-
Title
-
Ogólnopolski konkurs garncarstwa ludowego w Toruniu / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1979 t.33 z.2
-
Description
-
Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1979 t.33 z.2, s.95-106
-
Creator
-
Fryś-Pietraszkowa, Ewa
-
Date
-
1979
-
Format
-
application/pdf
-
Identifier
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:3282
-
Language
-
pol.
-
Publisher
-
Instytut Sztuki PAN
-
Relation
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3502
-
Rights
-
Licencja PIA
-
Text
-
И. 1. T a d e u s z T o m a l a , S i e r a d z .
Ewa
Garncarstwo
wkrótce
po
KONKURS
ostatniej
objęte opieką M i n i s t e r s t w a K u l t u r y
z a n y c h z n i m i n s t y t u c j i , wcześniej
dziny
twórczości
konkursy
ludowej.
na w y r o b y
p r z e w a ż n i e zasięg
te w y r o b y
cja,
obejmująca
skich,
głównie
n a w e t niż i n n e
dzie
organizować
liczne
Zaczęto
I
ogólnopolskiej
artystycznego .
ł
zakresie
Do
w
należała
dorobek
nie
i
PodlasiuW
kowskiego
ośrodków
kurs
w
dla garncarzy
skim
ogłosiło
z 28 o ś r o d k ó w ,
na
(było
wówczas
szonych
kursu
były
garncarzy,
b y ł y g ł ó w n i e drogą
mi
ośrodkami
z
się w y m i e n i ć
się n a n i e z b y t
dził
on
udział
dość
w
oddźwięk,
31 g a r n c a r z y
(w
n o łącznie
W
garncarski o
w
zasięgu
ogólnopol
1976 r . S t o w a r z y s z e n i e
Twór
i
tego
tradycyjne
stowarzyszenia
dla kilkunastu
niezrzeszonych.
naczynia
prosili
garncarzom
zapro
Przedmiotem
ze w z g l ę d ó w
a
zam
d w a lata
podobnego
później, w
konkursu
w
o
spory
kon
użytkowe
i
t e c h n i c z n y c h do
nie zapewnia
przesyłanie
kłopot
i
bów
było
byli
Artystycznego
form
Muzeum
z nich
dotrzy
nadesła
bowiem
zorganizowania
Etnograficzne
przygotowania
zasięgu.
Stowarzyszenie
Spółdzielni R ę k o d z i e ł a
„Cepelia".
W
cieszących
poznanie
ludowego,
także
Twór
Ludo
regulaminie
wszystkich
się p o p y t e m
za
aktualnego
stanu
i
pozyskanie
ze
wyro
wśród
J e d n y m z założeń
a także
w
wielu po
ogólnopolskim
tutaj
tradycyjnych, a
od
konkursu
możliwości
k o l e k c j i do
muzealnych.
Informacje
wie
czyli
d o w y k o n a n i a m o ż l i w i e pełnych
pozacepeliowskich.
garncarstwa
zbiorów
nim
STL,
wyrobów;
1978 r. d o
szerokim
współczesnych,
biorców
ich
nara
o
chęcano g a r n c a r z y
stawów
w
porozumieniu z Ministerstwem
ców L u d o w y c h i Z w i ą z e k
i
Wzbu
wzięło
Niewielu
re
złożyły
konkursu.
bowiem
ilości
z doskonałego
Współorganizatorami
wego
w
z tego t e r e n u .
4
imprez
11 o ś r o d k ó w .
niektóry
dało
190 e k s p o n a t ó w .
dobnych
zorganizowany
1974 r . objął
co
t y m 21 c z ł o n k ó w
o ograniczeniu
posiada
c z y n n i k i , które
sumie plon
se
pol
nawiązywane
udział t w ó r c ó w
wszystkie
bogaty
słaby
klauzuli
wiejskich,
bezpośrednio,
był
pełni
s z c z y c i e robót
garncarzami
około 25%) z 16 miejscowości.
mało
konkursu
korespondencji a tylko z
lubelskimi
zultacie nieco liczniejszy
Staram
w
zwłaszcza
Kontakty
znane
eksponatów,
co s p r a w i a ł o
a wielu
i S z t u k i przystąpiło
5 sztuk z jednej p r a c o w n i . Organizatorzy
pocztą,
nych,
gospodarstwa.
termin
nie tylko w
a l e także
Toruniu,
to w l i c z b i e o g r a n i c z o n e j
przewozu
rzemieślniczego,
bowiem
Kultury
dla członków
wyłącznie
zonu
przypadał
kon
80 g a r n c a r z y )
garncarzy
niekorzystny,
z 17
8
ców L u d o w y c h w L u b l i n i e . Był to j e d n a k k o n k u r s
knięty, p r z e z n a c z o n y
kra
TORUNIU
żało p r a c e n a stłuczenie. P o n a d t o
Lubelszczyźwoj.
