http://zbiory.cyfrowaetnografia.pl/public/3282.pdf
Media
Part of Ogólnopolski konkurs garncarstwa ludowego w Toruniu / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1979 t.33 z.2
- extracted text
-
И. 1. T a d e u s z T o m a l a , S i e r a d z .
Ewa
Naczynia
różne, w y s . 9,5, 14, 15,5 c m
Fryś-Pietraszkowa
OGÓLNOPOLSKI
Garncarstwo
wkrótce
po
KONKURS
ostatniej
GARNCARSTWA
wojnie
zostało
LUDOWEGO
i S z t u k i oraz
zwią
niekorzystny,
z a n y c h z n i m i n s t y t u c j i , wcześniej
n a w e t niż i n n e
dzie
zonu
rzemieślniczego,
organizować
liczne
nych,
a wielu
dziny
twórczości
ludowej.
na w y r o b y
p r z e w a ż n i e zasięg
te w y r o b y
Zaczęto
gospodarstwa.
lokalny l u b regionalny.
Pokazywano
b y ł y g ł ó w n i e drogą
sztuki ludowej, a
cja,
obejmująca
w
głównie
zorganizowana
ramach
I
ogólnopolskiej
artystycznego .
ł
zakresie
twórczość
została
Do
w
wojewódzkim
stawiająca
dorobek
i
PodlasiuW
skim
przed
z 28 o ś r o d k ó w ,
wówczas
na
kursu
były
pocztą,
W
czyli
z nich
dotrzy
wyrobów;
nadesła
190 e k s p o n a t ó w .
4
d w a lata
później, w
1978 r. d o
zorganizowania
i S z t u k i przystąpiło
Muzeum
Toruniu,
znane
przygotowania
wielu po
w o j . warszawskiego
zorganizowany
dobnych
imprez
ogólnopolskim
zasięgu.
11 o ś r o d k ó w .
Współorganizatorami
1974 r . objął
garncarski o
dopiero
w
zasięgu
ogólnopol
1976 r . S t o w a r z y s z e n i e
dla członków
80 g a r n c a r z y )
i
tego
Twór
tradycyjne
eksponatów,
naczynia
prosili
garncarzom
zapro
Przedmiotem
ze w z g l ę d ó w
a
zam
stowarzyszenia
dla kilkunastu
niezrzeszonych.
wyłącznie
co s p r a w i a ł o
n o łącznie
o ograniczeniu
nim
STL,
Kultury
kon
użytkowe
i
t e c h n i c z n y c h do
5 sztuk z jednej p r a c o w n i . Organizatorzy
przewozu
Niewielu
ilości
klauzuli
w
kon
to w l i c z b i e o g r a n i c z o n e j
li
t y m 21 c z ł o n k ó w
około 25%) z 16 miejscowości.
Wzbu
wzięło
z 17
Płocku w
garncarzy
(w
złożyły
konkursu.
bowiem
re
8
konkurs
wówczas
31 g a r n c a r z y
c z y n n i k i , które
sumie plon
oddźwięk,
w
27 g a r n c a r z y
knięty, p r z e z n a c z o n y
szonych
z tego t e r e n u .
mało
Lubelszczyź-
ców L u d o w y c h w L u b l i n i e . Był to j e d n a k k o n k u r s
(było
udział
udział t w ó r c ó w
w
dało
w t y m czasie) . Podobny
1961 r . uczestniczyło
ogłosiło
1955 г.,
słaby
niektóry
co
podobnego
w
dla garncarzy
przygotowana
Lublinie w
dził
posiada
nawiązywane
bezpośrednio,
wszystkie
bogaty
dość
wiejskich,
se
pol
kra
(na 23 c z y n n e
Pierwszy
wystawa
o
się w y m i e n i ć
się n a n i e z b y t
on
s z c z y c i e robót
garncarzami
był
pełni
woj.
kowskiego
przez M u z e u m w
szkła
garncarstwa
konkursie garncarstwa
ośrodków
kurs
Staram
p o n a d 50 g a r n c a r z y
c z y l i w s z y s t k i c h , działających
nie
cepeliow
ceramiki i
konkursu
korespondencji a tylko z
ośrodków
Wrocławiu,
z
lubelskimi
zultacie nieco liczniejszy
wystaw
należała
ośrodkami
w
zwłaszcza
Kontakty
ekspozy
wystawy
przez M u z e u m Okręgowe w
mi
termin
nie tylko w
a l e także
większa
1954 r. w e
najlepszych
tak
bowiem
garncarzy,
one jednak
że ogólnych, n p . r o l n i c z y c h . P i e r w s z a
skich,
przypadał
tego rzemiosła, miały
na w i e l u w y s t a w a c h
TORUNIU
żało p r a c e n a stłuczenie. P o n a d t o
objęte opieką M i n i s t e r s t w a K u l t u r y
konkursy
W
nie zapewnia
o
przesyłanie
ich
spory
kłopot
nara
i
konkursu
w
porozumieniu z Ministerstwem
z doskonałego
o
szerokim
byli
ców L u d o w y c h i Z w i ą z e k
wego
i
Artystycznego
chęcano g a r n c a r z y
stawów
bów
zbiorów
cieszących
poznanie
ludowego,
W
regulaminie
za
także
wszystkich
się p o p y t e m
wśród
J e d n y m z założeń
aktualnego
a także
stanu
i
pozyskanie
ze
wyro
od
konkursu
możliwości
k o l e k c j i do
muzealnych.
