http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/232.pdf
Media
Part of Kronika / LUD 1963 t.49
- extracted text
-
787
786
kowym, a zarazem
frapujących
tematyką.
Porównanie
np. z naprawdE:
świetnymi wydawnictwami
tego typu z zakresu archeologii, spełniającymi
świetnie
rolę propagatorów
wiedzy o archeologii,
zwłaszcza
w okresie
obchodów Millenium, wypada wybitnie na niekorzyść ludoznawstwa.
Dlatego ze wsz.ech miar wydaje się pożyteczna inicjatywa PTL wyrażająca
się
utworzeniem
wydawnictwa
"Biblioteka
Popularna".
Dalsza kontynuacja
i roz'>z2rzanie prac w tym z9kresie jest oe;romni-= pożądane i przyczyni
się nil:!\vątplhvle cd spJpularyzowania
wiedzy etnograflc.mej
wśród szerszego ogółu. Należy dodać, iż w 1961 roku autor był realizatorem
wysbwy
"Meblarstwo
ludowe województwa
rzeszowskiego"
wg :scenariusza
prof.
dr. R. Reinfussa, zlokalizowanej
w Łańcucie, a organizowanej
pod patronatem i z funduszów
Wydziału Kultury
PWRN w Rzeszowie. Wc~eśniej
jeszcze - bo w 1960 roku Polski Związek Wędkarski
(Oddział Przemyśl)
wspólnie z Muz.eum w Przemyślu
zorganizował
wystawę:
"Rybackie
narzędzia kłusownicze".
Fakt zasługujący
na uwagę, gdyż większość eksponatów o charakterze
etnograficznym,
będących
własnością
Przemyskiego
Oddziału Polskiego Związku Wędkarskiego,
dzięki obywatelskiej
postawie
Zarządu, przekazana
została w formie daru do zbiorów działu etnograficz-
R
o
N
I
K
A
nego
Muzeum w Przemyślu.
Organiczny
związek między nauką a życiem jest naczelną
zasadą.
która przewija
się wśród wszystkich
prac pJdejmowanych
przez dział
etnograficzny
Muzeum w Przemyślu.
Stefan
Lew
WSPOMNIENIE
1
M i e z e n c e waG.
G.:
••iteta.
1959. s. 158 i n.
'a F i s c h erA.:
Rusini.
'Op.
cit. str. 1·
a Muzei Lwo\va.
Kniżkowo
• Op. cit. str. 22.
, P a p e e F.: Historia
szawa, 1924, s. 254.
• M i e z e n e e waG.
Ukrainy.
MU2ei
Izctalielstwo
Z. N. im. Ossolinskich
-
Żurnalne
Lwów.
\Vydawnict\\"O.
Lwowa
w
G. op.
cit.
129. F i s c h erA.
str.
Uniwer-
1928, s. 5.
L';..riw,
miasta
Muzei Lwowa ... s. 37.
1 K o t u l a
Fr. - Z sandomierskiej
zarysie.
l<ijowskogo
puszczy
Ksi'!żnica
Polska,
op.
cit.
Lwów-Wars. 170-171.
s. 7 kartogram.
Wydawnictwo
Litt'-
rackie,
dla
łatwiejszej
ehociaż
mog'! 'ię zdarzyć
przez to pewne
: Miasto Dobromi!
obecnie
po stronie
orientacji
odchylenia
Radzieckiej.
wg
HOROSZKIEWICZL
W. g~udniowy szary dzień 1962 roku odszedł spośród
roszk1ewlcz, jeden'
nas Roman Hoz naJruchhwszyci1
ludzi nowej społeczności
l'polskieJ'
przydający
jej w trudn
h
. .
'
rumielica.
yc
powojennych
latach niewątpliwie
najwięcej
s. 22.
1
Kraków.
1962.
1 Zasięgi
wyznaczam
O ROMANIE
większych
w terenie.
7 km na
wschód
miejscowości.
od
granicy
~łYł n~es:rul dzonym uczestnikiem
każdej zespołowej inicJ' atywy m l'n
.
'
.
.
WSPO za ozycle em i . '.
w
O l
Z
Jeanym z pierwszych
wiceprezesów
Oddziału
PTL
okru~~ u. y;O reagował n~ .każdy społeczny sukces, schylał się po każdy
k-us'e
~aro owej przeszłoscI, upar,~ie prowokował
nie kończące się dysch \: o samego 1945. roku stał się nieodłączną
postacią każdej ważnej
,\:'1.1,. czy s~arego dnIa opol,.kiej
ulicy najpierw
w żywym mars u
POzl11eJ w nIezmordowanym
kusztykaniu
c l asc~.
~ P racownIk..- nIejednej
.' czy
7
788
.
.. wszędzie. wnosI 'ł t ,\orczy
.'
ferm"nt
kto' rv pchał go d, coraz
mstytucJI
~,
nowych sytuacji. Przeszedłszy
na em2ryLurę był stałym gosclem. dZiesiątek biur, by przyn~sić
w'ciąż nową radę. Słowem człowiek, ktory wyol
•
•
_..
raźnie współtworzył
nasze życie.
..
.
Przy tym wciąż chwytał za pióro, aby jak najrychlej
uzupełmc naJpilniejszy
brak. Tak wydaje pienvs7ą p:;wojenną
publikację
pt. .Z prze~
sz!ości Opolszczyzny,
potem pisze kilka utworów o tematyce
reglOnal?eJ
dla teatralnych
zespołów
amatorskich.
By zwrócić
uwagę ~a l:ozbltą,
a pełną ,vielkich pamiątek Nysę, ogłasza w prasie szereg opow.lad.an o Jej
przeszłości.
Na rocznicę powstań
śląskich publikuje
wspommema
z I~I
powstania
pt. Pod Górą św. Anny.
Swoje
ustawiczne
zaangazowa~le
w akcjach społecznych popiera dziesiątkami
arlyl<ułów ogłaszanych w roznych czasopismach,
a zwłaszcza w Trybunie
Robotniczej,
Trybtlme
Opolskiej
i powstańclym
Ogniwie.
.
..
\;I,"szechstronność jego nie miała jednak nic z nierzadkiego
dZIS pokrzykiwania. Miał za sobą studia i miał czyny, które wyraźnie okre~lały jego
postawę i miejsce. Działalność
jego \V Opolu nie wynikła
z pl'zypadku,
chociaż urodził się w Solówce, w powiecie
czortkowskim
w ubiegłym
wiel<u w roku 1893. W latach 1910-1914
studiował historię sztuki na wydziale' filozoficznym
Uniwersytetu
Jagiellońskiego.
By nie być zmobilizowanym przez zaborcę, zaciąga się do legionów. W czasie wojny dochod.zi
do stopnia
rotmistrza.
W roku lfl21 jest czynny w przygotowywamu
powstania
na Slc)sku, w momencie
jego wybuchu
zostaje szefem grupy
operacyjnej
"Bogdan"
i bierze ud;dał w walkach
o Górę św. Anny.
W okresie międzywojennym,
kiedy Opolszczyzna
nie była wolna, pracuje na drugim krailcu państwa, przez dłuższy czas w rozgłośni Polskiego
Radia w Baranowiczach.
Ale kiedy zmobilizowany
w roku 193') dostaje
się do niewoli, z obozu jenieckiego
zaraz po jego wyzwoleniu
spieszy
do Opob.
Nie nrzychodzi t"Jtaj z pustymi rękoma. Ma za sobq wydany w roku
1934 zbiÓr ,~ierszy żołnierskich
Na kwatenwktl,
późniejsze szkice W trzecim pou;.staniu oraz publikowane
'·N różnych
czasopismach
artykuły krajoznawcze, ludoznawcze,
historyczno-wspominkowe.
Słowem dorobek, który
potem \V Opolu kontynuuje.
Wśród nas umiał nawiązać
jak najbardziej
bezpośredni
stosunek
z ludem ślą~kim, który był mu bliski :lie tylko
przez wspólny powstańczy trud, ale przez swą odrębność kulturaln'1, która
była dla niego tak cenna, bo prowokująca
do najszlachet~iejSzyc~
o~ru~
chów serca i umysłu. Nic też dzhlinego, że na jeg.J pogrzebIe lHJclzlelmeJsl
z tego ludu sta;lęli \V powstańczej
gromadzie,
nieśli jego odz'13czenia
i• -,
n"
'wYższym
wzruszeniem
żegnali
człowieka,
który
złqczył nas wszyst~
"J
•..
kich. W tym scaleniu.
które t'.\'orzy nowe Opole, nową Opolszczyznę,
żyje R o m a n H o r o s z k i e \\' i c z na za'lis:c.
Czeslaw
Kurek
POŁWIECZNE
CZŁONl':OST\VA .JANA CZEKANOWSKlEGO
W POLSKIi\[ TOWARZYSTWIE
LUDOZNAWCZY1\!
W roku 1963 minela 50 l<:1tod czasu, kiedy J a n C z e k a n a ws k i został członkiem Towarzystwa,
Od chwili wstąpienia
był
inicjatorem wielu pozytywnych
poczynań w działalności Towarzystwa.
Kiedy w 1913 1'. Jan Czekanowski
po przeniC'sieniu się
z Petersburga
do Lwowa obejmuje Katedrę Antropoólogii i Etnologii i Etnologii na Uniwersytecie
Jana Kazimierza po rezygnującym
S t a n i s ł a w i e C i s z e w s k i m, Towarzystwo
po
okresie świetności za czasów prezesury An t o n i e g a K a l i n y
było w stanie zupełnej martwoty, spowodowanej brakiem inicjatywy dwóch kolejnych prezesów:
J ó z e f a Kall e n b a c h a
l A d a m a A n t o n i e g o Kry ń s k i e g o, Swoją działalność
na terenie Towarzyst\.va rozpoczął od zabezpieczenia i opieki nad
cenną b~blioteką Towarzystwa, która została przeniesiona z szopy
w pobliżu mieszkania A ci a m a F i s c h e r a do lokalu w Zakładzie Antropologicznym,
gdzi.e pozostawClb pod Jego opieką aż do
roku 1925 tj. do czasu powstania Zakładu Etnologicznego we Lwowie do którego została następnie przeniesiona.
W roku 1916 C z e k a n o w s k i po dwuletniej nieobecności
spowodowanej
wypadkami woj-::nnymi wraca do Lwowa i wraz
z A ci a m e m F i s c h e r e m reaktywuje nieistniejące już w zasadzie Towarzystwo.
30 czerwca 1917 r. na XVII Walnym Zgromadzeniu, a pierwszym po wojnie, zostaje C z e k a n o w s k i wybrany V-C2 Prezesem Towarzystwa.
W 1921 r. wychodzi XXI kolejny tom "Ludu", który jest jednocześnie pierwszym tomem ,.Nowej Serii". Od tego tomu zmienia się zupełnie charakter "Ludu", Koncepcja nauk antropolo-
791
790
gicznych, której twórcą jest J d n C z e k a n o w s k i, znajduje
pełny wyraz w tym właśnie tomie. W porównaniu z poprzednimi
tomami wypełnionymi serwitutami polonistycznymi, na co wpływ
mieli kolejni prezesi-poloniści, VI tomie tym zamieszczono szereg
órtykułów teoretycznych
i organizacyjno-informacyjnych.
Od
LUD
ORGAN POLSKIEGO
TOWARZYSTWA
ETNOLOGICZNEGO
WYDAWANY
PRZEZ POLSKIE
TOWARZYST\VO
LUDOZNAWCZE
WE LWOWIE
ORlii\1'ffi DE LA SOCIETE POLONAISE D'ETHNOLOGIE
Sf:.łł.JA It _ TOM I ROK lY'Zl
o.CÓLNgGO ZBIORU - TOM XXI
•
•
1.rs••..A
KOMI1'ET REDAKCYJNY "LUDU":
J
PROF. DR. WILHELM BRUCHNALSKI, PROf. DR. JAN ST.
BYSTROŃ, PROF, DR. ADOLF CHYB1ŃSKl, PROf. DR. JAN
CZEKANOWSKI, DOC. DR. ADAM FISCHER, DOC. DR. E~- ;:'
GEN lUSZ FRANKOWSKI, PROF. DR. ANDRZEJ GAWRON.
SKI, PROF. DR. LEON KOZŁOWSKI. -C"
i~
~;
REDAKTOR
NACZELNY:
DOC,
DR. ADA"'!
FlSCHt:R .• ~
",
I
\
.'.
',t
,__
••
~ud.r.ft.l'ł"l-.~'.
,- ·ł ...
·"l.~ ~ 'ydtt
.•le
ap.l.es •• ł.llty('znYII
ł,.(lJ1'.f"l~ i'r.'" n"fH.1tJ~rj
"'.l·r:l.r"~fo
1'. '.(naJ
1 "r •• t •• pll1' •• l" fefur:t" •.
·t'.-. d; 1f'].~tr-1 :!It.:r ł:":l.l ",7,.Ó.
.•
'.w.r&1!t~.Lud,z.'Ą~%. ~.~t
~t •• ~r11~tAnl~~
n.ll« ••
e1t b.,1an1a:;,i .'n*p;r'łrt'"1n/.: •.l 1 .' r.., •. ·~"7-:nJ:l er.l j.utHl •.•...
OJ"
t'lt ••• pl.3ltl J,i.t.
""l.•ud"'. :a.d7HH
.5'..l".rZ.f~"f1nt.
,fU Id•••• t.
IS. ,:rS,ed •• Jn. Ił' ..••• 1••• "'.('nt::.r2.łct p.d •. ~.:,u:.tłr ••,.•• ~! ri.n.,~1
.l.dtl~, ••. ub'i»_.
. ,
Z.r,za •." T.".r%.1:ttw" 1.".l'tIJ.
,1nZ.br.nl,""~
L."
11.tp.dł b.r .• alill tt4ryIUpl.~(.".n· J"!"lt
yr1...,~.r."'t1z·.'11. ;:~.\i" 1! tt.··
łuet ••
lleT_.!l(~St.łtut
T"1"r;tl~'~"
'J'~" ,:',;,":;"'"
'~.
.,,~¥,..
._~.t;'.
1.r..•
:e
Te'ftłrty"t
\J';l t"l t ••
,~,l.'
793
792
tego momentu "Lud" nosi charakter programowo-metodologiczny.
12 maja 1926 r., biorąc pod u''\"ag~ działalność i zasługi dla Towarzystwa, na XVIII Walnym Zgromadzeniu,
zostaje C z e k an o w s k i wybrany Prezesem Towarzystwa Ludoznawczego.
Dziewiętnastoletni
okres prEc:zesury J a n a C z p k a n o ws k i e g o (1926-1945),
to dla Towarzystwa
okres ześrodlmwania uwagi na działalność wydavvniczą i gromadzenie zbiorów bibliotecznych. Jemu w szczególności zawdzięczać należy. że "Lud"
oraz "Prace i Materiały Etnograficzne"
zaczynają ukazywać się
systematycznie
i regularnie, co możliwe było jedynie przy ciągle
napływających
funduszach, o uzyskanie których starał si, osobiście. Z Jego inicjatywy rozpoczęto zakrojone na wielką skalę
badawcze prace terenowe obejmujące swym zasięgiem całą Polske;.
22 listopada 1945 roku, po ogromie strat poniesionych przez
Towarzystwo podczas wojny, z inicjatywy
J a n a C z e k a n o w.~~k i e g 0, J ó z e f a G a j k a, L e o n a H a l b a n a i J a n a
2\1 y d l a r s k i e g o zostaje zwołane w Lublinie XXI Walne Zgrom8dzenie. Było ono jednocześni? uczczeniem pięćdziesięciolecin
TOlwarzystwa, które powstało 9 lutego 1895 roku. Reaktywowane
Towarzystwo było piel'wszym tovvarzystwem naukowym działającym po wojnie w wyz,wolonej Polsce.
2 czerwca
1960 roku w związku z obchodem uroczystości
LXV-lecia
i XV-lecia Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego
VI Polsce
Ludowej - Zarząd Główny postanowił na zebraniu
plenarnym, z okazji XXXV Wnlnego Zgromadzenia w Szczecinie,
nadać swojemu Seniorowi
J~. n -o w i C z e k a n o w s k i e m u
t y t u ł C z ł o n k a H o n o r o w e g o.
J. fi.
POLSKIEGO
SPRAWOZDANIE
Z CAŁOKSZTAŁTU
PRAC
TOWARZYSTWA
L1.JDOZNAWCZEGO ZA ROK
1962
W roku sprawozdawczym
głów'ny nurt prac Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego
był skierowany
na prace organizacyjne,
naukowe, wydawnicze i n:1 zagadnienie
uporządkowania
i \vzmożenia prac w Bibliotece
Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego.
A. P r a c a Z a r z ą d u G łów n e g o. W roku 1962 zaszły następujące zmiany osobowe w skłar'.ie
Zarządu
Głównego:
na Sekretarza
Generalnego
powołano
doc. dra A. L. Godlewskiego
(poprzednio
był
dr Bolesław
Garyga), na V-ce Prn"'sa
pc \Vołano prof. dra Stz,nisława
Bąka (poprzednio
był doc. dr A. L. Godlew,ki).
Aktualny
skład Prezydium Zarządu Głównego:
Prezes PTL - Prof. dr Jan C z e k a n o w s ki, 3-ch V-ce Prezesów
prof. dr Stanisław
Bąk,
prof. dr Włodzimierz
A n t o n i e w i c z, prof.
dr Maria Z n a m i e r o w s k a - P r ii f f e r o w a, Sekretarz Generalnydoc. dr A. L. G o d l e w s k i, Z-ca Sekretarza
Generalnego - mgr Maria
S u b o c z o w a, Skarbnik PTL - prof. dr Adam Wan k e, Z-ca Skarbnika - dr Tadeusz
W rób l e w s k i.
W tym okresie odbyło się 8 posiedzeń Zarządu Głównegof'olskiego
Towarzystwa
Ludoznawczego:
1) 17. II. 1962 we Wrocławiu, 2) 29. III. 1962 r.
,ve Wrocławiu, 3) 26. V. 1962 r. - posiedzenie
nadzwyczajne,
w składzie
poszerzonym
o przedstawicieli
Partii,
PAN i Komitetu
Redakcyjnego
DWOK we Wrocławiu,
4) 27. V. 1962 - we Wrocławiu, 5) 16. VI. 1962 we
Wrocławiu,
6) 27. IX. 1962 w Łal1cucie, 7) 23-29. IX. 1962 XXXVII Walne
Zgromadzenie
PTL w Łańcucie, 8) 4. XI. 1962 we Wrocławiu .
Głó,':na Ko:nisja REwizyjna
przeprowadzila
w 1962 r::ku 6 zebra:'!.
a mianowicie:
1) 2. VI. 1962 we Wrocławiu,
2) 3. VI. 1962 we Wrocławiu.
3) 15. VI. 1962 we Wrocławiu, 4) 16. VI. 1962 we Wrocławiu,
5) 20. IX. 1962
w Poznaniu, 6) 29. IX. 1962 w Łańcucie, gdzie dokJn:mo zmiany w składzie
osobowym Głównej Komisji Rewizyjnej. l';owy skład GKR: Przewodniczący - mgr Stanisław Badoń, Z-ca Przewodniczącego
- dr Władysław Świrski, Sekretarz - dr \Valeri2in Sobisiak, członkowie:
prof. dr Franciszek
Wokroj, mgr Stanisław Błaszczyk.
We wrześniu 1962 r. w Łań c u c i e na 'Walnym Zgromadzeniu Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego
wniesiono p::prawkę do ~ 30. Statutu PTL.
Statut z w/w poprawką
został zatwierdzony
przez Prezydium
Rady Narodowej - Wydział Spraw Wewnętrznych
\\'e Wrocławiu, dnia 14. XII. 62
roku Nr USW-S-13/119/G2.
B.
Dział
n ak ow o -b a d a w c z y
i
p o p u l a r y z a c j a.
Prace naukowo-badawcze
Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego związan?
były w roku sprawozdawczym
z problematyką
milenialną, a więc poszukiwaniami dotyczącymi:
a) monografii
regionalnych,
prace te prowadziły
poszczególn:: ośrodki naukowe przy Oddziałach PTL,
b) prace przygoto\vawcze
- referaty na V Kongres Sło-wianoznawczy
w Sofii i VII Kongres l\Iiędzynarodowej
Unii Nauk Antropol. i Etnograficznych
w Moskwie,
e) prace związane
z Polskim Atlasem Etnografic?nym
(w drobnym
tylko zakresie),
T
I
794
d) prace związanc
z programem
naukowym
studiów
etnograficznych (Etnografia
Bułgarii).
