-
Title
-
System naturalnego uzdrawiania Porfirego Iwanowa w Kazachstanie / LUD 1998 t.82
-
Description
-
LUD 1998 t.82, s.223-252
-
Creator
-
Penkala-Gawęcka, Danuta
-
Date
-
1998
-
Format
-
application/pdf
-
Identifier
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:2058
-
Language
-
pol
-
Publisher
-
Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
-
Relation
-
oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:2215
-
Subject
-
medycyna komplementarna
-
Kazachstan - medycyna ludowa
-
Text
-
Lud, t. 82, 1998
DANUTA PENKALA-GA Wr;CKA
Instytut Etnologii i Antropologii Kullllrow~j
Uniwcrsytet im. Adama Mickiewicza
Pozl1iui
SYSTEM NATURALNEGO UZDRAWIANIA PORFIREGO IWANOWA
W KAZACHSTANIE
"Metoda Iwanowa", "system Iwanowa", czy "system naturalnego uzdrawiania Porfirego Iwanowa" w wąskim znaczeniu utożsamiany bywa z hartowaniem
ciała i ducha poprzez oblewanie zimną wodą i praktykowanie postów, W takim
rozumieniu może być rozpatrywany jako rodzaj samoleczenia, wchodzącego
w zakres medycyny komplementarnej. Z drugiej strony, posiada pewne elementy filozoficzne i religijne - cechy pozwalające, być może, traktować go
jako nową religię. Zasługuje on, jak sądzę, na szersze omówienie - zarówno
od strony zespolu przekonati, jak i praktyki ~ ponieważ zajmuje ważne miejsce
w kulturze i życiu społecznym współczesnego Kazachstanu,
Materiały do niniejszej pracy zostały zebrane w trakcie badali nad medycyną
komplementarną prowadzonych przez autorkę od 1995 roku w Ałmaty w Kazachstanie. Przeprowadziłam badania ankietowe i wywiady indywidualne,
uczestniczyłam w konferencjach, słuchałam wykładów, obserwowałam i rejestrowałam praktyki zwolenników Porfirego Iwanowa, potocznie zwanych
"iwanowcami". Brak, niestety, opracowali naukowych na ten temat - dostępne
pozycje książkowe, z których korzystałam, mają charakter informacyj nopropagandowy. Użyteczne były ponadto rozmaite broszury, ulotki, plakaty,
informacje z gazet, wywiady publikowane w prasie, materiały filmowe.
Twórca "systemu,,1
Porfiry Korniejewicz Iwanow urodził się w )898 roku na Ukrainie, w rosyjskiej wsi Oriechowka (w Guberni Ługanskiej), jako syn ubogiego górnika,
Parszek, jak zwali go mieszkalicy wsi, od 14 roku życia najmował się do prac
rolnych, potem pracował jako górnik. Prowadził zwyczajne życie, ożenił się
w wieku 20 lat, miał dwóch synów, parał się różnymi zajęciami, żeby utrzymać
rodzinę w trudnych latach wojny domowej. Żył przez wiele lat ,Jak wszyscy".
Na początku lat 30. "otrzymał od Przyrody pierwsze znaki" wskazujące na jego
wyjątkowe przeznaczenie - np. zaczął chodzić bez czapki, nie wiedząc jeszcze,
że jest to początek jego misji. W roku Wielkiego Głodu, 25 kwietnia )933,
Iwanow doznał "iluminacji" (ozarienije). Według relacji Parszeka, zerwał się
I Pomijam
pcwnc drobnc niczgodności
nych źródcł.
w życiorysie
Iwanowa
występujące
w relacjach
z róż-
224
wówczas silny wiatr i "coś w niego weszło". Pojawiła się w jego głowie myśl:
"Oto PIERWSZY DZIEŃ MOJEGO POCZĄTKU" (Tulekiejew, 1995, s. 10)2.
Rozpoczął się "trwający pół wieku eksperyment" Iwanowa (Własow, 1982),
jego zbliżenie z przyrodą. Stopniowo zaczyna przyzwyczajać się do chodzenia
boso, zdejmuje odzież, pozostając tylko w spodenkach do kolan i tak chodzi,
niezależnie od pory roku, nawet przy temperaturze poniżej 40 stopni mrozu'.
