-
Title
-
Na marginesie realizacji Słownika Etnologicznego / LUD 1986 t.70
-
Description
-
LUD 1986 t.70, s.99-104
-
Creator
-
Staszczak, Zofia
-
Date
-
1986
-
Format
-
application/pdf
-
application/pdf
-
Identifier
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:1769
-
Language
-
pol
-
Publisher
-
Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
-
Relation
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1907
-
Subject
-
słownik etnologiczny
-
Text
-
Lud, t. 70, 19%
zon l\.
ST ASZCZ.U;:
Poz!1ań
KA MARGINESIE REALIZACJI
SŁOWNIKA
ETNOLOGICZNEGO
Podejmując koncepcję opracowania słownika etnologicznego staje się
wobec wielu możliwości. Wstępną czynnością musi być ustalenie charakteru słownika poprzez wybór jednej z tych możliwości. Pierwszą czynn03cią natomiast jest ustalenie, czy ma on mieć charakter bardziej encJidopedyczny, czy bardziej terminologiczny. Encyklopedia czy słownik eilcyklopedyczny z danej dyscypliny, w tym wypadku etnologii, oprócz terminów naukowych obejmować musi co najmniej informacje o konkretnych zjawiskach z punktu widzenia etnologii(o grupach etnicznych, dziedzinach i wytworach kultury i instytucjach
kulturalnych),
biogramy
(możliwe są te oddzielne słowniki biograficzne) oraz informacje o najważniejszych instytucjach i wydawnictwach
etnologicznych. Musi tei
być zaopatrzony w mapy, ilustracje, a nawet diagramy i zestawienia statystyczne. Jeżeli taka encyklopedia lub słownik encyklopedyczny nastawiony jest głównie na przedmiotową charakterystykę
kultur, to przyjmuje się zwykle etnogeograficzny układ haseł, który może być nawet
doprowadzony do absurdu 1. Takie ujęcie maże się odnosić do całego świata 2, albo do jednego kraju 3, a nawet do jednej dziedziny kultury ludowej 4. Im bardziej jest zawężony zakres takiego słownika encyklopedycznego, tym bardziej rezygnuje on z ujęcia, a nawet uwzględnienia etnologicznej terminologii naukowej. Natomiast słowniki terminologiczne koncentrują się zwykle na terminologii etnologicznej, nie zawsze uwzględniając nawet biogramy. Mogą to być leksykony, w których zestawia się elementarne definicje terminów etnologicznych funkcjonujących u różnych
l par.
Volkerkunde,
red. H. Tischner, Frankfurt
a.M. 1959, Das Fischer Lexikon. gdzie ukł1cJ)
102
Zofia
Staszczak
na tyle ogólny,
że określa
całą instytucję
lub proces kulturo'.vy
i je:;t
b2rdziej
terminem
teoretycznym,
niż prostym
określeniem
jakiejś kategorii wytworów.
Lista haseł Słownika
Etnologicznego
zostałn zaprojekto\vana
i opnc"'vvana z inicjatywy
czteeroosobowego
zespołu pracownikó\v
naukowych
L-,stytutu
Etnologii
UAMw
Poznaniu
13 i opracowana
na podstawie
Sp'Jr:.:ądzonych
przez ten zespół kartotek
porządkujących.
W końcowej
fazje lista w formie
zestawienia
zbiorczego
zawierała
diu każdego hasła:
1. wyrażenie
hasłowe (np. asymilacja
kulturowa
i in.); 2. jego odpowiedil);,j obcojęzyczne
(w języku angielskim,
francLlskim,
niemieckim
i rosyj,'>.im); 3. hasła odno:~nikowe
(synonimy,
odpowiedniki.
:~ntonimy albo pojt;cia cząstkowe);
4. odesłania
do innych haseł (umieszczone
:)od tekstem
h;;seł głównych);
5. okre':'Jcnie kategorii
hasła (np. hasła szczególO\ve, problemowe, odnośnikowe).
Ustalenie
haseł odnośnikowych
(tzw. "czystych"
odsyłaczy)
służyło
ll:,:wiązaniu
korespondencji
między
hasłami,
odesłaniu
do jednego
ha:3:a
~,;r~it:jlub b:"\rdziej wyraźnych
i mniej lub bardziej
świadomyc;·
synon\:-,:Ó';,. Służyło ono ponadto
w ustaleniu
hierarchii,
aby hasła były na moj}\'\'ic zbliżor.ym
szczeblu
uogólnier.ia.
Hasła
odnośnikowe
pozwa1;lJy
:;.kżc w miarę możliwości
cmawiać
dany problem
calośeio·No. Natomi""t
,::;dCSJZ'lllć.l do innego hasła tekstowego
miały być wskci.zan iem korespoLc!,,"ncji między zagadnieniami
względnie
autonomicznymi
i mniej więcej
:);} tym szczeblu uogólnienia,
Doda'Ć można, że hierarchizacja
zagadnień
w
obr~bietych
właśnie hasel odsyłaczo\vych
nie mogla być pełna, gdyż pełna
~':\)".';e:{weneja w tynl zakI,'esie doproNadzjlaby,
jak wspomniano.
do sy:::ó'matycznego
za,rysu podręcznikowego
w rodzaju
M. Mau~;a 11. Okr2s1e:F52 'N liście
haseł kategorii
hasła było tylko wst~pną
propozycją
i ost:l:u~?nje ustalone
zostało
dopiero VI toku prac autorskich.
\V związl:ll
oz ier'l11inologicznym,
a :nie przedmiotowYTIl
profilem
słownika,
ilość haseł
:o2czegóiowych
uległa reduJ::cji do stosunkowo
nic\vielkiej
1iczby takich
l"rminó\\',
jak np. artefakt,
diaspora, amalgamacj1
i in.
Zaprojektowana
lista h3seł uwzględniah
łqcznie 467 terminów,
w tY::1
~~';,seł szczegółowych
261, haseł problemowych
74, i odnośnikowych
13~,
VJ praktyce
jednak
objaśniono
ogółem
243 terminy
ogólne;
w ramach
t: eh haseł objaśniono też 176 innych terminów ujp,tyeh \V postaci has~ł
ci1nośnikowych.
W ten sposób lista hasel ogólnie
została
zre