W dziale naukowo-popularyzacyjnym
przygotowano
program
naukowy na XXXVII Walne Zgromadzenie
w Łańcucie, które stało sil~ okazją
dla podsumowania
badań etnografi~znych
i folklorystycznych
na obszarze Rzeszowszczyzny,
a w szczególności Ziemi Łańcuckiej.
Obok tej nowej problematyki
przygotowano
i ostatecznie
oddano do
druku
materiały
naukowe,
jakie pozostały
po Międzynarodowej
Konferencji Pomorzoznawczej
z 1960-1961
r. Ta część działalności
PTL była
zrealizowaniem
uchwały
dotyczącej
skierowania
aktywniejszej
działalności naukowej na obszar Ziem Zachodnich.
Zarząd
Główny Polskiego
Towarzystwa
Ludoznawc~ego
postanowił
włączyć się do VII Międzynarodowych
Targów
Książki
przez wzięcie
udziału i pokazanie
dorobku
Towarzystwa,
w dniach 20-27. V. 1962 r.
(Stoisko nr 126). Udział PTL na VII MTK był znacznym osiągnięciem
Towarzystwa
w porównaniu
z latami poprzednimi.
W tym samym czasie odbyla się na wyższych piętrach
Pałacu Kultury
w Warszawie wystawa dziesiĘciclecia
działalności
Polskiej Akademii
Nauk. St3tystyCz.nc.:
zestawienia
i kartony
wykazały
działalność
poszczególnych
towarzystw
naukowych
w okresie 1952-1962,
dotowanych
przez Akademię.
Należy
stwierdzić,
iż w zestawieniach
ilu,trujących
działalność
wydawniczonauk::wą oraz wymianę ogólnopolskich
wydawnictw
- PTL zajęło jedno
z pIerwszych miejsc.
Należy
również
podkreślić
zainteresowanie
wydawnictwami
PTL
wśród pracowników
naukowych,
polskich
i zagranicznych.
Szczególnie
atrakcyjny
okazał się LUD, Atlas Polskich
Strojów Ludowych,
Pieśni
Ludu Polskiego Oskara Kolberga i inne wydawnictwa.
W związku z wystawą - Towarzystwa
wydało prospekty wydawnictw
własnych w języku
polskim i w językach obcych.
W okresie
sprawozdawczym
wysłano
na wymianę
Lud, t. XLVI
i t. XLVII do 287 instytucji zagranicznych,
a także do instytuc li na ukowych polskich.
.
C. D z i a ł w y d a w n i c z y.
Pracami wydawniczymi
kierowały
następujące
Komitety Redakcyjne:
"Lud" Redaktor
Naczelny prof. dr Józef
G a j e k, członkowie:
prof. dr Jan Czekanowski,
prof. dr Włodzimierz
Antoniewicz,
prof.
dr Maria Znamierowska-Pri.ifferowa,
doc. dr A. L. Godlew-ki
"Prace i Materiały
Etnograficzne"
_.. prof. dr Kazimiera
Za~is~owiczAdamska,
prof. dr Józef Gajek, dr Anna Kowalska-Lewicka,
mgr
Maria Szwengrub,
,.Atlas ~olskich
Strojów Ludowych"
Redaktor
Naczelny dr Olga
G a J k o w a, członkowie Komitetu Redakcyjnego:
dr Longin l\-Ialicki
mgr Maria Suboczowa, mgr E<"yta Starek, mgr Piotr Kaleciak,
'
"Prace Etnologiczne"
prof. dr Jan Czekanowski,
prof. dr J. Gajek,
795
".
doc. dr Andrzej
kulski,
"Biblioteka
kowie,
Waligorski,
mgr Krzysztof
MakuIski,
Popularna"
- Redaktor dr Anna Kowalska-L e w i c k a, członprof. dr Józef Gajek, doc. dr A. L. Godlewski,
dr Tadeus:~
Delimat,
,.Literatura
Ludowa" - Redaktor N<.czelny - prof. dr Julian K r z y ż an o w s k i, SekrE::tarz - dr Stanisław
Świrko, c?łonkowie:
prof. dr.
Witold Doroszewski,
prof. dr Józef Gajek, prof. dr Stanisław Pigoń,.
prof. dr Tadeusz Seweryn, dr Wanda Pomianowska,
mgr Jan Sadownik,
l
i
"Dzieła wszystkie Oskara Kolberga" - Redaktor Naczelry prof. dr Józef
B u r s z t a, Przewodniczący
- prof. dr Julian
K r z y ż a n a w s k i,
członkowie:
Kazimiera
Zawistowicz-Adamska,
Jan Czekanowski,
Stefan Dybowski,
Józef Gajek (Redaktor
Naczelny
I tomu), Czesław
Eernas, Helena Kapełuś, Tadeusz Ochlew~ki, Anna Kutrzeba-PojnarQwa, Maria Znamierowska-Priifferowa,
Kazimierz
Rusinek, Roman
Reinfuss,
Marian
Sobieski, Stanisław
Wilczek, Bogdan Zakrz~wski.
W dziale wydawniczym
we Wrocławiu od VI 1962 pracuje Konrad Wypych,
w Poznaniu - mgr Medard Tarko i m~r Agata Skrukwa.
D o r o b e k \V Y d a w n i c z y P o l s k i e g o T o war z y s t waL
ud o z n a w c z e g o z a r oj, 19 6 2 (plan zatwierdzony
przez Polską Akademię Nauk), w którego skład wchodzi 9 tytułów wydawniczych,
przedstawiał si ęnastępująco:
1. "Lud", rccznik - organ PTL,
:;! "Prace Etnologiczne"
- wydawnictwo
seryjne,
3. "Prace i Materiały
Etnograficzne"
- wydawnictwo
seryjne,
4. "Bibliotek':! Popularna"
_. wydawnictwo
seryjne,
5. "Atlas Polskich Strojów Ludowych"
- wydawnictwo
seryjne,
6 .. "Archiwum
Etnograficzne"
- wydawnictwo
powielaccowe,
7. "Literatura
Ludowa" - kwartalnik,
poświęcony folkl:Jrystyce,
redagowany
przez Kom. Redakcyjny
w Warszawie,
8. ..Łódzkie Studia Etnograficzne"
- wydawnictwo
seryjne, redagowane przez Oddział PTL w Łodzi,
9. "Dzieła Wszystkie Oskara Kolberga" - wydawnictwo
seryjne, redagowane przez Komitet Redakcyjny.
Redakcja w Poznaniu,
druk
fotooffsetowy
w P. W. M. w Krakowie i L. S. W. w Warszawie
P o z Y c j e w y d r u k o wan
e i w d r u k u.
IV 1962 roku wydrukowano
375.92 arkuszy wydawniczych:
1. ,.Lud'· - t. XLVII
-19,75 ark. wyd
2. _,Literatura Ludowa" zeszyty
4-6/61, 1-2 62, i 362
3 ... Archiwum
Etnograficzne"
Nr 24 i Nr 23
4. "Ł6dzkie Studia Etnograficzne.
t. IV
Razem
2830,07
15122,82
797
795
5. Tomy fotooffsetowe,
Dzieła Wszystkie
a) t. 1 "Pieśni Ludu Polskiego"
b) t. 2 "Sandomierskie"
c) t. 3 "Kujawy",
cz. I
d) t. 4 "Kuj a wy", cz. II
e) t. 5 "Krakowskie",
cz.
I
f) t. 7 "Krakowskie",
cz. III
g) t. 8 "Krakowskie",
cz. IV
h) t. 15 "Poznańskie",
cz, VII
i) t. 16 "Lubelskie",
cz. I
j) t. 17 "Lubelslde",
cz, II
k) t. 32 "Pokucie",
cz. IV
R a zem
dzieła
O,kara
Kolberga:
26,5
~O.8
24,6
25,5
20,5
21,5
19,5
21,9
15,8
19,-
w produkcji
pozycje:
3512-
ark. wyd.
87.-
ark. wyd.
w-
"
vV porównaniu
z planem wydawniczym,
P81skic Towarzystwo
Ludoznawcze zrealizowalo 9:'"/0. l'Jieznaczne opóźnienie powstało na skutek wycofania z wydawnict',va
zgL:sz:mych poprzednio do druku, względnie złaź:nych
prac (objętości 37 ark. wyd.), wyjątkowe
trudności
związane z tłumaczeniem Etnografii Bulgarii '. W sumie więc Dział Wydavvniczy przeprowadził
łącznie do produkcji
375,92 arkmzy wydawniczych.
Jcst to ogromne osiągnh;cie Towarzystwa,
zważy\vszy,
że w tym s3mym czasie inne n1ukuw0
instytucje,
dysponujące
znacznie
\viększymi
możliwościami,
wykazały
w rocznych sprawozdaniach:
IHKM 2
Instytut Zachodni 3
Polskie To\varzystwo
Ludoznawcze
-
prac w okresie
sprawozdawczym
w Bibliotece
na-
1. IVycena i inwentaryzacja
Biblioteki,
2. Przepisywanie
inwentarza
dzieł zwartych.
3. Porządkowanie
magazynu
po inwentaryzc:cji
i wydanie, 4. Zakładanie
kart akcesji dla czasopism,
5, Sprawa
konserwacji
książek, 6. Obsługa czytelni, 7. Prace inne.
Na polecenie Polskiej Akademii Nauk w okresie 11. IX.-20. XII 62 r.
została przeprowadzona
całkowita wycena księgozbioru
PTL: dzieł zwartych, czasopism,
map, wycinków
prasowych
i dubletów.
W wyniku tego
otrzymano wartość księgozbioru PTL wyrażającą
się w kwocie 1 141 7'19,2'3wartość dubletów 31 569 zł.
166,10 ark. wyd,
O. Kolberga:
W opracowaniu
redakcyjnym
z:1·,jdowały si<; trzy
Prace Etnologiczne,
t. VII
Biblioteka
Popularna,
t. IV
Prace i Materiały
Etnograficzne,
t. XXIII
R a zem
ark. wyd.
1,9,4
Do najważniejszych
leżały:
481,05 ark. wyd.
311,20 ark. wyd.
375,92 ark. wyd.
D. B i b l i o t e k a. \"1 reku 1962 do Biblioteki Towarzyótwa
w)lyn~ło:
z wymiany D07 vol., z zakupu 290 vol., dary i inne 37 vol. Razem 1134 vol.
wartoi:ci 47204,81 zł oraz 82 paczki wycinków prasowych - wartości 3 000 zł.
Wszystkie n"bytki zostały opracowanc,
rozpisane, za!Jżono karty katalogowe. Karty dziel zwartych zostały włączone do katalogu alfabetycznego.
l Dodać
trzeb~.
iż była prZ2'r\vć1 3 n1iesięczna
\V z8truclnieniu
nowego
praco\vnikn
\\'y(lGwniczego Polskiego Towarzystwa Ludoznawcze,e;o.
, Sprawozdanie
z rlziala!ności
Instytutu
Hi5t. Kult. Mat. Polsskiej
Akademii
Nauk
za rok 1962. Maszynopis
str. 2;.
'Sprawozdanie
Władz
Instytutu
Zacl1odnie'"o
1. XI. 1~61-31. XrI. 1962, Poznat'"
1""3, str. 40-41.
Do no\vego inwentarza
zostaly przepisane
następujące
działy: bibliografia,
historia,
geografia,
etnologia,
literatura
ludowa,
:1auki przyrodnicze, statystyka,
ekonomia,
ubiór, "''.1zykologia,
muzealnictwo,
socjologia, kultury
antyczne,
archeologia,
sztuka, językoznawstwo,
encyklopedie,
słowniki, razem 6900 tytułów, około ~!OOO vol.
Ze zbiorów korzystało
vV roku
1962 na miejscu 1400 osób (3100 vol.).
Stosunkowo
małe wykorzystanie
czytelni podyktowane
było koniecznością
zamknięcia
biblioteki
całkowicie
od 1. VII do 9. XII. 1962 r. w celu przeprowadzenia
inwentaryzacji.
Vol bibliotece
PTL pracowały
w roku
sprawozdawczym
Łyszcz- Wirpsza i od 15. IX. 1952 r. p. Helena Kooeć.
W pracach
biblioteki
brali dorywczo
wyższych
Uniwersytetu
Wrocławskiego,
udział
studenci
mgr
Anna
etnografii
lat
To ogromne osiągnięcie Towarzystwa
jest tym większe, że wszystkie
swoje
tytuły
wydawnicze
publikuje
ono samodzielnie,
tylko
"Dzieła
wszystkie Oskara Kclberga" są realizowane
przez specjalne dwie instytucje
wydawnicze,
którymPTL
zleciło prace wydawnicze
(P, W. M. w Krakowi,:
i S. L. W. w W8rszawie).
5. A r c h i w u m
N a u k o w e
P T L.
PolgI.;:ie Towarzystwo
Ludoznawcze
posiada bogate 2trch\wum naukowe, (m. in. pisma związane
z redakcją
"Ludu"
od roku 1895, a także
maszynopisy
prac już cpublikowanych).
Największą wartość posiadają:
1. Niedl ukowane n:kopisy prac etn')graficznych,
darowizny,
wzgl~dnie złożone w depozyt,
nabyte
drogą
kupna,
2. Materiały
z badań
terenowych,
prO\vadzonych
w ramach
PTL w latach 1952-1956 i z jego funduszów
finansowane,
prac
3. ;\bteriały
fDiograficzne - filmy,
~,...;l\.lWaIi. naukowych,
zakupione
PTL, depozyty i dary,
i po!:J'ac
błony i klisze - z bad,'ll
lub wykonane
w l'<}madl
l
r
.
,
'798
799
4. Rękopisy redakcyjne,
5. Waria - bibliografie
l mne.
Najważniejszy
zrąb
Archiwum
stanowią:
dary
,Jrof. dra Adam'.
Fi.,chera,
zakupione
rękopisy
po prof. drze Stanisławie
Poniatowskim
i prof. drze A. FischerZe, depozyty i dary prof. dra Józefa Gajka i innych,
W roku 1962 zostały wykorzystane
następujące
pozycje arC'hiwalne:
1. materiały
rękopiśmienne
Oskara .Kolberga do reedycji
"Dzieł Wszystkich Oskara Kolberga";
2. materiały
rękopiśmienne
Władysława
Skierkowskiego
(czę~ć etnograficzna
w opracowaniu
dr L. Marii Szwengrub.
część muzyczna __ doc. Antonina
Wozaczyńska);
3. materiały
z wyprawy
prof. dra Stanislawa
Poniatowskiego
do do Kraju
Nadamurskiego
(czę~ć
antropologiczna
prof.
dr Franciszek
Wokroj,
część etnograficzna
i dziennik podrÓŻy -- Barbara
Heidenreich);
4. materiały
rękopiśmienne
Jana Swiętka
"Brzozowa
i okolice Zakliczyna
nad Dunajcem",
których druk przewidziany
jest w planie wydawniczym;
5. praca
Marii
Henslowe.i - "R.ośliny dziko rosnące w kulturze
ludu polskiego", oparta
w części na materiale
rękopiśmiennym
Archiwum
PTL.
Z Archiwum korzystają
stale pracownicy
naukowi, doktoranci
i magistranci Uniwersytetu
Wrocławskiego
i innych ośrodków uniwersyteckich,
o
a także studenci.
W Archiwum
PTL w okresie od czerwca do września 1962 r. na pracach zleconych
pracował
mgr Janusz Bogdanowicz,
a od 20. X. 1962 r.
-
Jan Heidenreich.
Ilość pozycji Archiwum
(rękopisów
i maszynopisów)
wzrosła z 1008
do 1410 pozycji. Jeżeli chodzi o zawartość
działu Archiwum
materiałów
ilustracyjnych,
aktualny
ich stan w chwili obecnej wynosi 4745 pozycji.
Kartoteka
materiałów,
fotografie,
rysunki
i teksty z badań terenowych,
i inne, zawiera w okresie sprawozdawczym
około 9000 pozycji. Dokumentacja Archiwum obejmuje księgę inwentarzową
rękopisów i maszynopisów
oraz klisz, błon i filmów, a także kartotekę
materiałową.
'
W okresie od X do 31. XII. 1962 r. w Archivlium wykonanI)
następujące prace:
a) uporządkowano
wg systematyki
etnograficznej
karty materiałowe
z badań nad rolnictwem
i hodowlą w ilości około 800 szt., .
b) naklejono
i opisano około 251) szt. fotografii,
c) uporządkowano
dział rękopisów
i maszynopisów
wg numerów
inwentarzowych,
z ckreśleniem
ilości stron każdej pozycji,
d) zinwentaryzowano
ponownie materialy
już opublikowane.
E. S p r a w y o I' g a n i z a c y j n e.
Sekretariat
Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego
w 1962 r. prowadziła Teresa Zytowiecka. Rozległość tematyki korespondencji
PTL ilustruje
schemat
registratorów
Biura:
I. Sekretariat:
1. Sprawy Naukowe, 2. Popularyzacja,
3. Zarząd Główny (2 reg.), 4. Sprawy
Organizacyjne
(3 reg.), 5. Komisja
Rewizyjna,
6. Oddziały (5 reg.), 7. Deklaracje
członkowskie
(2 reg.). Sekretariat
wykonuje całokształt
zleceń wszystkich
działów prac (naukowych
i organizacyjnych)
PTL. Niemały wysiłek poza korespondencją,
skierowany
jest
na wprowadzenie
uchwał Zarządu
Głównego i Głównej
Komisji Rewizyjnej.
Sekretariat
PTL prowadzi
sprawy
członkowskie,
które w roku
sprawozdawczym
zostały zaktualizowane
zgodnie z zarządzeniem
władz
administracyjnych.
Nowych deklaracji
wpłynęło
477. W dziale tym jest
prowadzona
również
specjalna
księga protokołów,
z posiedzeń
Zarządu
Głównego PTL.
II. D:uiał wydawniczy:
1. Rada wydawnicza
i Komitety
Redakcyjne,
2. Lud, t. XLVII, t. XLVIII,
t. XLIX (3 reg.), 3. Prace Etn.o1cgiczne,
4. Archiwum
Wydawnicze,
5. Prace i Materiały
Etnograficzne
(4 reg.),
6. Papier, 7. Literatura
Ludowa, 8. Biblioteka
Popularna,
9. Międzynarodowa Konferencja
Pomorzoznawcza,
10. Atlas Polskich
Strojów
Ludowych, 11. Plany i sprawozdania
wydawnicze.
III. Biblioteka
i Archiwum:
PTL: 1. Korespondencja
Biblioteki, 2. Korespondencja
Archiwum.
IV. Sprzedaż i wymiana:
1. Sprzedaż wydawnictw
PTL, 2. Wymiana
wydawnictw
PTL (4 reg.).
Dzieła
Wszystkie
Oskara
Kolberga
są wydzielone
prowadzone
przez Redakcję
DWOK w Poznaniu.
W roku sprawozdawczym
do Sekretariatu
PTL wpłynęło
4813 pism,
wysłano 4253 odpowiedzi.
W roku 1962 przeprowadzone
były następujące
kontrole
w księgowości PTL:
I. Przez inspektora
finansowo-księgowego
PAN ob. Alicję Nowicką,
w kwietniu
1962 r. Kontrola
obejmowała
wyłącznie
dokumentację
finansowo-księgową
wydawnictw
Dzieł Wszystkich
Oskara Kolberga.
II. Przez
kontrolera
I. K. R. Prezydium
Wojewódzkiej
Rady Narodowej
we Wrocławiu w dniach 10. V. 1962 r. do 31. V. 1962 r. Kontrola
obejmowała
całokształt
działalności
Towarzystwa.
W księgowości
są zatrudnieni
mgr Antoni Nienartawicz
główny księgowy,
Danuta
Tyszkowska
st. ekonomista,
ob. Cecylia Strzelczyk
kasjerka.
Dział wymiany
prowadziła ob. Zofia Pawełczyk,
magazyn -' od września
1962 r. - ob. Jerzy Rudnicki.
Olga
Gajkowa
801
800
B i l a n s Polskiego
To\varzystwa
Ludoznaw-
c,-ego na dzić!'! 31. XII.
lf!62 r.
