http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/3660.pdf
Media
Part of Materiały do sztuki ludowej Mazowsza Płockiego / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1953 t.7 z.1
- extracted text
-
MATERIAŁY D O S Z T U K I L U D O W E J
MAZOWSZA
PŁOCKIEGO
Bieżuń {
o
Q
\J>
\.
.
Staw/szyn
J
o
powiatowe
O
Miasta
0
Wsie 'miasteczka. vt kto -
>•—^--ч.
Jonne
Rościszewo
r
ych
przeprowadzano wy
wody w czasie
o Stropkowo
/j
\
o
J
i
! .
o Mochowo
faciąi
¡i
^\
„ о
oRogiemce
¿^"V
\
o
objazdu
P OD Z
tALKA
0
Ą
_
lOkm
,-, .
Brzechowo
Dzierzążnia
^
д
Г?
c^^^
Dunmów
Maszewo Din.
^^^^л^
l '
oKucice
^\
4^
1
i
Modlin 1 1
0
7
GOSTYNIN
0
Leopoldów
r
o
s
z
y
n
Aleksandrów
o
0
o Hefenów
Sanniki
Ą?f Zofia Pemftíssowa
Ryc,
1.
Марка
przebadanego
terenu
(wykonał
Lemené).
J.
ZOFIA
Północno-zachodnie
Mazowsze,
obejmujące
okolice
CIESLA-REINFUSSOWA
dotychczas n i e m a l z u p e ł n i e badane.
Konieczność
pełnienia
l u k i w materiale faktograficznym
n a c h W i s ł y , m a t a k ze w z g l ę d u n a s w e p o ł o ż e n i e g e o
wała,
w
graficzne, j a k
dania Plastyki, A r c h i t e k t u r y
P ł o c k a , r o z ł o ż o n e w s z e r o k i m p r o m i e n i u po o b u
ficzne
znaczenie
części Polski.
mi,
i na
swą przeszłość historyczną,
w
etnograficznych
Łowickiem,
Kurpiami;
specy
badaniach
Mazowsze P ł o c k i e sąsiaduje
Kujawami,
stro
stanowiło
teren starego osadnictwa mazowieckiego, s k ą d w
szłości
szły
fale
osadnicze k u
północy
i
tej
z Mazura
ono
prze
północnemu
w s c h o d o w i ; b y ł o wreszcie c z ę ś c i o w o t e r e n e m obcej k o
lonizacji, p o s u w a j ą c e j
doliny
się od G d a ń s k a k u g ó r z e
38
P.I.S. na
planach
rok
1952
badań
terenowych
Zakładu
i Zdobnictwa
na
których
zamierzano zorganizować
badawczy. A ż e b y z o r i e n t o w a ć
w
r.
wa
grupa
w
składzie:
g r u p y oraz dr
Płocka
bar
Reinfussowa
słabo, a zagadnienie sztuki ludowej nie b y ł o
tam
objechała
i
fotograf
samochodem
Mazowsze Płockie
dr
Roman
Stefan
ciągu
Reinfuss
jako
Deptuszewski.
kilku
czerw
czteroosobo
Anna Kutrzebianka, mgr
w
obóz
specyfice
terenu i ustalić rozmiary b a d a ń terenowych, w
c u ub. r. u d a ł a s i ę na
obok
obszarów,
1952
się ogólnie w
Ba
Ludowego
Mazowsze P ł o c k i e figurowało,
Zachodniego Podlasia, jako jeden z d w ó c h
rownik
Wisły.
Etnografowie interesowali się okolicami
dzo
wzdłuż
że
wy
spowodo
dni
kie
Zofia
Grupa
powiaty:
Ryc.
2. Stara
chata
Sanniki,
gostyniński,
prowadząc
płocki,
w
sierpeoki
dwudziestu
miejscowościach
krótkie
objazdu
i
częściowo
odległych
badania
sondażowe
wyniku
obozu
na
terenie
Podlasia
uważając,
zowsza
Płockiego
wymaga
innego
mniej jednak w
zadecydowano
od
siebie
( r y c . 1).
Ma
Nie
zebrano
domości o tych
stronach w a r t o o p u b l i k o w a ć
cze.
kając
systematyczne
z
notatek
zebranych
przez
i pełne
nie
badania.
zestawienie,
korzystałam
wszystkich
uczestników
Ryc.
również zabytki sztuki ludo
wej zgromadzone w M u z e u m w P ł o c k u . W u s t ę p i e po
święconym
zagadnieniom
budownictwa
zawartymi
teren
badań.
ma
niniejsze
1
objazdu , uwzględniając
że
typu
wia
dalsze
„wystawkiem''
m a t e r i a ł y terenowe k o n f r o n t o w a ł a m
pewien
Opracowywując
z
Gostynin.
zorganizowanie
t e r i a ł , k t ó r y ze w z g l ę d u n a z u p e ł n y n i e m a l b r a k
na
czasie o b j a z d u
pow.
płoński,
kilku
W
drewniana
3. Stara
chata
pracy
M . Kacprzaka,
i
wnętrza
wiadomościami
który
w
latach
1
D r A n n a K u t r z e b i a n k a z b i e r a ł a m a t e r i a ł y w za
kresie tkactwa, u b i o r u ludowego, garncarstwa i k o
walstwa, m g r Zofia Reinfussowa — w zakresie b u
downictwa, meblarstwa, zdobnictwa w n ę t r z a i zdob
n i c t w a z w i ą z a n e g o z o b r z ę d a m i , dr- R o m a n R e i n f u s s
z a j m o w a ł się p l a s t y k ą .
zbudowana
pow.
w
z
na
slup.
Rogienice,
Płock.
39
Ryc.
4a. Ściana
obory
wykonana
pow.
1932 i 1933 p r o w a d z i ł
badania
warunków
bytowania
ludności wiejskiej w powiecie płockim. Jak
d a ł o się z a o b s e r w o w a ć
zachowania
terenie
ludowej kultury
nie przedstawia
czość plastyczna
wschodniej
Sannik,
w
tradycyjnej na
badanym
reprezentowana
powiatu gostynińskiego,
g d z i e d o d n i a dzisiejszego
teresujące
stan
się jednolicie. L u d o w a
najbogaciej
części
czasie o b j a z d u ,
twór
jest
we
w
okolicy
zachowało
się i n
meblarstwo, zdobnictwo w n ę t r z a
z kamieni.
Helenów,
Gostynin.
i częścio
wysunięty
sierpecki.
Dopiero
zaobserwować
wzbogacenie
pewne
nie w zakresie
w
związku
niezbyt
przyśpieszając
cyjnych
naturalny
prawej
stronie Wisły
gwał
kiwane
przez
teren
t o w n i e ulega z u b o ż e n i u w z a b y t k i sztuki l u d o w e j .
dobny
obraz
mujący
powiaty płocki
przedstawia
prawy
i dalej
brzeg
Wisły,
od n i e g o k u
Po
obej
północy
Wieś
płocka,
warunki
bytowania.
Kur
działanie
ważny
występują
tzw. d r o b n ą
wpływów
wpływ
też liczna
Sprzyja'y
temu
woj
trady
również
s p o ł e c z n e , g d y ż na obszarze p o ł o ż o n y m
gęsto wsie
szlachtę,
na
przemiany
(zwłaszcza
w
i
po
zamiesz
podatniejszą
na
z
Po
promieniujących
miasta.
kulturalne
wywarła
powiecie płockim)
emigracja
z a r o b k o w a do A m e r y k i , p r z y p a d a j ą c a
" M . Kacprzak:
W a r s z a w a 1937.
pozostaje
terenem
proces z a n i k a n i a
treści kulturowych.
Już
na z a c h ó d od G ą b i n a , w k i e r u n k u K u j a w ,
odległym
się
(głów
D u ż e z m i a n y s p o w o d o w a ł y tutaj d w i e ostatnie
ny,
szaru
skrawek.
zdobnictwa
piowszczyzny.
i momenty
zaledwie m a l e ń k i
części
daje
a r c h i t e k t u r y ) , co, b y ć m o ż e ,
z
ob
to j e d n a k
wschodniej
i w powiecie p ł o ń s k i m
w o b a r w n y u b i ó r k o b i e c y . W s t o s u n k u do c a ł o ś c i
jest
we
p o w i a t u sierpeckiego
czasy
na ostatnie
ubiegłego
stulecia
poprzedzające
pierwszej
wojny
światowej.
przyczyny
złożyły
się na
l u d o w a na
o m a w i a n y m obszarze z a c h o w a ł a
Wszystkie
to, ż e
wymienione
tradycyjna
nie w stanie s z c z ą t k o w y m , d a j ą c obraz
lata
wybuch
kultura
się j e d y
niekompletny,
i dziś, w n i e k t ó r y c h z w ł a s z c z a dziedzinach (np. u b i ó r ) ,
bardzo
t r u d n y do
zrekonstruowania.
Jak m o ż n a wnosić z zachowanych
kiem
wspomnianej
dowa
na
t y m terenie
gata. Widoczne
wego
wyżej
okolicy
resztek, z
Sannik,
nigdy nie była
to jest
zwłaszcza
w
chwili
bo
dziedzinie ludo
obecnej
dostar
umożli
wiającego
kultury.
w g l ą d w starsze w a r s t w y l u d o w e j
całym
nictwie
w
lu
specjalnie
cza s t o s u n k o w o n a j w i ę c e j m a t e r i a ł u do b a d a ń
Na
budownictwa, które
wyjąt
sztuka
objętym
przez objazd
tradycyjnym jako materiał
terenie
w
budow
budowlany
wystę
puje drzewo, przy c z y m p r z e w a ż a konstrukcja na w ę
gieł. S t a r s z ą f o r m ę w ę g ł o w a n i a z z a c i ę c i a m i na
Ryc.