W
27 g a r n c a r z y
w o j . warszawskiego
dopiero
przed
LUDOWEGO
w t y m czasie) . Podobny
Płocku w
konkurs
o
przygotowana
1955 г.,
wówczas
1961 r . uczestniczyło
przez M u z e u m w
Pierwszy
wystawa
Lublinie w
konkursie garncarstwa
(na 23 c z y n n e
szkła
garncarstwa
p o n a d 50 g a r n c a r z y
c z y l i w s z y s t k i c h , działających
cepeliow
Wrocławiu,
ceramiki i
wystaw
tak
ekspozy
ośrodków
1954 r. w e
najlepszych
wojewódzkim
Pokazywano
większa
wystawy
przez M u z e u m Okręgowe w
stawiająca
one jednak
sztuki ludowej, a
twórczość
została
zostało
zwią
lokalny l u b regionalny.
zorganizowana
ramach
wojnie
tego rzemiosła, miały
na w i e l u w y s t a w a c h
GARNCARSTWA
i S z t u k i oraz
że ogólnych, n p . r o l n i c z y c h . P i e r w s z a
li
różne, w y s . 9,5, 14, 15,5 c m
Fryś-Pietraszkowa
OGÓLNOPOLSKI
w
Naczynia
w s t ę p n e i r e g u l a m i n y rozesłano d o p r a
200 g a r n c a r z y ,
ale część n i e dotarła
do
adresatów,
95
kilka
osób
lub
zły
zrezygnowało
stan
zdrowia,
później w y c o f a ł o
proszenie.
niczenia
ze w z g l ę d u
paru
chęć
wiek
udziału
ale
się, w i e l u zaś n i e z a r e a g o w a ł o n a z a
Większość g a r n c a r z y
w
n a podeszły
zgłosiło
nie ma n a w y k u
k o n k u r s a c h . Mając
to na uwadze
t o r z y k o n t a k t o w a l i się z n i r n i w
pośrednio, z a p e w n i l i
uczest
organiza
miarę możliwości
też s a m o c h o d o w y
transport
bez
wyro
bów, co z n a k o m i c i e w p ł y n ę ł o n a w y n i k i k o n k u r s u . O s t a
tecznie
ków,
wzięło
w
n i m udział 79 g a r n c a r z y
przygotowali
Czy
to
dużo,
zwierciedla
czy
o n i łącznie p o n a d
mało?
stan obecny
W
jaki
eksponatów.
konkurs od
t e j , zamierającej
lecczyzny
w dość
szyb
szawy
i
skie,
Najobfitszą
dziej
na
zimierza
ki
PAN
w
Polskiej
Krakowie
Sztuki Ludowej
w
w
Pracowni
Instytutu
r . 1970 c z y n n e
były
Sztu
warsztaty
g a r n c a r s k i e w około 180 m i e j s c o w o ś c i a c h . O d t e g o c z a
5
su
zapewne
stanowiły
wiem
wielu
pracę.
wali
sporo
starszych
Niektórzy
garncarze
doniczek
bardziej
zatorzy
wśród
jest o g r o m n e
których
zaprzestało
garncarzy
t y l k o wyrób
potrzebowanie
mi
ośrodków,
jednowarsztatowe,
zmarło
ujęci
w
większość
produkcji,
lub
przerwało
kartotece
ogrodniczych,
opano
n a które
i n i e umieją w y k o n a ć
skomplikowanych. Mimo
to szkoda,
bo
za
form
że o r g a n i
mentacji.
nie skorzystali
ze w s p o m n i a n e j
doku
i
skromniej
kujaw
dolnośląskie.
Łukowa,
Tarnowa
wyrobów
Nie na
stanowiła
i ol
czy
Bochni.
na
konkur
na czerwono i g l a z u r o w a n a ,
Woźniaka
strzowsko
tamtych
stosuje
na
czy
zaprzestać
a niepokój
terenów
konturowaną
tle i wielobarwnie
talerzach
zamierza
dla
ornamentykę,
białkowanym
kach,
ni
w
Szkoda,
najbliższym
b u d z i związany
że
czasie
w
z obszaru
on
na
po-
którą m i
świeczni
garncarz
z t y m pomysł
ornamentyka,
flamerowania *
wyroby
Ka
kraju
wielo-
rytem
ten
działalności,
władz
Woźniaka
i c h d o p r o d u k c j i półmechanicznej
Odmienna
skie
bogatą
c z u t r a c h , trójdzielnych
kaflach.
artystycznych kamionek
techniką
naszym
malowaną,
l i o w s k i c h , dotyczący z a k u p u w z o r ó w
wadzenia
specjal
tej grupie w y r o b y
z Oławy, jedynego w
de
bar
t r a d y c j i c e r a m i k i p o k u c k i e j . Zachował
charakterystyczną
tematyczną
t e c h n i k a m i . Nagrodą
zostały w
w
i
cepe
wpro
wytwór
Bolesławcu.
ale
cechowała
wykonana
dawniej
Puszczy Białej. M f m o
I I . 2. S t e f a n Sowiński, Chałupki, g m . M o r a w i c a , w o j . k i e l e c k i e . D z b a n e k i d w o j a k i , w y s . 18,5 i
L i m o n t , T o r u ń . K a r a f k a , w y s . 17,5 c m , k i e l i s z k i w y s . 5 c m , f ł a d r o w a n e
96
War
z o ś r o d k ó w zielonogórskich
grupę
wyróżnione
kontynuatora
k o n k u r s u , kontaktując się z l i c z n y m i i n s t y t u c j a
terenowymi,
14 g a r n c a r z y ) ,
wielkopolskie
Kie
okolic
k r a k o w s k i e , białostockie,
wyspecjalizowanymi
powiedzieć,
Dokumentacji
oraz
k o r o w a n a najczęściej m a l o w a n i e m , a także i n n y m i ,
nie
szym k r a j u . Według k a r t o t e k i p r o w a d z o n e j
ośrodków,
sądeckie,
sie c e r a m i k a w y p a l a n a
ną M K i S
w
17 g a r n c a r z y )
sztyńskich, z Biłgoraja,
sta
obecnie
(8
było n a k o n k u r s i e g a r n
(7 o ś r o d k ó w , 19 g a r n c a r z y ) ,
desłali p r a c g a r n c a r z e
t e m p i e , twórczości? Właściwie n i k t n i e jest w
pracuje
Łodzi
kaszubskie,
kim
i l u garncarzy
reprezentowane
(6 o ś r o d k ó w ,
rzeszowskie,
z 40 o ś r o d
3000
sposób
Najliczniej
carstwo Lubelszczyzny
podobną
kurpiow
wielolet-
14 c m . 11. 3. J a n
3
nich
i
różnorodnych
garncarze
w
dowalający.