Informacje
wie
Ludo
tradycyjnych, a
bowiem
garncarstwa
Twór
Spółdzielni R ę k o d z i e ł a
„Cepelia".
pozacepeliowskich.
w
Stowarzyszenie
d o w y k o n a n i a m o ż l i w i e pełnych
współczesnych,
biorców
było
form
tutaj
Etnograficzne
w s t ę p n e i r e g u l a m i n y rozesłano d o p r a
200 g a r n c a r z y ,
ale część n i e dotarła
do
adresatów,
95
kilka
osób
lub
zły
zrezygnowało
stan
zdrowia,
później w y c o f a ł o
proszenie.
niczenia
ze w z g l ę d u
paru
chęć
wiek
udziału
ale
się, w i e l u zaś n i e z a r e a g o w a ł o n a z a
Większość g a r n c a r z y
w
n a podeszły
zgłosiło
nie ma n a w y k u
k o n k u r s a c h . Mając
to na uwadze
t o r z y k o n t a k t o w a l i się z n i r n i w
pośrednio, z a p e w n i l i
uczest
organiza
miarę możliwości
też s a m o c h o d o w y
transport
bez
wyro
bów, co z n a k o m i c i e w p ł y n ę ł o n a w y n i k i k o n k u r s u . O s t a
tecznie
wzięło
w
n i m udział 79 g a r n c a r z y
ków,
przygotowali
o n i łącznie p o n a d
Czy
to
mało?
dużo,
zwierciedla
czy
stan obecny
W
jaki
eksponatów.
sposób
reprezentowane
Kie
lecczyzny
(6 o ś r o d k ó w ,
17 g a r n c a r z y )
War
szawy
Łodzi
i
rzeszowskie,
skie,
(8
ośrodków,
sądeckie,
kaszubskie,
desłali p r a c g a r n c a r z e
grupę
sie c e r a m i k a w y p a l a n a
nie
powiedzieć,
na
zimierza
Woźniaka
obecnie
szym k r a j u . Według k a r t o t e k i p r o w a d z o n e j
w
Krakowie
w
w
w
Pracowni
Instytutu
r . 1970 c z y n n e
były
Sztu
warsztaty
g a r n c a r s k i e w około 180 m i e j s c o w o ś c i a c h . O d t e g o c z a
5
su
zapewne
stanowiły
wiem
wielu
pracę.
wali
sporo
ośrodków,
jednowarsztatowe,
starszych
wśród
których
zaprzestało
garncarzy
zmarło
Niektórzy
garncarze
ujęci
t y l k o wyrób
doniczek
ogrodniczych,
potrzebowanie
jest o g r o m n e
w
większość
produkcji,
lub
przerwało
kartotece
opano
n a które
i n i e umieją w y k o n a ć
za
form
skomplikowanych. Mimo
zatorzy
k o n k u r s u , kontaktując się z l i c z n y m i i n s t y t u c j a
terenowymi,
mentacji.
nie skorzystali
to szkoda,
bo
bardziej
mi
Tarnowa
czy
Bochni.
wyrobów
stanowiła
na
konkur
że o r g a n i
ze w s p o m n i a n e j
doku
wyspecjalizowanymi
kontynuatora
strzowsko
dla
tamtych
stosuje
na
czy
zaprzestać
a niepokój
terenów
konturowaną
tle i wielobarwnie
talerzach
zamierza
z Oławy, jedynego w
ornamentykę,
białkowanym
kach,
ni
bogatą
rytem
w
najbliższym
że
garncarz
czasie
z t y m pomysł
w
ornamentyka,
flamerowania *
z obszaru
na
po-
świeczni
Szkoda,
ten
działalności,
władz
Woźniaka
i c h d o p r o d u k c j i półmechanicznej
wyroby
on
wielo-
c z u t r a c h , trójdzielnych
kaflach.
b u d z i związany
Odmienna
skie
Ka
kraju
którą m i
artystycznych kamionek
techniką
naszym
malowaną,
l i o w s k i c h , dotyczący z a k u p u w z o r ó w
wadzenia
specjal
tej grupie w y r o b y
t r a d y c j i c e r a m i k i p o k u c k i e j . Zachował
charakterystyczną
tematyczną
t e c h n i k a m i . Nagrodą
zostały w
w
i
cepe
wpro
wytwór
Bolesławcu.
ale
wykonana
podobną
dawniej
kurpiow
Puszczy Białej. M f m o
wielolet-
cechowała
I I . 2. S t e f a n Sowiński, Chałupki, g m . M o r a w i c a , w o j . k i e l e c k i e . D z b a n e k i d w o j a k i , w y s . 18,5 i
L i m o n t , T o r u ń . K a r a f k a , w y s . 17,5 c m , k i e l i s z k i w y s . 5 c m , f ł a d r o w a n e
96
i ol
Łukowa,
w dość
wyróżnione
PAN
Nie na
de
ną M K i S
ki
kujaw
dolnośląskie.
bar
dziej
Sztuki Ludowej
i
k o r o w a n a najczęściej m a l o w a n i e m , a także i n n y m i ,
sta
Polskiej
skromniej
konkurs od
szyb
Dokumentacji
14 g a r n c a r z y ) ,
na czerwono i g l a z u r o w a n a ,
t e m p i e , twórczości? Właściwie n i k t n i e jest w
pracuje
okolic
z o ś r o d k ó w zielonogórskich
sztyńskich, z Biłgoraja,
Najobfitszą
oraz
k r a k o w s k i e , białostockie,
wielkopolskie
kim
i l u garncarzy
było n a k o n k u r s i e g a r n
(7 o ś r o d k ó w , 19 g a r n c a r z y ) ,
z 40 o ś r o d
3000
t e j , zamierającej
Najliczniej
carstwo Lubelszczyzny
14 c m . 11. 3. J a n
3
nich
i
różnorodnych
garncarze
w
dowalający.