Pasywa
Aktywa
L p.
I
I 108722,36;
. 2308441,14
,
(wy-'
Dłużnicy - współpracownicy
-- Zarządu
Gł6wnego
- Komitetu
KolbergGwski2go
- instytucje
Odbiercy -Zarządu
Głównego
- Komitetu
Kclbcrgowskiego
Rozrachunki
publiczno-prawne
I
5
6
7
164,15 .
9805,19
426,54
l
156900,451
130424,52
Materiały
w msgazynle
w przerobie
\vłasnym
79 046,02
68 787,68 .
147833,70 !
Drobne
i krótkotrwałe
VI użytkcwaniu
przedmioty
a~~;:wa
Zarzą:::u
I<:.crnitetu
I
(J)
Z~rz~r'::;uGłÓ'V;1c:gO
b)
l(:)n'l~tctu 1<>:lb:.;rgov::J,:i(~f,o
Gł.
3:i2 733,15 '
I
5809,27
4135,32
Z8.:~i··'1du G-~~)V\711E::go
2
I
i
9496,34
-
1300,-
dochody
Sumy
do l'ozEczenia
d~ wyj<J.Śni2ni:\
(K'Jm. Kolberg.)!
Fundus,;c
w lir: (5k".>::~~
podst'::"jo'.vych:
a) Zanąctl
Cl/;wnęgo
b) Komitetu
Koll)~rg(}wskic2(o
I
i
-.- inne rozrachunki
a) Zarzqciu Głl)\Vncgo
4
__
i
i;rcdkach (lbrot0~xych
a) Z2~';:ąc:u GJó\vncgo
~_ Kc mit et !.' Kolbergowskiego
FUl1du.s?c
\V
1
954918,18
2730,-
I
11 3.:2 .79?,8~
I
I
.:92e;},7;)
i
10 139,30
I
5792321,76
3 13290-1,40
: 1 330 797,83
\
12000,-29 203,75 ; l 372 003,58
!
S 122 023,52
\
!
.. __ ....
~~_a_Lc_n_l .:_a_5)_·'_\'2._'
.
skarbnik:
Prof.
clI' Adam
51 -- .. Luci -. t. XLIX
Wanke
I
I
3619 410,7D
12172 9.ll,OU
I
'.
i
1 372 003,58 I
I
Księgowy:
Nienartowicz
523,- :
r·ublh.:~:n0-p!'a\vne
dna 31. XII. 1962 r.
IIIfjr Antoni
2672,60 :
303196,-
]{~.:lb:~'rgov;.~skiego
I
2917067,80
215 836,60
~--------------~---
:/
(.J16· ..~;n'.;go
2)
b)
8)
Sumy
zbiorcze
T
b) Kom! tE't u KGlb~,rgcwskicgo
121582,72 :
8841,80 •
pcdst:ó.wowe - Zarządu
Gl.
- Oc'd.'iał FIL
- Komitetu
KoJbcrgowskiego
.._-------
\V'5p0łpracov.:nic
_. r(,.~rachunki
I
109937,85
46 962,60
o
-- cdr~iOl'cy -
10,395,881
i
Sumy
jednostko
T r C' ~: Ć
\,Vicr;;:'ciclc
I
I
Inne rozrachuni(j
- Zarządu Głównego
-- Komitetu
Kolbcrgowskiego
=-_ I ~:u~:~_
Wrocław,
I
2625559,95
L. p.
i
----~-------_._._
535861,741
Środki
9
-I
141 650,49 i
165916,60 ;
214,20 :
28659,46 I
199 277,33 .
143,6ł I
Gotowe
wydawnictwa
- w magazynie
wlasnym
- w obcych magazynach
8
zbiorcze
:
203396..45 .
- Zarządu
Głównego
- Oddziałów
PTL
- Komitetu
Kolbprgow::,kiego
Kcszty produkcji
niewydzielonej
c1awniczej w toku produkcji)
- Z3rządu Głównego
- Komitetu
Kolbergowskiego
3
4
Banki - Zarządu
Głównego
- Oddziałów
PTL
- Komitetu
Kolbcrgowskiego
Kasa
2
Sumy
Sumy
jednostk_
Treść
i 8~22 02~~
:
r
I
802
803
I
I
I
~
I
+'
ell
"O
>.
s::
t:-
'O
"'.
N
l:')
~
~
~
,.,
~
M
CO
ro
EJ
;j
C/)
.-<
.-<
co
~
O
~
M
.-<
,.,
'" ,.,
CO
t:-
co
M
O·
M
t:-
.n
"'~
C'"'
O
M
o
.-<
""'
""'
Ln
.'ł~
'lo'
Ol
co
....•
l~
.-<
tj
~ ~
~
~ <:l
.n "Cl
•... ~
O
~
cq
,
.C)
.C)
~
o
+'
;j
'8
[J:1
'UJ
o
'?li
'N
"O
>.
~
;j
~
~
'0
'Q?
t...!
'2'"'
o. ~
ro
o
•...
>.
+'
I ~o'"
"
UJ
--- I
Ol
.-<
G)
"O
+'
N
C'l
o
en
.~
~ 'eJ
C; ~
P::
E-<
o
~
'O
~,
<t:
;j
s::
C/)
~
---'
O
•...
'"
Ol
N
ID
M
EJ
N
OS'
c1
co"
o
c.-"~
~
UJ
'T.l
o
:r:
()
<t:
P::
[J:1
u
'if!.
P::
E-<
>.
"O
o
..c:
OJ
o
Q
Q)
'2
N
UJ
;j
"O
N
(l)
~
EJ
o
,..,
'",
Ol
'O
Ol
N
>.
~
UJ
~"
co
~
~
oj
b
(':1
;~
+'
C/)
M
Ol
(:')
,,.,
o
<li
+'
Ol
"O
,.,
>.
~
UJ
~
CJ'
.~
EJ
t',
N
Ol
Q)
P::
I,
o'
o
o
o
o
.-<
~
;.g
OH
" 'cw
'O
Ol
00
Ó
'"
O
c,
o
a
'''-:J~
O
'"a
Ln
a
.-<
ro
c::l
I
.-" "'>
O"
M
CD
',:"-")
.-<
,.,
co
l(;)"
Ol
""'
L'"
co
.-<
o
N
U
~
o
n.o
o
:§
c
w
>.
'"'
~
CJ
'O
Ol
:;;;
UJ
C)
N
>.
'"O
a
..c:
u
o
! Q
o
n.o
c
'u
Q)
:s
~
;j
:2
O
CCJ
o
•...
o.
;:l
"D
N
>.
"O
o
..c:
u
o
Q
UJ
[$
o
n.o
C"
,~
o
en
"
h
'J
;S
8
.n
"O
~
;j
Z
~
'8 p.;
(l)
es
,.J
•...
+'
Ol
,)
..
N
~
C
~
B 2
n
o
G
i2
~
~
~ .~
o
~
N
CJ
OQ
N
.>::
p
>.
Q)
~
,
;.gu
is
Z
~
o
o..
a
...
o..
·S
.8
..c:
><
s::
~
[J:1
o
a
•...
H
Z
Ln"
c,",
..c:
'>."'
;j
;j
"O
'n
C'l
I
(l)
C/)
...:l
E-<
'"'
~
a ~.B .~
N
'>."'
.... I ~
N
P::
n.o
•...
.n
'O
£ ~ B
L'"
O
~
~
o
~ ...:
UJ
'N
>.
"O
UJ
o(j'J.
ro-t
.~
~
2 .~
~
U
,.,
o
n.o
~
o
ill
CJ
u
Q
o
«j
a
~
'8
;j
N
;j
+'
~
'8o
o
•...
"D
OS'
N
•...
Ol
2
N
~
cel
Ol
NAUKOWA
POŚWIĘCONA
JOZEFOWI
LO:.vrPIE
CO.
Ol
M
M
SESJA
'"
'O
M
t:-'
Q)
N
o
'O
>.
;;;;
;:o
'O
~
B
'"'
o
..c:
O
Q
~
O
s::
N
•...
Q
'"Ci
Ol
Q)
N
P::
C)
CJ
~
';;;'
N
'>."'
~
N
'O
Ol
~
>.
>.
~
>.
.c
u
Q
:::
.8
~ «:<=
...
a
~
~
•....•
n
u
UJ
,....
....;
'O
~
C)' .~
<'l
C)
N
"O
..:
'O
N
OJ
O
Q
M2:
~
o
~
u
~ :::OJ
o .~
';;;'
>,
"O
o
..c:
'O
>. ...
tl
"O
t:I
o
.~
'o"'
"Cl
"O
EJ
CJ
N
Ol
P::
;,'
.8
u
...CJ
is:
Q
W dniach 29 i 30 marca 1963 r . odbyła się w O p o l u sesja naukowa
poświęcon3
pionierowi
odrodzenia
narodowego
na Śląsku
Józefowi
Lompie
(1797-1863).
Otwarcia
sesji oraz powitania
zebranych
gości, przybyłych
z tej
okazji do opolskiego Ratusza . dokonał doc. dr Roman Lutman. W sesji
wzięli udział uczestnicy ze Śląska Cpolskiego i Śląska Dolnego, licznie była
reprezentowana
młodzież szkół średnich Opola.
Przed południem
wysłuchano
dwu referatów:
dra T. G o s p o d a 1'k a, Walka o polszczyznę i narodowoś(~ polskq na Ślqsku w epoce J. Lompy oraz prof. dra B. Z a k l' Z e w s k i e g o, Warsztat
folklorystyczny
J. Lompy.
Ta ostatnia praca spotkała się z dużym uznaniem
słuchaczy,
wygłoszony referat
stał bowiem na wysokim poziomie naukowym.
Prof.
dr B. Zakrzewski podkreślił m. in., iz J. Lompa jesZi~ze przed O. Kolbergiem w sposób cenny dla etnografa zbierał i zapisywał pieśni. Przy większości z nich (na zebranych 454) dał 184 informacje, kto daną pieśń śpiewał,
nazwisko informatora
oraz okoliczności w jakich ją śpiewano. 138 pieśni
posiada oryginalny
zapis nutowy. Jak wartoś~iowe
są rękopisy J. Lompy
ocenić może każ.dy folklorysta, który zdaje sobie sprawę z tego, iż w pierwszej połowie XIX w" a nawet i póżniej zbieracze stosowali niedopuszczalne
poprawianie
utworu:
"szlifowali"
wyrażenia
gwarowe, zastępowali
nieparlamentarne
(szczególnie w przyśpiewkach)
obojętnymi
lub je usuwali,
"poprawiali"
zapisy muzyczne.
Rękopisy
J. Lampy znajdują si~ dziś w Muzeum Etnograficznych
W Krakowie,
Cieszynie i u SS. Słulebniczek
v\l Dębicy
kiPo znania.
O godz. 13-tej nastC)piło otwarcie wystawy w l\lh'zeum Śląska Opolskiego pL "Zycie i t1Nórczość J. Lompy". Zgromadzono
tu publikacje,
fotokopie
rękopisów,
fotografie
z życia wytrwałego
działacza
polskiego
oraz zgromadzono najnowlsze opracowania
wydanych przez niego. Po południu mgr St. Wilczek wygłosił odczyt: "Józef Lompa jako publicysta",
po czym odbyła się dy,kusja
nad wszystkimi
wysłuchanymi
\V tym
dniu
referatami.
W dniu 3D marca o godz. lO-tej prof. dr J. Madeja
przedstawił
zebranym
Dzialalność
pedagogicznq
J. Lampy,
następnie
mgr .T. P o śP i e c h referował
Bajki
i podania J. Lompy.
Praca ta została potraktowana od strony etnograficznej
wnikliwie,
autor starał się usystematyzować wybrany z rękopisów materiał wg podziału FFC. Równie interesującą
okazała się praca dra J. Kopcia, Język J. Lapmy. Wybrane teksty poddał
analizie, na podstawie
której okaZdlo się, iż Lompa starał się używać
\V
swych ulotk:lch, artykułach
i dziełkach
poprawnej
polszczyzny
czasami tylko, w popularnych
publikacjach
(porady dla rolników) stosował
dialektyzmy,
aby być bardziej zrozumiałym
dla nievvprawnego czytelnika.
303
80·!
korrlu~ik~l,t: L'"JrnpCl t~c6rcą n()lt~(;CZ2SneurJ
S~()""I'·.'·:I
:"'1
'.'C:7(:.'";c~(I~"kip"'/O
relc.cjc rC'icrer~t.} b,\'1y ci,~~),:a\vc i :.:!,{:·1;pu~~)tnC'.
, ·-~~'·ci'.;sl;;)';:ii,· 1\'~:t;';;-~;"\~zi(:l:J udli:'; ok;io 10 05ó'o, sesje: zakończono
p~ji~n~'~'np::j'):.::.ł·u.'~~nicn1:~Llffi::lrCd: '.";licczorerli L~cJJyła ;Si-~\I:i'2czvl'n~cJ.
Ks.
St.
:\,18. z Gl k
podał
Henryka
R0111Gl1ska
STATUT
pr'~'-\'iz()ryczr:y CIAP'
7aprop"nowany
do wIlądu
i aprobaty
c!!onkO:1i
Stowarzyszenia
przez Komitet
Reorg,mizacy.jny,
wyznaczony
w Brukseli
11 września
i zgromadzony
w Antwerpii
l i 2 listopada
19G2 r.
WSTĘP
11.
l.1ic;clzynarJdowa
Kcmisja
do Spraw Folkloru
(CIAP), jako międzynarGclowa organizacja
naukowa
zawclzic;cza swoje powstanie
Mh;dzynarodo-~:(mu K::mg;'esowi do Spraw
Folkloru,
który
się odbyt v\' Pradze
w 19:3 r. pod protektoratem
Międzynarodowego
Instytutu
Wspólpracy
[ntde:<:luBlnej Ligi Narodowej '*.
Na zaproszenie
UNESCO
Międzynarodowa
Komisja
do Spraw
Folkloru
CIAP
wchodziła
w skhd
organizacji,
które
utworzyły
siC;
IV Bruks2·Ji
dnia 21 stycznia
1949 r. - lVIiędzynarodowej
Hndy Fllo.30fii
i Nau~c Hu:nanistyez:1ych
(CISH).
Scisla Komi:;ja do spraw reforrny, wyłoniona
na zebraniach
praworn:cn:, ch CIAP w Oslo (w 1961 r.) i w Bruks2li (w 1Dfi2 r,) ninic'js,ym
przed3t:Hvia
zmodyfikowany
statut,
który miała opracować.
1, Cele
i sposoby
dziaŁalności
Z:ld,\I1ia CIAP polegają na:
1) z.apewnieniu
stałej łączności między instytucjami
naukowymi
l badacz;,mi w sprawach
dotyczących
folkloru,
sztuki
i obyczajów
1udo,-,,-ych eraz et:1:grafii regionalnEj,
2) przyczynianiu
się' do wzajemnego
zroztE11ienia narodów i do poznania
czlcwieka
w tych dziedzinach,
popierając
wspólpracę
międzynarodov,'ą'
w najsz~rszym
zakresie.
CO:11j"n:S.,;e:p. łIltel'naticjlale
rie~ Arts et Tr'adition-;
P0pulaire:,;. Przy p Reel ...
~" \V !,"cn~rt:'c;!e t~-iTl brał udział
prof.
dr. Aclam Fischer
i był JerJnyn11 czŁonko
ol<
ze :ożycieli
CIAP
Przyp.
Red.
SpJ3::1Ly d.daL,lności CI.~P 50, na';tE;puji~C(;;:
zach(:cc~nie do t'·,vorzenia
i:1')LytU::,il,
k::.J1nisjj: tov •.arzyst',~,-: archhvó\v
i innych organizacji
narodo\"oych i mic;dzynarodowych,
21 p:;budzać
kocrdynować
ankiet:; i badania, mające charakter
międzynarodowy
i pcrównawczy
or~z czuwać nad ich publikacją,
:3) pobudzac:
i koordynowae:
rozprzestrzenianie
informacji
dotyczących
przedsię-,vziętych
lub pui:;li'O\'/C1nych
pr<lC, jak również
wszelkich
innych infor:nacji
mogących służyć badaniom,
4) popierać
spotkania
mięc!zynar:x!..l\\·e
i kongresy,
sympozjony,
zjazdy
ekspertóvJ
itd.,
.~) ws~:óldziC1łaĆ l. inn:-'mi orgi\i1izacjami zgrupowanymi
\V CISI-! i w ogól':)
z każdą organizacją
mającą zWl'1zek z pokr21vnymi
naukami.
l)
.
SI<ŁAD
1. CIAP !:klada się z czlonków 3 kategorii:
a) członkowie
indywidualni
(ciała fizyczne),
b) członkowie-instytucje
(ciała pr<;wne),
c) członku·wie wspierający
i członkowie honorowi.
2. Stać się członkiem
indywiduałnym
może każda osoba kwali[ikująca
się swą pncą
naukową.
Prośba jej o przyjęcie
musi być zgłoszona
przez dwóch członków do Zarządu, który przedstawia
ją do dyskusji
Radzie Zarządu i do aprobaty
Ogólnego Zebrania,
3. I\1cże stać się członkiem - ciałem prawnym,
każda organizacja,
główne czynności której poświęcone
są folklorowi
łub jednego z jego podziałów, pod warunkiem,
że cieszy się pewnym
autorytetem
naukowym,
jest w szerokiej
mierze
reprezentatywna,
jest wyposażona
w stałe organa zarządzające
i wykonawcze
i która wykonuje
jedynie
nynności,
z których robi sprawozdanie
ogółowi swych członków. Procedur'a przystąpienia
będzie tal.<:a sama, jak w wypadku
członków
indywidualnych,
z zastrzeżeniem,
że jeden z członków wprO\vadzających powinien
być ciałem prawnym
(instytucją)·
4. Członkiem
wspierającym
może być każda osoba lub instytucja,
która,
nie stawiając
wymagań,
odda do dyspozycji
CIAP jednorazowo
lub
rocznie,
znaczniejszą
sumę przeznaczoną
na potrzeby
tej ostatniej,
Propozycja
będzie przedstawiona
przez Zarząd Hadzie Zarządu
i do
aprobaty
Ogólnemu Zebraniu.
5. Członkiem
honoro',vym może być mianowana
każda osoba, która oddała wyjątkowe
usługi CIAP. Propozycja
w tej sprawie
będzi? zgloszona przez Zarząd do dyskusji Radzie Zarządu i dD aprobaty Zebraniu
Ogólnemu.
807
806
III. Siedz'ba,
1. Siedziba
CIAP
statut
jest \vyznaczon::l
Rady Zarządu.
2. CIAP przybiera
warzy~zeń,
jaka
tego
jest
prau:ny,
przez
środki
Ogólne
Zebranie
na
wniosek
rodzaju formę prawną
międzynarodowych
określana
przez prawa
kraju,
w którym
stoma
swą siedzibę.
3. Środki finansowe CIAP składają się ze:
aj ~kładek członJwwskich
członków indywidualnych
instythcji
(ciał
prawnych),
wysokość których będzie ustalona przez Ogólne Zebranie na zalecenie Rady Zarządu,
b) aport6w wpływających
od czlonków wspierających,
c) subwencji
przyznawanych
przez władze krajowe
i instytucje
międzynarodowe,
d) dotacj-e osób trzecich.
4. Członkowie honorowi mogą być zwolnieni
od opłat
składek
członkow-
skich.
5. Niewpłacanie
składek w ciągu 3-ch, kolejno następujących
lat, pomimo
upomnień, pc ciąga 7a sobą utratę ch::lrakteru członka, za wyjątkiem
wypadków rJozostawionych do uznania Zarządu.
IV. Organa
Organami
tariat.
CIAP
są: Ogólne
Stowarzyszenia
Zebranie,
V. Ogólne
Rada
Zarządu,
Zarząd,
Sekre-
Zebranie
1. Ogólne Zebranie
ma prawo decyzji we wszystkich
sprawach,
dotyczących misji i działania CIAP.
2. Ogólne Zebranie składa się z wszystkich członków CIAP.
3. Każdy obecny indywidualny
członek ma prawo
do jednego głosu,
każda instytucja
(dało prawne) ma prawo do 2-u głosów.
4. Każdy członek, indywidualny,
czy jako ciało prawne może być reprezentowany
przez innego członka, który musi przedstawić
formalne
upoważnienie
od mocodawcy. Jednakże żaden członek nie mOŻf' dysponować ilością głosów większą niż 5.