starań
Pułtusku
Można
Cepelii
nie opanowali
nawet
trzej
współcześni
Poza
jej w
sposób
s a m e g o ośrodka. P o z o s t a l i
powiedzieć,
że
osiągali n a t y m p o l u c i e k a w s z e w y n i k i .
e
Latoszek,
(wszyscy
Zdzisław
Plagowski
otrzymali nagrody
i
przed
Tutaj
Eugeniusz
I I I ) pokazali
laty
Czesław
naczyń
w
całości,
ale
zdobione
były
zakresie
innej
f l a d r o w a h i a ** — j e s t A n d r z e j
skiej
( I n a g r o d a ) , stosujący
techniki
ją s w o b o d n i e
techniką
było
skich.
Najlepiej
Łążku
O r d y n a c k i m znajduje
Głogow
nie t y l k o w e
wnętrzach m i s , ale również na w i e l u i n n y c h n a c z y n i a c h .
jak
chyba
można
reprezentacji
kich,
produkcję
którzy
sądzić
motywów
ośrodków
przystąpili
do
spośród
nich
podstawie
(III
nagroda).
produkcję i n n e g o
Puław,
roślin
ośrodek
się o b e c n i e w
konkursu,
dobrą k o l e k c j ę
stanie
jego
w
kry
skromnej
tylko
łążec-
Mateusz
malowanych mis i ta
Sześciu
lubelskiego
II
garncar
( I I n a g r o d a ) , a niezłą serię d z b a n ó w —
Czuba
lo
na
Nagrody
na k o n k u r s i e . Z czterech garncarzy
Startek wykonał
lerzy
licznych
znany
z tego
chętniej
i Jan Kot.
m a l a t u r y o przewadze
nader
—
medyńscy
rożkową.
Noworol
cechują
zdobniczej
Ruta z Medyni
sztuki
t u JTraneiszek
Swobodne
zysu,
w
drobne
otrzymali
garncarze
nych
ubogo.
Mistrzem
n i m technikę tę o p a n o w a ł t y l k o J a n K o t
malują
Piotrowski
serie
o ładnych f o r m a c h i d o b r e j g l a z u r z e , w i e l e z n i c h
pobiałkowanych
za
garncarzy
Kazimierz
przedstawiło
ośrodka — B a r a n o w a k o
n i e t a k efektowną
wprawdzie
n i o w y m i e n i o n a , ale utrzymującą
jak
poprzed
się o d l a t n a d o b r y m
* Flaimerowanie — r y t na powierzchni naczynia,
p o k r y t e j niezaschniętą jeszcze angobą (najczęściej p o
białką), odsłaniający k o l o r c z e r e p u , a następnie p o I w y
pale, wypełnienie r y t y c h konturów b a r w n y m i a n g o b a m i (nazwa miejscowa).
poziomie.
D o m a l a t u r w y k o n y w a n y c h t u n a ogół t y l k o
pobiałką,
wprowadzona
** F l a d r o w a n i e — n a k ł a d a n i e n a ścianki n a c z y n i a
obracającego się n a k r ę g u
równoległych
poziomych
p r ą ż k ó w angobą, z w y k l e w 2 k o l o r a c h . N a s t ę p n i e k r ą g
z a t r z y m u j e się i p r z y g ó r n y m prążku u m i e s z c z a k r o p l ę
a n g o b y i n n e g o k o l o r u , która p o stuknięciu w krąg l u b
zepchnięciu p a l c e m s p ł y w a w dół, pociągając za sobą
p o l e w ę z p r ą ż k ó w . Czynność t ę p o w t a r z a się r o z m i e s z
czając k r o p l e w r ó w n y c h odstępach dokoła n a c z y n i a .
U z y s k a n a w t e n sposób d e k o r a c j a p r z y p o m i n a słoje
d r z e w a l u b piórka p t a k ó w .
nie
czarna
angoba.
stały w y r o b y
i
z
Stanisława
rozmachem
najczęściej
jest
Najlepiej
w
od
Marka
maluje
pewnego
t y m zespole
czasu
( I I nagroda).
wielobarwne
także
ocenione
zo
Swobod
kompozycje,
k w i a t o w e , L u d w i k W i l u s z , o s t a t n i już g a r n
c a r z w S t a r y m Sączu ( I I n a g r o d a ) . Z m l n i e j z n a n y c h n a
u w a g ę zasługiwały r ó ż n o r o d n e c i e n k o ś c i e n n e w y r o b y R o
mana
w
Zaprzałki
skromnej
których
z Rzepiennika
dekoracji
motywów
Biskupiego
koło
m a l a r s k i e j nawiązujące
starosądeckich i kołaczyckich
Gorlic,
do
nie
(II na
groda).