starań
Pułtusku
Można
Cepelii
trzej
współcześni
Poza
nie opanowali
jej w
sposób
za
s a m e g o ośrodka. P o z o s t a l i
przed
laty
malują
nawet
powiedzieć,
że
osiągali n a t y m p o l u c i e k a w s z e w y n i k i .
e
Latoszek,
Zdzisław
(wszyscy
otrzymali nagrody
Plagowski
i
Tutaj
Eugeniusz
I I I ) pokazali
Czesław
naczyń
w
całości,
w
zakresie
skiej
Najlepiej
chyba
O r d y n a c k i m znajduje
się o b e c n i e w
zysu,
jak
podstawie
zdobniczej
—
Głogow
nie t y l k o w e
wnętrzach m i s , ale również na w i e l u i n n y c h n a c z y n i a c h .
można
licznych
motywów
Łążku
techniki
ją s w o b o d n i e
m a l a t u r y o przewadze
skich.
innej
( I n a g r o d a ) , stosujący
Nagrody
było
były
znany
sądzić
na
z tego
chętniej
ośrodków
spośród
nich
roślin
garncar
ośrodek
stanie
jego
na k o n k u r s i e . Z czterech garncarzy
kich,
przystąpili
Startek wykonał
lerzy
konkursu,
dobrą k o l e k c j ę
tylko
(III
nagroda).
produkcję i n n e g o
Puław,
Sześciu
lubelskiego
łążec-
Mateusz
malowanych mis i ta
( I I n a g r o d a ) , a niezłą serię d z b a n ó w —
Czuba
lo
do
w
kry
skromnej
reprezentacji
którzy
II
i Jan Kot.
nader
zdobione
Ruta z Medyni
Swobodne
rożkową.
Noworol
produkcję
ale
f l a d r o w a h i a ** — j e s t A n d r z e j
techniką
t u JTraneiszek
medyńscy
cechują
ubogo.
Mistrzem
sztuki
garncarze
nych
o ładnych f o r m a c h i d o b r e j g l a z u r z e , w i e l e z n i c h
pobiałkowanych
drobne
otrzymali
Piotrowski
serie
n i m technikę tę o p a n o w a ł t y l k o J a n K o t
garncarzy
Kazimierz
przedstawiło
ośrodka — B a r a n o w a k o
n i e t a k efektowną
wprawdzie
n i o w y m i e n i o n a , ale utrzymującą
jak
poprzed
się o d l a t n a d o b r y m
* Flaimerowanie — r y t na powierzchni naczynia,
p o k r y t e j niezaschniętą jeszcze angobą (najczęściej p o
białką), odsłaniający k o l o r c z e r e p u , a następnie p o I w y
pale, wypełnienie r y t y c h konturów b a r w n y m i a n g o b a m i (nazwa miejscowa).
poziomie.
D o m a l a t u r w y k o n y w a n y c h t u n a ogół t y l k o
pobiałką,
wprowadzona
** F l a d r o w a n i e — n a k ł a d a n i e n a ścianki n a c z y n i a
obracającego się n a k r ę g u
równoległych
poziomych
p r ą ż k ó w angobą, z w y k l e w 2 k o l o r a c h . N a s t ę p n i e k r ą g
z a t r z y m u j e się i p r z y g ó r n y m prążku u m i e s z c z a k r o p l ę
a n g o b y i n n e g o k o l o r u , która p o stuknięciu w krąg l u b
zepchnięciu p a l c e m s p ł y w a w dół, pociągając za sobą
p o l e w ę z p r ą ż k ó w . Czynność t ę p o w t a r z a się r o z m i e s z
czając k r o p l e w r ó w n y c h odstępach dokoła n a c z y n i a .
U z y s k a n a w t e n sposób d e k o r a c j a p r z y p o m i n a słoje
d r z e w a l u b piórka p t a k ó w .
nie
czarna
angoba.
stały w y r o b y
i
z
Stanisława
rozmachem
najczęściej
jest
Najlepiej
w
od
Marka
maluje
pewnego
t y m zespole
czasu
także
ocenione
zo
( I I nagroda).
wielobarwne
Swobod
kompozycje,
k w i a t o w e , L u d w i k W i l u s z , o s t a t n i już g a r n
c a r z w S t a r y m Sączu ( I I n a g r o d a ) . Z m l n i e j z n a n y c h n a
u w a g ę zasługiwały r ó ż n o r o d n e c i e n k o ś c i e n n e w y r o b y R o
mana
w
Zaprzałki
skromnej
których
z Rzepiennika
dekoracji
motywów
Biskupiego
koło
m a l a r s k i e j nawiązujące
starosądeckich i kołaczyckich
Gorlic,
do
nie
(II na
groda).
97
П. 4. R o m a n
Ustaloną
Zaprzałka, R z e p i e n n i k
od l a t formą
Biskupi, gm. Rzepiennik
24 era
i zdobnictwo
mają
wyroby
Stefana
Konopczyńskiego z B o l i m o w a . T y m r a z e m
malatur
uległa n i e z n a c z n e m u
ją o n e f o r m y
malowane
część
uproszczeniu, p r z y p o m i n a
przez ojca tego garncarza.