Ludzie śmiali się z niego, nie rozumieli go jego najbliżsi. On jednak nie rezygnował. Jednocześnie, przez coraz to dłuższe okresy pościł, obywając się bez
jedzenia i picia, haltował również na inne sposoby swoje cialo. W opisach
podkreśla się jego nadnaturalne możliwości - np. zimą 1948 roku poddał się
próbie: przez 12 dni pościł i bez wypoczynku i snu szedł brzegiem morza
od Tuapse do Soczi, od czasu do czasu zanurzając się całkowicie w morzu
i przebywając w wodzie bez oddychania do 3 godzin~. Według jego relacji,
potrafił uspokoić morze w sztormową pogodę, kiedy indziej - sprowadzić
deszcz podczas suszy. Ludzie twierdzili, że gdy Nauczyciel biegał, jakby unosił
się nad ziemią i nie zostawiał śladów na śniegu! Pod koniec życia jakoby wytrzymał bez jedzenia i picia 108 dni. Do legendy Parszcka należaJy też jego siły
uzdrawiające. Od początku "swojej drogi" łwanow pomagał ludziom chorym mył im nogi do kolan zimną wodą i nakładał na nich ręce, przepuszczając w ten
sposób "energię daną mu przez Przyrodę", siłę tę nazywał "prądem, magnito".
Ponadto, kazał im trzykrotnie wciągać ustami powietrze, aż do oporu. Według
licznych relacji, nawet ciężko chorzy ludzie zdrowieli po jednym takim seansie
leczniczym. Parszek leczył ludzi sparaliżowanych, przywracał wzrok, zarejestrowano podobno 52 przypadki uzdrowienia przez niego chorych z medycznymi diagnozami raka (Tulekiejew, 1995, s. I I). Niezwykły wygląd i zachowanie Iwanowa nie uchodziły, oczywiście, uwadze władz. Został zwolniony
z pracy, umieszczony w 1935 roku w szpitalu psychiatrycznym w Rostowie
i w 1936 roku, z diagnozą schizofrenii, uznany za inwalidę pierwszej grupy bez
prawa do pracy. W ciągu jego 50-letniej działalności wielokrotnie zatrzymywano go, zamykano w szpitalach psychiatrycznych, więziono za nielegalne leczenie. Łącznie spędził w więzieniach i szpitalach psychiatrycznych 12 lat. Przeprowadzano na nim rozmaite próby i eksperymenty, sprawdzając wytrzymałość
na zimno, głód i pragnienie (np. zakopywano w śniegu), podobno zatruwano go
też małymi dawkami arszeniku. Podczas wojny również Niemcy zainteresowali
2 Dzień 25 kwietnia jest specjalnie czczony przez iwanowców. Tulekiejew (1995. s. 10) nazywa ten dzień •.początkiem Nowej Ery ludzkości"'.
3 Według opowieści Iwanowa Va: Tulekiejew.
1995. s. 10-11). pobudził go do lego proroczy
sen, w którym zobaczył pięknego. obnażonego człowieka. idącego boso po śnicgu. Tcn obraz stal
się dla niego .,przykładem i cclem·'.
4 W tych próbach, jak i w samych praktykach uzdrawiającego
oblcwania mo/na się dopatrzyć
symbolizmu akwatycznego (Eliade. 1998. s. 177-179) - woda ma znaczcnie oczyszczające
i odradząjąee.