5. Ogólne Zebranie zwołuje się conajmniej
co 3 lata na sesję zwyczajną·
Może być zwołane na sesję nadzwyczajną
przez Zarząd lub na prośbę
1/3 członków.
6. Porządek
dzienny sesji zwyczajnych
i nadzwyczajnych
jest ustalony
przez Zarząd. Porządek ten jest zakomunikowany
członkom:
a) co najmniej na dwa miesiące przed otrzymaniem
sesji, jeżeli chodzi
o sesje zwyczajne,
b) co najmniej
miesiąc przed otwarciem
sesji, jeżeli chodzi o sesje
nadzwyczajne.
7. Decyzje
są powzięte
zwykłą
większością
członków
obecnych
lub
reprezentowanych.
Głos przewodniczącego
przeważa (przy równym podziale głosów).
VI. Rada Zarzqdu
i Zarzqd
1. Rada Zarządu prowadzi sprawy CIAP pomiędzy d\\loma posiedzeniami Ogólnego Zebrania. Jest przez nie wybierana
na 3 lata. Członkowie
nie mogą być wybierani
więcej niż dwa razy z rzędu.
2. Rada Zarządu składa sill z 15-u członków. Wybiera ona ze swego łona
Prezesa, drugiego Prez8sa, dwóch v-ce prezesów,
j8dnego Sekretarza
Generalnego,
jednego Skarbnika
i 9 członków. Nie może mieć więcej
niż 2 członków jednej narodowości.
Zbiera się obligatoryjnie
przed
każdym
zgromadzeniem
ogólnym. Atrybucje
Rady Zarządu
polegają
na przedstawieniu
nowych członków, proponowaniu
wysokości składek
i rozpatrywaniu
kandydatur
nowych członków.
3. Zarząd składa się z Prezesa, Sekretarza
Generalnego
i Skarbnika.
Zarząd zbiera się conajmniej raz do roku. Zarządza on wydatkami.
4. Decyzje Zarządu i Rady Zarządu zapadają
zwykłą większością
obecnych członków. Głos Prezesa przeważa.
5. Zarząd sporządza każdego roku dla Rady Zarządu sprawozdanie
ogólne i finansowe, sprawozdania
te Rada Z,arządu przedstawia
Ogólnemu.
Zebraniu.
6. Jeżeli stanowisko Prezesa opróżnia się, drugi Prezes przejmuje funkcję
Prezesa,
aż do następnego
Zebrania
Ogólnego. Jeżeli wolnymi stają
się stanowiska
Generalnego
Sekretarza
albo Skarbnika,
Prezes po
naradzeniu
się z Radą Zarządu wyznacza
jednego z członków Rady
Zarządu do spełniania
funkcji Sekretarza
Generalnego
albo Skarbnika, aż do następnego
Zebrania
Ogólnego. Nieobecny Prezes jest reprezentowany
przez drugiego Prezesa.
VII.
Sekretariat
1. Sekretariat
jest organem
wykonawczym
CIAP pod dyrekcją
odpJwiedzialnego
Sekretarza
Generalnego.
2. Sekretarz
Generalny
wysyła korespondencje,
przygotowuje
i rozdziela
publikacje,
dopilnowuje
wykonania
programu,
organizuje
zebrania,
utrzymuje
w porządku archiwum i listę członków, administruje
środkami, przygotowuje
i przedkłada
każdego roku ogólne sprawozdanie
do za twierdzenia
przez Zarząd.
(j09
803
III. Wysoke,ść składek
V II I. SieCi rbn)k
1. Skarbnik
zajmuje
się składkami,
sub\\"encjami
i innymi
środkami,
które wpływają
do CIAP'u. On dokonuje
'wYDiat zarząd:onych
przez
Zarząd. Przygotowuje
i przedkłada
każdego roku sprawozda!iie
fina:1sowe do aprobaty
Zarządu.
IX. Rozwiązanie
Stowarzyszenia
1. Decyzja
dotycząca
rozwiązania
Stowarzyszenia
CIAP powinna
być
powzioo:ta przez Ogólne Zobranie, decyzją dwóch trzecich glosó\'.'.
2. 'V wypadku
roz\,'iąnnia,
Ogól n'" Zebranie
wyznacza
trzech l'k\vidatorów różnej narodo\vości.
3. :Vlajątek CIAP winien
w6wczas być przekazany
instytucjom
naukowym podobnego rodzaju, wyznaczonym
przez Ogólne Zebranie,
X. ReguLamin.
1V2Lc'nĘtrzny
l,
Szczegóły
zastosowania
przepisów
niniejszE'~a
statutu
przez regulamin
wewnętrzny.
2. Regulamin
viewnętrzny
jest sporządzony
przez Zanąd
do aprobaty
Zebraniu
Ogólnemu
przez Radę Zarządu.
XI.
Zmiana
1. Statut
nie może być zmieniony
Ogólnego większością
głosów 2. :),
Projekt
Regulaminu
są
określane
i przedłożony
Statutil
przed
powzięciem
Wewnt;tr:ćnego
decyzji
Zebrania
CIAP
1. Siedziba
Siec1:dbą Stowarzyszenia
jest prowizorycznie
cyzji przez Ogólne Zebranie
w myśl artykułu
II, Wybory
Paryż, do powzi(;cia
III Statutu.
de-
Hc:dy Zarządu
1. Zarząd sporządza listę kandydat>j·x, zał:"]nóljac jeden E':~zemph'rz przy
zwoływaniu
Ogólnego
Zebrania.
CZ!J:lko'·.vie \I'edłu:; swego uzna:lia
zatwierdzają,
zmieniają
lub fp:)rządzają
!:lm! listq.
2. \Vybory cz!cnków Rady Zarz~c1u doko":;',';:;ne
są \1' gloscwaniu
tajnym
w trakcie Ogólnego Zebrania,
px! nadzo,em
d\\'óch kon trol ?rów \\,.'"znaczonych
przez zgromac1z:?:1i'2. Z3rz"r.1 sta',\'j-; do c1\'sqClz:'~ji tych
kontroleró\," listC; człemkó,." CrAP. \'. CDlu zap'ć'.':;;il'nia obliczer.ia glos·.)'.\·,
l.
Wysoko.;ć skb(kk
mir.~mum 3 ('olary
(alb:) ich równo·xar:,ość)
dla
człr;nków indywielu,llnych
i minimum
10 dolar(Jw (albo r6WI18\\'artość)
ella towarzystw,
muzeólv i i:H~YC;1instytucji
orn 30 (101:')ró\,' minimum
dla to'.var7.yst\,· naroci::r·,I.'ych lu'J niędzyn"ro~loNych.
2. Zarząd może jednak przyznać
zniżkę opiat mi(~dzynarodo\\'ym
instytucjam pokre\vnym,
które przyznaj a CIAP równoważny
przywilej.
Informacje
dotyczelce
dzialalności
CIAP
Dnia 26 majd 19D3 r. ze stał roz2s}a:1Y :! Antwerpii
list, do w:izystkich
członków CIAP (Commission
lnternntiona!e
des Arts et Traclitions
POPII!cLires) w sprawie przygot.owywanych
reform statutowych.
List był podpisany przez Rogera Lecotte z Paryża, Rogera Pinon z Liege, K. C. Peetersa z Antwerpii,
oraz przez R:)b2rta 'Wildhabera z Bazylei i zawierał prośbę a zgłaszanie nowy(:h Inndydatur
do przyjęcia
do CIAP.
Jednccz2śnie
ukazał się II felp ort dotyczący
reorganizacji
Komisji,
ulożony na podstawie
45 listów z odpowiedziami
dyskusyjnymi
c7łonków
20 krajów.
Jedenaście
krajów
opowiedzialo
się za przyjęciem
projektu
nowego statutu;
siedem wysunęło
pewne sugestie co do zmiany nazwy
Komisji,
co do uproszczenia
procedury
przyjęcia
nowych członków, co
do stałej siedziby Komisji i zmiany miejsca odbywania się walnych zgromadzeń.
W dyskusji
zwrócono również
uwagę na konieczność
jeszcze
ściślejszej
wsp6łpracy
ze wszystkimi
krajami
europejskimi.
Ta ostatnia
sugestia nie przedstawiała
żadnej wątpliwości,
z tym jednak zastrzeżeniem, że CIAP nie jest wyłącznie instytucją
europejską,
ale międzynarodową. Komisja Międzynarodowa
Sztuki i Tradycji
L!tclowych
(CIAP) jest
bowiem
organizacją
naukową,
mającą
za zadanie
zapewnieni~
stałej
łączności między badaczami
folkloru
rozmaitych
krajów,
jak i mającą
przyczyniać
się do wzajemnego
zrozumienia
się ludów, do wszechstronnego poznania
członka, do jak najszerszego
współdzialania
naukowego.
Dla zrealizowania
tych celów CIAP zachęca do tworzenia na uniwersytetach katedr folklorystyki,
formowani:') nowych instytutów,
towarzystw
naukowych,
muzeów, bibliotek,
archiwów,
na własnym
krajowym
terenie i w skali międzynarodowej,
Organizuje
zjazdy, rozsyła ankiety
dla
celów porównawczych,
porządkuje
rnD.teriały i wydaje, Zachęca również
do wzajemnego
informowania
się I) wykonywanych
i wykonanych
pracach, do urządzania
spotka;'! i wysylania
specjalistów,
do współdzic:lania
z innymi organizacjami,
zajmującymi
się pokrewną dziedziną wiedzy.
Projekt
statutu
przewiduje,
że członkiem
CIAP zostać można indy",'.'idualnie, o ile posi:')d,1 się oc1pJwic'dnie kll'alifikacje
nauko'.,"e, j;;k rów~
81 ()
811
mez może nim zostać każda instytucja
zajmująca
sę głównie folklorem,
lub jednym z jego działów, pod warunkiem,
że zgłaszająca się instytucja
przedstawia
pewną
powagę
naukową,
jest reprezentatywna,
ustalona,
ma swój zarząd, a działalność
jej podawana
jest wszystkim
członkom
w sprawozdaniach.
Wobec tego, że Polskie Towarzystwo
Ludoznawcze,
odpowiada wszystkim tym warunkom,
zostało dnia 2 lipca 1963 r. zgłoszone, ponownie jako instytucja
na członka CIAP. Towarzystwo
bowiem
by~o od 1928 r. tj. od powstania Komisji - jej członkiem.
Aleksander
z robcczej
Konferencji
SPRA WOZDANIE
Redakcji
DEMOS w
w Moskwie
dniach
Lech
Godlewski
9-14.
VI.
Gesamtredaktion
Konferenz
in Brno
redaktora,
dra R. Weinholda z pracy redaktorskiej
za okres 1962-1963 r.
2. rderal
J. P. Tclst:;rwa o zadaniach "Demosu" ,vobec VII-go Międzynarodowego Kongresu Nauk Antropologicznych
i Etnologicznych
w Moskwie (1964 r.),
3. sprawozdania
Komitetów Narodowych z udziału w pracach Redakcji
l,Demosu",
4. omóv.·ienie prac radzieckich
nad etnografią Europy,
5. referat S. A. Tokarewa i M. G. Rabinowicza "Stan i perspektywy
prac nad historyczno-etnograficznym
atlasem środkowej i wschodniej Europy",
6. narada robocza w sprawach Atlasu w Leningradzi2 (S. A. Tokarew,
J. Gajek, J. Miartan, L. KUl1Z, B. Gunda, M. Pop).
Sprawozdania
z prac Redakcji "Demosu" - E. Weinholda, oraz przedstawicieli Komitetów Narodowych
B. Bożikow3, B. Gundy, W. Jacobeit,
A. Pojnarowej,
J. Gajka, M. Popa, lVI. N. Terentiewej,
i L. KUDza stworzyły podstawę do szerokiej, rzeczowej dyskusji. Szczególnie wyczerpująco
przedstawiały
się sprawozdania i informncje gospodarzy, zwłaszcza L. N, Terentiewej C. l. Bruka, K. W. Czisiol\va, W. K. Sokołowej, W. P. Aleksiejewa; m. inn. należaloby życzyć aby w polskiej etnografii w podobny sposób
pogh)bily się studia nad folklorystyką,
tak w sensie badań nad genezą
literatury
ludowej, jak też nad współczesnymi
przejawami i przemianami
w tej literaturze.
Te ostatnie zagadnienia
przedstawił
interesująco
Czistow, a pogłębił - M. Pop (Rumunia).
Sprawozdanie
dra Weinholda ujawniło wielkość wysiłku Redakcji "Demes" i udziału Komitetów
Narodowych.
Najlepiej
zestawia to poniższa
tabelka:
1963 r.
Po konferencji redakcji czasopisma "DemJs" 17. XI. 1961 r. w B l' n i e 2,
pod przewodnictwem
prof. W. Steinitza, dra R. Weinholda, i dra L. Kunza,
w ub. roku odbyło się zebranie w M o s k w i e w dniach 9 - 14 czerwca
1963 r. pod przewodnictwem
S. P. Tołstowa i W. Steinitza.
W konferencji wzięli udział: Prof. W. Steinitz (NRD) - główny Redaktor czasopisma,
a dalej redaktorzy:
dr R. Weinhold (NRD), dr L. Kunz
(CSRS) oraz reprezentanci
Komitetów Narodowych:
dr. B. Bożikow (Bułgaria), prof. Bela Gunda (Węgry), prof. M. Pop (Rumunia), dr W. Jacobeit NRD, doe. A. Pojnarowa
oraz prof. J. Gajek z Polski, członkowie
kOl espondenci ZSRR: prof. S. P. Tolstow, prof. W. M. Żirmunski,
prof.
W. Propp,
dr W. K. Sokołowa,
kandydat
nauk
L. N. Terentiewa,
dr J. Miartan z CSRS. Opróc.z wymienionych wzięli również udział z ZSRR
dr Putilow, z Węgier zaś dr M. lsztwanowicz,
oraz reprezentanci
republik
radzieckich, Estonii, Łotwy, Białorusi, Ukrainy, M<Jłdawii ,i Gruzji. Nieobecny z powodu złego stanu zdrowia prof. Chr. Wakarelski - nadesłał życzenia pomyślnych obrad.
Obrady otworzył 10. VI. o godz. 12 - prof S. P. Tołstow. Referat wprowadzający wygłosił prof. W. Steinitz. Całokształt obrad i dyskusji toczył
się wokół trzech spraw: 1) u s P l' a w n i e ni a i pogłębienia prac redaktorskich "Demosu", 2) p r z y g o t o wan i a Redakcji do VII Międzynarodowego Kongresu Nauk Antropologicznych
i Etnologicznych
w Moskwie,
3) na marginesie
zaś prac "Demosu" i Kongresu - poruszono i omówiono
szereg zagadnień związanych z środkowo-wschodnio-europejskim
a t l as e m e t n o g r a f i c z n y m.
Odbiciem tych zainteresowań
był program Konferencji:
'R.
Wei n !l o 1 d, Demos.
DEYlOS. z. l, rok 1962, s. 119-121.
1. Sprawozdanie
(17. XI.
1961),
Rodzaje
nad·?slanych materiałów
Sprawozdanie
komunikaty
._----_._
I
ogólne
kroniki,
_-_ -----_.
..
..
-_ - _ ..•.._ .•._;) __29
•..
9
8
6
6
5
66
90
74
37
417
6811
- .. __ ._._._-_._--------
Recenzje i sprawozdania
z książek
-
45
101
43
27
Recenzje i sprawozdania
z artykułów
7
92
211
22
63 147
-
146
7
140 341
74
98 243
80
188 l Ii l
.-
Razem:
-_ .._~----
_._._---_._-----
E12
VV z\viązku
ze sprawo;:c1<lwczym
r.harakterem
,.Demosu·'
d"jc się odczuwać brak jednoiitcgo
klucza dla porządkowania
materiałów
bibli'Jgraficzno-spr:.,'.\'ozdawczych
.. Jest to zresztc: stały brak iJlbliografii
etnogl'aficznycil (jak godzić :;przecznć)ści i trudności między u1daclem przestrzennym,
et l'XCCi.O\"·ynl i ,i.::.k o~rf'ś.J.ać granice dls 113.t:.k pom:cniczych
i pQsiłkuj:ący<.:h
etncgrafię).
Potrzeby
te wyraziły
sic; w referacie
dra L. Kun?:?-, l('sysfemattce
oiJSuhou;ego
tricle;li
ctnograjickych
jolklorist:ckycil
Ci
pTac!.
Dyskusja
nad rL'feratami
i sprawozdaniami
wskazała
na k:mieczność
wyrównania
poziomu
sprawozdań
i recenzji.
Porus~ono
rĆJwniE'Ż problem
,.v;yważe'1ia"
proporcji
miqd.,-y długimi sprawozdaniami
z artykułów
w stosunku do recenzji dzieł zwartycll.
Wspomniany
referat
L, Kuma
i dyskusja
nad nim dotkn'~ła również
zag2dnienia
profilu
czasopisma.
Wi~kszość
biorących
udział w oyskusji
podkreśliła
konieczność
dalszego po:::l~hienia jako~ci i formy informacji,
z zachowaniem
właśnie
profilu
informacyjno-naukowego.
Dyskusja
na
temat systematyki
materiałów
nie zastała zakończona,
postanowiono
wrócić jeszcze do tego zagadnienia.
Podkreślano
jednak, że w zacadzie należy
granice informacji
raczej zacieśniać
do problematyki
ściśle etnosraficznej,
falklorystycznej
i antropologicznej.
Obrady ściśle związane
ze spra\vami
"Demosu"
\vskazały
na potrzebę
z'Niększenia
aktywności
Komitetów
Narodowych
w mobilizowaniu
autoró\v, jak też - zwiększenia
listy prenumeratorów.
Powzięto
też rezolucję
następujqcej
treści:
1. "Demos"
jest organem
sprawozdawczym
dla etnograficznych
rystycznych
badań u; socjalist'yc;_Jlych
;'J:tństll;ach
Eu1'opy.
Sic"
2. Do karty
tytulowej
u'prowadza
się Niemiecką
3.
Kierownictwu
sustematyki
tetowi
sk;de
instytucji
Redakcji
zleca
się,
aby 7n ogólnym
przedyskutotcać
Prace
o znacuniu
przygotowawczym
zostać
przekazane
ruwnież
komitetów
'W
narodowych
"Demosie"
S. Na podstawie
się
wydawcy
słowiańskimi
i
j'lgosc01.riariskich
6. Z ulfagi
-
1il964
uchwaly
i za7'ządowi
pr,zed
rcdakc,;;
redakcji
projekt
podcza~
dlcl
w
"De111osu"
z clnia
la. VI. 1%3
kontaktu
z kolegami
u;
na postęp
uprasza
u; tedlnice
informacyjnej
się z orgCl'!omi
Moskwie
-
celem
31. I. 64 7'.).
przygotowaniami
1'ozmóu; o udziale
instytt!cji
specjalistycznych,
Narodolre
() konsultowanie
viczyc/!
!ch k1'aj61c.
w 1\10-
za po.';redni-
ich
redakcji
Kond-
Kongresu
Kongresu
ustalenia
ogólnej
nowej
Międzynarodowemu
tL'ydrukou;uniem
nawiązanie
"Demo-
pracach
opracowała
T.
zurzqdov.:i
(termin
w
(D. D. R.).
posiedzeniu
i uchwalić.
4.
zrejerowania
by
1964
mogą
ctwem
udział
Demokratyczną
go do 31. III.
i przed/ożyta
redakcyjnemu,
można projekt
biorących
Rep.
i jolklo-
sprawozdau;czymi
pracach
1'.
zleca
jugo-
"Demosn"
się Komitety
1i(wk
przyrod-
7. Zleca się zarząclolci
rcciCi)ccjL by
zil;,,,trcua!
styi v':Unwqu17.2jinjormacji.