97
П. 4. R o m a n
Ustaloną
Zaprzałka, R z e p i e n n i k
od l a t formą
Biskupi, gm. Rzepiennik
24 era
i zdobnictwo
mają
wyroby
Stefana
Konopczyńskiego z B o l i m o w a . T y m r a z e m
malatur
uległa n i e z n a c z n e m u
ją o n e f o r m y
malowane
część
uproszczeniu, p r z y p o m i n a
przez ojca tego garncarza.
Ko
S t r z y ż e w s k i , w o j . t a r n a w s k i e . D z b a n k i , w y s . 23, 28,5,
noczerwonym
W
czerepie
przybiera
ona k o l o r
ośrodku t y m n i e m a t r a d y c j i
prostszym
rytem
i jego w y r o b y ,
zielonkawy.
zdobnictwa
poza
naj
aczkolwiek
mają
wy
s o k i e w a l o r y u ż y t k o w e i ładne f o r m y , n i e są z b y t
nopczyński o t r z y m a ł I I nagrodę. W y r a ź n e obniżenie p o
towne.
ziomu
na k o n k u r s i e przez trzech garncarzy:
Czesława
kiewicza,
Stanisława
c e c h o w a ł o n a t o m i a s t c e r a m i k ę kaszubską
sztatów R y s z a r d a
z K a r t u z . Obaj
jednak
Neola
i glazur
Typowa
przedstawiała
nymi
ciemniejszymi
stwą,
odgrywa
Kielecczyzny
Ostrowca
obficie
zubożenie
Neclów
l u b zielona
i
rolę w
(Chałupki,
barwnych
koracyjne
i
Poza
grubą
część
tym
drob
war
wyrobów
wyrobów
stosowany
p o s t a c i , a d l a ośrodka w
są p o n a d t o w o l u t y i s p i r a l e z w a
n a u c h a c h naczyń
ziom
i tylko wyroby
nagrodę.
wanego
Wyroby
ośrodka
pobliskim
Stefana
indywidualnych,
a przy
nie
starannie glazurowane.
ra
kładziona
zawsze b o w i e m
98
przez
(5 g a r n c a r z y
mają
ich pooiizu.
otrzymały
garncarzy
pokrywa w
w
U
Poletek
i
całości n a c z y n i a . N a
w
cech
ciężkie,
glazu
Urzędowie,
znanych
denkowskie,
są
Mazowiec
(biskwitów)
jasnokremowe
malowane
nie
ciem
pokazali t y m razem
( I I nagroda)
Denkowskie).
ważały
w
z
czerwone,
nie
pod
Wacław
Ostrowca
i Józefa
Koninem
oraz
Denków
w
wyrobach
—
rytem
Dzieciątkowskich
(w
i Kąty
p a s k a m i pobiałki
pokryte
Tadeusza
Gor
Tadeusz
Świętokrzyskiego
(Tadeusz T o m a l a
tylko
białe
makutry
i Tadeusz
został d a w n y
zdecydowanie
z Sieradza
malowane,
naj
l u b różo
pękaty d z b a n —
B i s k w i t y zdobione
t y m razem
garncarzy
de
ośrodków
Ostrowi
nieglazurowanych
którego g r a n i c e w c i e l o n y
Czesława
grube
koło
czyńscy ( I I n a g r . ) , a o g r o m n y
i szósty
Oszczędnie n a t o m i a s t
Bud-Grudzi
Witka,
i Mławy.
naczyń
wyroby
a
wyraźniejszych
mało
charakterystyczne
reprezento
terenu
t y m są dosyć
ale
jest
z tego
Rędoeinie
Mroczkowie)
i w
Chałup
obniżył s w ó j p o
Sowińskiego
najliczniej
w
nieco
z
Ambroż-
wartości
tego t y p u
prostej
naklejane
bardziej
I I I . Niewielkie
naczynia
z
i
z
tu
typowe
ośrodek r ó w n i e ż j a k g d y b y
Gajewskiego
efek
reprezentowany
i b r u n a t n e prążki. N a j l e p s z e t a l e r z e , d z b a n k i i
ryt w
Ten
mazowieckich,
dobrze
z
kach bardzo
łeczków
mają
kiej, Mogielnicy
we
jednak
otrzymali nagrody
Wśród
często z
zdobnictwie
Rędocin
Świętokrzyskiego).
którzy
malarsKa
t e n był
Zygfryda
kształtów,
bezdusznie.
glazura,
p l a m k a m i , kładziona
główną
Króla
kolorystyczne.
ornamentyka
się s c h e m a t y c z n i e
Ciemnobrązowa
typowych
t u dawniej
spowodował
dla warsztatu
z wai-
Chmielnie i Bernarda
w y k o n a l i naczynia
brak stosowanych
amgob
bywa
w
Ośrodek
prze
czterech
I I I nagroda),
—
w
kolekcji
z Czarnego
Królikowskiego
z
Brodu
Radzy
mina.
Na
pograniczu
Stanisława
Garncarz
biskwitów
Stępniewskiego
ten wypala
umieścić
z
bowiem
trzeba
Lubienia
ograniczając
naczynia
Kujawskiego.
dostęp
po-
wietrzą
do
pieca,
przez
b a r w i e n i e czerepu
ne
co
jego
wyroby
są t y l k o pobiałką, p r z e w a ż n i e w
linią
uzyskują
o d s z a r e g o do r ó ż o w a w e g o .
pasy,
za
Malowa
przedrapane
falistą.