Ko
S t r z y ż e w s k i , w o j . t a r n a w s k i e . D z b a n k i , w y s . 23, 28,5,
noczerwonym
W
czerepie
przybiera
ona k o l o r
ośrodku t y m n i e m a t r a d y c j i
zielonkawy.
zdobnictwa
poza
naj
aczkolwiek
mają
wy
s o k i e w a l o r y u ż y t k o w e i ładne f o r m y , n i e są z b y t
efek
prostszym
rytem
nopczyński o t r z y m a ł I I nagrodę. W y r a ź n e obniżenie p o
towne.
ziomu
na k o n k u r s i e przez trzech garncarzy:
Czesława
Ambroż-
kiewicza,
Stanisława
Witka,
c e c h o w a ł o n a t o m i a s t c e r a m i k ę kaszubską
sztatów R y s z a r d a
z K a r t u z . Obaj
Neola
w
w y k o n a l i naczynia
jednak
brak stosowanych
amgob
i glazur
Typowa
przedstawiała
nymi
ciemniejszymi
stwą,
odgrywa
Kielecczyzny
Ostrowca
bywa
obficie
zubożenie
Neclów
l u b zielona
i
rolę w
(Chałupki,
barwnych
koracyjne
i
Poza
część
tym
war
we
wyrobów
wyrobów
stosowany
p o s t a c i , a d l a ośrodka w
ziom
i tylko wyroby
Stefana
nagrodę.
Wyroby
najliczniej
wanego
ośrodka
w
pobliskim
indywidualnych,
a przy
nie
starannie glazurowane.
ra
kładziona
jest
zawsze b o w i e m
98
przez
(5 g a r n c a r z y
mają
otrzymały
U
w
cech
ciężkie,
glazu
Urzędowie,
całości n a c z y n i a . N a
ośrodków
Bud-Grudzi
koło
Ostrowi
Mazowiec
i Mławy.
naczyń
nieglazurowanych
denkowskie,
są
(biskwitów)
jasnokremowe
malowane
nie
ciem
pokazali t y m razem
( I I nagroda)
Denkowskie).
ważały
w
z
czerwone,
garncarzy
nie
pod
Wacław
Ostrowca
i Józefa
Koninem
w
pograniczu
biskwitów
—
(w
i Kąty
wyrobach
rytem
Dzieciątkowskich
Tadeusza
Denków
p a s k a m i pobiałki
pokryte
oraz
Gor
Tadeusz
Świętokrzyskiego
(Tadeusz T o m a l a
tylko
białe
makutry
i Tadeusz
został d a w n y
zdecydowanie
z Sieradza
malowane,
naj
l u b różo
pękaty d z b a n —
B i s k w i t y zdobione
t y m razem
Czesława
grube
znanych
którego g r a n i c e w c i e l o n y
i szósty
i
w
Poletek
a
wyraźniejszych
mało
czyńscy ( I I n a g r . ) , a o g r o m n y
reprezento
Oszczędnie n a t o m i a s t
garncarzy
pokrywa w
ich pooiizu.
terenu
t y m są dosyć
ale
i w
obniżył s w ó j p o
Sowińskiego
z tego
Rędoeinie
Mroczkowie)
nieco
Chałup
de
z
tego t y p u
są p o n a d t o w o l u t y i s p i r a l e z w a
n a u c h a c h naczyń
wartości
z
tu
prostej
naklejane
I I I . Niewielkie
charakterystyczne
wyroby
i
reprezentowany
i b r u n a t n e prążki. N a j l e p s z e t a l e r z e , d z b a n k i i
typowe
ośrodek r ó w n i e ż j a k g d y b y
Gajewskiego
naczynia
z
dobrze
z
ryt w
Ten
mazowieckich,
bardziej
kach bardzo
łeczków
mają
kiej, Mogielnicy
drob
grubą
jednak
otrzymali nagrody
Wśród
często z
zdobnictwie
Rędocin
Świętokrzyskiego).
którzy
malarsKa
t e n był
Zygfryda
kształtów,
bezdusznie.
glazura,
p l a m k a m i , kładziona
główną
Króla
kolorystyczne.
ornamentyka
się s c h e m a t y c z n i e
Ciemnobrązowa
typowych
t u dawniej
spowodował
dla warsztatu
z wai-
Chmielnie i Bernarda
Ośrodek
i jego w y r o b y ,
prze
czterech
I I I nagroda),
—
w
kolekcji
z Czarnego
Królikowskiego
z
Brodu
Radzy
mina.
Na
Stanisława
Garncarz
Stępniewskiego
ten wypala
umieścić
z
bowiem
trzeba
Lubienia
ograniczając
naczynia
Kujawskiego.
dostęp
po-
wietrzą
do
pieca,
przez
b a r w i e n i e czerepu
ne
co
jego
wyroby
są t y l k o pobiałką, p r z e w a ż n i e w
linią
uzyskują
o d s z a r e g o do r ó ż o w a w e g o .
pasy,
za
Malowa
przedrapane
falistą.