225
się tym "przypadkiem" - został zatrzymany przez gestapo w Dniepropietrowsku
i poddany różnym próbom. Wylewano na niego, przy 36-stopniowym mrozie,
wiadra zimnej wody i wożono rozebranego przez 14 godzin w przyczepie
motocykla. W końcu Niemcy wypuścili Iwanowa, nazywając go "rosyjskim
Bogiem". Pomiędzy zatrzymaniami Parszek kontynuował swoją misję i stawał
się coraz bardziej popularny, jego idee i działalność były coraz szerzej znane
(od lat 50. często bywał m.in. w Moskwie, gdzie w prywatnych domach leczył
chorych). Zarówno na wolności, jak i podczas częstych pobytów w szpitalach
spisywał swoje idee, stopniowo je rozwijając (częściowo w postaci wierszowanej), rejestrował swoją drogę życiową i przekazywał wskazania, jak ludzie
powinni żyć. Zostało po nim ponad 300 zeszytów notatek. W roku 1982 spisał
zbiór zasad postępowania - ,,12 przykazaó". Ludzie nazywali Iwanowa
"Nauczycielem", "Zwycięzcą nad Przyrodą", "Bogiem Ziemi". W I970 roku
w chutorze Wierchnij Kondriuczij w obwodzie Ługanskim kilkoro najbliższych
pomocników Porfirego Iwanowa wybudowało dom, w którym po śmierci żony
Nauczyciel mieszkał wraz ze swoją współpracownicą Walentyną Leontiewną
Suchariewską i leczył chorych. Władze nalegały, by Suchariewskajako właścicielka domu eksmitowała Iwanowa, który był zameldowany w miasteczku
Krasnyj Sulin. W tej sytuacji 84-letni Porfiry i Walentyna wzięli oficjalny
ślubs. Pozwolono Nauczycielowi mieszkać w tym domu, pod warunkiem,
że będzie się od niego oddalał jedynie w promieniu 30 metrów. Do domu,
zwanego "Domem Nauczyciela", "Domem Zdrowia" przyjeżdżało wielu ludzi,
nawet z odległych stron, jeszcze za życia Iwanowa. Dom ten istnieje nadal, jest
miejscem spotkaó zwolenników Nauczyciela. Porfiry Iwanow zmarł w 1983
roku.
Nauka Porfirego Iwanowa
System Iwanowa często nazywany bywa "Nauką" (uczenije), dokładniej:
"Nauką o niezależnym życiu człowieka w Przyrodzie".
Wprawdzie
"Nauczyciel" podkreślał, że najważniejsza jest praktyka, działanie, ale wypracował swoistą teorię, w której naczelnym pojęciem jest "Przyroda", ważne
miejsce zajmuje także pojęcie zdrowia. Doszedł do niej poprzez praktykę,
poprzez swój "czyn" (die/o), swój "eksperyment w Przyrodzie". Idee Iwanowa
ewoluowały, w jego zapiskach można dostrzec wiele sprzeczności. Postaram
się przedstawić jego koncepcję w ogólnym zarysie.
Człowiek jest częścią przyrody (przyroda to powietrze, woda i ziemia; są to
jednocześnie części składowe człowieka), ale zapomniał o tym, oddalił się
od niej. Stworzył sztuczne warunki życia, odgradzając się od zimna, wiatru,
od tego, co uważa za nieprzyjemne. "Wszyscy starają się uniknąć niewygody
5 Żona Portirego Iwanowa. Uljana. umierając w 1974 roku błagała podobno
Walentynę Leonticwnę, by zaopiekowała się Nauczycielem.
226
i zimna, sądząc, że tak lepiej żyć, lecz w przyrodzie dzieje siy inaczej niż myślą
i chcą ludzie" (z pism Iwanowa, za: Szabłonowa,
1993, s. 23). Takie życie
Nauczyciel
nazywa "zależnym".
Prowadzi ono do chorób i śmierci. Choroba
jest rezultatem
ciągłego naruszania
praw przyrody. Taki stan bydzie trwał,
dopóki człowiek
nie uświadomi
sobie w pełni swojego ścislego związku
z przyrodą
i nie zbliży się do niej poprzez
odpowiednie
postępowanie.
"Uważamy przyrodę za macochę. A przecież jasne. że powietrze. woda i ziemia
to nasi najbliżsi przyjaciele" (Iwanow, 1992, s. 22). "Nie należy się odgradzać
od przyrody, trzeba przyjmować ją taką, jaka jest, a wówczas nasze ciało będzie
żyć zgodnie z jej prawami i stanie się silne, zdrowe i wytrzymałe"
(z pism
Iwanowa, za: Tulekiejew,
1995, s. 34). Droga ta wiedzie także do uzdrowicnia
duszy człowieka. Nazywają
Iwanow "ewolucją człowieka w Przyrodzie", która
doprowadzi
do nowego,
"niezależnego"
życia: człowiek
nauczy się żyć
w przyrodzie bez potrzeb, tj. praktycznie obchodzić się bczjedzenia
i bez takiej
ochrony, jaką jest odzież i dom. Nowy Człowick
przezwycięży
choroby
i śmierć ("Człowiek
dzisiaj umiera, a jutro - przestanie umierać!"). Musi jednak na to zasłużyć ("Przyroda
daje zdrowie skąpo i tylko według zasług"),
co wymaga wiele trudu, samozaparcia.