Imponująco
grupa
przedstawiała
siwaków,
zwłaszcza
z
się
na
konkursie
Czarnej
Wsi
duża
Kościelnej,
Zalesia i M e d y n i Głogowskiej oraz z P a w ł o w a . W
nej
W s i , a także
tradycyjne
w
Łuce
polerowanie
stymi
pionowymi
lorów
dekoracyjnych
tyczne,
Nieco
powierzchni
ono również
porowaty
z Czarnej
naczynia
i ciemne
—
wygładzania
gę
Obok
wa
znaczenie
prak
natury
czerep.
z
technicznym
Bolesława
stosuje
odzna
srebrzy
Piechowskiego
Mosieja
ornamentalnego,
staci d r o b n e j k r a t k i
naczyń
W s i , a wśród n i c h
Stanisława
Czar
utrzymano
prążkami.
formami i poziomem
połyskujące
nagroda)
ma
bowiem
czały się w y r o b y
ste
całej
lub poziomymi
uszczelnia
Doskonałymi
i Usnarszczyźnie
(II
(I
nagroda).
przeważnie
w
Antoni Kraszewski
po
(II na
groda).
Wygładzanie
rakterystyczne
dyni
Głogowskiej,
zastępowane
układami,
tych
sób
całej
Zalesia
jednak
najczęściej
była
i jednego
również
z Zalesia
kilkunastu
a
wiązkami
pionowo
było
siwaków
od
dekoracyjnymi,
kładzionymi
zdobiona
powierzchni
dla dawnych
mniej
lat
Me
jest
ono
pracochłonnymi
prążków
i
na naczyniach.
Większość
cha
i
wyrobów
z M e d y n i . I nagrodę
I I . 5. L u d w i k W i l u s z , S t a r y Sącz. D z b a n y
linii
W
falis
ten
spo
5 garncarzy
uzyskał
z
z
nich
p a s t e r s k i e , w y s . 34,5 c m . I I . 6. R y s z a r d
31 c m
Necel,
Chmielno. Dzbanki, wys.
7
П. 7. S k a r b o n k i i g w i z d e k ,
Walenty
Woś,
w y s . 15—19 c m ; i l . 8. D z b a n e k , w y s . 32,5 c m
Grzesik,
wszyscy
wyróżniony
dzo
formach)
artystycznego,
znany
on
Zalesia.
garncarz
także
a także
w
gwizdków
ornamentalnych w
dzaj
dekoracji
zasób
stosowanych
siwaków
zwłaszcza
w
Podlaskiej.
T y m razem
gowskiego
nie
laty
i
uzyskał
oni
Jana
Wanarskiego
sporo
n a j s i l n i e j rozwijał
się
jedynie
drobnych
( I I nagroda)
motywów,
kratki
in., wykonanych
z pogranicza
naciskanie
kamienia
światłocieniowy,
o
kowane
wygładzanie,
przeważnie
zygzakowatymi
liniami.
Białej
Kazimierza
Ro
jak
Natomiast
można w
czysto
ośrodka
jodełki,
i
precy
i rytu.
obaj
Przez
garncarze
kaligraficznym,
leżało
nieskompli
rozmachowymi
Sporo
de
i Ka
Stosują
woluty,
charakterze
gdy
Pod
w
atrakcyjnie,
wygładzania
uzyskują
tradycjach
się n a
z Pawłowa.
bardzo
ukła
Ten ro
(I nagroda)
jak:
podczas
i
w
t e n rozsze
nagrodę.
Sławińskiego
techniką
gami
tak
III
Jest
zabawek,
Rogowskich
jednak wyroby
zyjnie
wzór
do
emeryturę;
wygładzania.
pracowni
skośne
silne
bar
t y m ośrodku
jego z d o b n i c t w a zauważyć
siwaków
zimierza
na
drobnych
w
technice
przedstawiały
pewne wpływy
koracji
już
i dzwonków. Garncarz
dów
przed
s i w a k i (o
u z n a n i u całego
formowaniu
ponadto
a
i Jan
specjalną
J a n Gąsior z M e d y n i G ł o g o w s k i e j .
rzył
lasiu,
w
Woś
nagrodą
przechodzący
mistrzem
zwłaszcza
I I •— A n t o n i
Natomiast
został za ś w i e t n i e w y k o n a n e
dobrych
robku
a nagrody
z
inwencji
krę
wyka
zują o n i r ó w n i e ż w k s z t a ł t o w a n i u i p r z e t w a r z a n i u f o r m ,
uzyskując
W
dość r ó ż n e e f e k t y
skrótowym
artystyczne.
przeglądzie z d o b n i c t w a
których p r z y p a d k a c h z w r a c a m
bów. Trzeba
więc
tylko w
u w a g ę n a kształt
podkreślić, że
materiał
nie
wyro
zgromadzony
о
na k o n k u r s i e dał s z e r o k i i z r ó ż n i c o w a n y
przegląd
tradycyjnych,
poszczególnych
charakterystycznych
dla
o ś r o d k ó w , a także i c h współczesnych
pozycji.