4b.
Fragment
ściany
obory.
stynin.
40
Helenów,
pow.
Go
spotkano
wie
wyjątkowo
stuletniej
na j e d n y m t y l k o n a r o ż n i k u
chałupy
w
Sannikach;
poza
tym
obłap
pra
wy-
Ryc.
5. Plany
domów,
a) Stary
pow.
Płońsk,
d) Troszyn
Nowy,
pow.
Mochowo,
pow.
Sierpc.
Gostynin,
g)
Duninów,
pow.
Gostynin,
Gostynin,
b) Pacyna,
e) Maszewo
Duże,
pow.
pow.
Gostynin,
Płock,
(Rys.
c)
Dobra,
f) Sanniki,
Zofia
pow.
Reinfussowa)
Objaśnienie znaków: I — izba, mieszkanie, I Z — izdebka, К — komora, K O — komórka, S — sień,
SI — sionka, P — pokój. K U — kuchnia, A — alkierz, Z A — „zaskok", „zachowanko", ..zakuchnia" (nyża
za piecem zasłonięta zwykle jakąś
tkaniną lub płachtą), STO — stodoła, S T A — stajnia.
stępują
zręby
budowane
z cienkich stosunkowo
tartych
piłą,
wiązanych
na
w
starszych
domach
rybi
ogon,
zakończenia
węgłów
z e w n ą t r z n a o k . 10—15 c m
węgłów,
wypuszczone
z tragarzami
( r y c . 2).
przed
zrąb
podtrzymującymi
o p r o f i l u ozdobnie w y c i ę t y m
pomocniczo,
zrębu
lub
przy
chaty,
na
W zaprawę
kamyki
pow.
ostatnich
łączą
w jedną
się
całość
( r y c . 2).
wciska się niekiedy dla dekoracji
ra.
G o s t y n i n ( r y c . 4a, b ) .
W e w s z y s t k i c h m i e j s c o w o ś c i a c h p o z n a n y c h w czasie
objazdu domy mieszkalne t y p u szerokofrontowego
stawione
miał
są
najczęściej
krótkich
belek
reszty
przybudówek.
Domy
ścianą
całko
w
swej
w i c i e w i ą z a n e na s ł u p spotyka się bardzo r z a d k o ( H e
sie
międzywojennym
l e n ó w , p o w . G o s t y n i n , R o g i e n i c e , p o w . P ł o c k — r y c . 3).
gdzie n a w e t
W Dzierzążni
częściej
starsi
informatorzy przy
pieca
wspomina
o
jest
rozplanowania
i sionki,
odciętej
( r y c . 5a).
ubogich
sieni.
chałupa
o
w
3
Typem
u k ł a d z i e w n ę t r z , z sienią w ś r o d k u (ryc. 5 b).
stawiała ludność uboższa.
w
starszym
domy
Z konstrukcją
szachulcową
budownictwie
spotykamy
się
takie
p o w . P ł o c k , gdzie k r a t y b e l k o w a n i a
szczeblami, m i ę d z y k t ó r y m i
przeplecione
są
powrósła
tzw.
„holenderskich",
na
oblepione
gliną.
We
wsiach
zakładanych
do
wieku
XVIII
wzdłuż
Wisły
terenach
podmokłych
Nowy,
pow. Gostynin), spotyka
domu, na
są ścianami,
d w i e części,
Często
równoległymi
z których
jedną
do
stanowi
3
j w . s. 70.
wypełnione
są p i o n o w y m i
słomiane
podzielone
jedynie
w b y ł y c h koloniach niemieckich, np. w Maszewie D o l
nym,
lica
te
naj
symetrycznym
wnętrza
budulcowego
okre
wieśniaków,
ku
drzewa
od
Kacprzak
p o m i n a l i sobie d o m y b u d o w a n e „ n a s ł u p k a c h " ; w b r a
odpowiedniego
po
pomieszczeń
występujących
domach
nie b y ł o oddzielnej
spotykanym
od
formę
się z izby
obszernego
pracy
oddzielnie
Najprostszą
dom, składający
zbyt
koło Płońska
drobne
lub ł u p a n ą c z e r w o n ą cegłę. np. w Helenowie.
gospodarczych.
stosowana b y w a
łączeniu
dostawianiu
bali
czym
sterczą
Końce
dach
Konstrukcja sumikowo-łątkowa
czej
przy
(np. Troszyn
się z r ę b y o konstruk
c j i w ę g ł o w e j na r y b i o g o n .
W
wypadkach
raczej
na M a z o w s z u P ł o c k i m
wyjątkowych
inne m a t e r i a ł y
stosowane
są
b u d o w l a n e i to
w y r a ź n i e j a k o m a t e r i a ł y z a s t ę p c z e u ż y w a n e przez l u d
ność
uboższą,
darczych.
lub
Bite
przy
stawianiu
budynków
z gliny domy mieszkalne
gospo
zanotowano
w
Czermnie, p o w . G o s t y n i n , b u d y n k i gospodarcze —
w
K r z y w i u , pow. Gostynin.
Gostynin, spotykano
cegły.
W
Aleksandrowie, pow.
domy budowane
z niewypalonej
W b u d o w n i c t w i e n o w s z y m b u d y n k i gospodar
cze s t a w i a n e
nitowych
są czasem z o b r o b i o n y c h c z ę ś c i o w o
głazów, układanych
na wapiennej
gra
zaprawie.
Ryc.
6.
Stara
chata
wąskofrontowa.
Sanniki,
pow.
Gostynin.
41
kuchnia,
drugą
alkierz,
czy
ra
5 c).
Podobny
rozkład
(ryc.
stów
niemieckich
różnicą,
duje
że
się
w
przy
boisko,
mają
Maszewie
jednej
na
lub
komo
sie j e j u ż na d o m a c h z p o l o w y
domy
koloni
ny
„mieszkanie"
ze
Dolnym,
ścian
które
Zwyczaj
łączenia
stwach
z
pod
zamożniejszych,
charakterystyczny
w
okolicach
powyższych
znaj
Jak
drzwiami
nictwo
wsi okolic P ł o c k a jest ubogie. Bogaciej
stawia
się d r e w n i a n a
Oprócz
dachem
Płocka.
w
cjhałup
nawet
podkreśla
dla
Przykład
Troszynie
typu
form
jako
słuszność
byłej
(ryc.
kolonii
domy
z drzwiami
okiennymi
ścianach
nami
ozdobnie
czy
( r y c . 8e). W z o r y
tylko w
budownictwa
wane deskami; w g ó r n e j k r a w ę d z i ś c i a n y biegnie nie
spotyka
zamykająca
się ściany
szalunek
profilowana
zwraca
się na
szalowanie n a r o ż n i k ó w ;
mę
gdyby
pilastrów,
napotkano
Zdobnictwo
zrębów
w
profilowaniem
tragarzy,
nie
nież
okna
ani
drzwi.
bielona,
choć
zdobione
bywa
najczęściej
Dachy
wiową,
na
całym
wspartą
geometrycznych
są
rów
duje
Powierzchnia
ścian
b i o n e d r z w i czy
chałupach,
występuje.
Nie
trafiają
czterospadowy,
południowych
terenie
mają
płatwi
czasem
na
przed z r ą b chaty.
Najstarszą
się
również
15).
budownictwie miejskim
nowszym budownictwie,
zazwyczaj
(ryc.
dwuspadowe,
ją
czasem o z d o b n i e s z a l o w a n ą
ścianę
8a
—
specjalnego
d ) , ale
i tu
nie
widać
wzoro
14). D a c h y
wysuniętej
zdo
spotyka się.
szczytową
w
ma
(ryc.
urozmaice
zakoń
czeń
wiatrówek
występują
rzadko
Wisły.
i
gospodarczych.
Szalo
na
na
(ryc.
nia. Ozdoby d a c h ó w w postaci s k r z y ż o w a n y c h
stronie
pospolite
ganeczek
nadokiennik. Wyjątkowo
dachu jest dach
lekko
o motywach
przed domami w i
wsiach
są
formą
zdobiony
często
for
zdobi
rzadziej
północnej
Młodszą
skromnie
10).
Niekiedy
one
powierzchnię
we
kryte
poszycie u k ł a d a n e
(ryc.
(romby).
mają
po
uwagę
od Gostynina, d u ż o
widuje
— po
słomą
krok
listwa
jak np. w Jonnem, pow. Sierpc, dom z w n ę k ą ,
w a n y na
konstrukcję
formą
się
których
szalo
wschód
który
na
z desek
poza
starych
z r ę b y pozostawione w stanie surowym.
gładko,
się
często
Dachy
jedynie
czterospadowe
na
narożnikach
bywa
w
schodki.
dachów
są
dachy naczółkowe,
badanym
Ryc.
42
jak
się w y c i n a n k ą
rzążni.
pionowo
W d o m a c h tego t y p u s p e c j a l n ą
San
szczytową)
nowszych
z i o m a ( r y c . 11).
Dzie-
ścianą
W
stopniu
domach
wiejskich
wiejskiego.
w
nad
pod-
sterczy-
niewielkim
nikach, podcienia s ł u p o w e (przy spichrzu) — w
podcienia
czy z
dach zdobiony
( r y c . 5 f,
bezslupowe
do
9). N i e k i e d y
bogato p r o f i l o w a n y m i
te
gan.
szalowanych,
o pięknie w y k o n a n y c h taflach
ozdobami (ryc.
jest w i a t r ó w k a m i
kiedy
(płytkie
o
spotkano
odmiennych
„wystawki"
przed
spotyka
przenikają
5 g i r y c . 6).
