w y g ł o s z o n y c h referatów p r z e w o d n i c z y ł c z ł o n e k naszej re
dakcji mgr Zbigniew Benedyktowicz ( I S P A N ) .
g ł o s y p a d a j ą c e podczas spotkania m o ż n a przyjąć jako k o n t y n u a c j ę
czy t e ż przyczynek do odpowiedzi na pytania zawarte w ankiecie
„ P o l s k i e j Sztuki L u d o w e j " : Etnografia
logia kultury
—. Łudoznawstwo
Otwierający
zatytułowany
—. Etnologia —• Antropo
— czym są? dokąd
zmierzają?
( P S L N r 2/81). Wypowiedzi s f o r m u ł o w a n e t y m razem przez stu
d e n t ó w o d z n a c z a j ą się wielką p a s j ą , żarliwością, osobistym tonem;
w z b u d z i ł y zaciekłe, wielogodzinne dyskusje, ujawniające c z ę s t o
kroć różne wizje nauki p i e l ę g n o w a n e j , uprawianej, czy t e ż o k t ó
rej s i ę „ m y ś l i i m a r z y " poza sformalizowanymi
programami
realizowanymi i znaczonymi kolejnymi „ z a l i c z e n i a m i " i wpisami
fenomenologicznej)
rozważając
sesję referat W i k t o r a Stoczkowskiego
Prawda
naukowa
o ludzkie wartości
(UW)
wychodząc
od blake'owskiej wizji upadku c z ł o w i e k a p r z e d s t a w i a j ą c e j od
dzielenie
Aczkolwiek nie b y ł o to z a ł o ż o n e w programie sympozjum —
semiotycznej,
się od
pierwotnej,
harmonijnej jedności
(Tharmas — ciało, Urthona — wyobraźnia
człowieka
p o ł ą c z o n a z pod
ś w i a d o m o ś c i ą , L u v a h — u o z u c i o w o ś ć , z w i ą z a n a z sercem, Urizen
—rozum m i e s z k a j ą c y w g ł o w i e ) Urizena —- rozumu i zyskiwania
p r z e z e ń panowania nad p o z o s t a ł y m i ^częściami, panowania od
znaczającego
dotykał
się bezcielesnością, brakiem u c z u ć
i wyobraźni,
m.in. takich kwestii j a k : prawda naukowa, prawda
jako cel nauki i jako w a r t o ś ć ż y c i a , zagadnienie
„dysonansu
poznawczego" w y n i k a j ą c e g o z konfliktu tyoh dwu wartości na
p r z y k ł a d z i e n i e k t ó r y c h tez wypracowanych przez w s p ó ł c z e s n ą
n a u k ę (teoria altruizmu W . Hamiltona), jawnej i ukrytej obec
ności w a r t o ś c i w m y ś l e n i u naukowym.
w indeksach podczas s t u d i ó w .
T e n ż a r l i w y , polemiczny, k r y t y c z n y i osobisty ton wypo
S ł a w o m i r Sikora ( U W ) w referacie Miłość
a poznanie przy
wiedzi spowodowany b y ł nie tylko „ p r a w e m m ł o d o ś c i " , ś w i a d o
p o m n i a ł g ł ó w n e tradycje filozoficzne
rozważające z w i ą z k i po
mie otwartym h a s ł e m tego spotkania d o p u s z o z a j ą c y m tego ro
m i ę d z y miłością a poznaniem w tradycji kultury europejskiej
dzaju osobiste refleksje nad u p r a w i a n ą n a u k ą , ale t a k ż e i chwilą,
(filozofia p l a t o ń s k a , chrześcijańska, w s p ó ł c z e s n a filozofia z k r ę g u
w której doszło do tego spotkania. Znamienne jest to, że w i ę k
fenomenologii i egzystencjalizmu —- Max Scheler i Gabriel Marcel).
s z o ś ć wypowiedzi, t e m a t ó w referatów, k t ó r y c h nikomu nie „ o d
W i e s ł a w Szpilka ( U J ) w referacie Postawa etnografa repre
radzano", ani nie narzucano (poza o g ó l n y m jedynie s f o r m u ł o w a
z e n t o w a ł w i z j ę swojej etnografii, w której rozważając
niem h a s ł a tej sesji „ M o j a etnografia") g r a w i t o w a ł o w kierunku
elementy struktury poznania w triadzie: spotkanie-dialog-rozu
m y ś l e n i a skierowanego k u w a r t o ś c i o m , reflektującego s e n s o w n o ś ć ,
mienie n a w i ą z a ł do d o ś w i a d c z e ń i inspiracji p ł y n ą c y c h z refleksji
w a r t o ś ć i m o ż l i w o ś c i poznawcze takiego a nie innego sposobu
wypracowanych
uprawiania nauki.
fenomenologicznej".
D o m i n o w a ł a w i ę c w t y c h w y s t ą p i e n i a c h tendencja
ficzna
i
etyozna
rozważająca
wartość
naukowego
frontacji z r z e c z y w i s t o ś c i ą i w a r t o ś c i a m i ludzkiego ż y c i a . J a k
kolwiek nie o c e n i a l i b y ś m y pojawienia s i ę takiej tendencji i nie
zastanawiali „ c o to m a w s p ó l n e g o z e t n o l o g i ą czy e t n o g r a f i ą " ,
po prostu o d n o t o w a ć
kręgu
,.krakowskiej
szkoły
rekonstrukcji
ludowej
nych
elementów
zwrócił u w a g ę n a s z c z e g ó l n ą rolę dynamicz
symboliki
kosmologicznej
w
tradycyjnych
w y o b r a ż e n i a c h ludowych.