Imponująco
grupa
przedstawiała
się
zwłaszcza
Czarnej
siwaków,
z
na
konkursie
Wsi
duża
Kościelnej,
Zalesia i M e d y n i Głogowskiej oraz z P a w ł o w a . W
nej
W s i , a także
tradycyjne
w
Łuce
polerowanie
stymi
pionowymi
lorów
dekoracyjnych
tyczne,
uszczelnia
Doskonałymi
i Usnarszczyźnie
całej
powierzchni
lub poziomymi
naczyń
gę
Obok
wa
prążkami.
ma
ono również
bowiem
porowaty
formami i poziomem
znaczenie
prak
natury
czerep.
z
technicznym
czały się w y r o b y
z Czarnej
W s i , a wśród n i c h
ste
naczynia
Bolesława
połyskujące
nagroda)
Nieco
i ciemne
—
wygładzania
Stanisława
stosuje
odzna
srebrzy
Piechowskiego
Mosieja
ornamentalnego,
staci d r o b n e j k r a t k i
Czar
utrzymano
(II
(I
nagroda).
przeważnie
w
Antoni Kraszewski
po
(II na
groda).
Wygładzanie
rakterystyczne
dyni
całej
Głogowskiej,
zastępowane
układami,
jednak
najczęściej
kładzionymi
sób
zdobiona
była
i jednego
również
z Zalesia
kilkunastu
a
wiązkami
pionowo
było
siwaków
od
dekoracyjnymi,
tych
Zalesia
powierzchni
dla dawnych
mniej
lat
Me
jest
ono
pracochłonnymi
prążków
i
na naczyniach.
Większość
cha
i
wyrobów
z M e d y n i . I nagrodę
I I . 5. L u d w i k W i l u s z , S t a r y Sącz. D z b a n y
linii
W
falis
ten
spo
5 garncarzy
uzyskał
z
z
nich
p a s t e r s k i e , w y s . 34,5 c m . I I . 6. R y s z a r d
31 c m
Necel,
Chmielno. Dzbanki, wys.
7
П. 7. S k a r b o n k i i g w i z d e k ,
Walenty
Woś,
w y s . 15—19 c m ; i l . 8. D z b a n e k , w y s . 32,5 c m
Grzesik,
wszyscy
wyróżniony
dzo
a nagrody
z
Zalesia.
formach)
artystycznego,
znany
garncarz
a także
mistrzem
zwłaszcza
gwizdków
zasób
w
ornamentalnych w
dzaj
dekoracji
stosowanych
siwaków
zwłaszcza
w
Podlaskiej.
T y m razem
gowskiego
nie
przed
i
oni
uzyskał
n a j s i l n i e j rozwijał
się
Jana
III
Wanarskiego
drobnych
( I I nagroda)
motywów,
kratki
in., wykonanych
zyjnie
techniką
z pogranicza
silne
naciskanie
kamienia
światłocieniowy,
Kazimierza
Ro
atrakcyjnie,
jak
o
można w
bardzo
czysto
wygładzania
ośrodka
kowane
wygładzanie,
przeważnie
gami
zygzakowatymi
liniami.
Stosują
jodełki,
i
precy
i rytu.
Przez
obaj
garncarze
kaligraficznym,
leżało
nieskompli
rozmachowymi
Sporo
de
i Ka
z Pawłowa.
charakterze
tradycjach
Natomiast
woluty,
gdy
Białej
(I nagroda)
uzyskują
Pod
w
jak:
podczas
i
w
się n a
nagrodę.
Sławińskiego
skośne
wzór
tak
ukła
Ten ro
Rogowskich
jednak wyroby
jedynie
t e n rozsze
wygładzania.
pracowni
Jest
zabawek,
t y m ośrodku
jego z d o b n i c t w a zauważyć
siwaków
sporo
emeryturę;
drobnych
w
technice
przedstawiały
pewne wpływy
zimierza
do
na
i dzwonków. Garncarz
dów
koracji
bar
już
formowaniu
ponadto
laty
s i w a k i (o
u z n a n i u całego
przechodzący
rzył
a
i Jan
specjalną
J a n Gąsior z M e d y n i G ł o g o w s k i e j .
także
lasiu,
w
Woś
nagrodą
został za ś w i e t n i e w y k o n a n e
dobrych
robku
on
I I •— A n t o n i
Natomiast
inwencji
krę
wyka
zują o n i r ó w n i e ż w k s z t a ł t o w a n i u i p r z e t w a r z a n i u f o r m ,
uzyskując
W
dość r ó ż n e e f e k t y
skrótowym
artystyczne.
przeglądzie z d o b n i c t w a
których p r z y p a d k a c h z w r a c a m
bów. Trzeba
więc
tylko w
u w a g ę n a kształt
podkreślić, że
materiał
nie
wyro
zgromadzony
о
na k o n k u r s i e dał s z e r o k i i z r ó ż n i c o w a n y
przegląd
tradycyjnych,
poszczególnych
charakterystycznych
dla
o ś r o d k ó w , a także i c h współczesnych
pozycji.
Obok
naczyń
produkowanych
czynia
obecnie
form
przemian i trans
jeszcze dość
powszechnie
n a sprzedaż t a r g o w ą , j a k g a r n k i i n a
z a s o b o w e , czy d o n i c e
do m a k u , względnie
adre
s o w a n y c h przede w s z y s t k i m do o d b i o r c y m i e j s k i e g o , j a k
dwojaki
wano
i trojaki,
gospodarstwie
wyszły
mi
miski,
na k o n k u r s wiele
z
domowym,
użycia,
lub
przemysłowymi.
różnych
dzbany
które
w
zrekonstruo
różnych
zastąpione
Należą
kształtów
i bańki,
naczyń niegdyś n i e z b ę d n y c h
do
brytfanny
zostały
nich
do
wyroba
formy
na
pieczenia
w
okresach
ciasto,
mięsa,
ce-
d z a k i , maślnice, trójnożne t y g i e l k i i r o n d e l k i z t u l e j k o w a t ą toczoną rączką, m o ź d z i e r z e i t p . Z k i l k u
nadesłano
poidełka
podkurzacze
dla
pszczelarskie,
kurczaków
i
gołębi.
z
ośrodków
Mogielnicy
Pokazano
—
również
dość l i c z n i e szabasówki (niektóre z g u g i e l n i k a m i ) i b a ń
ki
na kawę, w y r a b i a n e
niegdyś
specjalnie
d l a ludności
żydowskiej.