Charakterystyczne
miejska;
5 d).
szerokofrontowego
badanym terenie p a r ę
architektura
budow
kami,
ilustrujący
Nowym
opisu, t r a d y c y j n e
m y t u czasem d o m y z w n ę k a m i ( S i e r p c , B i e ż u ń ) i
niemieckiego
w
z powyższego
gospodar
Kacprzak
zanotowano
widać
budynków
w
osadnictwa
obserwacji
„holenderskiej"
na
jednym
gospodarczymi,
n y m i w m a ł o s k o m p l i k o w a n y d e s e ń ( r y c . 7).
tylko
wejść
Ścia
układa
tą
p r o w a d z ą c y m i z k u c h n i ( r y c . 5 e).
mieszkalnych
ubiegłego wieku.
szalowane są deskami,
szczytowych
można
z
szczytowe d a c h ó w
terenie,
7.
przy
Ozdobnie
dość
czym
spotyka
szalowany
dach
(tzw.
„śparogów")
to
zazwyczaj
na
wane
deskami
powierzchnie
farbą
na k o l o r c z e r w o n y ( S t a w i s z y n , pow. Sierpc)
zielony
Ściany
naczółkowy.
budynkach
(Rościszewo, pow.
mieszkań
Dzierzążnia,
są
ścian
bywają
malowane
lub
Sierpc).
wewnątrz
pow.
bielone
Płońsk.
lub
tynko-
wane
i bielone
powały
w
wraz
z powalą.
Wspierających
belki
„ s i e s t r z a n ó w " , k t ó r e jeszcze K a c p r z a k
starych
chałupach,
W starych chatach
czasem
izbach,
nie
podłogi bite z gliny
często
5
spotkano.
sieniach.
W bogatszych domach trafiają
się ozdobnie
wykonane
d r z w i w i o d ą c e z s i e n i do i z b y
l u b z izby
do a l k i e r z a
—
12).
Izb k u r n y c h nawet
tają.
W
piecem
starych
pary
Drewniane
terenie
starzy i n f o r m a t o r z y nie
domach
kuchennym
prowadzania
W
natomiast
spotyka się
w
(ryc.
w
obecnie
widział
spotyka
się
szerokie
„kapy",
tworzącej
s i ę podczas
służące
b u d o w n i c t w o sakralne
reprezentowane
jest
na
przez
XVIII
wieku,
nad
do
od
gotowania.
omawianym
kilka
kościołów
Dobrzykowie, pow. Gostynin, znajduje
drewniany z końca
pamię
niekiedy
się
kościół
o wnętrzu
baroko,
ivym. Kościół w e w s i M o c h o w o , pow. Sierpc
( r y c . 13).
zbudowany
uległ
w drugiej połowie
XVII
wieku,
za
p e w n e w czasie r e s t a u r a c j i p o d j ę t e j w 1876 r . p r z e r ó b
ce
w
duchu
k l a s y c y s t y c z n y m , co u w i d o c z n i a s i ę
za
r ó w n o w dzisiejszym w y g l ą d z i e fasady, j a k i w e w n ę
trzu.
Najciekawszy
łek,
a właściwie kaplica w
z napotkanych
jest m a ł y
Rucicach.
kośció
pow.
Płońsk,
z r o k u 1783, z b u d o w a n y n a p l a n i e w y d ł u ż o n e g o
boku
(ryc.
z których
16), z
jedna
dwiema
służy
małymi
jako
zakrystia.
Całość
pokryta
z barokową
sygnaturką,
ośmio-
przybudówkami,
przedsionek,
druga
jest
gontowym
dachem
umieszczoną
jako
w połowie
dłu
gości kalenicy.
Kaplic
przydrożnych
nie spotkano
prawie
Podobnie
jest
jak
zróżnicowane
od
Wisły,
jednym
z ważniejszych
trujących
w meble
stronie
wzorowane
się t a m
czy
na
badanym
terenie
w
i
Gąbina,
ośrodków
Wisły
okolicę.
wiejskie
miejskich. Mebli
z
ciekawszych
ośrodka
Po
są
ludowych
się głównie
rezultatów
stolarskiego
produkcją
zachowało
w
skrzyń
malowanych.
1850 г., z m .
Teofila
syna
pracowni
Płażewskiego
ojca
Skrzynie
(ur. ok.
Leona, urodzonego
uczył
Płażewskich,
tam
i dolną
ogzymsowanie,
całość
spoczywa
w
stolarskiego.
wykonane
górną
1921)
1880 r . , k t ó r y
z drzewa
wego, w i ą z a n e są na c y n k i , z p ó ł s k r z y n k i e m
Krawędź
W
pracow
e
w
się zawodu
było
zajmują
nia
ku.
ławy,
kolor
objazdu
Gąbinie,
była
jego
pół
bardziej
l a t a c h 1870 — 1939 n a j c z y n n i e j s z a
i
był
stolarskich, zaopa
i dalszą
wnętrza
się
który
m a l o w a n e f a r b ą p o k o s t o w ą na jeden
Jednym
odkrycie
nie
Stosunkowo
ludowych spotyka
okolicy
bliższą
meblarstwo
bogate.
n i e w i e l e , czasem s p o t y k a s i ę k r e d e n s y ,
kufry
cego
na
ani
zabytkowych mebli
południe
nocnej
figur
budownictwo, tak
specjalnie
najwięcej
na
i
zupełnie.
podkreśla
sosno
w
środ
profilowane
na
profilowanym
podnóżku. Wymiary
skrzyń w a h a j ą się w m a ł y c h
nicach, najczęściej
długość
w y n o s i 110 c m ,
gra
wysokość
p u d ł a 53 — 55, s z e r o k o ś ć 55 — 60 c m , w y s o k o ś ć p o d
n ó ż k a 17 — 19 c m .
Powierzchnia skrzyń
kolor
malowana
czerwono-brązowy
zielony).
Ściana
licowa
dratowe
pola
zdobnicze,
łymi
5
6
k w a d r a c i k a m i na
j w . r y s . 75.
Leon Płażewski
jest p r z e w a ż n i e
(raz j e d e n t y l k o
podzielona jest na
obwiedzione
narożnikach
zginął
w
Dachau
dwa
ramką
i
na
zanotowano
kwa
z
ma
wyodrębnione
w
1942
r.
Ryc.
8. Ozdobnie
dowych,
a) Dobra,
c) Jonne,
pow.
szalowane
pow.
Sierpc,
s2czyty dachów
Płońsk,
d) Jonne,
b) Dobra,
pow.
Sierpc,
Rys.
dwuspa
pow.
Płońsk,
e)
Sierpc.
Maria
Data.
43
kolorem
Tabl.
odmiennym
I/a).
od
Krawędzie
barwy
skrzyni
tla
(ryc.
zdobi
motyw
o charakterystycznym kształcie, złożonym
- -
Ł
w
trójkąt
Wieko
skrzyni
licowa,
ozdobione
bez
jest
podobnie
jak
ściana
motywu
kwiatowego
między
malowaniu
posługiwali
się
polami
kwa
dratowymi.
W'/<
—
Przy
'/У/у,
rowym
szablonem,
którego
znaczyli
malowali
bez
tzw.
Płażewscy
„przepróchą",
główne
kontury
pomocą
rysunku;
szablonu. K o n t u r y
tektu
za
szczegóły
naniesionego
rysun
k u m a l o w a n o j e d n y m kolorem, np. c z e r w o n y m ,
1
'
I
• -
olejną,
У
cienie
farby
—
—
nie
nakładano
łączyły
przejściowych
wzdłuż
Po
s i ę ze
pól
w
Teofila
jego
roku
zmienia
1933
malarza
który
mu
wykonał
jawiają
czone
mieszczańskiego
w
Płońsku.
Rys.
oknem
Maria
domu
Data.
tonów
nałożoną
farbę.
malowano
pędzlem
na
sposób
Stefana
lakiernika
wazonu,
który
teraz
brzuścu,
z
Warszawy,
dekoracji
kwiato
kwiatowym,
przekątni
w
wydatnym
Płażewski
skrzyniach Płażewskiego
się r ó w n i e ż
ma
poma
Jadwiga.
swego zięcia
wzory
się bukiety z m o t y w e m
diagonalnie
córka
Leon
i
t e g o czasu na
Leonowi
13-letnia
nowe
Zmienia
o
uzyskania
wpływem
Jędrzejowskiego,
wych. Od
pod
dla
Płażewskiego,
malowaniu
Około
deski
farbą
Ponieważ
palcem
zdobniczych
zdobienia s k r z y ń , pod
profilowane
sobą,
kolorem.
linijki.
śmierci
gała
drugim
rozcierano
Obramienia
R y c . 9. Ozdobnie
20.
pasowy
n y c h z ę b ó w i l i n i i e s o w a t y c h ( r y c . 19, T a b l . l/а).
tylko
ш
19.
pól
zdobniczych.
kwiatonie środkowym
sylwetkę
z dwoma
po
umiesz
kształt
niskiego
flakonu
podwójnymi
esowa-
t y m i u c h a m i ( r y c . 20). W p a r z e z t y m i z m i a n a m i i d z i e
wzbogacenie się gamy
Pojawienie
przyjęte
się
przez
kolorystycznej.
skrzyń
z
odbiorców
nowymi
wzorami
bardzo
przychylnie.