Drogą do osiągnięcia
zdrowia, której
Iwanow chce nauczyć ludzi, jest wypełnianie
12 przykazal1, zwanych "Dietka"(',
stanowiących
trzon systemu Iwanowa. Przytaczam je wraz z prologiem i kOI1cową prośbą Nauczyciela - w takiej formie, w jakiej są publikowane obecnie'.
"Wkrótce ukollczę 85 lat. 50 z nich oddałem praktycznym
poszukiwaniom
dróg do zdrowego życia. Dla osiągnięcia
tego celu codziennie doświadczam
na sobie rozmaite przejawy przyrody, jej szczególnie
surowe strony. Pragnę
całe swoje doświadczenie
przekazać naszej młodzieży i wszystkim ludziom. To
mój podarek dla nich.
«DIETKA»
Pragniesz
wym.
przysłużyć
SIę swojemu
narodowi?
Postaraj
SIę więc być zdro-
6 ,.Dietka"
oznacza w j.,:zyku rosyjskim: ..dziecko" ... dzieci.,:·· .. tak Nauczyciel zwracał si.,:
do wszystkich ludzi niczalcżnie od ich wieku.
, Reguły ,.Dietki'· były wypracowywane
przez Iwanowa stopnio\\O. W wersji wcześniejszej.
przytoczonej przez S. Wlasowa (1982). było to 7 pra\videl. poczynaiqc od doskonalenia duchowego. a dalej dopiero hartowania ciala. z powstrzymywaniem
si.,: od jedzenia i picia i oblewaniem. Po ukazaniu się artykułu Własowa. do Iwanowa zaczęły nadchodzić liczne listy z zapytaniami. Wówczas stormułował on ostateczną wersję ..Die:tki". którą wysyłał każdemu z nadawców
listów. Należy dodać. że: ta wersja nieco różniła się od przytaczanych
w książkach o Iwanowie
z lat 90. Mianowicie. Iwanow we wstępnej frazie pisał: ..Pragniesz przysłużyć się całemu sowieckiemu narodowi budującemu
komunizm?"
(Iwanow.
1992. s. 12). W niektórych
miejscach
swoich prac roztaczał wizję przyszłej ludzkości. gdzie wszyscy ludzie b.,:di) równi. mówiqc nawet
wprost. że będzie to prawdziwy komunizm.
227
Mam do ciebie serdeczną prośbę: przyjmij ode mnie kilka rad, żeby wzmocnić swoje zdrowie:
I. Dwa razy dziennie kąp się w zimnej, naturalnej (prirodnoj) wodzie, tak,
żebyś poczuł się dobrze. Kąp się, w czym możesz: w jeziorze, rzeczce, wannie,
bierz prysznic albo oblewaj się. Gorącą kąpiel zakot'lcz zimną.
2. Przed kąpielą i po niej, a jeśli to możliwe, także w jej trakcie, wyjdź
na powietrze, stat'l bosymi nogami na ziemi, a zimą na śniegu, choćby na ł-2
minuty. Wdechnij kilka razy powietrze przez usta i w myśli życz sobie
i wszystkim ludziom zdrowia.
3. Nie pij alkoholu i nie pal.
4. Staraj się choć raz w tygodniu całkowicie obywać się bez jedzenia i wody
od godziny 18.20 w piątek do godziny 12 w niedzielę. To twoja zasługa i spokój. Jeśli ci trudno, wytrzymaj chociażjedną dobę.
5. O godzinie 12 w niedzielę wyjdź boso na powietrze i kilka raz pooddychaj i pomyśl tak, jak napisano wyżej. To święto twojego ciała. Po tym możesz
jeść wszystko, co zechcesz.
6. Kochaj otaczającą cię przyrodę. Nie pluj wokoło i nie wypluwaj z siebie
niczego. Przywyknij do tego - to twoje zdrowie.
7. Pozdrawiaj wszystkich zawsze i wszędzie, szczególnie ludzi starszych.
Chcesz mieć zdrowie - pozdrawiaj wszystkich.