Monika Sznajdermann i M a ł g o r z a t a Majewska ( U W ) przed
s t a w i ł y w s t ę p n e r o z w a ż a n i a nad z w i ą z k a m i symboliki religijnej
d o m o ś c i , u j a w n i a j ą c y się w m y ś l e n i u o naszej dyscyplinie p o ś r ó d
z narodowym mitem polskim d o k o n u j ą c p r z e g l ą d u rozmaitych
naszych
„głodu
stanowisk w kwestii tych z w i ą z k ó w — Czarnowski, Brzozowski,
Miłosz, Gombrowicz — r o z w a ż a n i a b ę d ą c e w s t ę p e m do zamie
filozoficznego
i
kolegów.
myślenia
jakie t o w a r z y s z y ł o
Być może
skierowanego
próbom
ten stan
M i r o s ł a w Mąka ( U J ) w referacie Próba
kosmogonii Słowian
świa
najmłodszych
i zarejestrować
i teraz" w
filozo
poznania
z a ł o ż o n e g o w r ó ż n y c h modelach i tradycjach naukowych w kon
należy
,,tu
kolejne
zjawisko
w
stronę
wartości",
sformułowania
swego
stanowiska
w kwestiach poruszanych przez n a s z ą a n k i e t ę , jest symptomem
ś w i a d o m o ś c i i p r z e ż y w a n i a k r y z y s u uprawianej dyscypliny (co
rzadko m i a ł o miejsce w odpowiedziach
n a d e s ł a n y c h na n a s z ą
a n k i e t ę ) . K r y z y s u widzianego n a znacznie szerszym tle: zmu
s z a j ą c y m do zastanowienia się czy nie m a m y czasem do czy
nienia z kryzysem, zaniedbaniami i z a g r o ż e n i a m i tego, co n a j
ogólniej i „ n i e n a u k o w o " określa s i ę mianem humanistyki i „ m y ś
lenia humanistycznego".
wypowiedzi
o
i
Nie trzeba chyba d o d a w a ć , ż e wiele
wygłoszonych
kryzysie i z a g r o ż e n i a c h ,
referatów
świadczyło
nie
lecz przede
wszystkim
stanowiło
wyraz afirmacji dla takiego szerokiego, humanistycznego
tyle
spoj
rzenia.
Poniżej
publikujemy
W sprawie niedokończonego
referat
Adama Czyżewskiego
przypisu
w k t ó r y m s p l o t ł y się w j a k i ś
(UJ)
s p o s ó b zasygnalizowane t u w ą t k i przewijające s i ę podczas tego
spotkania: w ą t e k filozoficzny, z a s t a n a w i a j ą c y się nad wyborem
drogi poznawania, j a k i stricte
„materiałowo-etnograficzny".
Wreszcie i dlatego że wydaje się on b y ć reprezentatywny dla
podsumowania sesji, które tak w y r a z i ł autor referatu rozpoczy
n a j ą c e g o spotkanie: „ R e f e r a t m ó j na t y m się k o ń c z y ł , ale teraz
gdy g ° s p i s u j ę , po w y s ł u c h a n i u wszystkich w y s t ą p i e ń na sesji,
c h c i a ł b y m d o d a ć jeszcze jeden cytat, w ł a ś c i w i e jego parafrazę,
dobrze o d d a j ą c ą , j a k s ą d z ę , p o w ó d dla którego c h c i a ł e m zasta
n o w i ć s i ę n a d s p r a w ą n a u k i i w a r t o ś c i . P ó ź n i e j o k a z a ł o s i ę , że
Warto również z a z n a c z y ć , że obok wspomnianej „ t e n d e n c j i
filozoficznej" m i e l i ś m y do czynienia z referatami, które z p u n k t u
widzenia
tradycyjnie
pojmowanej
ortodoksji
zagadnienia
metodologiczne czy stricte
w t y m miejscu z b i e g ł y się intencje co najmniej k i l k u jeszcze
osób, które zabierały głos.
etnograficznej
m o ż n a by n a z w a ć referatami bardziej akademickimi, podejmu
jącymi
rzonych b a d a ń n a d s y m b o l i k ą G r o b ó w Wielkanocnych.
etnograficzne.
Do t y c h należała m.in. z a m y k a j ą c a sesję w y p o w i e d ź Zbigniewa
Parafrazując
jest nie samo
Senekę,
który
napisał:
„Albowiem
ż y c i e , leoz piękno ż y c i e " , m o ż n a
dobrem
powiedzieć:
„ a l b o w i e m dobrem jest nie sama nauka, lecz p i ę k n a nauka".
F i j a k a ( U J ) , n a w i ą z u j ą c a w swym tytulo do ankiety przeprowa
dzonej w ś r ó d filozofów przez m i e s i ę c z n i k „ Z n a k " —
74
Etnografia,
Zbigniew
Benedyktowicz