Gąbinie,
a
i
także
wozili
Leon
kolejnym
bocie
je na
jarmarki
Płażewski
wewnętrznej
wyroby
stronie
wieka
numerem
dobranie
do Ł o w i c z a
swoje
podpisem
ułatwiającym
do
skrzyni
roboty,
na
rogach
z żelaznej
blachy.
wieka
(ryc.
przy
Niezależnie od Płażewskich,
ne
jeszcze
pracownie
skich
(brat
wały
podobno wzory
W
Gostyninie
jewski,
ską
W
i siostra)
ośrodka
Cybulskiego,
70-letnią
właścicielka,
skrzyń
wsi
Krzywię
kujawskiego,
o
z Gąbina
trzech
tych
od
góry
o
wydłużonych
domu.
44
Widok
z
obu
profilowana
stron.
Jonne,
Maria
Data.
deska
pow.
na
narożniku
Sierpc.
Rys.
ziono, j e d y n i e
Ma
ona
z
na
ze
skrzy
bardzo
ubogo
natrafiono
skrzynię
zdobniczych,
i
kwiatach,
typu
zamknię
charakterystycznym
listkach
bli
informowała
i Gostynina,
polach
łukami
jak
porównaniu
się
Gostynina
kwiatozłożonych
kulek.
N a p ó ł n o c od W i s ł y s k r z y ń
Ozdobnie
się
Sannikach starą,
wykonaną,
koło
nem
z kolorowych
zajmowali
przebadać
skrzynię,
Poza s k r z y n i a m i
we
naślado
dokładniej
przedstawia
I/b).
które
należałoby
Gostyninie. W
(Tabl.
in
Słowikow
skrzyniar-
w
z
Gąbinie
Produkcję
Gąbina
niami
okucia
Sowińska.
czasie o b j a z d u z n a l e z i o n o w
sko
kowalskiej
Płażewskich.
wyrobem
Kozłowski,
tego
w
np.
ro
wieka.
trójkątne
istniały
na
oraz
seryjnej
skrzyniarskie,
i
21)
odpowiedniego
dawano
Kier
zaopatrywał
Skrzynie zaopatrywano w z a m k i i zawiasy
10.
Pła
ż e w s c y s p r z e d a w a l i s w o j e w y r o b y na t a r g u w
nozi.
Ryc.
zostało
w
Dobrej,
o nich
niewyraźne
wyginąć
dopiero
malowanych
znale
się
wspomnienia, podobno m i a ł y
tam
40
Płońsk,
nie
zachowały
przed
pow.
laty.
Na
północ
płótna
0
od
lniane,
tkaninach
ków,
Wisły
wyrabiane
cienkie
na
barwnych
w
wyrabianych jakoby
niejasne w z m i a n k i ,
dziś
białe
bieliznę,
grube
są
do
na
worki.
rodzaju
parcianych
pasia
dawniej, zanotowano
które wymagałyby
tylko
jeszcze s p r a w
dzenia. W s p o m i n a l i też i n f o r m a t o r z y o w y r o b i e szmaRyc. 11. Ozdobnie
dłuższej
profilowane
ściany
domu.
b) Stropkowo,
pow.
d) Mochowo,
listwy
a)
wzdłuż
c i a k ó w . Pewne, r ó w n i e ż niejasne informacje
pow.
Sierpc,
nach
Stropkowo,
Sierpc,
pow.
biegnące
c) Pacyna,
Sierpc.
Rys.
pow.
Gostynin
Maria
a więc
Na
ry
skrzyń
malowane
lub
zamiast nich
używano
także
na
jeden
Robiono
je
innymi
w
40
znaleziono
laty
Z
Raciążu,
innych
na
poręczami
pow.
w
mebli
omawianym
były
Żuromin.
i
wnętrza
używaną
firanek
Wycinanki
od
kolorowe,
Pacyna).
Zostały
z
się
do
zaginęły
występowały
spania.
dekoracji
z powiatem
one
jednak
r. p r z e z M i n i s t e r s t w o K u l t u r y
kowska
do
i
grupy
podobnie
ludowej,
wycinanek
Maria
zajmują
22, 23), d r u g ą p r o s t o k ą t n e j a k
szone n a
stroju
kobiecym
pasiaki
do p r z y k r y w a n i a
w
czy
(Czermno, Pacyna,
spotkać
wełniane,
Według
to
lub
kapy
kolorystyczne
w
za
się
jeszcze
informacji
Marii
Siedlarek
Zofii Fortuna,
najstarsze
1 jej blisko 80-letniej m a t k i
wełniaki sannickie miały
zacho
czy
ścienne
łóżek. Przemiany
dadzą
można
używane
jako makatki
pasiakach
Sannikach.
Gąbina
Sanniki)
owiec,
pastwisk
tło k o l o r u
prześledzić
„czerwonego
du
beltowego", na k t ó r y m
w r ó w n y c h o d s t ę p a c h co k i l k a
Ryc.
drzwiowa
we
pow.
Płońsk.
Dziś
Zofia
ich
Ma
należą
warstwami,
Występują
stanowią
dziś
wspólnych
(Sanniki,
i Sztuki.
naklejanych
dwie odmiany, jedną
do
likwidację
właściwie
się
wielokolorowych,
Łowickiem.
wszystkim
wane
chodzące
związku z upadkiem hodowli
przez
zorganizowanemu
Wycinanki
w
przede
w
wskrzeszone
Siedlarek.
jak
a
okolicy
niego na
niewielkim
łowickim
konkursowi
wykonywaniem
sztuki
już
ostatnio
w
oknach
kolorowych.
na
dzięki
1951
w tej
stolarskimi
papierów
które
lat,
terenie s ą s i a d u j ą c y m
sprzed
w
ograniczało
wycinanek
kilkudziesięciu
pamię
zaginął
„ślaban",
do
okolicy
tali informatorzy w e ł n i a n e pasiaki; w y r ó b ich
niekiedy
ośrodkami
w
między
i zdobione kredensy.
Wisły
Płońsk,
wschód,
wykonanymi
p o w a ł y i ścian, w y k o n y w a n i a zawieszanych w
zamiast
b a r d z i e j od
gromadzkich. Dopiero koło
Płońsk
Zdobienie
jak
się
z oparciem,
pow.
północnego.
Gostynina
(Krzywię),
Zarówno
spowodowanej
stronie
tkani
kolorowego
żywsze.
kufer
północnej
obszaru
o
kobiecym,
wiele
Płońska.
Sierpc, zanotowano tzw.
ubiorze
południe od Wisły tradycje tkactwa
Taki
spotyka
w
części
koło
ludowych
ławę
wschodniej
Sierpc.
( r y c . 24), s z a f k i
rozsuwaną
Po
kuf
o
we
Dzierzążni
terenie ł a w y z ozdobnie
W Jonnem, pow.
tj.
kolor.
używanych
zebrano w okolicach R a c i ą ż a i w Dobrej,
Data.
są
Obok
pasiastych,
wśród
nich
koliste „klapoki"
(ryc.
gdyby makatki,
zawie
ścianach.
„ K l a p o k i " s k ł a d a j ą się z d w ó c h części: kolistej
klejonych
do
niej
od
spodu
dwóch
czyli „ b a n d a ż y " . K o l o r koła nie
i do
szerokich
wstęg,
jest identyczny z
ko
l o r e m w s t ę g . N a te w s t ę g i i k o l a , b ę d ą c e z a s a d n i c z y m
tiem,
nakleja
różnej
wielkości
mniejsze
ażurowe
rozmaitych
się
barwach.
Dołem
wykończa
wycinanki
w
się w s t ę g i
doklejanymi papierowymi frędzlami.
„Kla
p o k i " p r z y k l e j a n o d a w n i e j b i a ł k i e m do
belek
zwykle
Czasem
wyci
nanek w izbie b y ł o tak d u ż o i w s t ę g i b y ł y tak
długie,
że
sześć
sztuk
mieszkańcy
na
jednej
chodząc
musieli
czaj p o w s z e c h n e g o n a k l e j a n i a
belce.
schylać
powały,
głowy.
„klapoków"
Zwy
zaginął
w
S a n n i k a c h o k o ł o 30 l a t t e m u , w P a c y n i e p r z e d 40 l a t y .
Wycinanki
naklejane
używane
dawniej
tematykę
roślinną.
Wycinanki
do
okien,
z
wykonane
białej
spotyka
p o ł o ż o n y c h na
do
się
na
tło
prostokątne
(ryc.
ścian,
bibułki,
używane
jako
firanki
czasem
na
terenach
również
mają
również
p ó ł n o c od W i s ł y . S ą to w y c i n a n k i
przez w i e j s k i e
kobiety,
albo
albo k u p o w a n e
m i e ś c i e . F o r m y ich są raczej ubogie, m o t y w y
ciej
23),
dekoracji
w
najczęś
geometryczne.
Z a g a d n i e n i e t k a c t w a na
stawia
się
południowej.
inaczej
w
o m a w i a n y m terenie
części
północnej
niż
w
przed
części
12. Ozdobna
tafla
Dzierzążnia,
wnętrzu
chaty.
4Г,
w
swym
ogólnym
wyglądzie
do
ubiorów
znanych
z Łowickiego. W Sannikach
i okolicy
(Czernino,
bice, P a c y n a )
koszule
kroju
podłużnego,
w
kobiety
nosiły
z naszywanymi przyramkami.
dół
doszyty
był
Bardzo
szerokie
rękawy
kwadratowe
Ozdobę
„ćwikle",
oraz
koszuli miały
gwiazdek
w
w
kolorach
czerwonym,
i żółtym.