8.
tego
VlZU1 •.,(l Sił~
cttjt-qd
pocztcu:.yn1l
--
nar:.;doLre
I{cn1it~;tu
Hl
Eedckcyjils
d:J l'e2~i..t()C2r:.£f;J }Hl1t·jq.?~n1,~a
ich
f<:fC!jĆŁL'
o ll'1Jr(~:.cQd2.2Ttie
lXJc's(:((:ie
kOr!.Ll:ktn
nDe(110SU~'
-
idlku
pTzljk/adóu;
o ile
nie
cIa
uczyni-tu
urządconi,
z odnośnymi
subskrlfpcj~
cza-
s )jJLsrn,
S. P. TotstOVl -- pr:~E:-'.,vJdnic·.<.;cy
zobr;::.nia - H rÓ\\Tn~czcśnie
pr2c\vodniczący E':srnit2tu Organiz~cyjn=;~()
'III 7i.Tiędzynaiodcv:;,~gJ Kongresu
Nauk
Antrop::Jłoglcz;lYC~ i Etn01ogi2zoych
w 1\lo>:!cv,'ie, - wyczerpując:}
przedsta\vi! zadania "D~:lnoSUn viłaśnie 'l'1 zVliC)zku z tym Kongresenl.
~:Demos" vlinien być: organem dobrzo inforiYHljącym o oprawach KC:1gresu. H6wnocześnie przyp:':Tll;l;.;no, że Komitety
l\'arcclowe winny polo:iyć dui}' nacisk na
przygotc'war.ie
m:,teriaihv
d:) 1 Zenyiu
"Dem:!su" na rok 1934, VI którym
n3 pLm pi"rw3z)'
n?,Je:iy ,'.'ysuc.qć prob12TnatylH~ e t n o g l' a f i c z n y c h
b a cl a ń nad
w s pół c z e s n o ś c i ą, jak też pr:blematykę
m e t od o log i c z n ą (ref. Czistowa).
Obrac'Y 'N dniu 12 c'cerwca 1963 r. p:}';\viC;cono zagadnieniom
historyczn:>-ctno:::;T:1±j.ez'.1.:;-,?:O atlasu
śroc1kc)\A,,:e,i i \V'schodr:d.ej
Europy. Pr~~c2 i tend2ncje zespołu !'adz;cch:iego przf.~dst<".\'iJi S. A. Tokar,,\\" i ~L G. Habinowicz
("Prec1.tL a :"'yteln yj
PTcspeJ~!
istol'iko-el1ulf)
r;~[rC.ZfS;'::Crro
Ci tle5a
,/\' arodl!
i V/l'8~CC~llJj
EOTOPY").
Vi! .p".•.
-;:Jekci"
Ccn-
C;DiÓ\\'i:)!10: 1) zadania
atlasu,
2) chronclr}~lczn'.:
r,~my ~lUa3u. 3) r.2()grafjc'2"j~:: gJ"'(~:1ice atlasu
4) formę
at133u,
5) z~I.\.v~rtG";ćtr2ś:~iG\v::;: t;) crr::~nll:-:I('.j~ pr,).r' D:lc1 atlasem.
Oprócz t"i;P wymienieni
".utorzy przcclsbwilj
projekt
KW2stionariusz2,
obejmu':~lc:",,)
zar;adniE':1!.3 narzlldzi rolniczych
w środkowej
i wschodniej
Europie
w XIX i XX w. Zre~erow3no
również
problem
bud:)\vnichv,~
\V farn1ie k~,\:E'stionHrius·z3.
W dyskusji
n:\d tym z3gadni2niem
głos zC1bierali dr Jacobeit, prof. Pop,
dr Kur:z, prof. I'Ji:lrtan, prof. Gajek. D?lszy ciql;( dyskusji w fermie swobodnej wyn:iany
zda)) pro\vadzono
w Leninc;radzie
w dniu 16, VII. 196:3 r.
W zwi;"z\u
z przebiegiem
dysl-;:usji nad słowiańskim
wzp,l. śrcc1kolVowschoonie;-ellropejs!,im
atłasem
etnograficznym,
n }leży przYPCl;nnicć, że
konc:pcj"
ta zostab wysu'1ipta już na IV Kongresie
Slawi,tóv,' \v Moskwie
w 19;;8 r. przez J. Gajka - w 2wi<]zJ<\1.z je~!,o rderatem
na temat regionalizacji Polski w ~\Vietlc prac nad Pclski!TI Atlasi?11l Etnograi:icz'lym.
By\'
to zr2sztą jedvny' na tym Kongresie
re~ent etnograficzny.
Wniosek w spra-'
wie kartsgraiii
etncgnfkzncj
u.qskal
wtedy· pcparcie
i znalazł
się
w uchwałach
V Kongresu
Slawistycznego
w SofiJ.
Fo dy~kus.'i na:1 prz2d,tawicnymi
przez gc~podarzy
pnjektami
p:J\vzięto następujące
\~:ytYCZ.1?:
1.'·'a1e;::)'
przecly,kutcw8Ć
calckszt'.1łt
spraw
poruszo:l~'ch
w cZ8.sie
V Kongresu
Slawistów
IV SoW(1963
f.) Dyskusja
taka odbył" się !1'l Kongr2si~ Etnol:;giC?~ym w Budapeszcie
(X 1963 r.)
(1'alnoj
l
814
b15
2. Przedstawiony
i omówiony zakres i cel Atlasu Etnograficznego
uznaje się za podstawę dalszych dyskusji.
3. Byłoby pożądanym i celowym przed Kongresem w Moskwie - rozstrzygnąć
wszystkie
wątpliwości
metodyczne
i organizacyjne
i wystąpić
z gotowym pLanem. Byłoby pożądane odbyć w półr0czU 1964 r. robccze
Konferencje
w Polsce, gdzie prace atlasowe znacznie postąpiły naprzód.
Dyskusja nad "Polskim Atlasem Etnograficznym"
mogłaby stanowić punkt
wyjścia dla ustalenia
m e t o d i p .1' o g .1' a m u prac nad atlasem środkowo-wschodniej
Europy 2.
Konferencja
zakończyła się zwiedzeniem Leningradu,
wizytą w Instytucie Etnografii AN - ZSRR, zwiedzeniem Muzeum Etnografii Narodów
ZSRR i wycieczką w okolice Leningradu.
Józef
zarządu
redakcji
SPRAWOZDANIE
DEMOS z działalności za okres od konferencji
Gajek
w Brnie *.
Na konferencji
redakcji
w Brnie zostały przedłożone:
rocznik "Demosu" 1960, zeszyt 1/2; rocznik
1961, zeszyt 1. zeszyt 2 w korekcie.
W roku 1962 wydan:J ;::cszyt 1/62; w 1963 r. (styczeń) 2/62. Uczestnikom
konferencji
przedkłada
się zeszyt 1/63. Zgodnie
z podjętymi
uchwałami począwszy od zeszytu 1/62 wysyła się komitetom
narodowym
kopie
manuskryptów
do korekty i jednoczesnego
zatwierdzenia
do druku. System ten zdał egzamin i należałoby zachować go nadal. Zwraca się jednak
ponownie uwagę na to, że odpowiedzialni
redaktorzy
komitetów narodo"wych powinni I:'rzeprowadzić korektę w ciągu m':!.ksymalnie 5-u dn.3 i (po
otrzymaniu kopii) po czym materiały
bezzwłooznie zwrócić.
Zbyt czasopisma uległ w ubiegłym roku znacznej poprawie. Zostały
dotąd sprzedane:
zeszyt 1/62 w 90% (80"0 globalnego nakładu rozprowadza się wg danych Akademieverlag,
wśród st'llych odborc5w),
dowodzi.
to, że DEMOS
awansował
do szeregu
czawpism
etnograficznych
i folklorystycznych
o międzynarodowym
znaczeniu. Niemniej nie należy
mieć złudzeń co do tego, że zwiększenie grona odbior;;ów może s)owodować podniesienie
nakładu (większa ilość subskrybentó\v
w krajach socjalistycznych istnieje tylko w NRD i ZSRR). Przy ostrożnej ocenie istnieje
realna możliwość (w drodze subskrypcji
za pośrednictwem
poczty) poszerzenia grona subskryben tów.
~ Patr..::: T. D. F i l i m o n () w a. Razszyrenoje
zasiedanije
objedynneno'1
redkol~gii meżdunaroclnogo
żurnala
"Demos".
Sow. Etn"grafija
1961 r. Nr 6 str. 142 i n.
• Bench!
cler ge3cłlaEtsfUhrenden
Rpdaktion
des DEMOS libel' die TiJtiJ'(keit seit
·der Redaktionskonferenz
in Brno (\v maszynopisie)
\v opracowaniu
dr. R. Wein:101d.
Po 5-cio letniej pracy (uwzględniając
okres przygotowawczy
od 1958 r.)
i na podstawie dotąd wydanych lub przygotowanych
7 zeszytów, obejmujących 3,5 roczników, wydaje się celowym przeprowadzenie
analizy statystyczmej, uwzględniającej
także treść dostarczonych
materiałów.
Przez redakcje narodowe zostały doręczone i przez nas opublikowane
(łącznie z zeszytem 1/63):
1171 referatów i sprawozdań
(w tym 1105 referatów i 66 sprawozdań).
Udział poszczególnych
krajów kształtuje
się następująco:
Albania
7 referatów - sprawozdania,
kroniki, komunikaty
Bulgaria
137
3
NRD
6j
9
Czechoslowacja
213
29
Polska
90
8
Rumunia
237
6
Węgry
183
5
ZSRR
74
6
Podział ogólnego materiału
(bez CZęSCl sprawozdawczej)
na grupy tematyczne umożliwił nam wgląd w ilościową objętość poszczególnych tematów i tym samym w ogólne akcentowanie
etnograficznej
i folklorystycznej
pracy w krajach członkowskich.
W zakresie etnografii - czołowe miejsca 'Zajmują studia nad ubiorem
i tekstyliami
(114), po nich nastf;pują badania nad pracą i gospodarką (86)
ordZ domami, osiedlami (67). Licznie reprezentow1ina
jest n::dto cerami·
ka (54).
Względnie liczebne są grupy większe (B l), obejmujące
studia :terytorialne 'wzgl. etniczne monografie
(45). Pocieszająco
wysoka jest także
liczba studiów poświęconych
robotnikom
przemysłowym
(44), do których
większa część B 6 (pozostałe grupy) przynajmniej
ubocznie mogłaby zostać
zaliczona. Głównym tematem jest kultura
górników. Niestety w dalszym
ciągu jeszcze niska jest liczba studiów nad badaniami
socjalistycznej
wsi (8).
Z zadowoleniem
przyjąć
należy także stosunko\voobfitą
bibliografię (49), prac z zakresu
teorii ·i metodologii
(24) i historii n3uki (17).
Grupa C 6-8, których przedmiotem są przede wszystkim tematy z zakresu
nadbudowy, wykazują szczytowe zainteresowania
w rozprawach nad wiarą
ludową (41).
W folklorystyce
najliczebniejszą
grupę stanowią studia nad pieśnią
ludową (127). Po nich następują
bajki i podania (73); pozostała twórczośc
ludC'Wa (57), ogólne rozprawy (55). Także muzyka ludowa (łącznie z instrumentami) (38) i taniec ludowy (48) są opracowywane.
Ten jednak dosyć samowolny wybór, p:>dejmowany przez poszczególne
redakcje
przy doręczaniu
materiałów,
nie pozwala
zapewne
wyciągać
z przedłożonego
sprawozdania
wniosków
o głównych
zainteresowaniach
.,~
F17
816
eL1CJgraiów i [o;;';!orystuw
\\" poszczególnych
krajoch.~';ier.1nicj
jednak
mozna (;j:z'y~.ać, \':; czym tk\\"i telnatj"Czny p'.1nkt cic)ko~ci.
W zy,ic:;/.ku z 'cym niedwj
wolno bc;dzie przediożyć
prcp:nycję
wzgl.
pro;i.;~; o przygot:'·J:,\'\·.a'·lie lM,(eriałó\,' szczególnie do następujących
grup:
B:3 (socjalistyczna
\\'i2~), B 5 (robotnik przemysłowy),
A :ja (tecnia i metoc!olCigia (A 1) bitlicgraU8),
(Uaktywni:::nie
informacyjnej treści 'N kierunku
\v"pólc<esności
i jej pctrzeb).
Jdc]i się <ln"liLuje udzi"ł poszczególnych
krajów w dostarczaniu
rnateriałów do grup tematycznych
(patrz tabela), ujawniaj,!
się jednak slabe
strony.
C<:ech'JSlowacja:
śmienity
o[;0lnego
np. IV
udzialu),
dobry udzicll, bkże dobry podział tematyczny,
odniesieniu
do robotnika
przemysłowego
(nieom~l
Wy50":0
p~)clobnie Wc-;[::ry - względny i absolutnie
ni1jwh:;kszy udział w badanbch s:Jcjologicznych
i ideologicznych,
, t3kźe R.umUl~i(( ogólnie bi:::rąe dCJbrze dostarc.ca materiał
c10 poszczegolnych grup, Tu w odniesier-iu
do organizacji
pracy etnograficznej
l folkbrystycznej
przewagę mają grupy C 9 i C 10.
'. Slaby j~st dotąd udział NRD (częściOWe) objektywnie
U\\'arunkowany
pozl1le.Jszym włącwniem
się do pracy). Udział ten cbccnie stcpniowo uleRa
.
~
poprawie.
Szczególnie
na ~ov:ie('ki(l.1 materiale
i jego wielkim
zróżnicowaniu
w udziab pcszczególnych
grup tematycznych
(:licomal 600/0 folklorystyki)
mazna, patrz2,C z specyficznego
purddu widzenia, częściowo poznać także
przyczyny bej nierówności
(p3trz tabela), zreferowano
74 ksi8.żld lecz żadnych arykułów.
.
tucji danego kraju (ka:idoraz:)'",'O tytui IngI. obsz'lr - e\\'entuo.lnie w forn1~? haS2! - pod3ta\\~O\\'e i:lforrnacje o najistotniEjszym),
Tu tkwiłaby możliwość k80rdyn?cji
prac n3ukowo-r.ndawczych
i podstawa ev.'e:ltuainej
współpracy
(z uply\vem czasu t"kże żródło dla historiQ2~afii
etnogr2fii
i folklory~tyki).
N.
'-Ówni j'o"n"tnv
bYłb' .. sP;s (w zesz':cic 2.'52 ~8,początkowany),
1'0n:~:"~'\'C'11 '" "po'''~z"o~zp~";'ln':ch
·I<ro.·;.,'>chprac d~ktcr:;kich i habilibcyjnych.
-E.~-ol
"
P03tE;~:;wanie takie odpowiadałoby
recenzjom
"Sowieckiej
Etnografii"
(tu ch j2 się w ogóle cenne wskazówki
-- niestety bnl;, jeszcze dalszych
re::e:uji 'N cZ8.sopismach facr.owych krajów sccjalistycznych.
Byłyby bar..••'\.v
.•.,-.!~'./...
~
L
dzo potrzebne!).
Sposoby popri\wy
w strukturze
DEM.OSU i ich e\':entualnq
realizację
zreferuje
dr Kunz,
Zarząd
redakcji
widzi r.,~jważniE::jsze zadania
na lata 1963 i 1964:
1. w terminowej
i dokładnej
techniczno-organizacyjnej
pracy (manuskr'lpt 2/63 jest kompletny,
kopie do korekty i zatwierdzenia
do druku
z·o3taną do dnia 28, VI. 1963 r. doręczone rredakcjcm narodowym,
że manuskrypt do dnia 1. VIII. 1963 r. rr;oże zostać; przekazany
wydawcy). W ten
spJsób nakład wyjdzie z końcem 1963 r, (jeżeli podpisane do druku korekty
nadejdą do Drezna do 25. VII.),
2, w aktyv.mym udziale w pracach
przygotowa'Nczych
do M.iędzynarodev\'ego Kongresu
Naut
Antropologicznych
i Etnologicznych
w 1964 r.
w M:cJskwie. O s'i:czegółach i roli, którą odgrywa DEivl0S w przygotowaniu
t2gCJ nadzwyczaj
ważnego kongresu poinformuje
wnikliwie
prof. Tołstow,
przetłumaczył
W ogólnym przekroju
średnia wynosi ekolo 6'.1"/0 omówień artykułów
i 40°'0 książek, Odwrotna
sytuacja
istnieje tylko w udziale .l\;'RD i ZSRR
Albania ma za maly udział, by ją w ogóle uyvzględnić _ nowa przesyłka
została zapowiedziana
telegraficznie,
'
ZAGADNIENIA
ETNICZNE I ETNOGRAFICZNE
V MIĘDZYl"ARODOWYM
KONGRESIE
SLAWISTOW
17--23. IX. 1963 r.
vv tym \vłaśnie
ujawnia
się c.zęściowo pcwód p2wnego niedomagania:
często bowiem zwłaszcza
prace na temat sccjalistycznej
wsi robotnika
przemysłov,Te;::o, teoretycznych
i metod:logicz.nych
rozważań,
~ozpr()szone
s'l pJ roznych czasopismach
(właśni2 z powodu tego, że nie uczyniliśmy
w tych t,em'.ltach. większych
pcstępów),
Należy więc omawiane
artykuły
refero\\'a(:, by mozna było udzielić zgodnej z pralvdą infc.rmacji.
" Do ,p"J\~ie.k~zenia objętości d:dału informacyjnego
winny siq przyczyl1\e tal;ze l1lektor'e środki prcp::mOW811e w phmL okólnym z dnia 9, II, 63 r.
Dotyczą one technicznych
uproszczet'l i ujednolicet'l (sposób cyto'vvania tvtułó\\" i r;odpisy\vania)
jak ró\vnież ujednolicenia
p~acy redakcji
nar~dowych; ]ed2n raz w ci8gu reku (zeszyt 2, każdorazowo
w części sprawo:~~a\\"cz('y ,sprawozdania
z prowadz~)J1ych ważniejszych
prac naukowych
l bo.dan ter2l1owych vvszystkich etnograficznych
i folklorystycznych
in;ty-
~~
K. W.
NA
W SOFII
M;edzvnarodowe
Kongresy Slawistów
są ważnymi wydarzeniami
nauko\Vy~\, 'a posiadają
swoją pJnad
trzydziestoletnią
tradycję *. Kongre.:
w Sofii był powiązany z narodowymi uroczystościami
bułgarskimi
ku CZCl
Cyryla i Metodego. Jeśli idzie o ilość uczestników
i wygłoszonych
referatów
(ponad 500), a także o wachlarz tematyczny
- był kongresem liczniejszym
i bardziej
bogatym
od poprzednich,
choć w porównaniu
z kongresem
w Moskwie - w referatach
przeważała mikrografia,
--'-);2~--Praga. 1934- \V'ar~zawa,
1939. -
\V
SofIa.
Belgradzie;
52 -
"Lud",
HJ3J-
t,
XLIX
i\"Ioskwa. 1963 -
wskutek
wybUC~1l1
wojny
nie
odbył
Sl~
818
819
Zdawać by się mogło, że właśnie na kongresach slawistycznych
rola
etnografii winna być ,określona i ważna, Tradycyjnie jednak kongresy slawistyczne mają charakter
językoznawczy, historyczno-literacki,
a dopiero
na marginesie tych nauk dochodzi czasem do głosu historia, antropologia,
archeologia i etnografia. Przeważnie też tak pOszerzona slawistyka skupia
główną uwagę na problemach
etnogenetycznych.
Etnografia
dochodzi do
głosu w zakresie badań nad ludową twórCliością literacką narodów słowiańskich, w komisjach i sekcjach folklorystycznych.
Oczywiście _ problematyka etniczna tkwi w referatach
językoznawczych
i innych, nie mniej
etnografia ma tu charakter
marginesowy.
Przyczyna
tkwi _ być może,
w braku 'zainteresowań
etnografów studiami porównawczymi,
które tak
świetnie zainicjował K. Moszyński. Przerost badań terenowych typu regionalnego, ciekawy i ważny dla wzrostu zas'obów źródłowych, nie stanowi
jednak szer'okiej podstawy dla slawistyk!i porównawczej.
Nieobojętna
dla etnografii problematyka
na kongresie w Sofii dotyazyła wzajemnych
związków pomiędzy językami słowiańskimi
i niesłowiań,skimi, co szczególnie wyraźnie wystąpiło
w związku z problemami
południowo-słowiańskimi,
gdy chodziło o zaleź;ności romańsko-greckie
i madiarsko-słowiańskie
w języku i w folklorze. Równie ciekawie rysowały
się tematy bałtycko-słowiańskie
2. Zwłaszcza
zagadnienia
leksykalne
raz
po raz wchodziły w dziedzinę kultury i dotyczyły naj istotniejszych zagadnień etnografioznych
(np. zagadnienie łaźni).