8. Pomagaj ludziom, jak możesz, szczególnie biednemu, choremu, skrzywdzonemu, potrzebującemu. CZYi) to z radością. Odpowiedz na jego potrzeby
duszą i sercem. Zyskasz w nim przyjaciela i pomożesz sprawie POKOJU!
9. Pokonaj w sobie skąpstwo, lenistwo, samozadowolenie, chciwość, strach,
obłudę, pychę. Wierz ludziom i kochaj ich. Nie mów o nich niesprawiedliwie
i nie bierz sobie do serca złych sądów o nich.
10. Uwolnij swoją głowę od myśli o chorobach, niedomaganiach, śmierci.
To twoje zwycięstwo.
II. Nie oddzielaj myśli od czynu. Przeczytałeś - to dobrze, ale najważniejsze - DZIAŁAJ!
12. Opowiadaj i przekazuj doświadczenie tego dzieła, ale nie chwal się i nie
wywyższaj. Bądź skromny.
Proszę, błagam każdego człowieka: powstat'l i zajmij swoje miejsce w przyrodzie. Ono nie jest zajęte przez nikogo i nie można go kupić za żadne pieniądze, a tylko poprzez wlasne uczynki i pracę w przyrodzie, dla twego dobra,
żeby bylo ci lekko.
Jeśli coś wydaje ci się niejasne albo niepełne, napisz do mnie. Zawsze gotów jestem przekazać swoje doświadczenie, aby twoja praca była skuteczna.
Życzę ci szczęścia, dobrego zdrowia
Porfiry Korniejewicz Iwanow".
228
Część "Dietki" dotyczącą oblewania się zimną wodą. chodzenia boso i powstrzymywania od jedzenia i picia, sam Nauczyciel określał jako hartowanie
się, trening (zakalka-trenirowka),
ale zwracał uwagę, że ważna jest całość
przykazań, należy wypełniać wszystkie ("Dietka jest niepodzielna"). Prowadzą
one nie tylko do odzyskania czy zachowania zdrowia, ale i do duchowego
doskonalenia. Według Iwanowa poprzez stosowanie się do tych przykazań
człowiek zdobywa "świadomość" (soznanije), zaczyna się dla niego nowe
życie.
Sam Porfiry Iwanow przywiązywał również duże znaczenie do hymnu, który
ułożył w 1979 roku. Nosi on tytuł: "Chwała życiu", a śpiewany jest na melodię
"Marsylianki":
Ludzie wierzyli Panu jak Bogu
A On sam przyszedł do nas na ziemię
Śmierć jako taką przegoni
A życie wprowadzi do chwały
Gdzie ludzie zbiorą się na tym wzgórzu
Powiedzą głośno słowo
To jest nasze rajskie miejsce
Człowiekowi nieśmierteina chwała8.
Iwanow powiedział w ostatnich latach swego życia: "W Hymnie mieści się
wszystko. Powinien on zabrzmieć na całej ziemi". "Ja sam śpiewam Hymn
bezustannie" (Bronnikow i in., 1997, s. 95). W literaturze można przeczytać
następujące komentarze zwolenników Nauczyciela: "Niektórzy uczeni uważają,
że w hymnie Iwanowa ukryta jest energia wibracji; wpływa on analogicznie do
dawnych sposobów koncentracji poprzez modlitwy czy rytmiczny strój poetyczno-muzyczny". Zwraca się też uwagę, że słowa hymnu mogą być częściowo niezrozumiałe, mogą się wydawać nielogiczne, ale znaczy to, że ludzie
odwykli od "żywego słowa", pobudzającego do życia (arlin, 1991, s. 95).
Według innego autora: "w Hymnie mieści się jakiś nie całkiem dla nas zrozu8 Ponieważ iwanowcy uważąją. że znaczenie ma melodia i rytm słów hymnu. przytaczam
również tekst w języku rosyjskim:
Ludi Gospodu wieriIi kak Bogu
A On sam k nam na ziemlu priszoł
Smiert' kak takowuju izgonit
A żizn' wo stawu wwiediot
Gdie ludi woz'mut~ja na etom bugrie
Oni gromko skażut słowo
Eto jest' nasze rąiskoje miesto
Czełowieku sława biessmiertnaja.