Między
tymi zdobinami
wana
gałązka
zwana
„legotką".
tach ozdobione
były
„stęgnówką"
pachami
mankietami.
na
brzegach
formie
nym
pasa
płótna.
pod
były
„stępniówka"
wyszycia
Od
z grubszego
zakończone
koszuli stanowiła
przyramków
i
„odziemek"
Słu
„poncho"
kwiatków
czarnym,
zielo
biegła
hafto
na
mankie
Rękawy
wykonaną
w
kolo
r z e c z e r w o n y m ( P a c y n a ) . K o s z u l e bez „ o d z i e m k a "
no
siły n a z w ę „ p ó ł k o s z u l k ó w " . Na k o s z u l ę w k ł a d a n o tzw.
„ k i e c o k " — s p ó d n i c ę z e s z y t ą ze s t a n i k i e m . S t a n i k b y l
„tybetowy"
(Pacyna),
rzadkie
a spódnica
z czerwonego
weł-
czarne „ b r ą ż k i "
schowane w
zało
niaka
w
mach
fałdów.
szyte
z wełniaków
Formę
nowszą
w
stanowiły
tzw.
„kiecki"
k i l k u k o l o r o w e pasy.
W
zależ
ności od p r z e w a ż a j ą c e j barwy, rozróżniano kiecki
beltowe"
(czerwone
ne), „ m a j ó w k i "
nią
jak mak), „proste"
itp. Kiecki miały dołem
z przodu
wszyty
falbanę,
był kwadratowy
Ryc.
13. Drewniany
kościół
w Mochowie,
pow.
Sierpc.
chowały
centymetrów
występował
wąski
„brążek"
Późniejsze
pasiaki, wykonane
około roku
już
więcej
barw
wiązki
nej
szerokości. Stosowano
ułożonych
w
wówczas
czarny.
1900,
miały
z pasków
kolory:
róż
czerwony
..prosty" i „ d u b e l t o w y " , czarny, „ b u r a c z k o w y " , zielony
„trawkowy",
„chaberkowy"
let). K o l o r
tła podkreślony
czerwony,
zielony
światowej
na
ówczesna
moda
lub
barwy
zastosowaniem
(szafir w p a d a j ą c y
szerokością
czarny.
Po
pasiaków
łowicka,
koloru
w
pasów
fio
bywał
pierwszej
wojnie
sannickich
wpływa
zaznaczająca
się
pomarańczowego.
szerszym
Pasiaki
po
chodzące z końca okresu m i ę d z y w o j e n n e g o
są w
rokości
do
łowic
kich, odbiegają natomiast od nich zestawieniem
barw
nym.
pasów
i układzie
Bywają
wiązki
Białe
np. pasiaki
których
różniących się tylko
(np. tło jasnozielone
i
podobne
jednokolorowe, w
u ł o ż o n e są z p a s k ó w
cieniem
zielone
wiązek
sze
soczyste, p a s k i
od
ciemno
seledynowe).
płótna,
dawniej
na
całym
terenie
w z n a c z n e j i l o ś c i , k o b i e t y w i e j s k i e o d d a w a ł y do
far-
biarni, gdzie r ę c z n i e d r u k o w a n o na n i c h r ó ż n e wzory.
Według
informacji,
Gąbinie, Sannikach,
pracownia
taka
na u ż y w a n e
s z e w k i na
Zebrane
drukarnie
Kiernozi
istniała
w
płócien
i Łowiczu.
istniały
Na
północy
zakresu
stroju
a nawet pamięć o nich w tradycji
Tam
z a ś , gdzie t r a d y c j a
(np.
w
okolicach
w
jak
z
rękawami.
Kaftany
ry
nałożona
zw.
była
ramach
pobieżnej
było
są
szczegółowe
oczywiście
penetracji
przepro
z
Pacyna).
kamizelka,
gładkich
ale
materiałów
lub
wijąca
się
któ
tasiemka
.plotką".
Na
głowie
kobiety
tzw.
„kopki",
ozdobione
zamężne
nosiły
ryżką
czepce z
gufrowaną,
tiulu,
wstążecz
k a m i i p a c i o r k a m i . N a czepiec z a w s z e w k ł a d a ł y
chust
kę, przeważnie
umiała
jedwabną.
Nie każda
zrobić taki
czepiec,
były
do
nieraz
„z dalsza"
których
w
wszystkie mężatki.
miennych
na
Według
omawianym
męski
składał
kobieta
t y m zakresie
te b y ł y n o s z o n e do p i e r w s z e j
specjalistki,
przychodzono.
Czepce
wojny
światowej
przez
informacji,
zapasek
nara-
obszarze
nie
noszono-
się z koszuli wpuszczonej
do
spodni sukiennych gładkich, koloru „ c h a b r o w e g o "
lub
z i e l o n e g o , z b u t ó w z c h o l e w a m i i ze „ s p e n c e r a " .
Spen
cer
b y ł a to b l u z a z r ę k a w a m i , s z y t a z c i e m n e g o
suk
na
(czerwonego,
czerwonymi
kostek,
ka
granatowego),
wypustkami.
z tyłu
zdobiona
Sukmany
układane
w
po
brzegach
noszono
wiele fałd.
pasem w e ł n i a n y m
w kolorze
stanowiła
czapka-maciejówka
Na północ od Wisły
tradycja
się nawet
się na
przywędrowała
terenu.
Dopiero
nawiązywał
wiadomości
koło
te
ogół
z
stają
niebies
czarnym
daszkiem.
pamięci.
o
W
okolicach
pasiastych
ubiorach
te, j a k s i ę p ó ź n i e j
wyjaśniło,
do l u d n o ś c i , k t ó r a
Gąbina
Płońska
czerwo
dawnych ubiorów l u
w
niekiedy
k o b i e t , ale w i a d o m o ś c i
odnoszą
z małym
czarne,
Sukmanę
lub w deseń. Nakrycie głowy
opowiadają
Sannik), konieczne
szyto
koronka
Płocka
żywa
długie
w e ł n i a n y c h , zdobiono obszyciem a k s a m i t n y m , na
mocno się zatarła.
U b i ó r kobiecy w powiecie g o s t y n i ń s k i m
4 fi
(Czermno,
„kaftany"
zaciera
względnie
aksamitu;
koralikowy
motywach roślinnych
dowych
u b i o r u jest
k t ó r y c h nie m o ż n a
częś
takiegoż
nosiły
dawna,
stroje l u d o w e z a g i n ę ł y od
pasami
w i e l o b a r w n y haft
Mężatki
nym
z
noszono
o dużych
przewiązywano
ci b a d a n e g o t e r e n u
wadzić
brzegów
(po
dane
za
się
zdobił
b y l y g ł ó w n i e na b i e l i z n ę p o ś c i e l o w ą
objazdu
Gorsety
plecy
do
czasie
rzadko,
„ k a m i z e l k i " bez r ę k a w ó w ,
wzdłuż
i
płót
pierzyny itp.).
w
szytymi
przody
Sierpcu. Drukowane
ludowego są s k ą p e i niepewne, g d y ż na w i ę k s z e j
badania,
w
wełniaka.
się natomiast
lub
„fartuch"
g a j ą c e poza b i o d r a , k t ó r e s z y t o z c z a r n e g o s u k n a z n a
Ubiór
wyrabiane
gładko
pasy. N a k i e c o k l u b k i e c k ę z a w i ą z y w a n o
z pasiastego
nad
„przedsobek"
z materii lnianej lub półwełnianej, tkanej
w
„du
(jasnoczerwo-
czy
nawet
na
te
tereny
z
Łowickiego.
(Dobra) i R a c i ą ż a
(Stawiszyn)
się bardziej
konkretne.
Wynika
z
nich,
i
fartuchy,
że
noszono
nie
tam
używano
wełniane
zaś
Mężczyźni
nosili
wełniane
Stropkowa,
pow.
Sierpc)
czerwonym
pasem w e ł n i a n y m ,
(Dobra
Płońska).
koło
Sierpca,
zebrać.
o którym
pasiaste
zapasek
sukmany
lub
wspomina
szare
niebieskie,
w
Wiadomości
spódnice
naramiennych.
(okolice
przepasane
różnobarwny
deseń
o stroju
okolic
Kolberg,
nie
z
udało
się
7
7
O. K o l b e r g : M a z o w s z e , t. I V s. 75: „ W o k o l i c y
P ł o c k a , g d z i e c h ł o p i s ą z a m o ż n i e j s i ( t u o n i zawsze
p a r ą koni jeżdżą), u b i e r a j ą się też dostatniej niż w
i n n y c h okolicach. W s z a k ż e sukno na k a p o t y i ka
m i z e l k i c z a r n e l u b g r a n a t o w e c z ę s t o jeszcze s a m i
sobie w y r a b i a j ą
(okolica D r o b i n a ,
Blichowo, Kosino).
K a p o t y zwykle b y w a j ą granatowe, obszywane
c z a r n y m l u b j a s n o n i e b i e s k i m s z n u r k i e m , z a p i n a n e na
4 czarne guziki. Pasy m a j ą w e ł n i a n e , b a r w y czerwo
nej z z i e l o n ą . C h u s t k i na s z y j ę czerwone l u b czarne.
Spodnie p ł ó c i e n n e w paski niebieskie i białe. Kape
lusz c z a r n y f i l c o w y , n i e z b y t w y s o k i , l u b c z a p k a n i s
ka sukienna.
Kobiety
noszą płócienkowe
spódnice
granatowe
z białymi kwiateczkami
( s ą to szorce,
z t y ł u pod
szyją nieco w y c i ę t e ) ; n i e k i e d y b ł ę k i t n e
biało-kropkowane.