Na V-ym Międzynarodowym
Kongresie, niewiele się w tym zakresie
zmienilo; jęzYkoznawcy zwłaszcza dialektologowie
wnieśli wiele nowego
materiału
interesującego
etnografów.
Na szozególną uwagę zasługiwały
referaty M. Karasia o elementa,ch słowack,ich w gwarach polskich; Z. Zagórskiego na temat zwią'zków językowych między Wiellkopolską,
Krajną
i Kaszubami; B. Moronia o języku przesiedleńców
ukraińskich
w woj.
gdańStkim i olsztyńskim; H. Popowskiej-Tabor'skiej
o dawnym pograniczu
polsko-dolnołużyckim;
T. Zdancewicza
a litewskich
i ru.skich zasięgach
słownikowych w Białostock,iem. Nie sposób zresztą wy,czerpać wszystkich
referatów
językoznawczych,
ważnych dla etnografów
interesujących
się
Słowiańszczyzną.
Referaty St. Stojkovej o gwarach bułgarskich, H. Klagstada, E. H. Wortha, J. Vukowicia, R. Lotzschera i inny,ch wnosiły nowe
oświetlenia dotyczące problemu s,tyków językowych, zwł. leksYkalnych na
obszarze Słowiańszczyzny.
I. Kniezsa ,i E. Petrovici
oświetlili stosunki
słowiańsko-węgierskie
w zakresie toponomastyki
i przebiegu izoglos słowiańskich na terenie Rumunii. Skądinąd zaś wiemy, że tego rodzaju powiązaniom jęzYkowym odpowiadają zasięgi różnych zjawisk kulturowych.
Pod
tym
.
interesujący
l dem
wzg ę,
sjezd
Slavistu
re f era t U . Weinreicha,
Geographic
relations.
f
t P Kiralego Metodologicke
ysluchano re era u
,
,
w.
tl su slovenskych
narect
v Ma.
ho Jazykoveho
a a
d k' .
vane
problemy
pnpravo
.'
F N. Filiny (ZSRR) oraz H. Horo ,~s lej
darsku. Referat ten, podo~me Jak. . . d I dużą wagę dla dyskusJI nad
Metody
kartografii
lingwtstyczneJ
.~osla adY'
chwaly powzięte jeszcze
.
tnografn
Szko a, ze u
.
metodą kartograflczną
we·
k'"
\:vs'kazuJ'ące na potnzebę powląza. SI
'tów w Mos WIe,
.
na IV KongresIe
aWls
, faktów kulturowych
_ me
.
k l y ch z kartogramaml
.
nia skartowan
leksy a n .
Si ry ten postulat P. Gelgera
'eswOl')
wyrazu,
a
.
k
walazły na tym
ongresl
."
l' t wem Skartowania
etnografIczne
l F. Mielkego, wciąż je~zcze .Je~: pa la y
, .'). typem wytworu _ sądzę,
'ąZkl mlęd?:y nazwą,
.
h
d .,
nie dość uwzglę mają ZWl , .
tl '
J'ę7ykowych i etnograflcznyc
,
że jeszcze Jest
czas na poglęblenle a asow
,
.
,
'IneJ' problematykl.
przez powlązame wspo
. I' referaty
folklorystyczne
_
,.
t- - f'c'zny charakter
mla y
.
!
W"razme
e nogra l
! .. k;ch pierwszej
po owy
J
'd'
, litnratur
s owwns ,
M Jakóbca U źrode! lu ,OWOSCL,
k
baJ'ki -polskiej
M. Brauna Zur
.
,
'"
kiego S ystema,ty a
,
XIX
w l J Krzyzo.l0WS
ł
' O n;októrych
cechach roz..
b 11 d W K Sako owej
,.
serbokroatischen
Yolks a a e:
. . "loru
C Stiefina O dawnych
htstowoju historyczno-piosenkarsktego
folK
'O 'starovolskiej
pieśni ludowej,
' .,
h
skich
Cz. Hernasa
.
.
Ś
k
J
r'ycznl ch
ptesnwc
ru,
l k' .. B ZakrzewskIego
lqs a
t k
bajki
pos tej l
,
H. Kapełuś - Charakterys
y a
T matvkę folkloru wschod,
11
kresu romantvzmu.
e
Pieśń ludowa w zbwrac,
z o
Ul'
refer,atach' K W. Czistow,
. . k'
porusza l w
'
"
niego i południowo-sloWlans .. lego - W L' tyr Cw Romanska, M. PoP.
W E Gu~~ewa, N,
. ·m
,
.
N . I . Krawc,owa,.
. . b -F' M Bos k OVIC"Stulll' ,. R Lalić " S Haltsonnen, •
Chr, Wakarelskl, TvI'. Czu e lC, "
R A hełowa
E W, Harkins i inm.
R Petrović V. Smolej,
,n
,.
A, Schmaus,.
, f ratów folklorystycznych~.
W sumie wygłoszono 41 re e
h na szczególną uwagę zasługiiwały
W seri!i referatów etnogenetycznyTc t' kow'a S Bondarczuka, W. Mar.. k' go P N
re la
"
referaty T. Lehr-Spławms,
le , ' . -t'
B Grafeanuera,
J, Paulika,
., t'
J W Broms ema,
'
.
tynowa, Kl'. M'IJa lewa, .'
dia K istorii bani w swete se naimenowanYJ
a zwłaszcza L Vah.rosa (Fmla;
Łozińskiego
Evidence
historique
pour
w slowianskych
Jazykach.
'.:
d
K'
Potoczyście brzmiał
referat
. d
de ta ctte
e
Lev.
.
.
('origine
Palt
u nom
.
rodo'w zachodnio-słow,i,amklch.
t k ltury muzycznej n.a ,J F. Belzy na terna
u
Moskwie i .sugestii wy'
.
" d
chwal IV Kongresu w
Nawiązano rowmez
o u
'd
nl'u Komitetu Redakcyjnego
"De1963 l' na pOSle ze
.
suniętych w czerwcu
'.
b
nl'
roboczej,
zainteresowane)
o grupy
,.
dbyło SIę ze ra ~
mos" - a mianowlroe o
d'
Europy środkowej i wschodniej 4.
sprawą Etnograficznego
Atlasu naro ow
paradoxes
in
the
,
Ze szczegolną
htstory
of
uwagą
u
J
J'
-4
Porównaj:
B. H a v r a n e k, S. W o l l m a n n, V. Mezinarodnl
Vestnik Ceskoslovenski
Ak. Ved. rocz. 72. 1963. Nr 5. str. 646-651.
2
byl
Slal:o-Jiddish
CSRS-2,
NRF-4,
NRD-l,
'd'a-l
Belgia-l.
USA-l.
ka;tografii
etnograficznej
r';:;~t;
a ZSRR-B: Polska
nia-I,
Bulgana-4,
Dania-l,
Jugoslawia-13,
Rumu"
'ki
w sprawie
EtnograI ~nIO~em
J Gajka Znaczenia
ficz~e~~s~~~~~u n~lo,1;iańskiegO bYI1tŚC~~I':v zr~'1:~I~e p~~~e :~~
kartografii
etnograficzne}
dLa slaw
Y
polskim
Atlasem
Etno-
820
821
W zebra~liu
\\"li
li ud'<J!:
W. K. SJkolc',\'~,
L. W. Markowa
(ZS~R),
W. GelSp:JrU:rJ":a i H. Hinkowa
(CSRS), T. W. Czulnłycz,
D. Bariakte;:ewicz, (Jugc;1a ..··i".\, '~'. St2initz
(:--rRD). :\J. Pop ([łumu~ia),
C:Jr. Gam12w,
W. Bcżik::>w. Chr. W2k~relski,
W. 1\Iarinow
i inni. Czistow przedotawil
d0cobek uc~:on.',·ch I;.l(l/ieck ch kLó:::-:y O~1·3C(nV81i \vst(~pny plan t3kiego
atlasu
Gkn.~_Hili ramy crJ-r::;n(Jogjczc~; i gEozrc-.~ficz!12, a taki,c:. tenlatykę
i program
peelCY. Pcdkrc·~lił
on IY;C;--Z:':;ę n"danL1 zSc;Jcło,,\'i t!"wal3zych
ram crgzwizacyjnych.
~' dalszej dy:'kusji rozpat!"ywano
możli',\iokci zwołania spctka!,,\j~ w J3udalPszcie
i War.,z21wie. p::-Ied IVIiędzynarc)clowym Kongresem Nauk Antr. i Etno!. w iv..oskwie w 1964 r. Podkreślono
również koniecz:1::>ść j2.śniejszego sfc;--mulGwHnia str:my metodycznej
i met()dolcgicznej
historyczno-r'!:lOgra.ficznego
,'tl21sU (J. Gajek). Do tych wypowiedzi
przyłączył ,h p"O£' E;teinitz pC)dkreślajb,c,
że w atlasie
na czoło zagadnień
tnL]:;i V:y" ..,ną;': sh; etnograSia
ujf;ta \Ii kartogramy,
teksty ZHŚ winny być
tylko ko~j2cznym
dope!nieni,?m
dokumentacji.
Dyskutanci
ekre<lali kobjno
tTlcżliwości \vspółpracy.
S,cL2gólnL? mocno akcent::J.w:.::no sprawę
t2kiego
d8boru temat6\\', aby aUn ukazywał
nie tylko zrówn":;ni, kultur::;·'.ve Europy śrcdk.JVi2j i wscho'.lnie.:, lecz r6wnież podkreślał
charakter,'istycz:J.e
r]s)'
p:·sz, ..~egóhych
kultur
naro::lov.'ych.
(Chr. Wakarelski).
Zwrócono
uwagE;
ca k~ni'2C'nc,ść przedyskutowania
charakteru
i zakre·su zasobów
źródłowych, aby bkty omawbne
tyły porównywalne
- z drugiej zaś strony _
ty nie wtlacZJć indywidualnych
faktów kulturowych
z różnych stron Eu;--oPl w gotc,we systemy
typ::>lc[;ic3ne, cp:ute
niejednokrotnie
na form::i;'H?;'
c1l1alhie m<1teri,tlu. Atlas \V przekonaniu
refere:1tów
wini'en być nic tylkc
prz'cstrzennym
uporz;::dkowaniem
inwE'ntarza
kulturowego,
lecz i kC'ntrolą
dstycr.cz3sowcj
typclogii.
I'.limo drobnych
różnic w poglądach
wszyscy
uznali, że at1:\s jest pilną kO:1iecznością naukową
i że referaty
Tckar2wz:
i Rabinowk:,:]
wygłoszo!1£' \V l\/105kw12 winny być podstawą
dalsz~j dyskusji. Postanowiono,
że trwalszy
komitet
atlasowy 5 do czasu k::mgresu powinien nad2shd; mat~riały
[18 p:>dstawie
których
można by zorientować
się
które f"kty kulturowe
nabiy
uznać za najważniejsze
dla poszczególnych
nared"w
Europy środl{owej i wschodniej.
W su:nie należy uznać, że V Kongres
Slawistyczny
w Sofii posiadał
p:wną
v'!agę i dia etncgrafii,
a referaty
język:::z"awcze,
folkbrystyczne,
et:1S2'en2t::cme
i etnograficzne
wniosły nowe punl<ty widzenia
i posu:lęly
nieco naprzód sprawę atlasu ;'.
~3.
koniec dcdać należy, że raz pn raz spotyk,J:1e \\' czasie wyciec.zek
1-:'m~resowy('h
akcenty
kultury
blióokiego i środke,',"'ego orientu. oraz sll~e
\'.':iaż ieszcze t(;hn:enie kla:;ycznego c.ntyku w kulturze
bułgarskieJ,
a tak.ze
. '. - '.' l. s'el'dn~zn~':'ć go-p' darzy - pczostawiły
niezJ.tarte wspommel1la.
r-JSCEl.nO.,c
,_I..-
F ...
:::'
_
,.,...
"
l
graficznYiTL
1.V_wa
l!jSU.
Pop,
" Proi.
Z
str.
Prof.:
polskich
Loli-2J2.
stUdió\vSla\Vi~Lycznych.
PAN
Rabino·· ...
"li\:z.
Filow3.
Tokare;.v,
Gajek.
Komitet
SlovJianDZna\\'.-:;t\,-(}
Bratanić,
Bożikow,
Peesch •.
Gundd,
Gancle'vv - prze\.vodniczył
zebranJu
grupy
robOCZt:'j.
t1 Polskie
Towarzystwo
Ludoznawcze
2L'takcento\\'alo
swój udział
w V . .l\f. Kon4
gresie Slawistóv..' przez wydanie
"id tonlu LUDU,
poŚ\viĘconego
Kon.e;resowi
SJf;jskiemu~
którego
telnalyka.
dotyczyła
problemów
Sło· ..viańszczyzny
zaci1odn:ej_
Tom ten v\'zbu-dzH żywe
zainter~sowałlie
i był pilnie poszukiwany_
Jćzef
WYCI.,\G
Gajek
Z PHOTCKCLU
Z XXXVIII
WALNEGO
ZGROJ'JIADZENIA
POLSKIEGO
TOWARZYSTWA
LUDOZ:-JAWCZEGO
z dnia 8. XI. 1963 r. w ratusze-wej sali Vi O P o l u *
W XXXVIII
Walnym ZgromRdzen!u
wzięło udział 97 osób. Nieobecność
usprawiedliwili,
przysyłając
rówllOczcśnie
życzenia p:'m~ś~.nych obra~: P~'d.
'Pr~f. Jan Czekano\vski,
Aleksander
Godlewski,
WlodzlmlerZ
AntomewlCZ,
Dobrowolski
i dr Bolesław
Garyga.
,
K'zimierz
.~..
"ff
Vlcepre
Walne Zaromadzenie
otworzyla
prof. dr Maria Pru erowa .'"
. ł
d t
., r p3.rtii i stronl11etw
zes PTL. Przew.odniczQca
pOWIta a prze s aWlcl2 l..
, ' .
plitvcznych,
wladz tere71owych, woj('wódzkich
i mieJsklch,
POlSKlej Al:a','
'l"~'n zebranych
członkow
d~' ;'.. N"uk
gości zaaral1lcznych
Olaz WSZ.fShl".
. ;r~:';rzy~tw~
oraz po"'dziękowała
g8spodarzom
rvli3.sta .i .Vl0je:vó~zt\~a
Ololskiego
za umozliwienie
odbycia Walner;o Zgromadzel1la
l SesJI Naukowei w Opolu na prastarych
Ziemiach Piastowskich.
.
'- BE'ZDośrednio po otwarciu
XXXVIII
Walncgc> Zgromadzema
odbyło
'iif; uro~zvste
przekazanie
pamiqtkowych
dyplomów
członkost~ła
~ono~'owe~o pr~fesorowi
Janowi Czekanowskiernu,
Wiesławie
Ci('h~\~ICZ l JUII.U'szo~vi Zborowskiemu.
Zebrani
uczcili
pamięć
Janusza
ŚWlCzego chWIlą
milcze"ia.
.
','
'h~d'
SIRderat
inauguracyjny
pt. Rzut oka na zagtldn!e,ue
pac. ,} zenw
.0
wian wygłosił prof. dr Tadeusz Lelw-S p ł a w i it s ki..
W dyskusji
nad referatem
Z'lbierali głos: prof. dr. Stal1l~ła\V Bąk, prof.
dr Kazimiera
Zawistovvicz-Adamska,
prof. dr Mana
Prufferowa,
prof.
dr Józef Gajek, dr Tadeusz Wróblewsl~i,. oraz litera.t Rafa: Urb~n.
n
Prof. dr Bąk poruszył
problem l'Llblezy etnograficznej
l zap} tał pr _1_
genta o jego stanowisko
co do I';eurów Herodota.
naco prelegent
~(! vJ:cm
odpowiedział.
że lud ten nie został jeszcze zide,ntyfiko.wan.y.
pro.~ dr '~~=l
wistowi<:z-Adamska
zwróciła
uwag£; na trudnoscI,. Jakle SIę .PlętLą
pr:._.
badaczem.
co do ustalenia
chronoiogii
na POdSlawlC nazeWl1lctw~" l za ,lę0_
823
822
gów, gdyż nie wszystkie wytwory jednakowo się przenoszą, niektóre odrywają się od zespołów. Prof. dr Pri.ifferowa podkreśliła potrzebę ściślejszej współpracy etnografów z językoznawcami.
Prof. dr J. Gajek nawiązał
do prac kartograficznych
P. A. E. i podkreślił, że zawsze fakty kulturowe
łączy się z na'zewnictwem. Zaznaczył też, że zapis zwyczaju, czy opis narzędzia bez związku z nazewnictwem
bez lokalizacji i chronologizacji
jest
małowartościowy.
Dr T. Wróblewski
wskazał na zmienność tzw. rubieży
etnograficznych.
Prof. dr Lehr-Spławiński
wyra'zil zadowolenie z pJwodu tak ożywionej
dyskusji;
stwierdził,
że badania
etnograficzne
muszą być prowadzone
kompleksowo
w oparciu o s;zereg korelujących
z sobą dyscyplin naukowych. Pan Rafał Urban wyraził radość, że na Zjazdach Pol. Tow. Lud.
poznał wielu największych luminarzy nauki polskiej. Podał też, że zwyczaj
palenia ognisk na miedzach na wiosnę uważa za tradycyjne
wspomnienie
dawnej gospodarki żarowej. Twierdz.ił również, że zachowane wśród tradycyjnych potraw wigilijnych tzw. simiotka
i kluski z makiem miały stanowić narkotyki nastrajające
lepiej do wies,zczych snów, których spodziewano się w okresie Godów.
W przerwie
uczestnicy
Zjazdu
zwiedzili
Muz-eum Etnograficzne
w Opolu.
O godz. 16,00 rozpoczęto częsc organizacyjną
Walnego Zgromadzenia.
Przewodnictwo
objął Viceprezes - prof. dr Stanisław Bąk. Przeczytał on
nadesłane
telegramy gratulacyjne,
poczem przedstawił
proponow8.ny porządek obrad. Przegłosowany
jednomyślnie
p::rfzc,dek obrad przedst,nvial
się następująco:
1. Odczytanie
protokołu
z XXXVII
Walnego
Zgromadzenia
w ŁU1icucie (i zatu:ierdzenie
tegoż protokołn).
2. Wybór
3.
komisji:
mandatowej,
Sprawozdanie
Sekretarza
4. Sprawozdanie
Skarbnika.
7. Sprawozciani,a
Oddziałów.
8.
spTawozdaniami.
nad
i wnioskowej.
Generalnego.
5. Sprawozdanie
G!ównej
Komisji
6. Dyskusja
nad sprawozdaniami.
Dyskusja
skrutacyjnej
Rewizyjnej.
przedstawionych
przez Komisję Wnioskową.
Ad. 1. Protokół z XXXVII Walnego Zgromadzenia
w Łańcucie przeczytał mgr Piotr Kaleciak. W dyskusji
nad protokołem
zabierali głos:
dr Malicki, dr Wróblewski,
dr Jasiewicz. Dr l\hlicki
zwrócił uwagę, że
protokół jest zbyt szczegółowy; podkreślił, że oddsje wprawdzie
dokładnie przebieg XXXVII Walnego Zgromadzenia,
le2": zbyt wiele wypowiedzi
przytacza nlemal dosłownie, a możnaby je streścić. uważa, że np. wypowiedż prof. dr Reinfu5sa o Oddziale Lubelskim
możnaby 0puścić, albo
bardziej uogólp.ić. Dr Wróblewski wypowiada się za pozostawieniem
proto9.
Uchu:alenieu:niosków
kołu napisanego zbyt szczegółoowo - natomiast radzi, by przys~łe pro~koły były mniej drobiazgowe. Dr Jasiewicz uważa, ~e. prot~koł Jes,t napIsany stylem reportażowym
i wnosi niekiedy wartosclOwame
faktów, zamiast podawać same fakty. Prof. dr Bąk poddaje protokół pod głosowame.
,!
i
Protokół przyjęto i zatwierdzono
jednomyślnie.
. .
Ad. 2. Do komisji mandatowej
wybrano: dra Władysława
Bahcklego,
dr Annę Kowalską-Lewicką
i dra Waleriana
Sobisiaka.
.
Do komisji skrutacyjnej
weszli: Jan Mic'ał - Kier. WydZIału Kultury
w Łańcucie
mgr Henryka Romańska z Wrocławia i mgr Leeh z Łod:d.