Najbardziej
chyba
t w ó r , stanowiący
nowicie
cy
okazały
dowód
i charakterystyczny
dzban
—
wykonali
konkursu.
Do
najpiękniejszych
Bolimowa,
cza,
para
a także
(zwłaszcza
dzbanów
ogromnych
Tadeusza
maga
wielkiej
wprawy
niemal
wszyscy
należały
pasterskich
ze
rozmiarów
dzbany
Poletka,
wysokości). P o p r a w n e
wy
umiejętności g a r n c a r z a , a m i a
liczące
wytoczenie
i sporego
uczestni
dzbany
Starego
powyżej
z
Są
kieleckie
60
cm
dużego
naczynia
wy
nakładu
pracy,
toteż
w a r t o t u w s p o m n i e ć n p . o m i s a c h , których średnica d o
l i . 9. Z d z i s ł a w P l a g o w s k t i , Pułtusk. Bańka i d w o j a k i ,
w y s . 25, 15,5 c m . I I . 10. A n d r z e j R u t a , M e d y n i a G ł o
gowska. Miska fladrowana
101
102
chodziła
d o 50 c m , w y k o n a n y c h
przez Stefana
wicza
Mławy
Medyni.
z
dużych
i
sowych
Niewiele
natomiast
gwizdków
było
far
wykonał
Ta
naczynek
deusz
Królikowski
z Radzymina,
ozdabiając
współcześnie
i n d y w i d u a l i s t ą w k o n k u r s i e okazał się
Reczkowski
z Nowego
techniką
glazur
pokazał w p r a w d z i e ,
ne, w y ż y w a
własnych,
że n i e o b c e
się j e d n a k w
n i e zawsze
Przedmiotem
także,
toczenia,
i polew,
potrzeby
jednak
na
Wyrobów
t r u d n o było
dość
często
doskonałe
banalne
znaleźć
dekorację
kształcie
Stosuje
on
rytem,
repu na ciemno a n g o b o w a n y m
ulistnione
wypracował
na
n i e nawiązującą
płytkim
gałązki.
wy
lokalnego,
zakresu
nadeszło
nich
do l o k a l n y c h t r a d y c j i ,
kolor
cze
drob
plastyczną
z wolnej
ręki,
już
najchęt
n i e j gałązki w i n o g r o n i kwiatów, które d o d a t k o w o
kreśla
barwnym
wyodrębnieniem
pochodzący
ceramika
Warszawy
dekoracyjna
fla
najsilniej
rozwinęła
się
walorach
poziomie
arty
technicz
z Wileńszczyzny,
dzo
charakterystyczną
nającą
fladrowanie,
jego
wyważone
dekorację
która
oraz
n i e są
dobre
zbyt
niektóre
zastawa
użytkownika
propozycje
stołowa
ze
słabą odporność
Jednak
for
Mają
słabo
tego r o d z a j u
na uwagę
z
jak na
z
gliny
względu
Pawłowa,
piękny
dzbanek,
s t o p n i u mogą liczyć
na zbyt
czy
Przegląd
nych
konkursowy
poziomu
dotychczas
kich garncarzach
pokazał
i
jed
dekora
wiele
in
nie m n i e j
także t a k i e
t y g i e l k i n a nóżkach, maślnice czy
obniżenia
surowca
jako przedmiot
miska
że
zadowoliła
t e m p e r a t u r y . Wszędzie
ładyszka,
za
przy
się j e d n a k ,
garncarskiej
n a przesiąkliwość
na zmiany
n a k m o ż e znaleźć z a s t o s o w a n i e ,
cyjny,
niektórych
interesujące.
kład k a r a f k a * z k i e l i s z k a m i . N i e w y d a j e
by
przypomi
się w
glazury.
a
on bar
proporcje.
Wśród i n n y c h wyrobów
sługują
malarską,
rozwinęła
n y c h naczyń o t r a d y c y j n y c h ks2:tałtach, a w
kształcie
o wątpliwych
wysokim
zamieszkały w T o r u n i u — J a n L i m o n t . S t o s u j e
i kom
okolicach
doni
targo
na
sposób z d o b i o n y c h , r n . i n . s e r w i s p o d w i e c z o r k o w y
W
one, o b o k
pod
w
Czarnego
produkcji
stołową
jak
do m i o d u , a także p r e t e n s j o n a l n e
ogromne
z
stanowią
garncarz
szym
sporo
dekoruje
w
szerzej
przedmiot
pokazał
nym
kolo
kony.
i
i
główny
je było
tego w a r s z t a t u .