F a r t u c h szeroki g r a n a t o w y l u b
błękitny
z białymi paskami. Na głowie chustka brunatna lub
ciemnoczerwona, burakowej b a r w y , najczęściej
zaś
szara z c z e r w o n y m i p r ą ż k a m i , w ą s k o z w i ą z a n a
na
czepiec z f a l b a n a m i . D z i e w k i k ł a d ą g o r s e t y r ó ż n o
k o l o r o w e , n a j c z ę ś c i e j b a r w y ceglastej,
ciemnożółtej
l u b niebieskiej. T r z e w i k i z w y k l e czarne, s k ó r z a n e .
W o g ó l e s t r ó j t e n w ł o ś c i a n co do k r o j u z a t r a c i ł j u ż
c h a r a k t e r d a w n y , r o d z i m y , p r z y b i e r a j ą c cechy u b i o r ó w miejskich, osobliwie miast pomniejszych."
Ryc.
15. Ozdobny
ganek.
Ryc.
14. Chata
drewniana
Garncarstwo
w
na
zaniku, jednak
z wnęką.
badanym
po
obu
Jonne,
obszarze
stronach
pow.
Sierpc.
znajduje
Wisły
są
się
jeszcze
czynne pracownie, k t ó r e p o s t a r a m się k r ó t k o
scharak
teryzować,
na
przedstawiając
stan
dzisiejszy
tle
przeszłości.
W powiecie g o s t y n i ń s k i m istnieją d w a czynne o ś r o d
k i garncarskie: jeden w Leopoldowie, drugi
w
Gostyninie.
pracownie
Dawniej
miały
garncarskie w Barciku
być
również
koło Gąbina
i Budach
samym
Kaleń-
s k i c h k o ł o Szczawina. O ś r o d k i te obecnie nie są c z y n ne. W G ą b i n i e i s t n i a ł w a r s z t a t G r a b o w s k i e g o , k t ó r e g o
syn jest obecnie g a r n c a r z e m w P ł o c k u .
Pacyna,
pow.
Gostynin.
W Leopoldowie, z w a n y m także „Mizerki" z powodu
biedy
jaka
tam
sześć
pracowni
dawniej
panowała,
garncarskich;
dziś
jest
było
kiedyś
tylko
jedna,
W
ski
bezrolny chłop, odziedziczył
zawód
po ojcu.
w
nastego r o k u
ojcu
przy
życia
pomagał
trzy
„szykowaniu"
g l i n y . D z i ś p r a c u j e bez p o m o c n i k a , g d y ż n i k t n i e
się u c z y ć tego n i e w d z i ę c z n e g o z a w o d u . Toczy
ki, garnki,
dzbanki, skarbonki, dawniej
dwojaczki
tzw.
czy,
z
racji
garncarzy
Matliński
skiego.
z
Wyroby
Matlińskiego,
dwóch
naczynia.
Dzbanek
Naczynia
pomocy
przy
swe
zdobi
pędzlem
na
roztworu
postaci
„brązeckami"
wilgotnym
na
(pobiał
umieszczone p o n i ż e j
„prążka"
(ryc.
czerwony.
Siwaki
zna,
25).
pół-
się je robi,
robią, jest w e d ł u g jego i n f o r m a c j i
c z y k ze s w y m i
wyrobami
na
„Lubin w
światową
cały
przyjeżdżający
wypał
fii/я.
i
IG. Drewniany
wykonana
ornamentem
brzusiec
całości
brązową
przez
roślinnym,
Błaszczyka
malowanym
rozmieszczonym od
wewnątrz
brzegach.
jedynym
łarz, k t ó r e g o g ł ó w n y m zajęciem
garncarzem
w
jest r o l n i c t w o .
c a r s t w a n a u c z y ł s i ę w czasie p i e r w s z e j w o j n y
wej,
pracownię
krzewski
ne),
w y p a l a n e na
polewane.
pośrednicy
kupowanej
brązowo.
z II poł.
garncarską
wyrabia
między
kościółek
jest w
ale
Poznań
Gąbina.
pokryty
ozdobiony
cały
jest
ko
n a b y w a l i od niego
jest
pokrywającymi
dobrym
zdobieniem.
kaf-
s p r z e d a ż do P i ą t k u
z Kutna, Żychlina
dzbanek
się
Gostyninie
Osz
ło Ł o w i c z a i Soboty w Ł ę c z y c k i e , w okresie
Stolarskiemu
przez
Muzeum
60-letni W ł a d y s ł a w Z a k r z e w s k i , z z a w o d u raczej
jeździł
Dziś
Stolar
zbiorach
36). M i s k a
na d n i e i na
i
się
pracowitym
jest
Kazimierz
rozpoznane
odznaczające
gene
na
i c h n i e p r o d u k u j e . O ś r o d k i e m , gdzie t a k i e g a r n k i
skiem". Przed pierwszą w o j n ą
(ryc.
dorzucił
Błaszczyka
wyroby
farbami podszkliwnymi,
Wyro
Garnki wypala
wie jak
glazurą
ozdobiona
to
robić
starej
technicznym
Przypisywany
„szlamkrydy"
b ó w swoich nie p o l e w a szkliwem.
Są
garncar
przestał
listy
w
było
Kutenickiego
ostatnich,
znajdują
pozio
w
Płocku.
Do
nazwiska
pionowymi,
toczenia
Leopoldowie,
który
gostynińskich
Płocka
zygzakami
śladami
w
Wymieniają
i Śniecikowskiego.
gru
ki). O r n a m e n t wzbogaca linia falista lub w i s z ą c e
48
1938,
jego są technicznie słabe, ściany m a j ą
szorstki.
jak
Podleskiego,
w
smug.
wojennym
1920,
wykonaniem
czyniu
sam
r.
r.
to
malowanymi
kolor
w
cze.
(prążkami),
luki,
podobnie
garncarzy.
skutek
wyraźnymi
mych
też
„bycoki". 'Żelazistą glinę, z k t ó r e j
go c z e r e p p o w y p a l e n i u j e s t
be,
donicz
wyrabiał
schudza d o s y ć g r u b y m piaskiem, na
Wyroby
chce
kilku
( z m . o k . 1910 г.), k t ó r e g o s y n p o r z u c i ł z a w ó d
p r o w a d z o n a przez 74-letniego J a n a Oszczyka. Oszczyk,
Od
Gostyninie,
dawniej
XVIII
w.
w
1925
r.
„zgrzebne"
(nie
polewa
szaro, o r a z
naczynia
czerwono lub
Do
polewania
w
sklepie,
Wyrabia
otworzył
naczynia
Rwciee, pow.
używa
niektóre
garnki,
Garn
świato
polewy
naczynia
dzbanki,
Płońsk.
Za
niebieskiej
polewa
dzieżki
na
na
mle-
ko, spodki i przede w s z y s t k i m doniczki. W y r o b y
je sprzedaje w
styninie.
drewnianym
kiosku
na
rynku
W okresie m i ę d z y w o j e n n y m
Po p ó ł n o c n e j
w
sku
i Płocku.
Go
r o z w o z i ł je
s p r z e d a ż po p o w i e c i e l u b s p r z e d a w a ł
ły
swo
w
stronie Wisły o ś r o d k i garncarskie
Sierpcu,
Żurominie,
Bieżuniu,
Nasielsku,
by
Płoń
O czterech p i e r w s z y c h nie zebrano
kładniejszych
danych
poza
tym,
że
w
do
Nasielsku
było trzech garncarzy, z k t ó r y c h najzdolniejszym
być nieżyjący
już dziś Lorenc.
określają
jako
go
Garncarze z
mial
Płońska
..szlachetnego g a r n c a r z a " .
W P ł o ń s k u obecnie pracuje d w ó c h garncarzy:
ni
Kiński
na
handlarzom.
i
Stanisław
Strauss.
Dawniej
Anto
było
ich
więcej.
Stanisław
kim
S t r a u s s ( l a t 44) w y k o n u j e
doniczki
zwykłe
słoiki, rzadziej
(lat
garnki.
43) w y r a b i a
przede
wszyst
podstawki,
dzieżki,
D r u g i garncarz A n t o n i
Kiński
i
ozdobne,
podstawki, doniczki,
ponadto
tzw. „ k r a k o w i a k i " — c h a r a k t e r y z u j ą c e
profilem
( r y c . 33). D o n i c z k i
staci ż ł o b k ó w
przy
zdobieniu
sgratfita. Wilgotne
saską
na
w
po
krawędzi
31).
wyrobów
w P ł o ń s k u p o s ł u g i w a n o się t e c h n i k ą
ną
garnki
specjalnym
zdobi o r n a m e n t e m
wygniatanych paznokciem
l u b w a ł k a c h (ryc.
Dawniej
się
garncarskich
z b l i ż o n ą do
tzw.
naczynie polewano p o b i a ł k ą
„glinką"),
a
następnie
wierzchni różne wzory,
jak
rylcem
ryto
17. Ozdobne
pow.
chowo,
pow.
stynin,
f) Jonne,
nin,
k)
ivykładki
Gostynin,
d)
ej
pow.
pow.
I) Płock,
do drzwi,
pow.
Sierpc,
hj Dobra,
Płock.
żelazne
b) Sanniki,
Sierpc,
Sierpc,
a)
Krzy
Gostynin,
Sanniki,
c)
pow.
Mo
Go
g) Sanniki,
pow.
Gosty
Płońsk,
i) Mochowo,
pow.
Sierpc,
i) Brzozów,
pow.
Maria
(zwa
na
gołębie, jaskółki,
Ryc.
wię,
Sochaczew.
Rys.