Obok
naczyń
produkowanych
czynia
obecnie
form
przemian i trans
jeszcze dość
powszechnie
n a sprzedaż t a r g o w ą , j a k g a r n k i i n a
z a s o b o w e , czy d o n i c e
do m a k u , względnie
adre
s o w a n y c h przede w s z y s t k i m do o d b i o r c y m i e j s k i e g o , j a k
dwojaki
wano
i trojaki,
gospodarstwie
wyszły
mi
miski,
na k o n k u r s wiele
z
domowym,
użycia,
lub
przemysłowymi.
różnych
dzbany
które
w
zrekonstruo
różnych
zastąpione
Należą
kształtów
i bańki,
naczyń niegdyś n i e z b ę d n y c h
do
brytfanny
zostały
nich
do
wyroba
formy
na
pieczenia
w
okresach
ciasto,
mięsa,
ce-
d z a k i , maślnice, trójnożne t y g i e l k i i r o n d e l k i z t u l e j k o w a t ą toczoną rączką, m o ź d z i e r z e i t p . Z k i l k u
nadesłano
poidełka
podkurzacze
dla
pszczelarskie,
kurczaków
i
gołębi.
z
ośrodków
Mogielnicy
Pokazano
—
również
dość l i c z n i e szabasówki (niektóre z g u g i e l n i k a m i ) i b a ń
ki
na kawę, w y r a b i a n e
niegdyś
specjalnie
d l a ludności
żydowskiej.
Najbardziej
chyba
t w ó r , stanowiący
nowicie
cy
dzban
konkursu.
Bolimowa,
cza,
para
a także
(zwłaszcza
—
Do
okazały
dowód
wykonali
dzbanów
ogromnych
Tadeusza
wielkiej
niemal
najpiękniejszych
wprawy
wszyscy
należały
pasterskich
rozmiarów
Poletka,
wysokości). P o p r a w n e
maga
i charakterystyczny
wy
umiejętności g a r n c a r z a , a m i a
liczące
wytoczenie
i sporego
ze
uczestni
dzbany
Starego
dzbany
powyżej
dużego
nakładu
z
Są
kieleckie
60
cm
naczynia
wy
pracy,
toteż
w a r t o t u w s p o m n i e ć n p . o m i s a c h , których średnica d o
l i . 9. Z d z i s ł a w P l a g o w s k t i , Pułtusk. Bańka i d w o j a k i ,
w y s . 25, 15,5 c m . I I . 10. A n d r z e j R u t a , M e d y n i a G ł o
gowska. Miska fladrowana
101
102
chodziła
d o 50 c m , w y k o n a n y c h
wicza
Mławy
z
dużych
i
sowych
Niewiele
Medyni.
natomiast
gwizdków
było
wyrobach
z
Czarnej
wyrobów k o n k u r
przygotowano
gary.
na
skarbonek.
wprawdzie
konkurs
Miniaturowych
sporo,
rolę d r o b n e j
ale
tra
z Nowego
rujący
doskonale
wania
barwnych
techniką
glazur
pokazał w p r a w d z i e ,
ne, w y ż y w a
własnych,
także,
się j e d n a k w
Królikowski
współcześnie
jednak
na
dość
Ludwika
bach
a
banalne
doskonałe
znaleźć
dekorację
on
rytem,
repu na ciemno a n g o b o w a n y m
ne
ulistnione
wypracował
na
n i e nawiązującą
płytkim
gałązki.
nadeszło
nich
formy
prze
flakoniki i
wazony,
technicznym,
j a k np.
tego
rodzaju
wyro
do l o k a l n y c h t r a d y c j i ,
odsłaniającym
kolor
n a c z y n i u , zaznacza
Podobną
młody g a r n c a r z
Jan K o t . Nakleja
lokalnego,
zakresu
wśród
wy
doniczek n a k w i a t y
kształcie
Stosuje
ceramika
dekorację
cze
drob
plastyczną
z Medyni, wspomniany
on o r n a m e n t y
z wolnej
ręki,
już
najchęt
n i e j gałązki w i n o g r o n i kwiatów, które d o d a t k o w o
kreśla
barwnym
rystycznym
malowaniem
i
tła. K o t p r z e d s t a w i ł
wyodrębnieniem
sporo
wyrobów
sposób z d o b i o n y c h , r n . i n . s e r w i s p o d w i e c z o r k o w y
plet
kony.
do m i o d u , a także p r e t e n s j o n a l n e
W
ceramika
okolicach
Warszawy
dekoracyjna
pod
w
najsilniej
o wątpliwych
kolo
w ten
i kom
kształcie
fla
rozwinęła
walorach
się
arty
kwiatowym
pokryty bywa
(Mo
jednobarw
malowany
olejnymi
far
pamiątki
wykonał
Ta
warszawskiej
z Radzymina,
ozdabiając
płaski b i s
inne wyroby,
formie
i
Brodu
czek
jednak
ogólnym
Tą
na k w i a t y
w
najchętniej
stosując
aby w a r t o
samą
techniką
Czesław
w o j . konińskim
ro
dekoruje
Dzieciątkowski
i
główny
je było
w
szerzej
ogromne
z
Czarnego
stanowią
one, o b o k
doni
przedmiot
produkcji
targo
tego w a r s z t a t u .
Ceramikę
nym
pokazał
stołową
na
garncarz
wysokim
poziomie
pochodzący
technicz
z Wileńszczyzny,
zamieszkały w T o r u n i u — J a n L i m o n t . S t o s u j e
dzo
charakterystyczną
nającą
fladrowanie,
ośrodkach
my
jego
dekorację
która
wileńskich,
naczyń
wyważone
oraz
n i e są
sługują
malarską,
rozwinęła
dobre
zbyt
niektórych
Jednak
interesujące.
niektóre
propozycje
tego r o d z a j u
z
Pawłowa,
kład k a r a f k a * z k i e l i s z k a m i . N i e w y d a j e
zastawa
użytkownika
stołowa
ze
słabą odporność
z
gliny
względu
Mają
piękny
dzbanek,
jak na
jak
s t o p n i u mogą liczyć
na zbyt
czy
Przegląd
nych
konkursowy
poziomu
dotychczas
kich garncarzach
pokazał
i
jed
dekora
wiele
in
nie m n i e j
także t a k i e
t y g i e l k i n a nóżkach, maślnice czy
obniżenia
surowca
jako przedmiot
miska
że
zadowoliła
t e m p e r a t u r y . Wszędzie
ładyszka,
za
przy
się j e d n a k ,
garncarskiej
n y c h naczyń o t r a d y c y j n y c h ks2:tałtach, a w
szym
for
słabo
na uwagę
n a przesiąkliwość
na zmiany
n a k m o ż e znaleźć z a s t o s o w a n i e ,
cyjny,
przypomi
się w
glazury.
a
on bar
proporcje.