w ten
plet
malowaniem
tła. K o t p r z e d s t a w i ł
motyw
Dzieciątkowski
Ceramikę
wyrobów
rystycznym
techniką
w o j . konińskim
wileńskich,
z Medyni, wspomniany
on o r n a m e n t y
wej
samą
naczyń
wyro
n a c z y n i u , zaznacza
w
ogrodniczych,
stosując
aby w a r t o
Czesław
my
wazony,
rodzaju
Tą
na k w i a t y
ośrodkach
j a k np.
dekorację
czek
wyrazie,
prze
flakoniki i
tego
ogólnym
najchętniej
n i e są o n e n a t y l e a t r a k c y j n e
formy
technicznym,
odsłaniającym
Podobną
młody g a r n c a r z
Jan K o t . Nakleja
według
ceramika
wśród
i
Brodu
pomysłów.
doniczek n a k w i a t y
pod względem
Wilusza.
mianowicie
w
tradycyj
rynku
z tego
formie
kompono
form tradycyjnych by
współcześnie
ważały
ne
ro
jednak
popularyzować.
przykładach
trafnych
na wstępie,
szczególnie interesujące. O b o k
a
zdo
inne wyroby,
także
flakony
kształtowaniu naczyń
artystycznie
k o n k u r s u obok
pozacepeliowskiego.
bach
talerz r y t y m w i z e r u n k i e m syrenki. R y t e m
bi
t e n , ope
są m u f o r m y
j a k wspomniałam
twarzana
Ludwika
a także
na paru
płaski b i s
kwitowy
zety w i r o w e j ,
Największym
sporo,
ną glazurą, bądź też k o l o r o w o
(Mo
jednobarw
olejnymi
pamiątki i d e k o r a c j i , niż
doskonale
kwiatowym
pokryty bywa
pamiątki
sporo,
Garncarz
taki
malowany
wprawdzie
barwnych
ornamentem
warszawskiej
rolę d r o b n e j
wania
ła
z plastycznym
brzo
z formy
Propozycję
Miniaturowych
rujący
naśladu
pieniek
bami.
tra
skarbonek.
Targu.
na k w i a t y ,
wydrążony
zwła
zabawki.
Jan
talerze
i malowaniem
gielnica, Mława). Talerz
konkurs
ale
donice
zy l u b leżącą k ł o d ę d ę b o w ą , a także o d c i s k a n e
Czarnej
kształtem
i
z
gary.
na
m.in. wazony
jące
wyrobów k o n k u r
przygotowano
stycznych,
wyrobach
jarmarcznych i odpustowych,
i
pełnią o n e r a c z e j
Dąbkie-
W
się też g a r n c a r z e
i c h bańki, ładyszki i
zabawek
flakonów
z
i d o najpiękniejszych
należały
dycyjnych
i
Kota
naczyń specjalizują
W s i Kościelnej
szcza
Jana
wyroby
cedzaki.
niekorzystne
p r o d u k c j i niektórych
objawy
twórców,
zna
ze z n a k o m i t y c h w y r o b ó w . M y ś l ę o t a
jak Kazimierz
Rogowski
z Białej P o d -
103
I
И. 15. Stanisław M o s i e j , C z a r n a W i e ś Kościelna. G a r n a k d w u u s z n y . I I . 16. J a n S ł a w i ń s k i , P a w ł ó w . G a r n k i ,
19 i 16 c m . I I . 17. J a n Gąsior, M e d y n i a G ł o g o w s k a . P o d k u r z a c z p s z c z e l a r s k i , w y s . 27 c m . I I . 18. K a z i m i e r z
n a r s k i , P a w ł ó w . Z a s t a w a d o m i o d u , w y s . k a r a f k i 27 c m
łaskiej,
nim
Stefan
Konopczyński
Muszyński
z Sieradza .
-
z
Bolimowa,
wypalone,
szarawe
go w y r o b y
s p r z e d l a t , r ó w n i e ż część naczyń
skiego
czy
Hiero
Siwaki Rogowskiego,
i niepozorne,
była t e c h n i c z n i e g o r s z a ,
słabo
mało p r z y p o m i n a ł y
je
Konopczyń
z zażółeeniami
powierz
czańskiej
i k a r p a c k i e j ze z b i o r ó w
muzeum w
Rabce
było t o założenie słuszne, j e d n a k
nie zawsze
właściwie
interpretował
część
potrzebnie
młodych
szczegóły
ozdobił
garncarzy
w
Rędocinie • dorównuje
pu
nym
i unikanie form
jącą
większych,
zauważyć można
i w i ą ż ą się o n e z a p e w n e ze
się z u p ł y w e m
l a t sprawnością
zawodową.
tamtejszych
miast
losy
w najbliższych
czasie d o
koniecznie
przejdzie
dużego
i
do
obniżenie
poziomu
niedawna
prężnego
artystycznie
j a k Łążek O r d y n a c k i , na który trzeba
wyrobów
nie
malaturami.
Kilku
W s i Kościelnej,
produkcji
wyżej
i Zalesie
i
czy
w
doświadczo
ośrodki, j a k
n i e wydają
się
n a r a z i e zagrożone, j a k można sądzić z p r z e d s t a w i a n y c h
przez
jeżeli
Czarnej
poziomem
Głogowska
zwłaszcza
jednowarsztatowych,
Gorzej,
Medynia
się liczyć
interesujących
a
m i s t r z o m . Właśnie w y m i e n i o n e
również
ośrodków,
W o b e c b r a k u następców i uczniów t r z e b a
z f a k t e m , że w i e l e
historii.
też u
[zmniejsza
formy,
realistycznymi
c h n i . P o d o b n e c e c h y , a t a k ż e zwiększoną grubość c z e r e
innych twórców
wys.