229
miały, ale określony Strumiel1 Informacji", która posiada specjalną wartość dla
człowieka.
Hymn
stanowi
prawdopodobnie
"zwieńczenie
Systemu"
(Zołotariew, 1995, s. 95-96). Takie interpretacje pojawiają się na fali modnych
obecnie w krajach byłego ZSRR tematów: kosmologii, magii, spirytyzmu
i okultyzmu, parapsychologii.
Nowy ród ludzki ma wyjść z miejsca, o którym mowa w hymnie,
z "rajskiego miejsca" jakim jest Czuwiłkine Wzgórze kolo wsi Oriechowka.
Tam nie ma nic "prócz powietrza, wody i ziemi". Tam, według Iwanowa, miało
narodzić się dziecko, które pójdzie potem w ślady Nauczyciela. Wyznawcy
wierzą, że ten jego następca zostanie uznany na całej ziemi, od niego rozpocznie się pokolenie nowych ludzi (Bronnikow i in., 1997, s. 83-87t
Na jakim miejscu w swej "nauce" stawiał Iwanow siebie, za kogo się uważał? Twierdził, że jest jedynym człowiekiem, który przezwyciężył ograniczenia
przyrody, zwykłym rosyjskim wieśniakiem, a jednocześnie kimś wyjątkowym,
niosącym ludziom, jak to nazywał, "nowe niebywałe", wzorem dla nowego,
przyszłego człowieka, który wykształci się w procesie ewolucji (Kononow,
Kononowa, 1993, s. 30-31). Określał się jako pośrednik między ludźmi i przyrodą (on jeden jest "zasłużony w przyrodzie", jego ludzie powinni prosić, a on
z kolei wyprosi im u przyrody zdrowie). Iwanow mówił: "Przyroda mnie wybrała i poruczyła to dzieło, (...) oświeciła mnie, żebym ludziom pomagał".
W tej charakterystyce postaci - dawcy skarbu, czyli "dzieła", które ma zbawić
ludzkość, pośrednika między ludźmi a usakralnioną przyrodą, przy tym człowieka o nadnaturalnych zdolnościach - widoczne są pewne cechy bohatera
kulturowego (por. Penkala-Gawęcka, 1987). Nauczyciel w późniejszych wypowiedziach prezentuje siebie jako boga. Pisze: "Iwanow sam siebie nie przedstawiał jako boga ( ...), ale sama historia go zmusiła. Nie otrzymasz miana boga
za nic (...). Ciało mam takie, jak wy, ludzkie, ale według mojego dzieła - jestem
bogiem" (za: Tulekiejew, 1995, s. 26-27). Widział siebie jako zbawiciela ludzkości, a zbawienie osiągną ludzie poprzez wypełnianie jego przykazań. Ludzie
nazywali Iwanowa "Bogiem Ziemi" i on sam także, w późniejszym czasie, tak
siebie określał (wcześniej sprzeciwiał się, gdy jego pomocnicy zwali go bogiem
- upominał ich, że jeszcze nie nadszedł czas, aby to ogłaszać). Sformułował to
m.in. w następujący sposób: "Bóg przebywa na ziemi w człowieku, który zdołał
odnieść zwycięstwo nad sobą" (za: Burau, 1994, s. 315). Iwanow mianował się
również Duchem Świętym. W swoich zeszytach "Jeden, dwa, trzy" i "Trzy
historie", pisał o trzech okresach w historii: okresie Ojca, Syna i Świętego
9 Wzgórzu temu nadawał Nauczyciel
specjalne znaczenie. Zaczął tam przywozić swoich
zwolenników w latach 70. Twierdził, że z tego miejsca weźmie początek nowy ród ludzki
(Bronnikow i in., 1997. s. 83-85). Wydąje się. że można odnaleźć w nim archetypiczne wyobrażenie sakralnego miejsca - Kosmicznej Góry, Środka Świata, gdzie dokonało się stworzenie
człowieka (Eliade, 1998, s. 44-49). Na Czuwiłkinym Wzgórzu miało się dokonać jakby powtórne
stworzenie człowieka.