Wśród i n n y c h wyrobów
by
zdo
motyw
n i e są o n e n a t y l e a t r a k c y j n e
wyrazie,
ogrodniczych,
wej
pomysłów.
rynku
z tego
pod względem
Wilusza.
mianowicie
w
według
taki
talerz r y t y m w i z e r u n k i e m syrenki. R y t e m
także
kompono
form tradycyjnych by
potrzeby
Wyrobów
t r u d n o było
trafnych
na wstępie,
ornamentem
brzo
z formy
bi
popularyzować.
tradycyj
naśladu
pieniek
kwitowy
flakony
przykładach
na k w i a t y ,
wydrążony
ną glazurą, bądź też k o l o r o w o
deusz
kształtowaniu naczyń
szczególnie interesujące. O b o k
często
z plastycznym
t e n , ope
są m u f o r m y
k o n k u r s u obok
pozacepeliowskiego.
a także
na paru
artystycznie
j a k wspomniałam
twarzana
Garncarz
toczenia,
i polew,
że n i e o b c e
n i e zawsze
Przedmiotem
ważały
talerze
naczynek
współcześnie
donice
zy l u b leżącą k ł o d ę d ę b o w ą , a także o d c i s k a n e
Propozycję
pamiątki i d e k o r a c j i , niż
Targu.
i
i malowaniem
bami.
i n d y w i d u a l i s t ą w k o n k u r s i e okazał się
Reczkowski
sporo,
m.in. wazony
kształtem
zety w i r o w e j ,
Największym
ła
jące
zwła
zabawki.
Jan
stycznych,
gielnica, Mława). Talerz
jarmarcznych i odpustowych,
i
pełnią o n e r a c z e j
Dąbkie-
W
się też g a r n c a r z e
i c h bańki, ładyszki i
zabawek
flakonów
przez Stefana
z
i d o najpiękniejszych
należały
dycyjnych
i
Kota
naczyń specjalizują
W s i Kościelnej
szcza
Jana
wyroby
cedzaki.
niekorzystne
p r o d u k c j i niektórych
objawy
twórców,
zna
ze z n a k o m i t y c h w y r o b ó w . M y ś l ę o t a
jak Kazimierz
Rogowski
z Białej P o d -
103
I
И. 15. Stanisław M o s i e j , C z a r n a W i e ś Kościelna. G a r n a k d w u u s z n y . I I . 16. J a n S ł a w i ń s k i , P a w ł ó w . G a r n k i ,
19 i 16 c m . I I . 17. J a n Gąsior, M e d y n i a G ł o g o w s k a . P o d k u r z a c z p s z c z e l a r s k i , w y s . 27 c m . I I . 18. K a z i m i e r z
n a r s k i , P a w ł ó w . Z a s t a w a d o m i o d u , w y s . k a r a f k i 27 c m
łaskiej,
nim
Stefan
Konopczyński
Muszyński
wypalone,
-
szarawe
go w y r o b y
skiego
z Sieradza .
z
Bolimowa,
czy
Hiero
Siwaki Rogowskiego,
i niepozorne,
mało p r z y p o m i n a ł y
s p r z e d l a t , r ó w n i e ż część naczyń
była t e c h n i c z n i e g o r s z a ,
słabo
je
Konopczyń
z zażółeeniami
powierz
czańskiej
i k a r p a c k i e j ze z b i o r ó w
było t o założenie słuszne, j e d n a k
interpretował
potrzebnie
młodych
szczegóły
ozdobił
garncarzy
w
Rędocinie • dorównuje
pu
nym
i unikanie form
jącą
większych,
zauważyć można
i w i ą ż ą się o n e z a p e w n e ze
się z u p ł y w e m
l a t sprawnością
zawodową.
jednowarsztatowych,
historii.
Gorzej,
dużego
i
do
przejdzie
jeżeli
niedawna
Medynia
przez
tamtejszych
miast
losy
w najbliższych
czasie d o
koniecznie
poziomu
prężnego
dotyczy
artystycznie
j a k Łążek O r d y n a c k i , na który trzeba
tak
ośrodka,
sporo
Sąd
stopada
Intensywnej
kaszub
górnej-Tężyckiej
pracownie
s k i e . B a r d z o słabo w y p a d ł o r ó w n i e ż k i l k a i n n y c h
ków
o
ciekawych
Chrzanowem,
tradycjach,
czy P u t m o w i c e
jak Rabka,
w
do
Szeroko
ambicje
kresie
grodę),
Białej
104
konkursu
zaprezentował
artystyczne
niektórych
swoje
możliwości
(za
jak i galanterii. Edward
oparł
swoje
staranne
młodych
przygo
techniczne
wyroby
na
którą
Gacek
dawnej
otrzymał
ze
w
i
za
I I na
Skomielnej
ceramice
w
i
w
garncarzy.