Komisj~ wnioskową
wybrano
w nastĘPującym
składzie:
Dyrekt.or
mgr Sbnislaw
Badoń ze Szczecina, prof. dr Józef Gajek z :Vrocławla,
mgr Jadwiga Klec'zkowska z Łańcuta, prof. dr Bolesław Olszewlcz z Wrocławia i prof. dr Francis,zek Wokroj z Poznania.
.
Ad. 3. Prof. dr Stanislaw
Bąk przeczytał, w zastępstwIe
prof. dra
Aleksandra
Godlewsldego,
sprawozdanie
Sekretarza
Generalnego.
Ad. 4. Sprawozdanie
Skarbnika odczytał zastępca Skarbnika - dr Tadeusz Wróblewski.
Ad. 5. Sprawozdanie
Głównej
Komisji
Rew-izyjnej
pr,zeczytał
prze-
wodniczący Komisji - mgr Stanisław Badań.
.
A,d. 6. W dyskusji nad sprawozdaniami
zabierali głos: dr Longll1 Malicki, prof. dr St'misław Bąk, dr ,Tan Dekowski, prof. dr Prufferowa,
prof.
dr Józef Gajek i mgr Piotr Kaleciak.
Dr Malicki podkreślił
optymistyczny
ton sprawozdań
i dobrą .oce~ę
prflcy Zarządu przez Głó'vvną Komisję Rewizyjną· ,Prof. dr Bąk dZlękUJ~
Głównej Komisji Rewizyjnej za wnikliwą pracę, klora pomogła zarz~dowl
do wprowadzenia
ulepszeń i do lEunięci9. usterek. Dr Jan Dekowskl wy'" 'd"z>Ie
k' S·,u d'a
wydawrazi! zdumie:lie, że GKa nazw" 'la ",-,o
I ""tno<1raficzn~"
<>
~
nictwem cbcym, skoro jest to nasze wydawnictwo
i stawia v;niosek, by
D
ŁSE zostały prz~jęte przez PTL.
Prof. dr J. Gajck informuje,
że sprawa ta była przedmiotem
obrad
na ostatnim Dosiedzeniu Zarządu, na którym uzgodniono pewne założenia;
zapadLi uch\~ala o finansowanie
leg',) wydawnictwa
jalw jednego z ośmiu
tytukw
wyda\'v'niczych PTL. Prof. dr NI. Prufferowa
prosi, ~y d.r J. Dekawsk i wyc'Jfał S\vój wniosek, który w tych waru;1kach stał SIę nJeaktua~~
ny i zbyte;:z1l2, byłaby p,)no\vna dyskusja.
Dr Gekov.:sld wycofał SW~J
WniG52k.
i\JIgr Piotr I{"lcciak zgłosił wniosek, by przcgłosO'N::lno p;·7.YJE:C!~
do wiadomości sprav.·ozdań Sb1rbniko. i S2kr.et9rB Geiler2.1nf:go i przYJęcie do vdadomości sprawozdania
GKR w prlcdsta\\'irjnym
bl"D1ieniu. Podeleny prZE'l prof. dra Bąka pod głosowanie wniosek mgra Kalec~aka p~ze~.z:,dł jeckomy,ilnie,
w~,2ystkie spra;vozd'1nia
zosbły
przYjęte I zatwIerdzone.
.
Wobec tego przystąpiono
::lo sprawc.'zcifl!l z pracy poszczegolnych Oddziałó\\·. Sprawozdanie
z Gdańska zlożył dr Longin :Vlalicki. Spra._~(1. 7.
821
wozdanie z Kielc, wobec braku przedstawiciela
przeczytał
prof. dr Stanisław Bąk. Również z Limano\vej
brakło przedstawiciela,
a sprawozdanie
przeczytał mgr Piotr Kaleciak. Sprawozdanie
z Oddziału Lubelskiego
złożył mgr .Janusz Optolowicz. Sprawozdanie
z Łodzi przedstawiciel
mgr Jan
Lech. Spraw'ozdanie
z J\!lszany Doln<;j złożył mgr Piotr Kaleciak. Za Oddział OlsztYlISki -- sprawozdanie
Zł02ył prof. dr St. Bąk. Sprawozdanie
z Poznania złożył mgr Stanisław Błaszczyk. Sprawozdanie
z Przemyśla złożył mgr Stefan Lew. Z Torunia prof. dr Maria Prufferowa.
Sytuację Od<l2ia1u Wars:?:w·slciego
przedsbwiła
doc. dr Anna Kutrzeba-Pc.jnaro·,va.
Z Wrocławia z!oży! :-:pr"wozdanic pr::f. d'.' Belesław Ols2.e\\'icz, z Krakowa
p. Eugenia Haj6wna, z Zakopanego
p. Barbara
Kcwalska,
z Łańcuta mgr
Jadwiga Kleczkowska
i ze Szczecina mgr Stanisław
Badoń.
Ad. 8. Po z',kończe:liu
sprawozdó'ń z dział::l1ności poszczególnych
Oddziałów pro,f. dr Bąk otworzył dyskusję nad sprawozdaniami.
Mgr Antoni Nienartowicz
z'vrócił uwagl;, że w sprawozdaniu
Oddziału
Kieleckiego
są pewne nieclokladno"ci,
które mogą wprowadzić
w błąd
członków PTL (jakoby Zarząd Główny uniemożliwił
Oddziałowi
otrzymyw<~nie subwencji
z WRN). Oddział z~rejestrowany
był nieformnlnie
jako
ol'.g:mi.zacja regionalna.
Tymczasem
:laden Oddzia! PTL nio jest organizacją autonomiczną,
lecz podlega
Zarządowi
Główpomu,
jako Centrali
Towarzystwa.
Oddział może otrzyrnywać
zlecenia z Prezydium
WRN na
kcnkretne
zadania, l"cz z całości swej działalno§ci rozliczR sil:l nie tylk9
przed zleceniodawc,j,
ale i przed Zarządem Głównym PTL. Pretensk
Oddziału Kie1=ckiego są więc nieuzasadnione
i wynikają z braku zrozumienia
zRrządzeń P. A. N., o których wszystkie
Oddziały były parckrotnie
poinformowane.
Prof. dr Stanisław
Bąk zaznacza, że sprawa
Oddziału
Kieleckiego
\vróci jeszf'ze na p)~.jecll1~nie
Z3rządu GlóY\T';ego: fi p'""j~;ievlaż brak na Zjeździe przedstawi.cieh\
z Kielc, nie bęcl.ó2my dłużej zJjmować
siQ szcz"gółami tego Oddziału.
Prof. clI' :Maria PrUfferowa
informuje
o uchwale Zarządu Gł., że te
Oddzh:lly. które mają samodzielnych
pracov:ników
nauki lub plany ustalone pE~Z samodzielnych
pracownikflw
nauki i prace przez nich oceniane,
mogą o!rzymyv/nc także z Zarządu Głównego pomoc finansową na prowadZ·2nie lndań nauko\vych.
Pnf.
dr Józef Gajek p::Jdkreśb
mocno odpowiedzialność
za celowe
\\·~.·korzystanie t,\'ch sv.b'i,vr:n~.~ji .i 7::1"!':n~1CZ3.: Ż2 b2Z (pi~1i'1 i oC2n:)~ IJr::;c przez
samodzielnych
pr:;:·.co\vnlkó\v n~.~.uki, Zar~ąc1 GłÓ\Vll.Y FI'L nie będ:d? mógł
loclziela0 dDL1cji na pLice naukowe.
Podkreślii.
Ż2 wyniki
i rnateri,lły
z bad:1ń t2rencv'ych
n1uszą \vejś0
c1:) ..'\rc~.l'.':um Naul\:c\'·egf)
PTL i stHj'1
si:; whs!1o~t:i<l TO'.':arzyst\'·a.
Ad. 9. C"c2€':-1.:1icy ~<X~'~III \V31neg,J Zgrc;-na(JJ:~nia \\. OpJlu z~bo ...
\-iązujti Pr2z.ydiu111 Zarządu
(:-::·łó\\-n('go do \vys!ania
lIst.u z \\Y~T(.1Z:1;:li ~ł(:bo-
825
kiego szacunku,
życzeniami
zdrowia i długich lat dalszej owocnej pracy
dla elobra nauki pol"ki~j ella Prezes:, Towarzyst\va
- Hektora prof. dra
Jana Cz~kano\vskiego.
Wniosek zreferowany
przez prof. dra Olszewicza
przyjęto
przez aklamację.
Dr Wróblewski
zreferował wniosek, by 'Nalne Zgro:nadzer::ie uchwaliło
wybicie medalu pamiątkowego
z okazji 50-letniego Jubileuszu
działaln::>ści
prof. dra Jana Czekan::>'.Vskiego \V Polskim Towarzystwie
Ludoz:1awczym.
Wnic32k przyjęto również przez "klamację.
NastE;pnie Komisja Wniosko'.va przedstawiła
wniosek Oddziału Łódzkiego, by Zarząd Główny wcześniej
zatwierdzał
preliminarze
Oddziałów,
który to wniosek uchwalono z klauwlą
"VI miarę
możności", gdyż wiadomo, że Zarząd Główny nie może zatwierdza<': preliminarzy
\vcześniej niż
uczyni to PAN dla całego Towarzystwa.
Wniosek ograniczony
klauzulą
"w miarę możności", przegłosowano
jednomyślnie.
Kolejny wniosek dotyczył terminów Walnych Zgromadzeń
i ich lcka1incji w najbliższych
latach.
Prof. dr Józef Caj2k poinformował
zebranych,
że poprzedniego
dnia
na zebraniu
Zarządu Głównego podj<;to uchwałę, by w 1964 reku odbyć
Walne Zgromadzenie
we Wrocła·wiu. 'N 1965 roku na prośbę Zarządu Oddzi3.łu przemyskiego
- \V Przemyślu,
w 1966 roku na prośbę przedstawicieli Oddziału poznańskiego
- w Poznaniu,
w 1967 roku -- \V Ki2lcach,
a w 1933 r. w Toruniu
i postawił wniosek o zatwierdzer;ie
tej uchwały
przez 'Nalne Zgromadzenie.
Prof. dr Maria Prilfferowa
uważa, że byłoby lepiej, by terminów nie
nakładać
zbyt rygorystycznie,
bo mogą jeszcze zajść jakieś zmiany, które
trzeba będzie uwzględnić.
Prof. dr J. Gajek uzasadnia
jednak potrzebę planów długo-terminowych koniecznośch-j przygotowania
odpowiednich
materiałów
i prac naukowych na sesje naukowe,
uważa że korzystniej
jE'st pcacować z dłuższym
płanem i mieć przed sobą wyraźną perspektywę:
co, gdzie i kiedy.
Wobec tych argumentów
prof. dra Gajka, prof. ar- 't·anisław
Bąk poddaje w/w wniosek pod głosowanie. Przegłosowano
jednomy~lnie;
tą uchwałą
zakończono
organizacyjną
część Walnego Zgromad!.enh.
9. XI. 1963 r. -
Sesję
Ignace~o
Opolskim.
drugidziel'l
Sesja
naukowa
Walnego
Zgrcma::lzenia
Naukową
rozpoczął
\V dniu
K u ż n i e w s k i e g o pL: Stall
9, XI. 1963
r. referat
baelal! 11lc1oznau'czych
Dyrektora
JW Śląsk l!
826
Drugi referat
pt.: Tysiąc
lat
śląskiej
muzyki
ludowej
wygłosił
dr Adolf D y g a c z.
W dyskusji nad referatami
zabierali głos: dr S. Simonides, dr E. Kucharska, prof. dr J. Gajek, p. A. Oleszczuk, p. J. Koszyk, prof. dr S. Bąk,
prof. dr M. Pri.ifferowa, mgr Cz. Białek, dr O. Gajkowa.
Dr Simonides proponuje, by w ramach PTL stworzyć sekcję folklorystyczną i by stworzyć jakiś tytuł wydawniczy
dla folklorystyki.
Dr Kucharska
relacjonuje
o zdobytych przez siebie fotokopiach materiałówz
podróży Srezmiewskiego (który w 1810 roku był 4 dni w Opolu).
Są tam zapisy dotyczące m. in. stroju ludowego.
Pmf. dr Gajek zaproponował,
by materiały
te zechciała opublikować
w "Ludzie".
Pan A. Oleszczuk mówił o trudnościach pracy etnografa i badacza kultury ludowej w terenie, o warunkach
w czasie gdy eksplorator
formułuje
dokument naukowy.
Pan Koszyk z Opola w niezmiernie żywym i interesującym
wystąpieniu przedstawił,
jak gwara śląska i pieśń ludowa pomogła w zachowaniu
polskości na Sląsku, jakie prześladowania
cierpiała ludność polska i język
polski w naporze germanizacyjnym.
Ile wysiłku kosztowało przetrwanie
dzielnego ludu śląskiego przy staropolskim
języku przez 600 lat niewoli.
To napra\vdę tytuł do chwały i szacunku dla tego ludu.
Prof. dr S. Bąk podkreślił
również, że grawa śląska to mowa Reja
i Kochanowskiego,
a znajomość gwary pozwala lepiej rozumieć formy literacIde języka. Omawia też szczegółowo przykłady form archaicznych.
Prof. dr M. Pri.ifferowa mówiła o Muzeum w Opolu i o mającym powstać Skansenie pod Opolem. Uważa, że przydałoby się i u nas Centralne
Archiwum Folkorystyczne.
Mgr Cz. Białek zwraca uwagę na fakt, że germanizatorzy
zabraniali
wydawania
książek do nabożel1stwa w języku polskim, bo zdawali sobie
sprawę, że mogą one podtrzymywać
znajomość języka polskiego.
Dr O. Gdjkowa uważa za słuszne, by programy studiów etnograficznyeh i Językoznawczych
uwzględni;:)!y metodykę
badania folkloru. Proponuje, by zebral1l2 pieśni i teksty kierować do Red9.kcji "Literatury
Ludo\vej" w Warszawie.
W czasie przerwy obiadowej członkowie Prezydium Zarządu Gł. zostali
przyjęci przez Przewodniczącego
l\IRN Opola - Ob. Musiała, który na pamia,tkę spotkania w Opolu wręczył cz~onkom Zarządu Album Opola.
Obrady południowe
otworzył referat
dr J. P a \v ł o w s k i e j pt.:
Przemiany
społeczno-kulturowe
w dol.ncśląskiej
wsi Pracze
pow. Milicz.
Z kolei mgr l\I. S u b o c z o w a wygłosiła referat pt.: Procesy integracyjne
w Opolskiem
w świetle
etnogrcfii.
Po czym 'I,vywiązała się ożywiona dyskusja.
W dyskusji nad referatami
zabierali głos: D. Oleszczuk, prof. Zmarzłv.
827
prof. dr Gajek, p. Pszczyński, dr Jasiewicz, prof. Pri.ifferowa, dr Gajkowa.
dr Wróblewski, p. Koszyk i prof. dr Bąk.
P. Oleszczuk tłumaczył przyczyny występującej
tendencji wśród młodzieży wiejskiej do ucieczki ze wsi do miasta, gdzie praca lżejsza, a życie
nowoczesne i bardziej ciekawe.
Prof. Zm·arz1y uważa, że terminy "Opolszczyzna", "autochton",
i "integracja" mają coś pejoratywnego
i niesympatycznego,
radzi więc, by terminów tych nie używać.
Prof. dr J. Gajek nie widzi w określeniu "autochton"
czy "integracja"
czegoś niewłaściwego,
jako że są to terminy przyjęte w nauce, natomiast
nazwę "Opolszczyzna"
również uważa za niezbyt szczęśliwą.
Pan K. Pszczyński wyraża przekonanie,
że powLnniśmy unikać nazw
i określel1, które dzielą i wywołują zadrażnienia,
gdyż wszyscy jesteśmy
Polakami, czy pochodzimy z tych, czy innychst.ron
Polski.
Dr Jasiewicz porusza problem wpływu środowiska
geograficznego
na
zjawiska kulturowe
oraz stawia propozycję,
by na przyszłość uczestnicy
Walnego Zgromadzenia,
czy Sesji Naukowej
otrzymywali
tezy referatów
lub nawet pełny tekst. Obrady powinny toczyć się w sekcjach, według
indywidualnych
zainteresowań,
co byłoby praktyczniejsze.
Prof. dr Pri.ifferowa popiera propozycję dra Jasiewicza i przypomina,
że próby tego rodzaju rozwiązania
w Zebraniach
PTL już bywały oraz
nadal będą.
Dr Gajkowa
uzasadnia,
że zamiast słowa "autochton",
należałoby
o prastarych
obywatelach
ziemi opolskiej mówić "Opolanie", co byłoby
i przyjemniejsze
i historycznie
bardziej uzasadnione,
gdyż "Opolanie" to
stare plemię p~)lskie, wymienione
przez geografa Bawarskiego.
Podkreśla
też, że to co słyszeliśmy tu w referatach
i przemówieniu
Opolan p. Koszyka i innych -- to najżywotniejsza
etnografia pisana krwią Polaków Śląskich.
Dr \Vróblewski poruszył sprawę statystyki
w opracowaniach
etnograficznych.
Pan Koszyk z Opola uważa, że stosowniej
byłoby mówić zamiast
"Opolszczyzna" - "Opolskie" lub ,,8ląsk Opolski".
Na koniec gorącej dyskusji zabrała głos prof. dr M. Pri.ifferowa. Podzir;kowała prelegentom
i dyskutantom,
podkreślił9. duże korzyści poznawcze i moralne, jakie zdobyliśmy przez Walne Zgromadzenie
i Sesję Naukową w Opolu. Szczególnie gorące podziękowanie
skierowała do Komitetu
Orga nizacyjnego,
do Opolan, władz administracyjnych
i politycznych
tej
prastarej
Polskiej Ziemi, po czym zamknęła
XXXVIII
Walne Zgromadzenie \v Opolu.
Następnego
dnia, tj. lO. XI. 1963 r. odbyła się '\vspólna wycieczka
dwoma
2utokarami
trasą:
Opole-Turowa-Olesno-Stare
Olcsno-Dobrodzie1'l-Strzelce
Opolskie-Zawadzkie-Góra
Św. Anny-opole.
Uczest-
828
823
nicy wycieczki zvv"iedzili ważniej3ze
zabytki etnograficzne,
architekt:::miczne
i historYCl:le
oraz uroczyście
złożyli wieniec pod pomnikiem
Powstańców
81<lskich na Górze Św. Anny.
Protoko!o\',-C'.l
Z DZIALALNOSCI
KOl"GRESTJ
NAUK
SPRA WOZDANIE
POLSKIEGO
KOMITETU
A.N'TlWPOLOGICZNYCH
lVIIĘDZYNAR.ODOWEGO
I ETNOGRAFICZNYCH
Skład polskiego
Komitetu
Narodowego
został ustalony
na VI Kongresie w Paryż.u przez Stałą Radę i Walne Zgromadzenie
Kongresu '. Zgodnie
ze Statutem
uchwalonym
w Wiedniu w roku 1952~. Skład j",go przedstawia się nast<;pująco:
Pl'~)f. P!'of. \V. Antonie\vicz,
J. Czek8nowski,
M. Ćwil'ko-Godycki,
T. Dzierżykl'ilj-Rogalski,
J. Gajek, K. Zawistowicz-Adamska.
O ile do zadat'l Stałej Hady nal·cży organizowanie
i przygotowywanie
kongresów
- funkcja
Komitetów
.N'arodowych ma tylko charakter
pomocniczy, m. in. do zadat'l ich należy czuwanie nad rozwojem badań antropologicznych i etnologi:::znych,
na pogłębianiu
koncepcji
wspólpracy
w zakresie nauk antropclogicznych
oraz wspjłdziałanie
w l'annc!l cr]:ani;:acyjnych
Stalej Hady.
Nil wniosek Vlydziilłu I i II Sekretariat
Nauko.wy PAN afiliował Polsld
Komitet Narcdowy
przy Komitecie
Antropologicznym
PAN; w ten sposób
Komitet Narodowy
stał się w istocie Komisją Komitetu
Antropologicznego
przy II Wydziale PAN, z tym że w skład jej wchodzą zarówno przedstawiciele I j II Wydzialu PAN 3.