Wa-
dotyczy
tak
ośrodka,
szukać
jakichś
potencjalnych
wyrobów,
zaniepokojenie
sposobów
do n a u k i t e g o zanikającego
sporo
kolekcji
budzą
nato
i
zachęty
trzeba
młodzieży
rzemiosła, póki jeszcze
żyje
nauczycieli.
zwró
Sąd
cić w i ę k s z ą u w a g ę , ażeby n i e dopuścić d o j e g o
upadku.
stopada
Intensywnej
kaszub
górnej-Tężyckiej
z M K i S , przyznał 2 n a g r o d y
specjalne
w
zł
z
pomocy
wymagają
też
koniecznie
garncarzy
pozostałych
pracownie
s k i e . B a r d z o słabo w y p a d ł o r ó w n i e ż k i l k a i n n y c h
ków
o
ciekawych
Chrzanowem,
tradycjach,
czy P u t m o w i c e
jak Rabka,
w
do
konkursu
Szeroko
zaprezentował
ambicje
artystyczne
niektórych
swoje
staranne
młodych
możliwości
przygo
techniczne
J a n K o t z M e d y n i , zarówno
ceramiki tradycyjnej
grodę),
jak i galanterii. Edward
Gacek
ze
Białej
oparł
dawnej
ceramice
104
wyroby
(za
na
którą
otrzymał
w
i
w
garncarzy.
kresie
swoje
pod
woj. hrubieszowskim.
Zwracało natomiast uwagę bardzo
towanie
ośrod
Brodła
i
za
I I na
Skomielnej
rab
konkursowy,
obradujący
w
dniach
1978 r . p o d p r z e w o d n i c t w e m
kwocie
6000
Kazimierzowi
27—28 l i
mgr Barbary
Woźniakowi
Za-
Oławy
J a n o w i Gąsiorowi z M e d y n i Głogowskiej, 4 nagrody
kwocie
Ruta
5000 zł
z Medyni
sia, B o l e s ł a w
( J a n Sławiński
Głogowskiej,
Piechowski
z Pawłowa,
Walenty
z Czarnej
Grzesik
toni
Wacław
Zale
Zalesia,
W a n a r s k i z P a w ł o w a , Stanisław M o s i e j i A n
Kraszewski
Franciszek
z
W s i K o ś c i e l n e j ) , 15
nagród I I p o 3000 zł ( J a n W o ś i A n t o n i W o ś z
Kazimierz
I
Andrzej
z Czarnej
Noworol
Gorczyńscy
z
W s i Kościelnej,
Medyni
oraz
Jan K o t i
Głogowskiej,
Tadeusz
Połetek
Tadeusz
z
*
Ostrowca
16
11. 19. J a n K o t , M e d y n i a
Świętokrzyskiego,
Mateusz
kiego, L u d w i k W i l u s z
ski
z Chałupek,
G ł o g o w s k a . F l a k o n , w y s . 62 c m . I I . 20. J a n R e c z k o w s k i , N o w y
с т . . I I . 2 1 . A n t o n i B a d o w s k i , M o g i e l n i c a . F l a k o n , w y s . 23,5 c m
Startek
ze S t a r e g o
Roman
Zaprzałka
z
Łążka
Ordynac-
Sącza, S t e f a n
Sowiń-
z Rzepiennika
Bis-
k u p i e g o , Stanisław
p o 2000 zł o r a z
Marek
Targ.
z Baranowa),
28 w y r ó ż n i e ń . N a g r o d y
nisterstwo K u l t u r y
Dzbanek,
i S z t u k i oraz
w y s . 27
23 n a g r o d y I I I
ufundowały M i
ZSRLiA
„Cepelia".
P R Z Y P I S Y
(Roman
ogólnopolskiej
we Wrocławiu,
180—183.
1
R e i n f u s s ) Rss., Ceramika
ludowa
na 1
wystawie
ceramiki
i szklą
artystycznego
„ P o l . Szt. L u d . " , R. I X , 1955, n r 3, ss.
E w a F r y ś , Garncarstwo
ludowe
Lubelszczyzny.
S p r a w o z d a n i e z w y s t a w y , „ P o l . Szt. L u d . " , R. X I , 1957,
n r 1, ss. 3 7 — 4 1 .
2
W k o n k u r s i e t y m nagrody I o t r z y m a l i : Jan Gą
sior z M e d y n i G ł o g o w s k i e j i L u d w i k W i l u s z ze S t a r e g o
Sącza; n a g r o d y I I : Stanisław W a n a r s k i z P a w ł o w a , S t a
nisław W i t e k z U r z ę d o w a i Stanisław M o s i e j z C z a r n e j
W s i Białostockiej* n a g r o d y I I I : L e o n
Solościukiewicz
z K l e s z c z e l i , Stanisław M a r e k z B a r a n o w a i A n t o n i K o
zioł z P u t n o w i c .
W r . 1970 p r z e p r o w a d z o n o k o r e s p o n d e n c y j n i e w e
ryfikację
czynnych
ośrodków,
jednak nie otrzymano
wszystkich odpowiedzi.
Rss, o p . c i t . , s. 181.
1
5
E w a Fryś-jPietraszkowa, Konkurs
i wystawa
carstwa
ludowego
województwa
krakowskiego,
Szt. L u d . " , R. X V I , 1962, n r 2, ss. 118—,124.
3
garn
„Pol.
e
Fot.: J . Swiderski