Data.
po
kwiatki
i t d . , p o t e m d o p i e r o suszono, p o l e w a n o g l e j t ą i w y p a l a
Zbiory
jednak
o z n a c z o n e , w o b e c czego
kie
no.
rownik
e k i p y z a p r o s i ł do M u z e u m w s p o m n i a n e g o
wy
Polewy
z miedzi,
używano
zielonej,
którą
otrzymywano
oraz „ w i ś n i o w e j " — z zendry.
Dawniej
żej K . M a t l i ń s k i e g o , k t ó r y z n a j ą c
płockich
garncarzy
większego
trudu
torstwo
poszczególnych
naczyń,
udzielając
cześnie
wielu
technicznych * i
kiedy
rytej
p r z y pomocy tzw. „ s i e ń c a " czyli blaszanego
cały
żyka
garncarskiego.
a jego w y r o b y
ornament
sprowadza
Kiński
robi
się
na
do
kreski
zamówienie,
s p r z e d a w a n e s ą na j a r m a r k a c h
dzanowie, S t a r o ź r e b a c h
w
50)
pochodzi
z Gąbina.
Garncarstwa
uczył
się u swego ojca,
chowywał
się w Łodzi, a dopiero przed mniej
laty
sprowadził
się
do
Obecnie
robi
doniczki,
i osiedlił.
Bo
Wyszogrodzie.
(lat
20
Grabowski
i
no
Płocka,
„zza
gdzie
Wisły",
więcej
a w
się
okre
sie z b i e r a n i a j a g ó d — d z b a n k i ( „ b o k i e d y
indziej
idą").
pozbawio
ne
Obecnie jego w y r o b y
glazury.
polewy
Dawniej
są „ z g r z e b n e " ,
chętnie
przyrządzonej
z
do
dzbany jego r o b o t y z n a j d u j ą
Charakteryzują
s i ę one
piękną
i brązową
(ryc.
Płocku
pracuje
jeszcze 5 5 - l e t n i
niedawna.
N i e jest to z a w ó d p o p ł a t n y .
doskonale
zimy,
w
Klęską
dla
kilka
ski
jeść.
kolejnych
wyrabia
których
nieudalych
przede
w t y m swemu ojciu
w
od
Matliński
pa
nie
bylo
wypałów.
Dziś
wszystkim
targu
w
g a ł ą z k ą z l i s t k a m i (ryc.
37).
wypełnionymi
Naczynia
zieloną
mniejszych
rozmiarów,
używane
jako
za-
8
Kazimierzowi
Matlińskiemu zawdzięczamy
mię
dzy i n n y m i p e w n e s z c z e g ó ł y z z a k r e s u m i e j s c o w e j
t e r m i n o l o g i i g a r n c a r s k i e j , o d n o s z ą c e j s i ę do
części
dzbanków:
„dziobek",
„burta"
(wylew),
„uszko",
. k a ł d u n e k " ( m a k s y m a l n e w y c h y l e n i e b r z u ś c a ) , ..den
ko".
ozdobne,
ale
swoje
dzieżki,
sprzedaje
Dawniej
nie
toczył
dorównywał
Franciszkowi.
garncarzy,
zgromadzony
cza
sem
Matliń
doniczki,
W Płocku, prócz materiałów znajdujących
cowniach
zielonej
brzuścu,
Matsię
rodzina
Płocku.
na
bardziej
o polewie
p l a m a m i na
polewą:
garncarza
razem
żoną
dzbany
jasnej, z b i a ł y m i o w a l n y m i
Dwa
zajmuje
cała
Wyroby
z
nie
każdego
garnki z uchami, podstawki.
przedmioty
—
informacji
R o z p o z n a ł przede wszyst
Płockim.
Kazimierz
Garncarstwem
co
prace swego ojca
au
równo
używał
dwukolorową
garncarza.
miała
kim
ustalił
34).
liński, syn
mięta
prac
„proszków".
się w Muzeum
jasnokremową
W
swych
kupnych
wyjaśnień
o poszczególnych twórcach.
dawnych
wy
ożenił
garnki,
bez
produkcję
kro-
b i a ' y c h (np.
dziś,
Józef
były
w o d ę ś w i ę c o n ą ) , bardziej zdobionych niż
robiono też dużo n a c z y ń
p i e l n i c z k i na
nie
wykorzystano
zbiorach
również
miejscowego
się w p r a
materiał
Muzeum.
Ryc.
18.
Ozdobna
wykladka
skrzyni.
Mochowo,
pow.
Sierpc
żelazna
Rys.
do
zamka
Maria
od
Data.
41)
Ryc.
20. Skrzynia
ludowa
wykonana
w
pow.
li)30 r.
przez
Leona
Plażewskiego
z
Gąbina.
Gąbin,
Gostynin.
bawki,
pokrywał polewąP-dwukolorową,
regularne
marmurkowe
Matlińskiego
plamy.
wykazują
tworzącą
Prace
duzą
nie
Franciszka
różnorodność
form
( r y c . 30, 32).
Z prac innj'ch
garncarzy
rozpoznał
informator w y
r o b y p r a c o w n i .Tana W i e r z b i c k i e g o , z m a r ł e g o n a
parę
lat p r z e d w y b u c h e m d r u g i e j w o j n y ś w i a t o w e j . W M u .
zeum z n a j d u j ą
się w y k o n a n e przez niego d w a
( r y c . 35). p o k r y t e g ł a d k o p o l e w ą
oraz
dzieżka
wydęciu
Dziełem
jest dzban
Ryc.
21. Podpis
na skrzyni
bina,
50
pow.
Leona
Plażewskiego
Gostynin.
Z Gą
„zgrzebna",
brzuśca
zielonawą
ozdobiona
dwoma białymi
nieżyjącego
już
na
dzbany
i brązową,
największym
paskami.
Walentego
Trzosowskiego
oraz z a b a w k i w f o r m i e d w o j a c z k ó w
polewanych,
w
ciemne
W Muzeum znajdują
plamy
się również
nałożone
biało
pędzlem.
dwojaczki wykona-
Ryc.
ne
22,
przez
Annę
23.
„Klapoki"
jednego
z
braci
—
wycinanki.
Świderskich
Wyk.
i
Zofia
Makowska
garncarkę
24. Ława
kilka
z
ozdobnym
oparciem.
Wyk.
Jan
Sannik.
Sanniki,
Powyższy przegląd produkcji
Maciejewską
'•' W z b i o r a c h
Muzeum
nie
są
reprezentowane
wszystkie płockie pracownie garncarskie. D l a infor
macji
przyszłych
badaczy
podajemy
orientacyjny
w y k a z n a z w i s k p o d a n y przez M a t l i ń s k i e g o :
4 garncarzy Swiderskich. 2 Lewandowskich, 2 Trzosowskich, 2 M a t l i ń s k i c h
(Franciszek
i
Kazimierz),
Ryc.
z
uwag
natury
ogólniejszej
garncarstwo,
żywotne
jeszcze n a
na
bieżącego
stulecia,
początku
upadać.
Starzy garncarze
pow.
Gostynin.
garncarskiej
Widać
z
Mazow.-zu
zaczyna
wymierają.
nasuwa
niego,
że
Płockim
gwatlownie
Częste są w y -
Jankowski, Skoneczny,
Lewiński,
Anna Maciejew
ska, J a n W i e r z b i c k i , p ó ź n i e j i p r z y b y l i z z e w n ą t r z
Józef Grabowski i Mąkol.
Borzęcki
z Czyżewa,
pow.
Gostynin.
Sanniki,
pow.
Gostynin.
51
padki
W
porzucania
żadnej
z
tego
poznanych
mało
intratnego
pracowni
nie
się
uczniowie.
Porównując
materiał
zabytkowy,
w Muzeum w Płocku, z wyrobami
dzimy
znajdujący
sie.
współczesnymi, w i
pogorszenie się i s p r y m i t y z o w a n i e
dzisiejszych
ważny
mieślników
dział
ludowych,
we i wiejskie.
na
Mazowszu
czo
na
trzy
artystycznej
małomiasteczko
podzielić
ozdobne okucia
zasadni
zamków,
lazne,
zawiasy, k r a t y
spotykane
wiejskich.
przede
wszystkim
na
Prawie w każdej
Ma
ubogie. P i e r w o t n i e ,
gdy
w
użyciu
były
przy czym majstrowie znają
kowal,
„artystycz
robocie".
Ryc.
25. Wyroby
garncarza
Jana
Oszczyka
W e d ł u g opinii miejscowej, najpiękniejsze
o s a d z o n y m i na
zwłaszcza
kowalskiego
tamtejsi
różne
rozchodziła
przyozdabiali
„floresy"
na
ale
swe
jednej
tam
terenie
niekiedy c i e k a w ą
Od
pierwszej
wojny
uległa
zmianie.
„ślicznie"
zdobią
52
po
światowej
konstrukcja
dyszle
wozów
wyjmowane,
w z w i ą z k u z czym odpadły opisywane wyżej
pierście
nie, k t ó r e z a s t ą p i o n o g r u b y m i
lub
pro-
pomocy
śrub.
z Leopoldowa.
Leopoldów,
blachami,
powierzchni
tych
prostokątnymi
pow.
Gostynin.
ściąganymi
przy
kowale również
wybijali
w z o r y s t e m p l a m i , a czasem i s w o j e z n a k i l u b
inicjały.