Komitet
Narodowy
odbył posiedzenia
w dniach 2. H. 1963 r., 25. II. 63,
23. IV. 63, 7. V. 63, 4. XII. 63. Na pierwszym
posiedzeniu
poslerzono
skład
Komitetu
do 7-miu osób, wprowadzając
Prof. Prof. K. Dobrowolskiego
i A. Wankego. Przewod:1iczącym
wybrano
J. Czekanowskiego,
sekretarzem
J. Gajka i T. Rogalskiego.
Omówiono
również sprawę
referatów
naukowych na Kongres w Moskwie i roboczej konferencji
p::>lsko-rosyjskiej.
We
\\'szj'stkich
tych sprawach
postanowiono
porozumieć
się z PAN i zgodnie
z ustaleniami
- przygotować
odpowiednie
wnioski personalne,
które wymagają
statutowego
zatwierdzenia
przez Stałą Hadę i \Valne zgromadzen ie '.
"
. l, '·1
c.":;n,9r~s ln',c,:.nlOlio/1f!.i
(fes Scipi:ces
1~6~~t~1t~~5~_i;2(~Oll~
l'.jb.J. T, 1. R'.1port g2ner~1l
Anrhrupologiqu.es
.4nthn)poio,:}iF.
et
:.:Por ... Lue]" l. XLVIfI str. 5-ł~ i n. ::Irt. :1. -1". 5.
prOtokołu
z 2 lipca
1963 pkt. 6.
4 P.glrz
Art. j SL.:lllltu Kongresu ... LucI" t. XLVIII
el Er11'HJLogi1lLes,
:\'lu~ee (ie l'Homrne.
:' \VYC;<i.~
str.
5~5.
Paris.
Paris
:'~a drugim posiedzeniu
zarysowały
się pewne rozbieżr:ości
'N
p::>glądach co do skłc,du Komitetu
N3.l'odcv,;e[';o, z·.v!aszcza jeśli chodzi o dzial
etnografii,
postano··.vion!J wiĘC przedsta\vić
całck;:ztalt
tych spre,\\' 82kret,,riato\vl V·,7ydzi8.łU I i JI" c21em uzgcdl1i:~ni~
różEic.
\V okresie tym zleco'lo sekretariato'Ni
Komitetu
Narodowc;!o
pro"vadzeni2
intens.I".vnej
informacji
wśród
uczonych
polskich
o Kcngresi:c
Organizaeyjnf:g::;
Kcr.grE3u, który działa w Moskwie pod przewod:lictwem
prof. S. P. To!stowa '.
Na trzecim
posiedzeniu
VI dniu
20. IV. 1963 r. zreferowano
członkom
K07,itetu
N:.:rodowego
przebieg
rozmów
z prof. M"leckim,
sek,etarzem
PAN, stwierdzcno,
że Komitet
Narodowy
istnieje
zgodnie
z zasadami
uchwały
PAN z dnia 30. IV. 1957 r. (nr 32), i będzie dziabł
przy II Wydziale. V1 zwićlzku z tymi ustaleniarc:i
emówiono
również
spraw(; składu
Komitetu
Narodowego
po przejściu Prof. Prof. ,T. Czekc:nowskiego
i W. Antoniewiez:) Vi stan spoczynku;
postanowiono
poszerzyć
Kcmitet
Narodowy
i stworzyć. przy Kemitecie
Antropologicznym
- Komitet Krajowy,
któryby
czuwał n:od przygotowaniem
do Kongresu.
\V tyrn ckresie
wysłano
do ewen. uczestnikó\v
Kongre,:u
specjalne
pisma i informacje
zawiadamiające,
że kC'.żdy uczestnik może zgłosić tylko
jed2n reIer:;t, a dalej - że referaty
muszą się mieścić w tematyce
VII-go
KOllgre~u, kt:Ji'cgo ram ~wy program zatwierd:dła
Stała .Rada (Conseui.l. PeTmanent) w Pnc1ze 'W roku 1962~. Podkreśl'1l1o
żc referaty
nie mogą mieć
charaktc:ru
sl~rawoz.dawcza-planl1.jąceso
ani za wężcnego
do tematów
mikrograficzDych,
czy też regionalnych.
Zwrócono przy tym uwC'ge, że referaty muszą być wygłoszone
osobiście,
a winny nawet być wydrukowane
przed Kongresem
np. \v "Przeglądzlc:
Antrop",
"Etnografii
Pelskiej"
lub
"Ludzie". \v ten sposćh autorzy, którzy nie wzięli.by bezpośrednio
udziału
w Kongresie byliby reprezentowani
na nim przez swoje prace w wydawnictwach.
W pismach rozesłanych
przez sekretariat
Komitetu
Naro-do'wego
do placówek
naukowych
uniwersyteckich,
i PAN zVvTóeono uwagę, na
wszystkie
\v/w momenty
równocześnie
podkreślając,
że Komitet
nie jest
n t o n i e \\' i c z, ZjazJ
St:aej
R:lCly Międzynarodot1.:ej
Unii
Nc.uk
Antr0p.
tv 1962 r. "Lud"
t. XLVI!'I s~r. 54j i n. Por5'xn~j te:~ K. W. Jak i mo\va.
Tretijc
z::sedunije
rauac:"::cf!a Komitetu
ViI
,llźeżclunarodnoho
l<o;lgresa
A71trop.
i EtnogTC1jicz.cskich
l".,TG.u!". So\'.;ictskn,iFl
Etnogr.:J£ija
1963. Nr 4' str. 174. --a \vspomnjan~nn
posiedz'C'niu w ktÓr+(n1 ucze . .;tniczvli h. Leroi-G,)uran,
W. Steinilz
- S. P. Tolsto\v
poinformov./3ł
z za~ranicy
\vpły~~łO
do Komitetu.
60a zgłoszeli
temató\v
~tno~raficznyc;'1
i 2ClO - 8Dtropologir::Zl1YC:1.
Tu też ogloszo:'l.8
pro?,ra.tn zjazc\u.
Patrz też J. R. G r y .'!. ul e w y c z, D. A. O l ci e r o g e. T. A. T r o f l 11'.o.w a, Sessja Postoj:wnollO
K'Jmitet:1 lUe:ciun.1ro~llli~h
Kongres:.)tc
antrOp:Jłogic--:eskich
i etnotogiczeskich
(etnograflczes\.ich)
HelU':". Sowiel3k8ja
Etnógra(ij~
1~6:ł. Nr l str.
131-133.
~ Patrz
K .. ,,/.
Jak;
m o \v a.
C;:;ctu;ertyje
zasedanije
rcbqC'zeho, orgkomiteta
VII
iWei:dullafOdlloho
Kongress."! Ano·op. i EtnoyrJ.jicz;eskkh
nauk.
Sowietskaja EtnoI;:rafija 1953. _.1' ') str. 13~-135. oraz Nr 4/1963 s. 17~· i n.
I
j
vn.
EtnoL.u.:
A
Pradze
iz
830
831
ciałem ustalającym
skład delegacji, pełni tylko funkcje doradcze i informujące.
Na posiedzeniu
v; dniu 7. V. 1963 r. zostały omówione napływające
zgłoszenia i korespondencja,
zwłaszcza list prof. dra K. Dobrowolskiego
do prof. dra W. Antoniewicza. Sekretariat
stwierdził, że rozesłano pisma
i deklaracje
zgłoszeń na Kongres do wszystkich placówek, a w świetle
"1adesłanych zgłoszeń i tematów okazało się, że nadeszło 13 referatów
z zakresu antropologii
i 26 referatów
z zakresu etnologii i etnografii.
W rozbiciu na poszczególne sekcje:
Antropologia
Antropologia
fizyc!zna
,Somatologia człowieka
Antropologia anatomiczna
An tropologia etniczna
Paleoantr. i antropogeneza
Etnogeneza Słowian
4 referaty
3
1
3
1
1
Etnologia
i etn'ografia
S e kc ja:
geogr.-etnic'zna
2 referaty
muzeologiczna
2
etnografia regionalna
2
Arktyka
1
Amerykantstyka
1
Eurapa
4
.sympozjum:
1
metodologiczna
6
folklor i sztuka ludowa
1
muzyka ludowa
1
tańce ludowe
1
-religioznawstwo i mitolog. 1
·etnologia stos'owana
3
wysłane mu materiały - rozesłał biuletyn informacyjny Nr 1 zavllierający
szczegółowe informacje
o kongresie 3 i formalne deklaracje
zgłoszeń. Od
tej pory Komitet Organizacyjny
w Moskwie przejął inicjatywę w swoje
ręce nawiązując bezpośrednio kontakt z tymi, którzy zgłosili udział w Kongresie, wszystkie zaś inne czynności związane z ew. wyjazdem - pracownicy naukowi załatwiają drogą służbową4.
W związku z działalnością Polskiego Komitetu Narodowego do redakcji "Ludu" napływały zapytania, jaki jest stosunek Unii do organizacji
Kongresu. Redakcja, po przewertowaniu
żródeł dotyczących tego zagadnienia, zwróciła się ostatecznie do prof. H· V. Vallois i dra L. Kradera
z prośbą o wyjaśnienie tych zawiłości, które ,nigdzie nie były jasno sformułowane
przez władze obu instytucji,
(co z'resztą spowodowało,
że
i w artykule o kongresie wkłada się do XLVIII tomu "Ludu" pewna nieśoisłoŚć). Przeprowadzona
korespondencja
prowadzi
do następującego
stwierdzenia:
1. Międzynarodowy
Kongres Nauk Antropologicznych
i Etnologicznych
wraz ze Stałą Radą Kongresu i Komitetami Narodowymi (a więc rC-AES
International
Congress of Anthropological
and Ethnological Sciences) jest odrębną organizacją
w stosunku do Międzynarodowej
Unii Nauk
Antropologicznych
;i Etnologicznych (a więc HJ-AES,
International
Union
of Anthropological
and Ethnologioal Sciences).
2. We władzach Unii (IU-AES)
zasiada większość tych samych osób,
co i w Kongres-ie (IC-AES),
jednakże władze U.nii - to Komitet dyrekcyjny (Commite directeur), którego pI'zewodniczącym
jest właśnie prof.
H. V. Vallois. Głównym zadaniem Unii afiliowanej
przy UNESCO jest
organizacyjne związanie w skali międzynarodowej
towarzystw naukowych,
instytutów oj muzeów antropologicznych
w najszerszym - a więc i etnologicznych - tego słowa znaczeniu. Składka członkowska wynosi 2 dol.,
a organem ma być biuletyn. Komitet dyrektorów M. U. NAE (IU-AES)
odbywa swoje zebrania w okresie zebrań Stałej Rady (Conseuil Permanent), względnie na kongresach AES. T,ak też było w czerwcu 1962 roku
w Pradze·
3. Nie mn~ej - ~omitet
dyrektorów
wraz z jej ,prrzewodniczącym
H. VaHois :zdaje sobie -sprawę, że stosunek ,organizacyjny
obu instytucji
jes,t zbyt lużny i nie 'Odpowiada potrzebom a-ntropologii li.etnologii. Wybrano więc Komitet którego zadaniem jest ścisłe powiązanie Unii i Kongresu.
Do tego komitetu
należą: J. Olivier
(Francja),
A. Christie
(Anglia),
Zgłosili: T. Bielicki, M. ĆwirkoGodycki, J. Czekanowski, T. Rogalski, S. Górny, W. Łosiński, 1. Michalski, B· Rosiński, E. Stołyhwo,
P. Sikora, A. Wanke, A. Wierciński,
F. Wckroj.
Zgłos-ili: W. Antoniewicz, B. Baranowski, J. Bohdanowicz, J. Burszta,
A. Czekanowska,
D. Dobrowolska,
K. Dobrowols,ki,
M. F'rankowska.
J. Gajek, B. Gałęski, B. Garyga,
A. L. GoClewski, B. Kopczyńska,
A. Lewicka, A. Kuczyński, A. Pojnarowa,
R. Lange,
J.
Olędzki,
E.
Pietraszek,
M.
Pri.ifferowa,
M. Sobieski, Z· Sokolewicz, N. Szunke, S. Świrko, K. Zawistowicz.
Po dyskusji Komitet Narodowy przyjął zgłoszone referaty samodzielnych pracowników
naukowych.
oraz referaty T. Bielickiego, P. Sikory,
W. WiefC!ińskiego; zlecono też sekretariatowi
zwrócić się do -samodzielnych pracowników
naukowych o opinie o referatach
pomocniczych pra'cowników naukowych.
Ilość i jakość otrzymanych
zgłoszeń świadczyła
o tym, jak poważną -siłą mobilizującą
są właśnie
kongresy
naukowe
a w szczególności Kongres Nauk Antropologicznyc:l
i Etnologicznych. Wy'kaz zgoszonych tematów, a zarazem uczestników i autorów zakomunikowano P,olskiej Akademii Nauk oraz przekazano Komitetowi Organizacyjnemu w Moskwie. Komitet Organizacyjny zaś - w oparciu o te i inne
1
• Mieżdunarodnyj
Kongress
Antrop. I Etnol. Nauk. Moskwa 3-10 august 19~4. Informacjonnyje
pismo .
• Porównaj
Georg
N e 11 e m a n n Newsletter No 11, August 1963. International
Secretariat for research on the hlstorll of agricultural
Implements
Nattonal Museum.
Copenhagen
K. Denmark.
832
S, P. Tcl'itow (ZSRR), sekretal'~at prowadzi L. Krader (uSA). Sądzić należy, że w sierp:1iu 1964 r. w czasie Kongresu w Moskwie zapadną ostateczne d8cvzle 'ii tej sprawie,
Y," ~,';u 1'.::[;:;"U2g0 zurkntowania
I10lskich ucz(}nych - podaje siG ważniejsze aarcsy:
Prze\~'od"iczący Komitetu Dyrektorów rC-AES
- Prof. ell' H. V. V?lIe's ,,,IU"F'e dr j·Hutl1P.1e Palais će Chaillot, Paris XVle.
• '~(;],:';;tarz' IU-Ai.:S ~- Pro£. dr Bosch - Gimpera. Private de OlivO 81-4
Cel Agricola, Mexico 20 D. F.
Sskretarz Komisji do spraw polączenia IU-AES
i CI-AES
Dr Lawrence Krader. Secretary U. S. Delegation to Permanent
Council of International Congress of Anthropological
and Ethnological
Sciences, National
Academy of Sciences. NatLnal
Hesearch Council USA. \Vsshington
2;)
D. C· 2101 Constitution
Avenue.
Komitet Org8nizacyjny
VII Międzynarodowego
Kongresu Nauk Antropologicznych
i Etnologicznych,
Moskwa, Czeremużskaja
19.
Józef
Gajek
o
R
J1ABl1rA
ż
E
N
KYXAPCKA
I1CC.J1EAOBAHI1J1.
KOnnEKTI1BHOrO
IlPJ.1óEPDKHoro
PhIóOnOBCTBA
B KAlllYóJ.1J.1
MeTO,ll.bl J.l pe3YJlbTaTbl
3THorpaąll1'1eCKall
Boli
'1eTBepTH
XX
mITepaTypa,
BeKa
TonbKO
npH
'lecKoli
np06J1eMaTI1KH.
peHua,
A.
C PIOJle,
pa3pa60TKe
E.
TaK H HeMel\Kall,
npo6neMaTHKOM
B XIX
BeKe li: B nep.
KOJlJleKTHBHoro
pbI60nOBCTBa
J.lCTopJol'leCKO-3KOHOMH'IeCKOli Hm! 3THorpa<pH'IeCKo-reorpaqm_
06
3TOM caHAeTenbcTByfOT
Jr.
TPY,lJ.bI r,
3erepa,
rOJl3M6HOaCKOrO,
rupn,
A,
Cem!,
no-
<1>,
r,
BfOHwa.
EeHeuKoro,
B ynoMlIHyTblX
pbl60nOBCTaa,
pij -
KaK nonbCKall,
3aHHManaCb
T. nep-CnJlaBI1HCKOrO,
<l>Hwepa,
J.lCCJJe,lJ.OBaHl1f1
TPYAax
TaK
nCpeBO)l'lHKa)
ynoBa
C nOAoK.
pbI6a'IbHX
xapaKTepa,
3aCTbIBWHX
npeCJleAOBanH
apTenel1
ueJlb
rrpHMeHlleMbIMIi
60nbwee,
IlpJ1Me'laHHe
TpaKToaKa
IlpC,lJ.rrpl1HlITble
caMoe
"MaworrepHlI"
TOBapl1weCTBo.
KonneKTHBHoro
Onl1CaHa,
Ha3blaaeMall
a
KpoMe
-
Toro,
O,lJ.Ha In
(OT
<POpM KoneKTHBHoro
rOJlnaH,ll.CKoro
H cOBeprueHHo
cnOBa
He3aTpOHYTa
B 3TliX Tpy,lJ.aX BCTpe'laeTClI
Mawonepl1li
Onm60'lHall'
KaK 06'be,ll.HHeHHI1 KOMMYHJ.lCTI1'ł.CCKOrO
cBoeJ1" opraHIl3aUHOHHoli
<popMe.
1947-1960
nOA3liHCKIIMI1
3THorpa<paMIl
I1ccneAOaaHHlI
03HaKOMJleHHlI
C OCHOBHbIMli
opraHli3aUl10HHblMIl
B npJ16CpelKHOM
matschanp06J1eMa
pbI60nOBCTBe
OT KOfll\a
B
XIX
ro,ny
rrpliHUHnaMH.
BeKa AO ceroMlIwHerO
BpeMeHH.
MeTo}:]b1 Ii Kpyr
H3MeHeHI1l1M no
)THOrpa<pll'leCKliX
Mepe
Bce
nOABepraJlOCb
no(epelKbe
nonyocTpoaa
rem-I.
OCTpOBe
60JlbWerO
IlCCneAOBamUi
nO.ll.BepraJII.Jcb
03HaKOMneHHlI
C TeppliTOpl1eJ1".
EaJlTl1l1cKoro
Anll
~lOpll OT r,lJ.aHCKa '10 ne6bI,
B J 960 ro}:]y 6bIJlH npQ}13BeAeHbl
cpaBHeHHlI'
Ilp0l13aeAeHHall
B
CB1I3H C )THM
pbl6a'lbl1X
aaTeJlbcKol1
np06JleMaTHKH,
CTaUHCHapHbIX
apTeJlcl1
-
pa3Be}:]Ka
MaWOnepl111
KOTopalI
6blJla
HCCJlCLIOBaHHli B KapaMII,
I1p06J1eMaTHKa
CTaUI10HapHblx
nOTOM eil\e
IICcne}:]oaaHHM
ycnOBl1l1M
Bl1ll,
pbI6aUKO-3C~IJle.aenb'łCCKOli
):(epeaHC,
Horo
cOTpynHH'IecTBa
Ha reJlbCKOM
yrpel1
no.allcpra.1HCb
pbl6aKOB
nOJlyocTpoae
li T. n. KpoMe
IlCCne.ll.OBaHHlI Ha
ao
np06J1eM,
Bce.X IlepeBHllX
"Lud",
t. XLIX
60nee
XaJlynax,
6bIJla
pa3pa6oTaHa
,ll.J1ll06il\eH
pa3pa60TaHa
PeBe
6bJJla
;:IJlll .aaHHoli
npl1HUl1nbI
)Ke onpOCHOrO
J1HCTa.
BO BpeMlt
K KOHKpeT-
HanpHMep
np06J1eMa
H HeBOIlHbIe Mawor:epJolH.
xapaKTCpHbIX
rpaHI1Ubl
Ilccneno-
JolXJlanoBe.
npl1HopOBJleHa
HCTOpl1CI1 MawonepHH,
opraHH3aUHOHHble
11 Toro
COBpeMeHHble
MaTepHaJl
OT):(eJlbHbIX }:]cpeBeHb.
C 3eMJle.aenbuaMI1
3aHIIMaJIIlCb
nOaCTB l Ha OCHOBaHI1H O,ll.Horo
onpeAenHna
H )lana
KY3Hl1ue,
HblM COUl1aJlbHO-3KOHOMH'IeCKHM
53 -
J.1ccne,ll.OBaHHIO
C OC06bIM y'IeTOJ'.ł
PymH.
BbICTynaHllll
ynoBa
MHOrO'lIlCneHHbIM
B Kap.-
X0311I1cTBeHB KY3Hl1ue,.
OpraHI130aaHHblX
.aepeBHH,
)lJllt
pa3pa6oTKe'
KOJlneKTHaHoro.
pbI6o.-