230
Ducha. On właśnie jest wcieleniem
Ducha Świętego,
tą ,.trzecią postacią
w Przyrodzie" (Bronnikow
i in., 1997, s. 82). Znamienne jest, żc w literaturze,
szczegółowo
opisującej
drogę życiową Porfirego
Iwanowa, trudno znaleźć
wzmianki o dokładnej dacie jego śmierci. Dla stronników Nauczyciela nie jest
to istotne - umarła tylko cielesna jego powłoka.
W koncepcjach Iwanowa można dostrzec elementy panteizmu, a szczególnie
jego wersji zwanej panpsychizmem,
przypisującej
przyrodzie
świadomość.
Przyroda jest boska, to ona rządzi światem, jest najwyższą instancją. Przyroda
daje człowiekowi
według zasług, a Nauczyciel jest Bogiem Ziemi, bliskim
ludziom i pośredniczącym
między nimi i wszechmocną
przyrodą.
W nauce Iwanowa
przejawiają
się wyraźnie
mesjanistyczno-millenarystyczne idee zbawienia
(por. Posern-ZieliJ1ska,
1987a, 1987b). Koncepcje
Nauczyciela
mają zostać powszechnie
przyjęte na kuli ziemskiej na przełomie
tysiącleci, około 2000 roku (Nauczyciel przepowiedział,
że w swojej ojczyźnie
będzie uznany począwszy od 1989 roku). Iwanow-zbawiciel
przepowiada swoje
drugie przyjście. "Wkrótce na ziemi nastaną takie czasy, że każdy krok będzie
można postawić tylko ze mną. Swoich ludzi przeprowadzę
po cienkim drucie
i nakarmię jednym jabłkiem". "Przyjdę i oświecę Duchem Świętym wszystkich
tych, którzy zasłużyli" (za: Tulekiejew,
1995, s. 29). Zbawienie obejmie więc
tych, którzy postępowali śladami Nauczyciela.
W innych miejscach w pismach
Iwanowa oraz w relacjach jego współpracowników
jako nowy mesjasz występuje jego syn, który narodził się jakoby w J 975 roku i objawi się w roku dwu•
10
tysIęcznym
.
Należy dodać, że w koncepcjach Nauczyciela,
szczególnie tych dotyczących
zbliżenia z naturą, pobrzmiewają
myśli bliskie tym, które propaguje ruch New
Age. Zapewne nieprzypadkowo
właśnie teraz, w kOJ1cU tysiąclecia,
idee Iwanowa zyskują sobie dużą popularność.
10 Relacje na temat tego domniemanego
syna są nicjasne. Wedlug opowieści Walentyny Suchariewskiej z 1987 roku (za: Tulekiejcw, 1995. s. 88): ..Nauczycielowi urodzi I się syn
na Czuwiłkinym Wzgórzu, 15 czerwca 1975 roku. (... ) Chłopiec nigdzie nic zniknął. jest wychowywany. I kiedyś się ujawni". W innym źródle (I3ronnikow i in.. ł 997. s. 86-87) znaidujcmy
dokładniejsze. ale nic całkiem zgodne z powyższym wyjaśnienie. Nauczyciel jakoby znalazł
kobietę, która spodziewała się dziecka i zgodziła się urodzić to dziecko ... nowego człowieka".
na Czuwilkinym Wzgórzu. Otrzymano nawct zgodę miejscowych władz i 15 czerwca 1975 roku
Iwanow przywiózł tę kobietę oraz akuszerkę na Wzgórze. Jednak władze w ostatniej chwili
wycofa/y zezwolenie. przyslaly milicjanlów i samochód pogoto\\ia ratunkowego. Kobietę
zawieziono do kliniki położniczej. gdzie tego samego dnia urodziła dziecko. Na tym kOllczy się
relacja. nie wiemy więc. czy od tego dziecka miałaby się zacząć owa nowa generacia ludzi. mimo
że nie urodziło się ono na świętym wzgórzu.
231
R·ecepCJa systemu I wanowa
II
Porfiry Iwanow wielokrotnie
próbował
zainteresować
lekarzy, władze,
dziennikarzy
swoim systemem "naturalnego
uzdrawiania".
Autorzy książek
o Nauczycielu (np. Bronnikow i in., 1997, s. 53-54) tłumaczą, że nie było to
zjego strony naiwnością
(ciągle podejmował
na nowo takie próby, mimo
że kOllczy/y sier Il