Wzory
te
były tak
nawet
w
swej
blach
rozpowszechnione, że s t o s o w a ł a
produkcji
fabryka
wozów
w
je
Płocku.
bla
chami,
hak
Ważną
była
przyczy
konku
drugiego,
odbiorców.
od
również
Ozdoby
góry
zaś
zamiast
„kaczki"
ozdobny w
kształcie,
tzw.
stempelkowe,
o których
osadzano
„fornal".
wyżej
wspomnia
no, s ą n a o g ó ł m a ł o u r o z m a i c o n e . S p o t y k a m y t u u k o ś
ne k r z y ż y k i , r o m b y p u s t e l u b k r a t k o w a n e , s z e r e g i z ł o
Lwówek.
żone
między
dwiema
równoległymi.
Czasem obok k r e s k i prostej
występu
je, j a k o d r u g i
element zdobniczy, p u n k t . W
porówna
niu
zdobionymi
o
tym,
Kowalami
w
Lwówku
wozy.
cień
tzw. „ k a c z k a " ,
formę.
Zastosowano
jako
informowano
mieli być koloniści niemieccy.
wytłaczane
geometryczne. Przy
szym k o ń c u dyszla w b i t y jest hak,
po
tych,
K o ń c e dyszli zaczęto o k u w a ć d w o m a p o d ł u ż n y m i
okuciem zdobyć
niejednokrotnie
tarczach
czym
przy
Nie m n i e j s z ą s ł a w ą niż B i e ż u ń cieszył się
W
o w a l n y c h czy
Na
powierzchni pierścieni,
siadający
śnie
formy
robiąc
kowalstwie
się p i ę k n y m
tarcz kolistych,
stronie esowato w y c i ę t y c h .
ozdobne
bryczki,
rencja. Jeden „sadził" się w zdobnictwie nad
starając
Pier
i
okuciach,
ną
w
bogatsze.
Kowale
„znak".
zdobnictwa
nieco
daleko.
k a ż d y d a w a ł swój specjalny
rozwoju
jego
takie są
się
wozy
żelaznych
sława
było
środkowy,
w postaci r o z k u t y c h
filowanymi
miasteczko,
zdobnictwo
(wozy
Gąbinie, Sannikach,
mają
dyszla,
Na
małe
„śnicach"
dyszlami
i
Go
ośrodka
stałe w tzw.
z
miejsce złączenia
wy
stynin.
konstrukcji
ścienie żelazne, które obejmują
wozy
to
starej
jeszcze d z i ś n i e k i e d y w u ż y c i u w
rabiano w B i e ż u n i u , pow. Sierpc i L w ó w k u , pow.
Bieżuń
wozy
proste wzory
t e r e n i e jest
s i ę c z ę s t o na
jest raczej
i na
w s i jest
miejscowej
zowsza P ł o c k i e g o
są stemplami
cmentarzach
strony
terenie
podobnie jak
że
ze
w o z a c h na
części
i krzyże
K o w a l i n a b a d a n y m p r z e z nas
stosunkowo wielu.
nej
okienne)
ocenom
(wykład-
żelaznych
wozów, okucia w y s t ę p u j ą c e w budownictwie
do
rze
z t e g o z a k r e s u , s p o t k a n e przez
Płockim, można
działy:
twórczości
to k o w a l s t w o
Wyroby
nas
ki
pochlebnym
l u d n o ś c i , z d o b n i c t w o o k u ć na
Sejkowicach),
wyrobów.
Drugi
Wbrew
zawodu-
kształcą
jak
z
z
linii
bogato
ukośnych,
biegnące
wozami
małopolskimi
czy
Ryc.
26, 27, 28.
Żelazne
krzyże
z końca
XIX
w. Kul
kowal
Żabka
z
Gąbina.
Cmentarz
w
Służewie,
pow.
Gostynin.
śląskimi,
zdobnictwo z okolic
Płocka
przedstawia
się
bardzo ubogo.
Wśród
wyrobów
n i c t w e m , na
żelaznych,
z
tzw.
zapadki (ryc
17 a—g),
z otworem
my
przy
szej
spotyka
się
druga
do
to p ł a s k i e
i klamką,
sprężynowych.
po
ozdobne
które
W
drugiej
Widły
Wisły
i
mamy
cały
szereg
wy
pierw
wiele
form
Kielec
Sanu,
Lubel
przykładów
n a w i ą z u j ą c y c h do f o r m z p r z e ł o m u w i e k u X V I I I i X I X
(ryc.
i
i
17 h — 1 ) .
Tarcze
wariantach
zdobią
miasteczek
Mazowsza
skich
kościołów.
Ryc.
29. Chrystus
te
w
stare domy
licznych
odmianach
mieszczańskie
Płockiego
oraz
drzwi
nych
ozdobnych
na
zewnątrz
kończonych
wykladek
do
w
komorach,
Z innych
zamków
— rzeźba
ludowa
spotykamy
się
oraz
z
kraty
za
do
okien
pojedynczych
sztab
boki półksiężycowatymi
żelaznych
rozchylo
czasem
przedmiotów
zębami.
zdobionych
nale
ży w y m i e n i ć w y k ł a d k i do z a m k ó w od s k r z y ń ( r y c .
oraz
siekiery
wanymi
kać
z wybijanymi
na
ostrzu
tarnych.
wśród
żelaznych
Najciekawsze
kutych
krzyżów
są stare okazy
niekiedy
w formie
zdobione
na
powierzchni
na
ogół
wiej
wami,
które
zdobione bogato k u t y m i
rozrastając
parafialnego.
się p r o w a d z ą
zasadniczej (ryc.
Kobylniki,
pow.
XIX
(ryc.
26,
stempelkami
wielopromiennych gwiazdek. Nowsze
są
spot
cmen
z końca
wieku, o bardzo prostych techniczne formach
27),
18).
nieskompliko
zdobinami. Stosunkowo dużą rozmaitość
można
miast
z kościoła
wygiętych,
g'ówkami,
składające
gubienia formy
leżący
i esowato
ptasimi
z o d g i ę t y m i na
tar
spotyka
grupie
wsiach
do
otwierania
okolic Polski (Opoczyńskie,
Krakowskie,
w
budow
się w y k l a d k i
służącym
przeważnie
znanych i z innych
z
d w i e g r u p y . J e d n a to
kluczowym
zamkach
szczyzna);
na
„paluchem",
cze
czyzna,
związanych
plan pierwszy w y s u w a j ą
z a m k ó w . D z i e l ą s i ę one
kladki
Prócz
z a w i a s y do d r z w i , r o z d w o j o n e , o r a m i o n a c h
i giętymi
krzyże
moty
c z a s e m do
za
28).
Płock.
Fot.
D.
Kacz
marczyk.
53
Hyc.
30.
„Flasza"
o polewie
z
zielonej.
ornamentem
Wyk.
Franciszek
plastycznym
na
Matliński
krawędzi.
z
Wyk.
Parowa
Antoni
Płocka.
z
31.
Doniczka
ludowej
niczych.
w M u z e u m w P ł o c k u (zresztą bardzo i n t e r e s u j ą c y ) ,
na
R z e ź b y czy m a l a r s t w a l u d o w e g o n i e m a p r a w i e z u p e ł
t y m miejscu p o m i j a m , g d y ż okazy p r z e w a ż n i e nie
po
ze
wszystkich
się
na
nie.
Przez
cały
czas
drewnianą
figurkę
w
kościele
którymś
cnowbkiej
Ryc.
na
jedną
siadają
czasem
z terenu
kurpiowskiego.
M . B.
Często-
rzeźba
ludowa
typowym
wykonaniu warsztatów
obraź-
32. Duży
dzbanek
natrafiono
Boskiej
znaleziono
w
sztuki
Płockim
Skępskiej,
objazdu
Matki
obraz
o zielonej
Ryc.
54
działów
Mazowszu
rzeźby
Ryc.
Płońska.
plastyka.
Najsłabiej
przedstawia
Zbiór
k.
Kiński
polewie.
33. „Krakowiak"
Wyk.
metryk, a według
znajdujący
informacji
Na
uwagę
wyobrażająca
mają
leżącego
Matliński
Wyk.
Antoni
z Parowa
Kiński
k. Płocka.
z
Płońska.
Płock,
się
pochodzić
zasługuje
(w k o ś c i e l e p a r a f i a l n y m w K o b y l n í k á c h ,
Franciszek
— garnek.
religijnej,
jeszcze
Chrystusa
pow.
Płock).
Muzeum.
Ryc.
34. Dzbanek
ka.
Płock,
zanotowana
Dziat
o polewie
Muzeum.
w
czasie
Inwentaryzacji
t u t u S z t u k i ( r y c . 29).
1 0
Ryc.
dwukolorowej:
35. Dzbanek
inwentaryzacji
Zabytków
kremowej
o polewie
i brązowej.
zielonej.
zabytków
przez
Państwowego
Insty
1 0
W 1952 r o k u n a t e r e n i e M a z o w s z a P ł o c k i e g o p r o
wadził i n w e n t a r y z a c j ę Dział Inwentaryzacji
Zabyt
ków Państwowego Instytutu
Sztuki. W toku
prac
zanotowano r ó w n i e ż n i e k t ó r e zabytki sztuki ludowej-
Wyk.
Wyk.
Jan
Zebrane w
nie
dają
Mazowsza
Józef
Grabowski
Wierzbicki
z Parowa
z Płocka.
ciągu pięciodniowego
k.
Płoc
Płock,
Muzeum
objazdu
materiały
oczywiście
pe!nego
obrazu
sztuki
Płockiego,
jednak
zebrana
tu
ludowej
garść
wia
d o m o ś c i zawiera pewne dane orientacyjne, k t ó r e
mo
gą
okazać
przyszłości
się
pożyteczne
prowadzić
dla
badanie
badaczy,
chcących
na
terenie.
tym
w