J a n K o t z M e d y n i , zarówno
ceramiki tradycyjnej
pod
woj. hrubieszowskim.
Zwracało natomiast uwagę bardzo
towanie
ośrod
Brodła
rab
jakichś
potencjalnych
zwró
też
koniecznie
szukać
kolekcji
budzą
czy
w
doświadczo
ośrodki, j a k
n i e wydają
się
zachęty
młodzieży
obradujący
w
dniach
żyje
27—28 l i
mgr Barbary
z M K i S , przyznał 2 n a g r o d y
zł
trzeba
nauczycieli.
konkursowy,
6000
nato
i
rzemiosła, póki jeszcze
1978 r . p o d p r z e w o d n i c t w e m
kwocie
wyrobów,
zaniepokojenie
sposobów
do n a u k i t e g o zanikającego
upadku.
wymagają
wyżej
i Zalesie
garncarzy
pozostałych
cić w i ę k s z ą u w a g ę , ażeby n i e dopuścić d o j e g o
pomocy
nie
Kilku
n a r a z i e zagrożone, j a k można sądzić z p r z e d s t a w i a n y c h
zwłaszcza
obniżenie
wyrobów
malaturami.
produkcji
i
właściwie
W s i Kościelnej,
poziomem
Głogowska
się liczyć
interesujących
część
m i s t r z o m . Właśnie w y m i e n i o n e
również
ośrodków,
W o b e c b r a k u następców i uczniów t r z e b a
z f a k t e m , że w i e l e
też u
[zmniejsza
a
Czarnej
Rabce
nie zawsze
realistycznymi
c h n i . P o d o b n e c e c h y , a t a k ż e zwiększoną grubość c z e r e
innych twórców
formy,
muzeum w
wys.
Wa-
Kazimierzowi
Za-
specjalne
Woźniakowi
z
Oławy
J a n o w i Gąsiorowi z M e d y n i Głogowskiej, 4 nagrody
kwocie
Ruta
5000 zł
z Medyni
sia, B o l e s ł a w
( J a n Sławiński
Głogowskiej,
Piechowski
z Pawłowa,
Walenty
z Czarnej
Grzesik
toni
Wacław
Zale
Zalesia,
W a n a r s k i z P a w ł o w a , Stanisław M o s i e j i A n
Kraszewski
Franciszek
z
W s i K o ś c i e l n e j ) , 15
nagród I I p o 3000 zł ( J a n W o ś i A n t o n i W o ś z
Kazimierz
I
Andrzej
z Czarnej
Noworol
Gorczyńscy
z
W s i Kościelnej,
Medyni
oraz
Jan K o t i
Głogowskiej,
Tadeusz
Połetek
Tadeusz
z
*
Ostrowca
16
11. 19. J a n K o t , M e d y n i a
Świętokrzyskiego,
Mateusz
kiego, L u d w i k W i l u s z
ski
z Chałupek,
G ł o g o w s k a . F l a k o n , w y s . 62 c m . I I . 20. J a n R e c z k o w s k i , N o w y
с т . . I I . 2 1 . A n t o n i B a d o w s k i , M o g i e l n i c a . F l a k o n , w y s . 23,5 c m
Startek
ze S t a r e g o
Roman
Zaprzałka
z
Łążka
Ordynac-
Sącza, S t e f a n
Sowiń-
z Rzepiennika
Bis-
k u p i e g o , Stanisław
p o 2000 zł o r a z
Marek
Targ.
z Baranowa),
28 w y r ó ż n i e ń . N a g r o d y
nisterstwo K u l t u r y
Dzbanek,
i S z t u k i oraz
w y s . 27
23 n a g r o d y I I I
ufundowały M i
ZSRLiA
„Cepelia".
P R Z Y P I S Y
(Roman
ogólnopolskiej
we Wrocławiu,
180—183.
1
R e i n f u s s ) Rss., Ceramika
ludowa
na 1
wystawie
ceramiki
i szklą
artystycznego
„ P o l . Szt. L u d . " , R. I X , 1955, n r 3, ss.
E w a F r y ś , Garncarstwo
ludowe
Lubelszczyzny.
S p r a w o z d a n i e z w y s t a w y , „ P o l . Szt. L u d . " , R. X I , 1957,
n r 1, ss. 3 7 — 4 1 .
2
W k o n k u r s i e t y m nagrody I o t r z y m a l i : Jan Gą
sior z M e d y n i G ł o g o w s k i e j i L u d w i k W i l u s z ze S t a r e g o
Sącza; n a g r o d y I I : Stanisław W a n a r s k i z P a w ł o w a , S t a
nisław W i t e k z U r z ę d o w a i Stanisław M o s i e j z C z a r n e j
W s i Białostockiej* n a g r o d y I I I : L e o n
Solościukiewicz
z K l e s z c z e l i , Stanisław M a r e k z B a r a n o w a i A n t o n i K o
zioł z P u t n o w i c .
W r . 1970 p r z e p r o w a d z o n o k o r e s p o n d e n c y j n i e w e
ryfikację
czynnych
ośrodków,
jednak nie otrzymano
wszystkich odpowiedzi.
Rss, o p . c i t . , s. 181.
1
5
E w a Fryś-jPietraszkowa, Konkurs
i wystawa
carstwa
ludowego
województwa
krakowskiego,
Szt. L u d . " , R. X V I , 1962, n r 2, ss. 118—,124.
3
garn
„Pol.
e
Fot.: J . Swiderski
